“Ἡ Τελευταία Βαπτιστική”, Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη

της Μαρίας Κουτούση-Σύψα

Διαβάζοντας τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη διαπιστώνει κανείς πόσο κοντά στον απλό άνθρωπο βρίσκεται ο συγγραφέας. Αυτόν τον άνθρωπο του λαού ο Παπαδιαμάντης δεν τον σπουδάζει, όπως κάνουν άλλοι συγγραφείς, αλλά τον γνωρίζει, τον ζή. Μαζί με τους απλούς ανθρώπους ανηφόρισε σε εκκλησιές και μοναστήρια, έκλαψε και πόνεσε μαζί τους, αφουγκράστηκε τους καημούς και άκουσε τις ιστορίες τους, έπιασε τον παλμό της ψυχής τους. Γι’ αυτό και οι ήρωές του είναι αυθεντικοί και αγγίζουν την καρδιά του αναγνώστη. Ο Παπαδιαμάντης πόνεσε πολύ τις γυναίκες και μας τις παρουσίασε στα διηγήματά του με τέτοιο τρόπο, σαν να ήθελε να τις αλαφρώση από το βαρύ τους φορτίο. Όλους μας συγκινεί η απόγνωση της Φραγκογιαννούς στη “Φόνισσα” και η τραγική της κατάληξη, και όλοι πονέσαμε τη θεία Αχτίτσα στη “Σταχομαζώχτρα”, που έβλεπε τα εγγόνια της να πεινούν. Έτσι δίνοντάς τους μια θέση στην καρδιά μας και στην αιωνιότητα τις αντάμειψε ο Παπαδιαμάντης για την αγάπη και τους θησαυρούς που του χάρισαν.

“Ἡ Τελευταία Βαπτιστική”, Ἀλέξανδρου ΠαπαδιαμάντηΣτην “Τελευταία Βαπτιστική” η ηρωΐδα, η θεία Σοφούλα-Κωνσταντινιά, είναι μια γυναίκα που έχει όλα τα χαρακτηριστικά της αρχοντιάς. “Σεβασμία οικοδέσποινα εβδομηκονταετής, με σύνεση, νοικοκυρωσύνη και μεγάλη καρδιά. Τόσο μεγάλη όσο να χωράει κοντά στα παιδιά, τα εγγόνια και τα δισέγγονά της καί.....σαράντα βαφτιστικούς! Σαραντού ήταν το επίθετο που της αποδόθηκε από το “Σαραντανονού”.

Ο ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός των βαπτιστικών δεν οφειλόταν σε δική της επιπολαιότητα και άγνοια των ευθυνών της απέναντι σε τόσα πολλά πνευματικά τέκνα, αλλά στην καλοσύνη της και τις προλήψεις του βασανισμένου από την βρεφική θνησιμότητα λαού των ετών 184.... Αποδείχθηκε ότι είχε “καλό χέρι” και ότι όσα παιδιά αναδεχόταν ζούσαν. Έτσι όλοι άρχισαν να την “πολιορκούν”. Η καλοσυνάτη και ευσεβής γυναίκα “υπέφερε μετά χάριτος την αγγαρείαν ταύτην”, η οποία απαιτούσε από αυτήν κάποιες οικονομικές θυσίες και την υπέρβαση της γκρίνιας του κατά τα άλλα αγαθού συζύγου της.

Πολύ ωραία και χαρακτηριστικά ο Παπαδιαμάντης μας περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόταν στο ρόλο της αυτό : “Η θεία Σοφούλα ωμοίαζε με την επιμελή ανθοκόμον, ήτις δεν αρκείται να φυτεύη μόνον τα άνθη της, αλλά τα περιθάλπει και τα καταρδεύει. Ηγάπα τα πνευματικά της τέκνα ως τα τέκνα της εγκαρδιακά, τα εθώπευε, τα εφίλευε και τα επαιδαγώγει”. Η πλατιά αγκαλιά της χάριζε αγάπη και θαλπωρή σε πάνω από εβδομήντα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων και των εγγονών και δισέγγονων. Και όταν ερχόταν η Μεγάλη Εβδομάδα, αυτό σήμαινε εβδομήντα αυγοκουλούρες, “κοκκώνες”, που η άξια νονά ζύμωνε με τα χέρια της. Κάθε Μ. Πέμπτη η αυλή του σπιτιού της θεια-Σοφούλας γέμιζε από τις φωνές όλων αυτών των παιδιών που έπαιζαν, ενώ εκείνη ζύμωνε τις μοσχοβολιστές αυγοκουλούρες. Η αυλή και ο κήπος της έμοιαζαν με παράδεισο στα μάτια των άλλων παιδιών της γειτονιάς, που προσπαθούσαν να γευτούν λίγη από αυτήν την ευτυχία, κολλώντας τα μάτια τους στις σχισμάδες της αυλόπορτας, την οποία όμως οι ζηλότυποι βαπτιστικοί έκλειναν με μοχλό, κρατώντας έτσι μακριά “τούς μη έχοντες ένδυμα γάμου...”.

Και εκείνη τη Μ. Πέμπτη του έτους 185.... όλοι οι βαπτιστικοί από τον μεγαλύτερο, που ήταν πια είκοσι ετών, μέχρι τη μικρότερη, την τελευταία βαπτιστική, τη Σοφούλα, μόλις δύο ετών, ήταν “συνηγμένοι” στην αυλή της θείας Σοφούλας. Αυτή η τελευταία βαπτιστική, το τεσσαρακοστό πνευματικό της τέκνο, ήταν η αδυναμία της, το χαϊδεμένο της. Η αγάπη της γι’ αυτό έφθανε “μέχρι παραφροσύνης”. Η νονά έτρεφε φιλοδόξους σκοπούς ως προς το μέλλον “τού θυγατρίου τούτου”, μας λέει ο Παπαδιαμάντης, ένα μέλλον που δεν επρόκειτο να χαριστή στη λατρεμένη βαπτιστική, γεγονός που ούτε η στοργική φροντίδα και η τρυφερή έγνοια της νονάς μπόρεσε να αποτρέψη.

Η αισθαντική καρδιά της θεια-Σοφούλας τη Μ. Πέμπτη του 185.... τρώθηκε βαθιά. Η μικρή Σοφούλα νίκησε με τα παρακάλια της τις αντιρρήσεις και την προστατευτική φροντίδα της νονάς της και βγήκε να παίξη κρυφτό με τα άλλα παιδιά, τα οποία έπαιζαν στον κήπο και κοντά στο πηγάδι.

Η θεια-Σοφούλα, που ζύμωνε στο ισόγειο τις αυγοκουλούρες των βαπτιστικών της, εμπιστεύθηκε την ασφάλεια της μικρής στην παραδουλεύτρα της, την Αθηνιώ, “συστήσασα αυτή αυστηράν επαγρύπνησιν”. Η σύσταση έγινε, γιατί η Αθηνιώ “δέν ήτο εξ εκείνων των γυναικών αίτινες καθίστανται προσεκτικαί”, γεγονός που επιβεβαιώθηκε, εφόσον όχι μόνον ολιγώρησε απέναντι στη Σοφούλα και την άφησε να τρέχη μόνη της, αλλά κάι ξέχασε ανοικτό το πηγάδι, αφού πρώτη γέμισε τη στάμνα της κατά παραγγελία της κυράς της, “απροσεξία, εις ήν ουδέποτε θα υπέπιπτε η γραία Σοφούλα ή άλλη φρόνιμος γυνή”, τονίζει ο Παπαδιαμάντης.

Οι πρόσφορες συνθήκες για την τραγική κατάληξη της μικρής βαπτιστικής είχαν δημιουργηθή και το αγγελικό πλασματάκι πήγε να συναντήση το χαμογελαστό είδωλό του πάνω στον καθρέφτη του ήρεμου νερού του πηγαδιού. Η θεια-Σοφούλα ακουσε τον πλαταγισμό του νερού και την κραυγή και “διά της εις την στοργήν ιδιαζούσης μαντείας, ενόησε αμέσως ότι η μικρά της βαπτιστική είχε πέσει εντός του φρέατος”. Έντρομη, ανυπόδητη, με τα ζυμάρια στα χέρια της, “κράζουσα”, έτρεξε προς το πηγάδι· μαζί και άλλες γυναίκες και η Αθηνιώ, η οποία κατέβηκε μέσα για να ανεβάση –αλίμονο!- άψυχο το μικρό κορμάκι...

Και τελειώνει ο Παπαδιαμάντης: “Επί ζωής της δεν επαρηγορήθη η θεια-Σοφούλα δια το οικτρόν τούτο ατύχημα. Ίσα ίσα η τελευταία βαπτιστική της!.... Διετήρησε δε την προς την αθώαν νεκράν στοργήν της μέχρις ευσεβούς προλήψεως. Ζήσασα επί ικανά έτη ακόμη, κατεσκεύαζεν ανελλιπώς κατ’ έτος τη Μ. Πέμπτη την κοκκώνα της ατυχούς μικράς, και την Κυριακήν του Πάσχα, άμα επέστρεφε το πρωΐ από της λειτουργίας της Αναστάσεως, ήνοιγε, τότε μόνον, το άχρηστον μείναν φρέαρ και έρριπτεν εις το ύδωρ την κοκκώνα και τα κόκκινα αυγά της μικράς Σοφούλας της. Εβεβαίου δε η αγαθή γυνή ότι ανεξήγητος ευωδία ανήρχετο τότε από του ύδατος, ως θυμίαμα αθώας ψυχής, αναβαίνον προς τον Θεάνθρωπον Πλάστην”.

Πάσχα, το πέρασμα από το θάνατο στη ζωή! Πάσχα το παρήγορο, το αναιρετικό κάθε ανθρώπινης τραγωδίας! Πάσχα το ευφρόσυνον!

  • Προβολές: 1095

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance