Στυλιανού Γερασίμου: “Ο Άγιος Αθανάσιος και ο Μοναχισμός στο Άγιον Όρος”

του Στυλιανού Γερασίμου, Θεολόγος-Μουσικός

Από 12-14 Σεπτεμβρίου του 2004 πραγματοποιήθηκε στο Bose της Βόρειας Ιταλίας συνέδριο με θέμα: “Ο Άγιος Αθανάσιος (ο Αθωνίτης) και ο Μοναχισμός στο Άγιον Όρος”. Στο συνέδριο, στο οποίο χωρίζεται το ελληνικό και το σλαβικό, μετείχαν εγκεκριμένοι εκπρόσωποι από όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες και τα Πατριαρχεία με στόχο την προβολή και ανάπτυξη όχι μόνο της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και της Ορθόδοξης Πατερικής Θεολογίας. Ακόμη μετείχαν εκπρόσωποι από όλες τις Θεολογικές Σχολές, Ορθόδοξες και μή.

Στη σειρά των Συνεδρίων αυτών δίνονται πολλές αφορμές σύγκρισης και διαφοράς απόψεων καθώς και πολλών προβληματισμών. Άλλωστε η Ορθόδοξη Θεολογία δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά και όλους τους Ορθοδόξους ανεξαρτήτου εθνικότητας, που προβληματίζονται γι’ αυτήν.

Βέβαια, σ’ αυτές τις λίγες γραμμές δεν μπορούμε να περιγράψουμε τα περιεχόμενα των εισηγήσεων, αλλά επιγραμματικά θα αναφέρουμε τα κύρια θέματα που αναπτύχθηκαν. Η πρώτη Συνεδρία είχε θέμα: “Ο Αθανάσιος και οι απαρχές”. Τα κύρια θέματα που αναπτύχθηκαν σε αυτή την Συνεδρία ήταν τα παρακάτω: α) Από τον Ερημητισμό στο Κοινόβιο, ιστορία και παραδόσεις των απαρχών του αθωνικού μοναχισμού. β) Η καθημερινή ζωή των Πατέρων της Μεγίστης Λαύρας στα κελλιά και στο μοναστήρι. γ) Ο Αθανάσιος· ένας ερημίτης ιδρυτής Κοινοβίου. δ) Χαρακτηριστικά του μοναστικού τυπικού του Αθανασίου.

Στη δεύτερη Συνεδρία, η οποία είχε ως θέμα: “Ανάπτυξη και άλλες παρουσίες” αναλύθηκαν τα παρακάτω θέματα: α) Γεωργιανοί μοναχοί στο Άγιον Όρος κατά τον 11ο αιώνα. β) Η Μονή των Αμαλφιτάνων στο Άγιον Όρος. γ) Το Άγιον Όρος και η ρωσσική παρουσία. δ) Ο Σάββας και οι σχέσεις ανάμεσα στη δυναστεία των Nemanjic και το Άγιον Όρος. ε) Ο Κοσμάς ο Ζωγραφίτης και οι Βούλγαροι μοναχοί στο Άγιον Όρος τον 14ο και 15ο αιώνα. στ) Ο Χαρίτων του Κουτλουμουσίου και η παρουσία των Ρουμάνων στο Άγιον Όρος τον 14ο αιώνα.

Στην τρίτη Συνεδρία δόθηκαν προβληματισμοί για τις ανανεώσεις που δέχθηκε ο μοναχισμός από σημαντικές προσωπικότητες μετά την εποχή του αγίου Αθανασίου. Η κύρια θεματολογία ήταν η παρακάτω: α) Ο Μάξιμος ο Καυσοκαλυβίτης και η ανανέωση τον 14ο αιώνα. β) Ο Βούλγαρης και η Ακαδημία, ο Νικόδημος και η επανάκληση των πατέρων της Εκκλησίας· η ανανέωση του 18ου αιώνα. γ) Ο Ιωσήφ ο Ησυχαστής και η σύγχρονη ανανέωση του αγιορειτικού μοναχισμού. δ) Ο Άθως, τόπος συναντήσεως διαφόρων ορθοδόξων παραδόσεων· οι δυτικοί μοναχοί και ο Άθως του 20ου αιώνα.

Τα προσωπικά μου συμπεράσματα είναι αρκετά θετικά. Τονίστηκαν όλα τα ιστορικά στοιχεία, που συνετέλεσαν στην ανάπτυξη του μοναχισμού με πρωτοπόρο τον άγιο Αθανάσιο στον Άθωνα. Ο Άγιος Αθανάσιος (ο Αθωνίτης) ανήκει στην χορεία των ασκητικών πατέρων της Ανατολικής Εκκλησίας. Καθηγητής της ερήμου, συνέχισε το μεγάλο πνευματικό ρεύμα της βυζαντινής παραδόσεως του Άθω. Στον όσιο Αθανάσιο, σύμφωνα με τις γενικές διαπιστώσεις του Συνεδρίου, βλέπει κανείς μια μεγάλη πνευματική μορφή της Ορθοδόξου Εκκλησίας, στην οποία συνέδραμαν σπάνια φυσικά χαρίσματα. Μελετώντας τα πρότυπα της αγιότητος “εχώρησε προς αοράτους συμπλοκάς”, όπως λέει και το Απολυτίκιό του. Έτσι έφθασε να πετύχη την καθαρότητα της καρδιάς και να ενωθή με τον Χριστό. Οι τυπικές διατάξεις των αγίων Σάββα και Θεοδώρου του Στουδίτου, οι οποίες χρησιμοποιούνταν, επέδρασαν στο σκεπτικό του οσίου Αθανασίου. Στον άγιο Αθανάσιο ανήκει το ότι επέβαλε το μοναχικό πολίτευμα των μεγάλων της Ανατολής Μοναστηριών σε μια έρημο.

Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ότι η ύπαρξη του Αγίου Όρους συνδέεται με τη μορφή του αγίου Αθανασίου. Η μνήμη του τιμάται την 5η Ιουλίου. Αυτό που θα ήθελα να επισημάνω είναι ότι πλέον στην (Ορθόδοξη) Δύση υπάρχει ένας σοβαρός προβληματισμός για τον μοναχισμό του αγίου Αθανασίου, που είναι ίσως πιο έντονος από ό,τι στην Ορθόδοξη Ανατολή. Προβληματισμός που τους οδηγεί στην αποδοχή, ίσως και στην εφαρμογή, του τυπικού του αγίου Αθανασίου στον μοναχισμό τους, γεγονός που επιβεβαιώνει την Οικουμενικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Πατερικής Θεολογίας.-

  • Προβολές: 914

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance