Στην Κριμαία της Ουκρανίας

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Με μια ομάδα Επισκόπων, Κληρικών και λαϊκών επισκέφθηκα την Κριμαία της Ουκρανίας μεταξύ 1ης και 6ης Σεπτεμβρίου ε.έ. Ένα μέρος της ομάδας είχε ως κέντρο το ιερό σκήνωμα του Αγίου Λουκά Επισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας και το Συνέδριο το οποίο θα γινόταν για τον Άγιο, και ένα άλλο μέρος της ομάδος είχε ως κέντρο τις εκδηλώσεις που θα γίνονταν για τον ήρωα Λάμπρο Κατσώνη, που καταγόταν από την Λεβαδειά Βοιωτίας και πέθανε στην Κριμαία.

Στην Κριμαία της ΟυκρανίαςΗ επίσκεψη αυτή στην Κριμαία, που δεν είναι εύκολο να παραγματοποιηθή αν δεν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, είχε πολλά ενδιαφέροντα σημεία, τα οποία κινούνται σε διάφορα επίπεδα. Με τα όσα θα καταγραφούν στην συνέχεια, θα περιγραφούν με συντομία τα σημεία εκείνα τα οποία ιδιαιτέρως με εντυπωσίασαν.

1. Πληροφοριακά στοιχεία για την Κριμαία

Η Κριμαία είναι μια ημιαυτόνομη διοικητικά περιοχή στο νότιο τμήμα της Ουκρανίας, έχει δικό της Πρωθυπουργό και Κυβέρνηση, αλλά βέβαια οι γενικές αποφάσεις λαμβάνονται από την κεντρική Κυβέρνηση της Ουκρανίας.

Πρωτεύουσα της Κριμαίας είναι η Συμφερούπολη, που κατοικείται από 500.000 κατοίκους και εκκλησιαστικά διοικείται από την Αρχιεπισκοπή Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, της οποίας ο τωρινός Μητροπολίτης ονομάζεται Λάζαρος και υπάγεται στην Αρχιεπισκοπή Κιέβου.

Η ιστορία της Κριμαίας είναι ενδιαφέρουσα, αφού οι πρώτες αποικίες δημιουργήθηκαν από τους Έλληνες τον 6ο αιώνα π.Χ., και μάλιστα η Χερσόνησος Κριμαίας ήταν η αρχαία Ταυρίς. Είναι γνωστή σε όλους η τραγωδία “Ιφιγένεια εν Ταύροις”.

Η περιοχή της Κριμαίας εκχριστιανίσθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο. Τον 7ο αιώνα τα παράλια της Ταυρίδας προσαρτήθηκαν στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τον 10ο αιώνα καταλήφθηκε από τον Ρώσσο ηγεμόνα Κιέβου Βλαδίμηρο, ο οποίος και βαπτίσθηκε Χριστιανός, τον 12ο αιώνα καταλήφθηκε από τους Ταταρο-μογγόλους, οι οποίοι την μετονόμασαν από Ταυρίδα σε Κριμαία, που σημαίνει φρούριο των Τατάρων, τον 15ο αιώνα καταλήφθηκε από τους Τούρκους, αργότερα προσαρτίθηκε στην Ρωσσία από την Μεγάλη Αικατερίνη, το 1921 ανακηρύχθηκε σε αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο καταλήφθηκε από τους Γερμανούς και απελευθερώθηκε το 1945. Είναι γνωστόν ότι στην Γιάλτα, η οποία είναι παράλια πόλη της Κριμαίας έγινε η διάσκεψη μεταξύ Ρούσβελτ, Τσώρτσιλ και Στάλιν, κατά την οποία χώρισαν τον κόσμο. Πληροφοριακά σημειώνεται ότι η διάσκεψη αυτή έγινε στο “Λευκό Παλάτι” του Τσάρου Νικολάου που βρίσκεται στο προάστιο της Γιάλτας που λέγεται Λιβαδειά, η οποία έχει και δικό της Δήμο. Τέλος το 1954 η Κριμαία συνδέθηκε με την Ουκρανία.

Στην Κριμαία της ΟυκρανίαςΠολλές ιστορικές πληροφορίες για την Κριμαία και γενικά για την Ουκρανία, όπως και για την σύγχρονη κατάσταση της περιοχής αυτής, μπορεί κανείς να βρη στο βιβλίο του Αρχιμ. Νεκταρίου Αντωνόπουλου με τίτλο “Ταξιδεύοντας στην Χώρα του Δνείπερου (Ουκρανία-Κριμαία)”.

Από τα λίγα αυτά ιστορικά σημεία φαίνεται η δοκιμασία την οποία πέρασε η περιοχή αυτή, καθώς επίσης φαίνεται ακόμη και το ελληνικό χρώμα της περιοχής. Η ονομασία των πόλεων Συμφερούπολη, Σεβαστούπολη, Θεοδοσία, Χερσώνα, Γιάλτα (Γιαλός) κλπ. δείχνει την ελληνική προέλευση της περιοχής.

2. Το Συνέδριο για τον άγιο Λουκά

Η παρουσία μου στην ομάδα των εκδρομέων αυτών οφειλόταν στο ότι ήμουν προσκεκλημένος να εισηγηθώ ένα θέμα στο διεθνές επιστημονικό Συνέδριο το οποίο θα γινόταν στην πρωτεύουσα της Κριμαίας, την Συμφερούπολη, γύρω από το έργο του Αγίου Λουκά.

Ο άγιος Λουκάς Μητροπολίτης Συμφερουπόλεως και Κριμαίας εκοιμήθη το 1961, αφού πέρασε μια πολυποίκιλη ιστορική διαδρομή. Διαπρεπής καθηγητής χειρουργός ιατρός, Χριστιανός ζηλωτής, Επίσκοπος της Εκκλησίας υπήρξε πράγματι μια μεγάλη μορφή, ήτοι γνώστης της επιστήμης της ιατρικής της εποχής του, ομολογητής της πίστεως, μάρτυρας αφού δέχθηκε ποικίλους διωγμούς, στοργικός πνευματικός πατέρας και ταπεινός ασκητής. Κανείς δεν πέθανε όταν χειρουργούσε ο άγιος Λουκάς. Έλεγε δε ότι τα χέρια του τα οδηγούσε ο Θεός. Όταν έγινε ανακομιδή των λειψάνων του, βρέθηκε ότι η καρδιά του και τμήματα του εγκεφάλου του δεν είχαν λυώσει, και άρρητη ευωδία εξερχόταν από τα λείψανα. Τα θαύματά του που διηγούνται είναι πολλά.

Το Συνέδριο διοργανώθηκε σε συνεργασία της Ιεράς Μητροπόλεως με το Κρατικό Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Κριμαίας. Επρόκειτο για ένα διεθνές ιατρο-θεολογικό Συνέδριο, αφιερωμένο στην μνήμη του αγίου Λουκά, με αναφορά το βιβλίο το οποίο είχε συγγράψει με τίτλο “Πνεύμα, ψυχή και σώμα”. Βεβαίως στο βιβλίο αυτό παρουσιάζει τον άνθρωπο ως αποτελούμενο από ψυχή και σώμα, αλλά το “πνεύμα” δεν αναφερόταν σε μια άλλη τρίτη σύνθεση του ανθρώπου, αλλά στην πνευματική υποδομή του ανθρώπου και όχι στην υλιστική. Σε μια εποχή κατά την οποία η Σοβιετική προπαγάνδα χρησιμοποιούσε μερικούς αθέους επιστήμονας για να καταρρίψη την χριστιανική πίστη, ο άγιος Λουκάς όρθωσε το ανάστημά του και στο βιβλίο αυτό, όπως και στις ομιλίες του, παρουσίασε την αλήθεια ότι η χριστιανική πίστη για τον άνθρωπο δεν έρχεται σε αντίθεση με την επιστήμη. Ο άγιος Λουκάς πέρασε φυλακές, συλλήψεις, βασανιστήρια και χλευασμούς.

Εκείνο το οποίο προξένησε μεγάλη εντύπωση είναι ότι κατά το Συνέδριο εισηγήθηκαν θέματα για τον άγιο Λουκά ο Πρύτανης, ο Αντιπρύτανης και Καθηγητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου, όπως και άλλοι Κληρικοί και λαϊκοί Επιστήμονες και με όλες τις εισηγήσεις φαινόταν η μεγάλη προσωπικότητα του αγίου ως ιατρού επιστήμονος, του οποίου οι γνώσεις έχουν και σήμερα αξία, και ως πνευματικού πατρός και αγίου.

Στο Συνέδριο απέστειλαν χαιρετισμό ο Πατριάρχης της Μόσχας Αλέξιος, ο Μητροπολίτης Κιέβου και Πάσης Ουκρανίας Βλαδίμηρος, και απηύθυναν χαιρετισμό οι παρόντες: ο Πρωθυπουργός της Κριμαίας, ο εκπρόσωπος του Προέδρου της Δημοκρατίας, Υπουργοί, ο Πρύτανης του Κρατικού Ιατρικού Πανεπιστημίου της Κριμαίας και ο Μητροπολίτης Συμφερουπόλεως και Κριμαίας κ. Λάζαρος.

Η θεματολογία του Συνεδρίου κατά τις τρεις αυτές ημέρες ήταν πάρα πολύ σημαντική. Όπως ήδη σημειώθηκε ομίλησαν ο Πρύτανης και Καθηγητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου, αναφερόμενοι στο μεγάλο χειρουργό άγιο Λουκά, την δημιουργική πορεία του στην ιατρική και σε πολλά άλλα θέματα, τα οποία αναφέρονταν σε ζητήματα δογματικά, ιστορικά, πνευματικά, θεραπευτικά, βιοηθικά, φιλοσοφικά, ψυχολογικά, θεολογικά, ποιμαντικά, κοινωνικά, κλπ. για τα οποία είχε ενδιαφερθή ιδιαιτέρως ο άγιος Λουκάς. Ακόμη έγινε αναφορά στα θαύματα τα οποία επετέλεσε και επιτελεί ο άγιος Λουκάς. Η δική μου εισήγηση αναφερόταν στην νηπτική μέθοδο θεραπείας που διαθέτει η Εκκλησία, καθώς επίσης οι σχέσεις μεταξύ θεολογίας και επιστήμης με αναφορά το έργο και την προσωπικότητα του αγίου Λουκά.

Οι εισηγήσεις που γίνονταν στην ρωσσική γλώσσα μας δόθηκαν σε μετάφραση στην ελληνική γλώσσα και διαβάζοντας τις εισηγήσεις αυτές διεπίστωσα το πλούσιο υλικό το οποίο περικλείουν και με το οποίο όχι μόνον αντιλαμβανόμαστε την προσωπικότητα και το έργο του αγίου Λουκά, αλλά εκτιμούμε και όλο το κοινωνικό, φιλοσοφικό, θεολογικό και ιστορικό πλαίσιο στο οποίο έζησε και κοιμήθηκε ο νέος αυτός άγιος Ιεράρχης.

Οι συζητήσεις που έγιναν κατά την διάρκεια του Συνεδρίου, αλλά και κατά την διάρκεια των διαλειμμάτων, όπως και κατά την διάρκεια των γευμάτων, έδειχναν το υψηλό επίπεδο του Συνεδρίου. Οι Πρυτανικές αρχές, πολλοί Καθηγητές και πολλοί Επίσκοποι της Εκκλησίας της Ουκρανίας παρευρίσκονταν στο Συνέδριο, παρακολουθούσαν τις Συνεδριάσεις του. Και επειδή οι Συνεδριάσεις γίνονταν στην κεντρική Αίθουσα του Ιατρικού Πανεπιστημίου, τις παρακολουθούσαν ιατροί από όλη την Ουκρανία και την Ρωσσία καθώς επίσης και πολλοί φοιτητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου. Οι σύνεδροι ανέρχονταν στους 500 περίπου. Η Πρυτανία του Πανεπιστημίου παρέθετε τράπεζα στους εισηγητές.

Το Συνέδριο είχε τεράστια επιτυχία, αν και ήταν μια πρωτόγνωρη εμπειρία, επειδή πρώτη φορά γινόταν ένα τέτοιου υψηλού επιπέδου Συνέδριο σε πανεπιστημιακό χώρο, σε συνεργασία μεταξύ Ιατρικού Πανεπιστημίου και Εκκλησίας και με θέμα “σχέση Θεολογίας και Ιατρικής” με αναφορά το πρόσωπο και το έργου του αγίου Λουκά.

3. Λατρευτικές εκδηλώσεις

Δεν ήταν απλώς ένα Συνέδριο θεωρητικό, αλλά συνδεόταν και με θεία Λειτουργία, όπως και άλλες Ακολουθίες, δηλαδή παρακλήσεις στον άγιο Λουκά. Το ενδιαφέρον αλλά και το συγκινητικό ήταν ότι η θεία Λειτουργία του Σαββάτου, στην οποία συμμετείχαν οι Σύνεδροι και πολλοί προσκυνητές, έγινε στον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος, μέσα στον οποίο, σε λαμπρή λάρνακα, δωρεά ενός Κληρικού από την Ελλάδα, υπήρχε το ιερό σκήνωμα του αγίου Λουκά, και δημιουργούσε μια ιδιαίτερη πνευματική αίσθηση και κατάνυξη.

Είναι γνωστός, βέβαια, ο ευλαβής τρόπος με τον οποίο προσεύχονται οι Ρώσσοι Ορθόδοξοι κατά την διάρκεια της θείας Λειτουργίας και της λατρείας. Αν σ' αυτό προστεθή και η ζωντανή παρουσία του αγίου Λουκά δια του ιερού Σκηνώματός του, τότε αντιλαμβάνεται κανείς το πνεύμα της κατανύξεως που επικρατούσε κατά την διάρκεια της θείας Λειτουργίας.

Οι Ρώσσοι δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στην θεία Λειτουργία, η οποία γίνεται με αργό ρυθμό. Μόνον η θεία Λειτουργία κράτησε περίπου τρεις ώρες και όλος ο κόσμος παρέμεινε όρθιος και σε κατάσταση κατανύξεως και προσευχής. Έβλεπα ανθρώπους να προσεύχονται με δάκρυα. Ακόμη και μικρά παιδιά παρέμειναν για μεγάλο χρονικό διάστημα ακίνητα, χωρίς να δημιουργούν προβλήματα στους παρευρισκομένους. Το εκκλησίασμα στην πλειοψηφία του ανήκε σε νέους ανθρώπους.

Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση –χαρακτηριστικό γνώρισμα της ευλάβειας– όταν σε κάποια στιγμή είδα τον Αντιπρύτανη του Κρατικού Ιατρικού Πανεπιστημίου της Κριμαίας, Καθηγητή Αλεργιολογίας, που ήταν και εισηγητής στο Συνέδριο, να φοράη την ειδική στολή που φορούν τα “παπαδάκια”, και να υπηρετή τους Ιερείς ως υποδιάκονος, κρατώντας την λαμπάδα κατά την Μεγάλη Είσοδο.

Επίσης, πριν αρχίση η Λειτουργία των πιστών γονάτισε όλο το εκκλησίασμα και ο Μητροπολίτης απηύθυνε μία προσευχή ενώπιον της Αγίας Τραπέζης για την άρση του Σχίσματος που βασανίζει αυτήν την εποχή την Εκκλησία της Ουκρανίας.

Πριν το τέλος της θείας Λειτουργίας, ευρισκόμενοι όλοι οι Κληρικοί στο Κέντρο του Ιερού Ναού, έκαναν μια ειδική δέηση στον άγιο Λουκά και στην συνέχεια με ευλάβεια και κατάνυξη όλοι ασπάστηκαν το ιερό λείψανό του.

Και βεβαίως μετά την θεία Λειτουργία, όλος ο κόσμος πλησίασε τους Κληρικούς για να λάβουν την ευλογία τους, κρατώντας την παλάμη την μία πάνω στην άλλη, για να δεχθούν την Χάρη του Θεού ως ύδωρ.

Φαίνεται ότι πρέπει να περάση κανείς μέσα από μαρτύριο, για να καταλάβη την αξία της Ορθοδοξίας ή την μεγάλη σημασία της ορθοδόξου θείας Λειτουργίας και μάλιστα όταν τελείται σε Χώρα που υπάρχει ελευθερία.

4. Οι εκδηλώσεις για τον Λάμπρο Κατσώνη

Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ένα μέρος της ομάδος των εκδρομέων είχε ως κέντρο τις εκδηλώσεις που θα γίνονταν στην Γιάλτα και σε άλλα μέρη της Κριμαίας προς τιμή του ήρωα Λάμπρου Κατσώνη. Πρόκειται για τον σύλλογο Λιβαδέων, του οποίου πρόεδρος ήταν ο κ. Στάμου και ο οποίος επανειλημμένως αναφέρθηκε στον ήρωα ναυμάχο Λάμπρο Κατσώνη.

Ο Λάμπρος Κατσώνης γεννήθηκε το 1752 στην Λεβαδειά της Βοιωτίας και ύστερα από ένα επεισόδιο, δια της Ζακύνθου κατετάγη στο Ρωσσικό Ναυτικό. Τα ανδραγαθήματά του υπήρξαν ονομαστά, με αποτέλεσμα να τιμηθή από την Μεγάλη Αικατερίνη. Ύστερα από πολλές επιτυχίες και τελικά από την ναυμαχία της Άνδρου, όπου ηττήθηκε, επανήλθε στην Ρωσσία, προβιβάσθηκε στον βαθμό του “χιλιάρχου” και του απονεμήθηκε το παράσημο του Αγίου Γεωργίου.

Ο Λάμπρος Κατσώνης υπήρξε ήρωας της περιόδου προ της Επαναστάσεως του 1821. Τελικά εγκαταστάθηκε πλησίον της Γιάλτας και το μέρος εκείνο ο ίδιος το ονόμασε Λιβαδειά για να του θυμίζη την πόλη από την οποία προερχόταν. Φέτος εορτάσθηκαν τα 200 χρόνια από τον θάνατό του, και ο Σύλλογος που φέρει την επωνυμία του, με την βοήθεια του Δήμου Λεβαδειάς έκανε διάφορες εκδηλώσεις καθ' όλη την διάρκεια της χρονιάς.

Στη Λιβαδειά της Κριμαίας, πλησίον της Γιάλτας, έγινε επιμνημόσυνη δέηση για τον Λάμπρο Κατσώνη στο παρεκκλήσι του “Λευκού Παλατιού” του Τσάρου Νικολάου, καθώς επίσης και μια εορταστική εκδήλωση στον εσωτερικό χώρο του “Λευκού Παλατιού”. Στην εκδήλωση αυτή μεταξύ του Συλλόγου Λεβαδέων και του ελληνικού στοιχείου της περιοχής, όπως επίσης και μεταξύ της Αντιδημάρχου Λεβαδειάς Βοιωτίας και Δημάρχου Λεβαδειάς Κριμαίας έγιναν προσφωνήσεις και αντηλλάγησαν δώρα. Μάλιστα ο Δήμος Λεβαδειάς Βοιωτίας ανεκοίνωσε διάφορες αποφάσεις – προγράμματα προκειμένου να ενισχυθούν οι δεσμοί μεταξύ των δύο πόλεων, οι οποίες έχουν αδελφοποιηθή πριν μερικά χρόνια και να αναπτυχθή το ελληνικό στοιχείο της περιοχής.

Σε μια άλλη εκδήλωση που έγινε στην Συμφερούπολη για το ίδιο θέμα, ομίλησε μεταξύ των άλλων και ο Σεβ. Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδειάς κ. Ιερώνυμος, ο οποίος αναφέρθηκε στις προσπάθειες της Ιεράς Μητροπόλεως Θηβών και Λεβαδείας για την βοήθεια των νέων παιδιών της Κριμαίας, αφού κάθε χρόνο φιλοξενούνται στις Κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητροπόλεως παιδιά από την Κριμαία.

5. Οι Ρωμηοί της Κριμαίας

Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, η Κριμαία ήταν η αρχαία Ταυρίς που ήταν αποικία ελληνική. Στην συνέχεια επειδή προσαρτήθηκε στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι κάτοικοί της ήταν Ρωμηοί. Αυτό το ρωμέϊκο στοιχείο διατηρείται μέχρι σήμερα.

Στην Κριμαία της ΟυκρανίαςΕπισκεφθήκαμε το μοναστήρι Ουσπένσκυ, που είναι αφιερωμένο στην Παναγία και είναι σκαλισμένο μέσα στα βράχια και ήταν το κέντρο του ελληνισμού της Κριμαίας. Ήταν ένα ελληνικό μοναστήρι και στα παλαιά χρόνια ήταν σταυροπηγιακό και υπαγόταν στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Πρόκειται για ένα μοναστήρι – σπηλιά, για το οποίο μερικοί ισχυρίζονται ότι ιδρύθηκε τον 15ο αιώνα και άλλοι ανάγουν την ίδρυσή του στον 8ο και 6ο αιώνα. Μοιάζει με τα σπήλαια της Καππαδοκίας. Το μοναστήρι κάηκε το 1923, και άρχισε να λειτουργή εκ νέου το 1993. Είναι ένα από τα προσκυνήματα όλης της Ρωσσίας.

Σε όλη την Κριμαία ζουν σήμερα περίπου τέσσερεις χιλιάδες (4.000) ελληνικές-ρωμαίϊκες οικογένειες που κρατούν την γλώσσα και τις παραδόσεις. Πολλοί από αυτούς κατά την εποχή του Στάλιν μετακινήθηκαν βιαίως από την γενέτειρά τους στα Ουράλια Όρη και αλλού και μετά την αλλαγή του καθεστώτος επέστρεψαν στον τόπο τους με πολύ μεγάλη αγάπη.

Είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε διαφόρους ελληνικούς συλλόγους που έχουν ως στόχο την διαφύλαξη των παραδόσεων. Η έκπληξή μας ήταν στο χωρίο Τσερνοπόλιε στο οποίο μας υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό Ελληνίδες – Ρωμηές γυναίκες και κοπέλες ενδεδυμένες τις τοπικές ενδυμασίες, μας οδήγησαν στον Ιερό Ναό του αγίου Κωνσταντίνου, τον οποίο οι ίδιες επιμελούνται και στην συνέχεια μας παρέθεσαν, παρά την πτώχεια τους, πλουσιότατο δείπνο με πολύ μεγάλη χαρά σε εξοχικό εστιατόριο. Μάλιστα κατά την διάρκεια του δείπνου οι γυναίκες κάθισαν σε καρέκλες και πίσω τους όρθιες οι κοπέλες και μας τραγούδησαν τοπικά τραγούδια με πολύ μεγάλη διάθεση και συγκίνηση και τα οποία τραγούδια αναφέρονταν στις ταλαιπωρίες που υπέστησαν από τις διώξεις και τα μαρτύρια. Στην συνέχεια τα κορίτσια του χωριού χόρεψαν παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρω ότι στο Ταυρικό Εθνικό Πανεπιστήμιο του Β.Ι. Βερνάντσκιϊ της Συμφερουπόλεως λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας που έχει διευθυντή και πολλούς καθηγητές, οι οποίοι διδάσκουν την ελληνική γλώσσα και την ελληνική ιστορία. Την έδρα της ελληνικής φιλολογίας παρακολουθούν σήμερα περίπου εκατό (100) φοιτητές και συνεργάζεται με το εκπαιδευτικά προγράμματα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και των Πανεπιστημίων Αθηνών και Ιωαννίνων. Κάθε χρόνο οι καλύτεροι φοιτητές έρχονται στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ιωαννίνων για να βελτιώσουν τις γνώσεις τους στα ελληνικά.

Είχα ενδιαφέρουσα συζήτηση με δύο από τους Καθηγητές γύρω από τις βασικές σειρές των μαθημάτων που διδάσκονται στην έδρα ελληνικής φιλολογίας. Θα ήθελα να παραθέσω αυτές τις βασικές σειρές μαθημάτων που γίνονται στην έδρα αυτή.

Ιστορία γλωσσολογικών σπουδών, Αρχές της θεωρίας της γλωσσικής επικοινωνίας, Μυθολογία, Αρχαία τέχνη, Αρχαία είδη και θέματα στην λογοτεχνία του 20ου αιώνα, Εισαγωγή στην μελέτη βαλκανικών σπουδών, Ελληνικοί διάλεκτοι, Ελληνική λαογραφία, Αρχαία ελληνικά, Ιστορία της ελληνικής γραμματικής, Ιστορία αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, Ιστορία αρχαίου κόσμου, Ιστορία ξένης κριτικής, Ιστορία ξένης λογοτεχνίας (Μεσαίωνας και Αναγέννηση), Ιστορία και θεωρία της μετάφρασης, Μεθοδολογία διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, Ιστορία νεοελληνικής λογοτεχνίας, Λεξικολογία ελληνκής γλώσσας, Περιβαλλοντική, πολιτική, κοινωνικοοικονομική και πολιτιστική μελέτη της χώρας Ελλάδας και Κύπρου, Έλληνες συγγραφείς, Πρακτική ελληνικής γλώσσας, Υφολογία νεοελληνικής γλώσσας, Θεωρία και πρακτική της μετάφρασης, Θεωρητική φωνητική της ελληνικής γλώσσας, Φρασεολογία της ελληνικής γλώσσας.

Κλείνοντας αυτό το σημείο, θα ήθελα να σημειώσω μια συζήτηση που μου έκανε εντύπωση. Κάποιο μέλος της ομάδος μας ερώτησε τις Ελληνίδες αυτές γυναίκες αν είναι από την Ελλάδα, και εκείνες απαντούσαν: “Είμαστε Ρωμηές”. Εμείς οι Έλληνες που κατοικούμε στην Ελλάδα, ίσως δεν γνωρίζουμε την διαφορά μεταξύ ελληνισμού και ελλαδισμού, ούτε έχουμε εμβανθύνει στο πνεύμα και το νόημα του Ρωμηού, που είναι ένας συνδυασμός μεταξύ ελληνισμού, ελληνιστικής παράδοσης και Ορθοδοξίας.

6. Διάφορες σημαντικές συναντήσεις

Κατά την διάρκεια των επισκέψεών μας στις διάφορες πόλεις και την συνάντησή μας με πολλούς ανθρώπους υπήρξαν και μερικά γεγονότα τα οποία μου προξένησαν ιδιαίτερη εντύπωση. Θα ήθελα να αναφέρω μερικά από αυτά.

Συναντήσαμε την μοναχή Ναντιέζντα (Ελπίδα), την γυναίκα εκείνη που εξυπηρετούσε τον άγιο Λουκά όσο ζούσε, του έκανε τα πρόσφορα και τον βοηθούσε στην Λειτουργία και ήταν εκείνη που όταν εκοιμήθη ο άγιος Λουκάς, όλη την νύχτα του διάβαζε το ψαλτήρι. Τώρα είναι τυφλή, αλλά το πρόσωπό της έλαμπε από χαρά. Μένει σε ένα πτωχότατο μικρό δωμάτιο μαζί με την κόρη της και την εγγονή της καί, όπως έλεγε, στο μισό δωμάτιο που είναι το κρεββάτι της είναι το μοναστήρι και στο άλλο μισό που είναι το κρεββάτι της κόρης της είναι ο κόσμος. Δεν χόρταινε να μιλάη για τον άγιο Λουκά. Την ερώτησα: “Τον βλέπεις τώρα τον άγιο Λουκά;”. Μου απάντησε: “Πολλές φορές τον βλέπω, και μάλιστα πριν από λίγες ημέρες τον είδα”. Την ρώτησα: “θέλεις να φύγης από τον κόσμο αυτό και να συναντήσης τον άγιο Λουκά;”. Μου απάντησε: “Βεβαίως θέλω!”. Την ρώτησα: “Θέλει ο άγιος Λουκάς να σε συναντήση;”. Μου απάντησε: “Πνευματικό του παιδί είμαι, γιατί να μη θέλει;”. Την ρώτησα: “Σού είπε ο άγιος Λουκάς πότε θα πεθάνης;”. Απάντησε: “Δεν λέγει τέτοια ο Άγιος”. Την ρώτησα: “Όταν πεθάνης και τον συναντήσης, τί θα του πής;”. Απάντησε: “Θα του πώ, Χριστός ανέστη, Σεβασμιώτατε!”. Η χαρά και η εσωτερική γαλήνη ήταν ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της παρά τα γεράματά της –περίπου 90 ετών– και την τύφλωσή της.

Συνάντησα Ουκρανούς και Ρώσσους, άνδρες και γυναίκες, που είχαν μεγάλη δίψα για την Ορθοδοξία, για τους Πατέρες, για το Άγιον Όρος. Μερικές γυναίκες που με πλησίασαν και με παρεκάλεσαν να τους πω κάτι, μόλις μιλούσα γύρω από την προσευχή, και μάλιστα την καρδιακή προσευχή, παρακολουθούσαν με την καρδιά τους και από τα μάτια τους έτρεχαν δάκρυα.

Ένας Επίσκοπος μου διηγήθηκε πολλά περιστατικά από την εποχή του μαρτυρίου της Ρωσσικής Εκκλησίας. Μάλιστα μου είπε ότι “εσείς οι Έλληνες δεχθήκατε τον διωγμό στην αρχή του Χριστιανισμού, εμείς δεχθήκαμε το μαρτύριο μετά από 500 χρόνια που γίναμε Χριστιανοί”. Μου ανέφερε ότι στην Μητρόπολή του μέχρι τώρα ανακάλυψε 142 νεομάρτυρες κατά την εποχή των πρόσφατων διωγμών, από τους οποίους δύο-τρείς ήταν Κληρικοί-Μοναχοί και οι υπόλοιποι λαϊκοί και εσφαγιάστηκαν. Μου είπε ότι από την τοιχογραφία ενός ιερού Ναού τρέχει συνεχώς ένα διαφανές μύρο και γεμίζει όλο το δάπεδο του Ναού και μάλιστα εξέρχεται πολύ μύρο από την τοιχογραφία της μεταδόσεως της θείας Κοινωνίας στους αποστόλους από τον Χριστό, και ιδιαιτέρως από το σημείο που εφάπτεται το άγιο Ποτήριο στο στόμα του Αποστόλου Πέτρου, σαν να βγαίνη μέσα από το Άγιο Ποτήριο. Είδαν και βλέπουν συνεχώς τα θαυμάσια της μαρτυρικής αυτής Εκκλησίας.

Πράγματι, στέκεται κανείς με πολύ σεβασμό απέναντι σε τέτοιους ανθρώπους που μόλις βγήκαν μέσα από το καμίνι του μαρτυρίου και αισθάνεται ωσάν να βρίσκεται η Εκκλησία στις αρχές του 4ου αιώνος, όταν είχαν σταματήσει οι δωγμοί εναντίον του Χριστιανισμού και συναντά κανείς ομολογητάς της πίστεως. Διαβάζοντας ιστορία, βλέπουμε ότι οι Πατέρες που συνήλθαν στην Α' Οικουμενική Σύνοδο ήταν Ομολογητές της πίστεως και είχαν περάσει από το μαρτύριο και τους διωγμούς και πολλοί από αυτούς είχαν τα στίγματα του μαρτυρίου πάνω στο σώμα τους. Αυτό το αισθάνεται κανείς όταν συναντά στην Κριμαία τέτοιους ανθρώπους.

Συνάντησα ανθρώπους με αγάπη για την Ελλάδα και την Ορθοδοξία. Μια γιατρός μου ζήτησε να έλθη στην Ελλάδα για να μάθη ελληνική γλώσσα και να μπορή να διαβάζη τα έργα των Πατέρων. Ένας δόκιμος σε μια Ιερά Μονή μου εξέφρασε την έκπληξή του, γιατί μόλις το προηγούμενο βράδυ είχε τελειώσει το βιβλίο μου “Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία”, που μεταφράσθηκε στα ρωσικά και προσευχήθηκε στον Θεό να με συναντήση και εθαύμασε που την άλλη μέρα επεσκέφθηκα εγώ το Μοναστήρι.

Η επίσκεψή μας σε ένα ορφανοτροφείο υπήρξε αφορμή πόνου. Είδαμε διακόσια πενήντα (250) περίπου παιδάκια ηλικίας μέρι 15 ετών τα οποία περισυνέλαξαν από τους δρόμους, που τα είχαν εγκαταλείψει οι γονείς τους, και γι' αυτό το Κράτος ήρε από τους γονείς την γονική κηδεμονία. Μόλις τα παιδιά αυτά είδαν την αγάπη μας, μας αγκάλιαζαν αναζητώντας κάποια αγάπη και στοργή και δεν μας άφηναν να φύγουμε. Κάποιοι από μας έφυγαν κλαμένοι. Ένα παιδάκι είπε σε έναν κύριο της ομάδας μας που του έδειξε ιδιαίτερη αγάπη: “Κύριε, σήμερα ένας άγγελος άγγιξε την καρδιά μου”. Τόσο συγκινηθήκαμε που κάναμε έρανο για να αγοράσουμε ένα επαγγελματικό πλυντήριο για να πλένουν τα ρούχα τους, μια τηλεόραση για να έχουν μια κοινωνία με τον κόσμο, μπάλες και άλλα παιχνίδια, σοκαλάτες κλπ. Πώς να ξεχάσω τα ματάκια της μικρής Μάσιας που δεν ήθελε να με αποχωρισθή;

7. Συντροφιά με τον π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Επειδή όταν ταξιδεύω συνηθίζω να έχω κάποιο βιβλίο για να διαβάζω τις ελεύθερες ώρες, γι' αυτό είχα πάρει φεύγοντας από την Ελλάδα για την Κριμαία ένα πρόσφατο βιβλίο που εκδόθηκε με τίτλο “πατερική θεολογία” πού, όπως γράφεται στον προλογικό σημείωμα, είναι απομαγνητοφωνημένα μαθήματα του αειμνήστου π. Ιωάννου Ρωμανίδη, το Α΄ εξάμηνο του 1983 στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Γνωρίζω αρκετά την διδασκαλία του αειμνήστου π. Ιωάννου Ρωμανίδου πάνω σε θέματα πνευματικής ζωής. Έχω ακούσει και πολλές μαγνητοφωνημένες ομιλίες του. Και στο βιβλίο αυτό είδα έναν εκπληκτικό και εκρηκτικό π. Ιωάννη, με μια θεολογία γεμάτη σφρίγος και πατερικότητα, μια θεολογία του 4ου αιώνος, τόσο καθαρή, απηλλαγμένη από προσμίξεις, στοχαστικές και σχολαστικές και αισθάνθηκα βαθειά συγκίνηση. Ο αείμνηστος π. Ιωάννης συνέδεε δογματική με πνευματική ζωή, καρδιακή προσευχή με κοινωνική ζωή, επιστήμη με θεολογία. Η ανάλυσή του για την νοερά προσευχή, για τις λεπτότατες διεργασίες της Χάριτος του Θεού μέσα στην καρδιά του ανθρώπου, η εμπειρική προσέγγιση του Τριαδικού Θεού, η διάκριση μεταξύ φιλοσοφικής και εμπειρικής θεολογικής προοπτικής, η ανάλυση του πώς θεολογούσαν οι Πατέρες της Εκκλησίας και πώς “θεολογούσαν και θεολογούν” οι αιρετικοί, ποιοί είναι οι θεολογούντες και ποιοί οι θεολόγοι στην Εκκλησία, ποιοί είναι ψυχασθενείς κατά την Πατερική παράδοση, είναι μερικά από τα σημεία τα οποία δείχνουν την μεγάλη αξία του βιβλίου αυτού.

Πρόκειται για μια πράγματι πατερική θεολογία, που πρέπει να διαβασθή από όλους τους θεολόγους και τους Χριστιανούς, Κληρικούς και λαϊκούς, για να καταλάβουν τον θησαυρό της ορθοδόξου πατερικής θεολογίας. Αισθάνθηκα ότι το βιβλίο αυτό είναι μια πνευματική βόμβα που ανατινάζει όλα τα πλαίσια της στοχαστικής και σχολαστικής θεολογίας, η οποία εισέρρευσε στο δικό μας χώρο από την Δύση και μπορεί να ονομασθή αρρωστημένη νεορθοδοξία.

Και διερωτώμουν: πώς είναι δυνατόν να μιλά κανείς κατ΄ αυτόν τον τρόπο, όπως μιλούσε ο π. Ιωάννης, και να μη έχη εμπειρία της Χάριτος του Θεού στην καρδιά του; Και προσευχόμουν θερμά ο Θεός να αναπαύση την ψυχή του π. Ιωάννου Ρωμανίδου, που έζησε μαρτυρικά και ομολογιακά, αδυνατώντας να προδώση και να αρνηθή την στιβαρή θεολογική πατερική διδασκαλία που γνώρισε, για χάρη μιας γλυκανάλατης, συναισθηματικής, αισθητικής και στοχαστικής θεολογίας της Δύσεως. Μέσα από αυτή την προοπτική καταλαβαίνει κανείς μερικές ευλογημένες “παραξενιές” και “εμμονές” του αειμνήστου π. Ιωάννου Ρωμανίδου. Αιωνία του η μνήμη.

Διάβαζα το βιβλίο αυτό στο αεροπλάνο, το αυτοκίνητο, τις ώρες της ησυχίας, και ευφράνθηκα πνευματικά.

*

Τελειώνοντας θέλω να πω ότι ήταν η εβδομάδα στην Κριμαία εβδομάδα δύσκολη, κουραστική, αλλά γεμάτη εκπλήξεις και εναλλασσόμενες ποικιλότροπες και ποικιλώνυμες εμπειρίες. Και βεβαίως οφείλω να ευχαριστήσω από την θέση αυτή και τον Αρχιμανδρίτη Νεκτάριο Αντωνόπουλο, Ηγουμένο της Ιεράς Μονής Σαγματά, γιατί με “πίεσε” να ανταποκριθώ στην πρόσκληση του Μητροπολίτου Συμφερουπόλεως και Κιέβου κ. Λαζάρου και να ταξιδεύσω στην χώρα του Δνείπερου. Και πρέπει να ομολογήσω ότι ο π. Νεκτάριος κάνει μια πολύ μεγάλη εργασία στην περιοχή αυτή, με πολύ μεράκι, θυσίες και αγάπη. Αυτό φαίνεται και στο βιβλίο που έχει γράψει με τίτλο “Ταξιδεύοντας στην Χώρα του Δνείπερου (Ουκρανία-Κριμαία)”. Έχει την εκτίμηση όλων των ανθρώπων της περιοχής και είναι μία θαυμάσια προσφορά και ο ίδιος ένας καλός καθρέπτης της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδος στην περιοχή αυτή. Ένας αληθινός Ιεραπόστολος.

Δοξάζω τον Θεό για όσα είδα έμαθα και έπαθα και αναφωνώ με όλη μου την καρδιά: “Να ζήση η Ρωμησύνη μας, με τους αγίους της, τα μυστήριά της και την θεολογία της!”.-

  • Προβολές: 1035

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance