Κύριο ἄρθρο: Η Σύναξη Προκαθημένων Ορθόδοξων Εκκλησιών

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Δημοσιεύθηκε στον “Κόσμο του Επενδυτή”, 21-22/5/2005)

Όπως είναι γνωστόν με απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου συγκαλείται την Τρίτη 24 Μαΐου Σύναξη Προκαθημένων Ορθοδόξων Εκκλησιών, προκειμένου να αντιμετωπισθή κανονικώς το εκκλησιολογικό πρόβλημα το οποίο ανέκυψε στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, μετά την απόφαση της πλειοψηφίας των μελών της Ιεράς Συνόδου να αποκηρύξουν τον Πατριάρχη κ. Ειρηναίο.

Κατά τους ιερούς Κανόνας της Εκκλησίας, σε θέματα κανονικά υπερισχύει η γνώμη των πλειόνων. Στην προκειμένη περίπτωση, πέραν της αποφάσεώς τους, “οι πλείονες” της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων προσέφυγαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ώστε και εκείνο να επέμβη με την συντονιστική αρμοδιότητα και την ευθύνη την οποία έχει ως πρωτόθρονος Εκκλησία.

Το θέμα αυτό είναι σοβαρό και πολύπλευρο, οπότε με το άρθρο αυτό θα θίξω συνοπτικά μερικά σημεία.

1. Η Ορθόδοξη Εκκλησία λειτουργεί σε όλα τα επίπεδα συνοδικώς και σε αυτό διαφέρει από την “Ρωμαιοκαθολική”. Κατά τους ιερούς Κανόνας και την Παράδοση της Εκκλησίας τα ζητήματα μιας Επαρχίας τα αντιμετωπίζει η Τοπική Σύνοδος, η οποία όταν αποτελήται τουλάχιστον από δώδεκα μέλη, προκειμένου να καθαιρέση Επισκόπους, λέγεται Τελεία Σύνοδος. Τα μείζονος σημασίας θέματα τα αντιμετωπίζει η Μείζων και Υπερτελής Σύνοδος, η οποία στους Κανόνας θεωρείται ότι είναι η Σύνοδος της διοικήσεως και στην οποία παρευρίσκονται περισσότεροι Επίσκοποι και πέραν της Τοπικής Εκκλησίας. Και τα μεγάλα δογματικά και κανονικά ζητήματα που αφορούν την ενότητα της Εκκλησίας τα αντιμετωπίζουν οι Πανορθόδοξες και Οικουμενικές Σύνοδοι. Στην παρούσα περίπτωση έχουμε Σύναξη των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών.

Η βασική κανονική προοπτική είναι αφ' ενός μεν να διαφυλάσσεται η αυτοτελής διοίκηση των επί μέρους Τοπικών Εκκλησιών, αφ' ετέρου δε να μη παρεκκλίνουν οι Τοπικές Εκκλησίες από την ορθόδοξη διδασκαλία και τους Κανόνας της καθόλου Εκκλησίας, ώστε να μη διασαλεύεται η ενότητα της Εκκλησίας (Νικόδημος Μίλας), εν ονόματι του “απολύτου αυτοκεφαλισμού” (Ιωάννης Καρμίρης), που αναπότρεπτα οδηγεί στον “αποκεφαλισμό” της Τοπικής Εκκλησίας.

2. Κάθε Σύνοδος μπορεί αφ' ενός μεν να αντιμετωπίση κανονικά ζητήματα, αφ' ετέρου δε να λειτουργήση ως δικαστήριο για Κληρικούς, Διακόνους, Πρεσβυτέρους και Επισκόπους. Όταν λειτουργή ως δικαστήριο υπάρχουν σαφείς προϋποθέσεις, ήτοι καλείται από την Σύνοδο να παραστή και ο καταγγελλόμενος Επίσκοπος και αν δεν παραστή επαναλαμβάνεται η κλήση για δύο άλλες φορές και αν ο υπόδικος δεν ανταποκριθή, τότε, όπως λέγεται, “η Σύνοδος αποφαινέσθω τα κατ' αυτού δοκούντα”. Επίσης, δεν είναι αναγκαίο να προηγούνται κανονικές ανακρίσεις, αλλά η Σύνοδος ακούει τον καταγγελθέντα και αποφαίνεται σχετικώς.

3. Η Τοπική Σύνοδος μπορεί να καθαιρέση και τον Πρόεδρό της. Διασώζονται πολλές αποφάσεις, όπως η απόφαση της καθαιρέσεως του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Κοσμά του Αττικού υπό της Συνόδου του Πατριαρχείου, διότι αποδείχθηκε ομόφρονας του αιρετικού Νίφωνα. Στην Σύνοδο ήταν παρόντες ο Αυτοκράτωρ και οι Συγκλητικοί. Ο Αυτοκράτωρ ρωτούσε τον Πατριάρχη, εκείνος ομολόγησε την πράξη, και στην συνέχεια όλοι οι Συνοδικοί απεφάνθησαν ότι είναι απόβλητος και ανάξιος της αρχιερατικής εξουσίας. Δηλαδή η ίδια η Σύνοδος καθήρεσε τον Πατριάρχη και Πρόεδρό της.

4. Η Σύναξη των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών που θα γίνη την Τρίτη 24 Μαΐου, όπως σαφώς έχει προσδιορισθή, δεν θα λειτουργήση ως δικαστήριο. Θα εξετάση το όλο ζήτημα το οποίο ανεφύη στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και ως προς την απόφαση έχει πολλές δυνατότητες, ήτοι: να συμβάλη στην ειρήνευση της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων με τις αμοιβαίες υποχωρήσεις· να πείση τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων να παραιτηθή από τον θρόνο του· να επικυρώση την απόφαση της πλειοψηφίας της Συνόδου του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, οπότε θα διαγράψη από τα Δίπτυχα τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Ειρηναίο, δηλαδή θα διακόψη το μνημόσυνό του και θα θεωρηθή έκπτωτος, και έτσι η Σύνοδος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων θα προβή στην εκλογή νέου Πατριάρχου· να καταστήση ακοινώνητο τον Πατριάρχη για τα όσα έχουν γίνει στα Ιεροσόλυμα ή ενδεχομένως να τον καθαιρέση.

5. Τα προβλήματα τα οποία έχουν αναφυή στα Ιεροσόλυμα είναι πολύ σοβαρά και είναι ενδεχόμενο οι όποιες αποφάσεις να προκαλέσουν σχίσματα και διαιρέσεις μέσα στην τοπική και την καθόλου Εκκλησία που να διαρκέσουν πολύ χρόνο. Υπάρχει έντονος φόβος μήπως η κρίση επεκταθή και στην ενότητα των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Γι' αυτό πολλοί τονίζουν ότι προκειμένου να αποσοβηθούν εκκλησιολογικά προβλήματα η καλύτερη λύση είναι η παραίτηση του Πατριάρχου κ. Ειρηναίου από τον θρόνο, έστω και αν υπήρξε θύμα. Μια τέτοια λύση συνιστά έκφραση εκκλησιαστικού φρονήματος, όπως το συναντούμε σε πολλούς Επισκόπους και Πατριάρχες, με χαρακτηριστική περίπτωση τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος σε μια ομιλία του εξέφρασε όλο το εκκλησιαστικό φρόνημά του, με το να μη ενδιαφέρεται εάν θα παραμείνη στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, αφού, όπως ομολογεί, δεν ανήλθε με ευχαρίστηση σε αυτόν και δεν μακαρίζει τους επιβαίνοντας στους θρόνους. Επίσης διετράνωσε ότι κανένας σώφρων δεν θαυμάζει την προεδρία “για την οποία όλα τα πράγματα δονούνται και σείονται, τα πέρατα της οικουμένης είναι γεμάτα υποψία και πόλεμο κωφό και ανώνυμο και κινδυνεύουμε να είμαστε των ανθρώπων αν και είμαστε του Θεού, και να αποβάλουμε το μέγα και νέο όνομα του Χριστιανού”. Και λέγει: “Πόσο θα ήθελα να μην υπήρχε προεδρία, ούτε προτίμηση θέσεως και τυραννική προνομία, ώστε να γνωριζόμασταν μόνον από την αρετή”. Τελικά παραιτήθηκε από τον θρόνο του και έζησε μέσα σε ησυχία προς το τέλος της ζωής του.

6. Θεωρώ ότι οι Πρόεδροι των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών που θα συνεδριάσουν στην Κωνσταντινούπολη έχουν μεγάλη πείρα γύρω από εκκλησιολογικά ζητήματα, έχουν συνείδηση της σοβαρότητος του θέματος και αίσθηση της ευθύνης τους για την ενότητα της Εκκλησίας και φωτιζόμενοι από το Άγιον Πνεύμα θα προβούν στις αναγκαίες εκκλησιολογικές ενέργειες. Προ παντός είναι παγκοίνως γνωστή η πείρα την οποία έχει το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην αντιμετώπιση τέτοιων μεγάλων κρίσεων, γι' αυτό και πρέπει να εκφρασθή ο σεβασμός σε αυτό, προ παντός δε να μη αμφισβητηθή ο ρόλος του. Ιδιαιτέρως εκτιμώ την σύνεση και την διάκριση του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου.

Ας ευχηθούμε οι γνώμες που θα διατυπωθούν από τα μέλη της Σύναξης των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών, κατά την διάρκεια των εργασιών της, να εκφράσουν την παράδοση της Εκκλησίας και να αποφύγουν διάφορες σκοπιμότητες που θα διαταράξουν την ενότητά της.–

 

Ετικέτες: ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ

  • Προβολές: 1283

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance