Κύριο θἐμα: Συνέντευξη - Δέκα ἐρωτήσεις γιὰ τὰ Δέκα Ἔτη.

Την δέκατη επέτειο της εκλογής (19 Ιουλίου), της χειροτονίας του εις Επίσκοπον (20 Ιουλίου) και της ενθρονίσεώς του (10 Σεπτεμβρίου) συμπληρώνει εφέτος ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Ιερόθεος.

Οι συνεργάτες της Ε.Π. (Α.Κ. – π. Θ.Α.Β.) θέσαμε στον Σεβασμιώτατο δέκα ερωτήσεις για τα δέκα αυτά πρώτα χρόνια της Αρχιερωσύνης του.

Ο Σεβασμιώτατος, αν και εξέφρασε διαφορετική άποψη για τις ερωτήσεις μας αυτές, τελικώς απάντησε δίχως να μας ζητήση την παραμικρή τροποποίηση.

Την συνέντευξη αυτή έχουμε την χαρά και την τιμή να παραθέσουμε ευθύς αμέσως.

* * *

1. Οι λόγοι της χειροτονίας και της ενθρονίσεως μετά από δέκα έτη

Ερώτηση: Ποιά σημεία του χειροτονητηρίου και του ενθρονιστηρίου λόγου Σας Σάς έρχονται συχνότερα στον νου, αυτά τα δέκα πρώτα χρόνια της αρχιερατείας Σας; Υπάρχει κάτι που θα αλλάζατε (συμπληρώνατε, διαγράφατε) σήμερα στους λόγους Σας αυτούς;

Απάντηση: Κατ’ αρχάς θα πρέπη να γνωρίζετε ότι τόσο ο χειροτονητήριος όσο και ο ενθρονιστήριος λόγος δεν ήταν σκέψεις της στιγμής εκείνης, δεν διακρίνονταν από τον συναισθηματικό ενθουσιασμό του γεγονότος της εκλογής, αλλά είναι απόρροια των όσων είχα ζήσει κοντά στον αείμνηστο Μητροπολίτη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κυρό Καλλίνικο και των όσων είχα γράψει στα βιβλία που είχαν κυκλοφορήσει μέχρι τότε, σχετικά με το τί είναι εκκλησιαστικό φρόνημα και ποιό είναι το έργο των Κληρικών και ιδίως των Επισκόπων. Ακριβώς και γι’ αυτόν τον λόγο δεν έχουν εποχιακό χαρακτήρα.

Διαβάζοντας κανείς τα δύο αυτά κείμενα μπορεί να διαπιστώση ότι αναφέρονταν στα ορθόδοξα εκκλησιαστικά πλαίσια της διακονίας ενός Επισκόπου.

Ο χειροτονητήριος λόγος, ύστερα από μερικά εισαγωγικά, που δείχνουν τον προβληματισμό για την εκφώνηση ενός τέτοιου λόγου, κατά το μυστήριο της χειροτονίας, ήταν ουσιαστικά μια ομολογία πίστεως και αποδοχή της Ορθοδόξου θεολογίας, του συνοδικού συστήματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της σπουδαιότητας της θείας Ευχαριστίας ως κέντρου της εκκλησιαστικής ζωής, δηλαδή αναφερόταν στα τρία βασικά θεμέλια του εκκλησιαστικού ήθους, που είναι η θεολογία, η Εκκλησία και η θεία Ευχαριστία.

Ο ενθρονιστήριος λόγος δεν είχε προγραμματικές δηλώσεις, που είναι κοσμικές ενέργειες και δεν αρμόζουν σε έναν Επίσκοπο της Εκκλησίας του Χριστού, αλλά εξέθετε δέκα βασικές θεολογικές - εκκλησιαστικές “αρχές” που ήταν και είναι η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία προσπαθώ να κινούμαι και να εργάζομαι, και στην οποία πρέπει να κινήται κάθε ορθόδοξος Επίσκοπος.

Και τώρα που διάβασα, μετά από δέκα χρόνια, τους λόγους αυτούς δεν αισθάνομαι την ανάγκη ούτε να συμπληρώσω, ούτε να διαγράψω κάτι, γιατί είναι κείμενα διαχρονικά και όχι εποχιακά.

Το μόνο που μπορώ να τονίσω είναι ότι, αφού με τα κείμενα αυτά έδωσα την ομολογία της πίστεώς μου και εξέφρασα το εσωτερικό μου εκκλησιαστικό φρόνημα, αισθάνομαι ότι επί τη βάσει αυτών θα δώσω λόγο στον Θεό κατά την ημέρα της κρίσεως. Πολύ συχνά σκέπτομαι τον θάνατο, και την απολογία μου ενώπιον του φοβερού βήματος του Χριστού και με διακατέχει, μέχρι τα βάθη της υπάρξεώς μου, το γεγονός της κρίσης του Θεού. Γι’ αυτό παρακαλώ την Παναγία και τους αγίους να πρεσβεύουν για μένα, αλλά ικετεύω και τους Χριστιανούς να προσεύχονται για την σωτηρία μου.

Όσον αφορά το ερώτημά σας ποιά σημεία από τον χειροτονητήριο και ενθρονιστήριο λόγο έρχονται συχνά στον νου μου, μπορώ να πω ότι εκείνο που συνεχώς σκέπτομαι, και αυτό έζησα κατά την αρχιερατική διακονία του αειμνήστου Γέροντός μου, είναι εκείνο που περικλείεται στην φράση: “η ποιμαντική επιστήμη είναι θυσία και προσφορά και όχι άνεση και τρυφή, είναι βίωση του Σταυρού και της Αναστάσεως του Χριστού. Άλλωστε ο Σταυρός είναι η καθέδρα και ο πραγματικός θρόνος της θεολογίας, αλλά και όλης της εκκλησιαστικής διακονίας”.

2. Σταυρική αρχιερωσύνη – εις τύπον και τόπον Χριστού

Ερώτηση: Με βάση την δεκαετή αρχιερατική πείρα Σας, πώς μπορείτε να αναλύσετε την διδασκαλία της Εκκλησίας μας ότι η Αρχιερωσύνη είναι σταυρός και ότι ο Αρχιερεύς είναι εις τύπον και τόπον Χριστού;

Απάντηση: Ο Χριστός ο Μέγας Αρχιερεύς εκένωσε τον εαυτό Του και έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε Σταυρού. Και εκείνος που θέλει, κατά τον τύπο του Χριστού, να ζήση την αρχιερωσύνη του Χριστού θα πρέπη να θυσιάζεται σε όλη του την ζωή, να αγαπά τα πρόβατά του και τελικώς αν χρειασθή να θυσιασθή και να σταυρωθή από αυτά και γι’ αυτά.

Αυτό συνδέεται με τον ίδιο τον σκοπό της ορθοδόξου ποιμαντικής. Στον ενθρονιστήριο λόγο μου είχα υπογραμμίσει: “Αυτές οι δύο προϋποθέσεις της ποιμαντικής, ήτοι ότι είναι σοβαρά υπόθεση, αφού σκοπός της είναι να οδηγήση τον άνθρωπο στην θέωση, και ότι ο άνθρωπος μετά την πτώση και την είσδυση του θανάτου στην ύπαρξή του είναι δυσκολοκυβέρνητος, δείχνουν ότι ο ποιμένας, ιδιαιτέρως ο Επίσκοπος, που είναι εις τύπον και τόπον του Χριστού, πρέπει να έχη δύναμη, έμπνευση, φωτισμό, όπως ο Μωϋσής, οι μεγάλοι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, οι Απόστολοι και οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας”.

Έτσι, το ότι ο σκοπός και το έργο του Επισκόπου δεν είναι να κάνη δημόσιες σχέσεις, ούτε να εξασκή μια συναισθηματική και κοσμική διακονία, αλλά και το ότι έχει Χριστιανούς που διακατέχονται από τον φόβο του θανάτου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δείχνει την μεγάλη σταυρική διακονία που πρέπει να εξασκή.

Γενικά, θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι το μαρτύριο του Επισκόπου έγκειται στο ότι δεν μπορεί και δεν πρέπει απλώς να είναι διάδοχος των θρόνων των Αποστόλων, αλλά πρέπει να είναι και μέτοχος του τρόπου ζωής των Αποστόλων. Αυτό είναι πραγματικά ένας σταυρός για τους εξής λόγους. Πρώτον, γιατί και ο ίδιος πρέπει να οδηγήται από την κάθαρση στον φωτισμό και την θέωση. Δεύτερον, γιατί το πολυμέριμνο της ποιμαντικής διακονίας, μάλιστα με τις σύγχρονες συνθήκες και η είσδυση μέσα στην Εκκλησία του εκκοσμικευμένου πνεύματος, περικλείουν τον Επίσκοπο σε έναν ιδιότυπο κοσμικό σταυρό, τον σταυρό του κοσμικού φρονήματος και των παθών, και γι’ αυτό μερικές φορές εξαναγκάζεται, για ποικίλους λόγους, να αφήνη τον τρόπο της ποιμαντικής διακονίας που έχει ορίσει η Εκκλησία, δια των Προφητών, των Αποστόλων και των Πατέρων και να εξασκή μια άλλη ποιμαντική, που εμπνέεται από την λεγομένη “θεολογία” των παθών. Και τρίτον, διότι πρέπει να σεβαστή και την ελευθερία των Χριστιανών του ποιμνίου του.

Όταν, λοιπόν, ο Επίσκοπος, για τους πιο πάνω λόγους, αποφεύγει το μαρτύριο που έζησαν οι Απόστολοι και οι Πατέρες και διακατέχεται από μια άλλη αντισταυρική νοοτροπία, όταν σιωπά για δογματικές και κανονικές παραβάσεις, απλώς για να τα έχη αυτός καλά με όλους και να περνά ήρεμα και ειρηνικά την ζωή του, αυτό είναι άρνηση της αποστολικής ευθύνης. Όταν αποδέχεται την αποστολική τιμή, αλλά δεν αναλαμβάνει την αποστολική μαρτυρική ευθύνη, τότε αυτό είναι στην ουσία άρνηση της αποστολικής ζωής.

Ο Επίσκοπος πρέπει να σκέπτεται ότι όλοι οι Απόστολοι, εκτός από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, τελείωσαν την ζωή τους με μαρτύριο αίματος. Αλλά και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης δεν μαρτύρησε σωματικά, επειδή ο ίδιος έζησε στον Γολγοθά το μαρτύριο του Χριστού. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ορθόδοξος Επίσκοπος πρέπει να δεχθή ένα μαρτύριο, είτε του αίματος είτε της προαιρέσεως.

3. Οι προβλέψεις για την Εκκλησία

Ερώτηση: Σε εισήγησή Σας στο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης, με τίτλο "Προβλέψεις για την Εκκλησία στην Ελλάδα κατά τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα", υποστηρίξατε ότι "οι ενορίες και οι εκκλησίες του μέλλοντος θα είναι οργανωμένες στο πλαίσιο των οικογενειών. Θα αισθάνωνται ή πρέπει να αισθάνωνται οι άνθρωποι ως μέλη της ίδιας οικογένειας, που έχουν τον ίδιο πατέρα, που είναι αδέλφια μεταξύ τους και έχουν κοινά ενδιαφέροντα... Ακόμη και σε μεγάλες ενορίες θα δημιουργηθούν πυρήνες οικογενειακής ζωής... Οι μικρές κοινότητες - οικογένειες θα λειτουργήσουν ή πρέπει να λειτουργήσουν ως θεραπευτικές κοινότητες. Αυτό σημαίνει ότι αυτή η οικογενειακή ζωή πρέπει να εμποτίζεται από την ασκητική ζωή της Εκκλησίας. Ο ορθόδοξος ησυχασμός, η νηπτική ζωή, η θεραπευτική αγωγή είναι ο μόνος τρόπος για να επιζήσουν αυτές οι κοινότητες". Σήμερα, που ζούμε στον 21ο αιώνα, και μετά από νέα τυχόν δεδομένα, έχει κάτι αλλάξει στις προβλέψεις Σας για την Εκκλησία;

Απάντηση: Ασφαλώς θα πρέπη να θυμηθήτε ότι στην εισήγηση αυτή, εκτός από αυτά που είπατε προηγουμένως, τόνισα και άλλα σημεία, μεταξύ των οποίων ότι λέγοντας αυτά δεν εννοώ ότι “η Εκκλησία θα επιδιώκη την απομόνωση, το να κλείνεται σε μερικές ομάδες και κοινότητες. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε μια ευσεβιστική νοοτροπία, την οποία δεν είχε ποτέ η Εκκλησία”.

Με αυτά εννοούσα ότι η Εκκλησία είναι και πρέπει να λειτουργή ως μια θεραπευτική κοινότητα - κυρίως αυτό πρέπει να φαίνεται στις Ενορίες - αλλά ταυτόχρονα θα πρέπη να είναι ανοικτή στον κόσμο για να μεταδίδη το μήνυμά της και την ζωή της.

Το λέγω αυτό έχοντας υπ’ όψη μου την εικόνα της Πεντηκοστής. Στην εικόνα αυτή οι άγιοι Απόστολοι έχουν πάνω στις κεφαλές τους τις πύρινες γλώσσες, το Άγιον Πνεύμα, και κάθονται σε θρόνους που είναι τοποθετημένοι σε ένα ημικύκλιο. Αυτό σημαίνει ότι έχουν φθάσει στην θέωση, έχουν κοινωνία με τον Λόγο Χριστό, έχουν ενότητα μεταξύ τους, και ταυτόχρονα ο κύκλος δεν είναι κλειστός, αλλά ανοικτός, ώστε να δεχθούν και άλλους σε αυτήν την κοινωνία. Η Εκκλησία είναι μια κοινωνία Θεού και ανθρώπων, αλλά δεν είναι ένα κλειστό κύκλωμα οπαδών. Ο ανοικτός κύκλος δείχνει ότι κάποιος μπορεί να βγη από την Εκκλησία και κάποιος άλλος μπορεί να εισέλθη σε αυτήν.

Νομίζω ότι αυτό που έγραψα τότε ισχύει και σήμερα και πάντοτε. Ο λόγος αυτός είναι διαχρονικός. Όταν δεν ισχύουν αυτά τα δύο δεδομένα, δηλαδή όταν μια Εκκλησία, μια Ενορία και μια Ιερά Μονή χάση τις δύο αυτές προϋποθέσεις, δηλαδή τον ησυχαστικό - θεραπευτικό χαρακτήρα και το ανοικτό και ελεύθερο, τότε εκκοσμικεύεται.

4. Συγγραφή και αρχιερωσύνη

Ερώτηση: Μετά την χειροτονία σας σε Μητροπολίτη Ναυπάκτου, μερικοί είχαν υποστηρίξει ότι η συγγραφική σας πορεία “φυσιολογικά” θα περιοριζόταν. Μετά από δέκα χρόνια αρχιερωσύνης, όμως, η συγγραφική σας παραγωγή μάλλον αυξήθηκε. Πώς ερμηνεύεται αυτό; Άλλαξε κάτι στον συγγραφέα π. Ιερόθεο;

Απάντηση: Κατ’ αρχάς πρέπει να σάς πω ότι δεν αισθάνομαι ότι είμαι συγγραφέας ή επιστήμονας, αλλά ποιμένας. Αυτό προσπαθώ να το ζω συνεχώς. Αν ήθελα να αισθάνομαι συγγραφέας ή κάτι άλλο, θα προτιμούσα από την αρχή, όπως και είχα προτάσεις, να ακολουθήσω ακαδημαϊκή καριέρα. Αντίθετα επέλεξα την ποιμαντική διακονία, πρώτα στην ακριτική Μητρόπολη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, αργότερα στην Ιερά Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας, και στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών, και τώρα στην Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου.

Έπειτα, αν παρατηρήσετε προσεκτικά θα διαπιστώσετε ότι σχεδόν όλα τα βιβλία που έχω εκδώσει δεν είναι αποτέλεσμα δουλειάς Γραφείου και σπουδαστηρίου, αλλά καρπός ποιμαντικής διακονίας. Όταν ήμουν ιεροκήρυξ με προσκαλούσαν να αναπτύξω διάφορα θέματα σε Συνέδρια, έκανα ομιλίες κλπ. και στην συνέχεια, κατά ενότητες, δημοσιεύονταν σε αυτοτελή βιβλία. Ακόμη και το βιβλίο με τίτλο “το πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση” που βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών γράφηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο.

Φυσικά, αυτό συνέχισα και μετά την χειροτονία μου σε Επίσκοπο. Η πρόσκληση να συμμετάσχω σε Συνέδρια - απέρριψα τριπλάσιες προτάσεις - και η υπακοή μου στην Ιερά Σύνοδο να αναπτύξω διάφορα θέματα με εξανάγκασαν να ασχοληθώ με αυτά.

Οπότε, διαβάζοντας κανείς τα κείμενα αυτά, διαπιστώνει ότι προσπαθώ να συνδέσω την θεολογία με την ποιμαντική. Δυστυχώς παρατηρεί κανείς ότι υπάρχει μια διάσταση μεταξύ θεολογίας και ποιμαντικής, αφού άλλοι ασχολούνται με την θεολογία, χωρίς να εξασκούν ποιμαντική διακονία, και άλλοι ασκούν ποιμαντική διακονία, χωρίς να γνωρίζουν θεολογία. Αυτός ο συνδυασμός μεταξύ θεολογίας και ποιμαντικής είναι το αίτημα των καιρών. Ακριβώς αυτό προκάλεσε το ενδιαφέρον ξένων ορθοδόξων και άρχισαν, ο ένας μετά τον άλλον, να μεταφράζουν, χωρίς να το επιδιώκω εγώ, τα βιβλία μου σε διάφορες γλώσσες.

Το ερώτημα πολλών, όμως, είναι που βρίσκω τον χρόνο για να γράφω τα κείμενα αυτά.

Όσοι βρίσκονται κοντά μου γνωρίζουν ότι εκμεταλλεύομαι το κάθε λεπτό της ώρας, χωρίς να αφήνω κατά μέρος όλη την άλλη εργασία στα Γραφεία και τις ποιμαντικές περιοδείες. Πολλές φορές οι πρώτες πρωϊνές ώρες με βρίσκουν στον υπολογιστή να γράφω. Πολλοί Ναυπάκτιοι βλέπουν, ακόμη και μετά τις μεσονύκτιες ώρες, να είναι φωτισμένο το Γραφείο μου. Είναι και αυτός ένας τρόπος ποιμαντικής μαρτυρικής διακονίας τον οποίο, τελικά, θα αξιολογήση και θα κρίνη ο Θεός.

5. Ποιμαντική και αρχιερωσύνη

Ερώτηση: Ποιά είναι η “ποιοτική”, πέρα από την “ποσοτική”, αλλαγή στην ποιμαντική σας ευθύνη μετά την χειροτονία σας εις Επίσκοπον;

Απάντηση: Βεβαίως, η ποιμαντική διακονία ενός αρχιερέως είναι ποικίλη και δεν εξαντλείται στο κήρυγμα, τις ομιλίες και τα βιβλία. Δεν γνωρίζω τί εννοείται “ποιοτική” και “ποσοτική” ποιμαντική ευθύνη. Αν αντιλαμβάνομαι καλά την ερώτησή σας μπορώ να απαντήσω ότι ο Επίσκοπος ανήκει σε όλην την Εκκλησία, πρέπει να είναι ανοικτός σε όλους τους Χριστιανούς του ποιμνίου του και το εκδηλώνει αυτό ποικιλοτρόπως, αλλά ταυτοχρόνως πρέπει να ανταποκριθή και σε εκείνους που ζητούν κάτι άλλο βαθύτερο, μια ιδιαίτερη ποιμαντική διακονία.

Με αυτό εννοώ ότι μερικοί Χριστιανοί αρκούνται στο να ακούν τον Επίσκοπο να ομιλή, άλλοι τον θέλουν να λύνη διάφορα καθημερινά προβλήματα, και άλλοι θέλουν τον Επίσκοπο να τους υποδεικνύη τον δρόμο της καθάρσεως, του φωτισμού και της θεώσεως. Σε όλους αυτούς ο Επίσκοπος πρέπει να ανταποκρίνεται με διάκριση.

Υπάρχουν περιπτώσεις που κατά τις ώρες του Γραφείου ή και άλλες ώρες μερικοί Χριστιανοί έρχονται στο Γραφείο και ζητούν μια ποιμαντική κατεύθυνση, μια πνευματική συμβουλή, μια εξομολόγηση. Πολλές φορές έχω συγκινηθή από τέτοιες πνευματικές ευαισθησίες. Και ανάλογα με την ελευθερία αυτού που ζητά και τις δικές μου δυνατότητες προσπαθώ να ανταποκριθώ. Αλλοίμονον αν ο Επίσκοπος ασχολείται μόνον με κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά ζητήματα και αφήνει το κυριότερο έργο του που είναι η θεραπεία των Χριστιανών και η σωτηρία τους. Στο σημείο αυτό βρίσκεται το αποστολικό έργο των Επισκόπων.

6. Μητρόπολη Ναυπάκτου

Ερώτηση: Ποιές ιδιαιτερότητες έχει η διαποίμανση της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και πώς τις αντιμετωπίζετε;

Απάντηση: Όλοι οι άνθρωποι όπου κι αν ευρίσκονται αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα, γιατί όλοι βρίσκονται κάτω από την πεπτωκυία κατάσταση. Γι’ αυτό και δεν μπορεί κανείς να εξασκήση μια ποιμαντική διακονία, αν δεν εξετάζη πώς ήταν ο άνθρωπος προ της πτώσεως, τί έγινε μετά την πτώση και που πρέπει τώρα να φθάση.

Μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι όπου πήγα για να ομιλήσω σε διάφορες πόλεις της Ελλάδος, στην Μέση Ανατολή, στην Ρωσία, την Ευρώπη, την Αμερική, τον Καναδά, την Κύπρο κλπ. είδα ότι οι άνθρωποι έχουν τα ίδια ερωτήματα, τους ίδιους προβληματισμούς, τον ίδιο πόνο, τις ίδιες αναζητήσεις.

Στον ενθρονιστήριο λόγο μου ως προς το σημείο αυτό τόνισα: “ο άνθρωπος κυριαρχούμενος από το βασανιστικό πρόβλημα του θανάτου, είναι μια τραγική ύπαρξη και ένα δυσκολοκυβέρνητο όν. Το πρόβλημα του θανάτου δεν είναι κάτι που συνδέεται με την έξοδο της ψυχής από το σώμα, αλλά ένα υπαρκτό και ακόμη, θα έλεγα, ένα βιολογικό γεγονός, που το έχουμε μέσα μας από την συλληψή μας στην κοιλία της μητέρας μας. Η αγωνία, η ανασφάλεια, η προσπάθεια για επικράτηση, η επιθυμία της ηδονής, τα οικονομικά και πολιτικά συστήματα, οι ιδεολογίες, η πλεονεξία, η επιθυμία απόκτησης εξουσίας και πλούτου, κλπ. διαποτίζονται από τον θάνατο, που είναι το παράσιτο της ανθρωπίνης φύσεως και το παρέμβλητο μέσα στην κτίση. Επομένως, όσο ο άνθρωπος δεν λύει το εσωτερικό και υπαρξιακό πρόβλημα, τόσο και είναι τραγική ύπαρξη. Όσο ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπερβή τον θάνατο και δεν μπορεί και δεν γνωρίζει τον τρόπο να φθάση στην θέωση και να εκπληρώση τον βαθύ σκοπό του, τόσο και μεμψιμοιρεί. Όλα του φταίνε, όλα τον πειράζουν. Έτσι, σε τέτοια περίπτωση είναι δυσκολοκυβέρνητο όν. Και αυτό το αντιλαμβάνεται ο ποιμένας”.

Αν μπορή κανείς να δη μερικές ιδιαιτερότητες στην Ιερά Μητρόπολή μας αυτές οφείλονται στην εδαφική έκταση και στην απογύμνωση της υπαίθρου από κόσμο. Το πρώτο οφείλεται στο ότι η περιοχή του Αγίου Βλασίου δεν έχει καμμία εδαφική σχέση με την Ναυπακτία και το δεύτερο στο ότι όλες οι Ενορίες της ορεινής Ναυπακτίας έχουν αποψιλωθή από ανθρώπους κατά τους περισσότερους μήνες του έτους. Βεβαίως ένα μήνα το Καλοκαίρι, και ίσως σε μερικά μέρη και περισσότερο χρόνο, γεμίζουν τα χωριά από κόσμο, οπότε οι περισσότερες Ενορίες της Μητροπόλεως είναι θερινές - καλοκαιρινές. Αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα, ως προς την εύρεση Ιερέων, ψαλτών, επιτρόπων κλπ.

Επίσης, μια άλλη ιδιαιτερότητα που βρήκα στην Ιερά Μητρόπολη είναι ένα “πνεύμα” οπαδοποιήσεως και μιας διαρκούς εντάσεως ενός μέρους Χριστιανών, για διαφόρους λόγους, με τους προκατόχους μου Μητροπολίτας, το οποίο δυστυχώς συνεχίζεται, παρά τις προσπάθειες που κατεβλήθησαν.

7. Απόδημοι Ναυπάκτιοι

Ερώτηση: Με ποιόν τρόπο εντάσσονται οι απόδημοι Ναυπάκτιοι στο “ποίμνιο” της Μητροπόλεώς Σας.

Απάντηση: Θα αρχίσω να απαντώ με ένα παράδειγμα που λαμβάνω από την γέννηση ενός νεογνού. Το βρέφος όταν εξέρχεται από την κοιλία της μητέρας του είναι ακόμη συνδεδεμένο με τον ομφάλιο λώρο, οπότε στην συνέχεια ο ομφάλιος λώρος αποκόπτεται και το βρέφος ξεχωρίζεται από την μητέρα του σωματικά.

Αυτό που γίνεται σε κάθε άνθρωπο δεν έγινε με τους Ναυπακτίους που έφυγαν σε δύσκολες εποχές για την Αμερική. Δεν έκοψαν τον ομφάλιο λώρο από τα χωριά τους και την επαρχία τους. Αυτό εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως. Έρχονται επανειλημμένως και επισκέπτονται τα σπίτια των γονέων και προγόνων τους, ενισχύουν οικονομικά τους συγγενείς και συγχωριανούς τους, κτίζουν και επισκευάζουν Ενοριακούς Ναούς και εξωκκλήσια, ευεργετούν ποικιλοτρόπως την επαρχία μας με Κληροδοτήματα, Ιδρύματα κλπ.

Ανήκουν, βέβαια, σε άλλο εκκλησιαστικό χώρο, δηλαδή στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, στο οποίο υπάγονται η Αρχιεπισκοπή Αμερικής και Αυστραλίας, αλλά κατά κάποιο τρόπο, τους θερινούς και άλλους μήνες του χρόνου είναι “ποίμνιο” της Μητροπόλεώς μας. Οι Ναυπάκτιοι της Αμερικής αποτελούν ένα συνδεκτικό κρίκο μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ιεράς Μητροπόλεώς μας.

Αισθάνομαι ιδιαίτερη τιμή που γνωρίζω τους αποδήμους αδελφούς μας Ναυπακτίους της Αμερικής, του Καναδά, της Αυστραλίας κλπ., αλλά και διότι δέχομαι την αγάπη και τον σεβασμό τους.

8. Κοινωνικές προεκτάσεις

Ερώτηση: Ποιές είναι οι συγκεκριμένες κοινωνικές προεκτάσεις της ποιμαντικής σας διακονίας στην Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου; (Ιδρύματα, κοινωνικές τάξεις, κλπ.)

Απάντηση: Το κατ’ εξοχήν έργο του Επισκόπου είναι η σωτηρία των μελών του ποιμνίου του, ιδιαιτέρως εκείνων που το επιθυμούν με την ελεύθερη διάθεσή τους. Και το έργο αυτό πρέπει να γίνεται μέσα στα ορθόδοξα εκκλησιαστικά πλαίσια, με τις προϋποθέσεις που έχουν διαγράψει οι Πατέρες της Εκκλησίας.

Όμως, ο Επίσκοπος δεν μπορεί να παραβλέψη και τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες του ποιμνίου του. Αν το έκανε αυτό, τότε θα εξασκούσε μια μανιχαϊστική ποιμαντική.

Έτσι, προσπάθησα με τους συνεργάτες μου να επεκταθούμε στην κοινωνική διάσταση της ενοριακής ζωής, και με αυτόν τον τρόπο οι Σύνδεσμοι Αγάπης των Ενοριών της Ναυπάκτου κάνουν ένα αξιοθαύμαστο έργο που δεν είναι απλώς κοινωνικό, αλλά εκκλησιαστικό και πνευματικό.

Επίσης, επειδή ο εκάστοτε Μητροπολίτης Ναυπάκτου είναι Πρόεδρος των Κληροδοτημάτων και Ιδρυμάτων της Επαρχίας, και στην Μητρόπολή μας είναι πολλά, γι΄ αυτό είναι υποχρεωμένος να ασχολήται αφ΄ ενός μεν για την καλύτερη αξιοποίηση της περιουσίας των Ιδρυμάτων αυτών, αφ’ ετέρου δε για την καλύτερη ανταπόκριση στις επιθυμίες των δωρητών, δηλαδή να εκπληρώνεται ο σκοπός τους.

Στην κατεύθυνση αυτή εργάσθηκα σκληρά και πολλές φορές ξενύχτησα. Αλλά δεν είμαι εγώ εκείνος που μπορεί να ομιλήση για το έργο αυτό ούτε αυτό οφείλεται μόνο σε μένα, αφού εργάσθηκαν και εργάζονται πολλοί άνθρωποι για να αχθή σε πέρας αυτή η επίπονη διακονία.

9. Ιεραρχία – Συνοδικό πολίτευμα

Ερώτηση: Διαθέτετε πλέον δεκαετή πείρα ως Ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδος, με συμμετοχή σε δύο Διαρκείς Ιεράς Συνόδους, με συμμετοχές και εισηγήσεις σε Συνόδους Ιεραρχίας, με συμμετοχές σε Συνοδικές Επιτροπές. Βεβαίως, είχατε ήδη διαγράψει και μια συγκεκριμένη εκκλησιαστική πορεία και ως λαϊκός-Διάκονος-Πρεσβύτερος-Ιεροκήρυκας και εκκλησιαστικός συγγραφέας. Με όλα αυτά τα εμπειρικά εφόδια θα θέλαμε να μας σχολιάσετε την εκκλησιολογική αρχή ότι το πολίτευμα της Εκκλησίας μας είναι Συνοδικό;

Απάντηση: Πράγματι, το πολίτευμα της Εκκλησίας σε όλα τα επίπεδα είναι συνοδικό. Το συνοδικό πολίτευμα είναι αντίθετο από το ολιγαρχικό-δικτατορικό πολίτευμα και την αναρχία. Στο ολιγαρχικό - δικτατορικό πολίτευμα ισχύει η του “ενός ανδρός” αρχή, ενώ στην αναρχία καθένας κάνει ό,τι θέλει. Στην Εκκλησία διασώζεται το λεγόμενο συνοδικό ή ιεραρχικό πολίτευμα, που σημαίνει ότι υπάρχει ιεράρχηση διακονιών και χαρισμάτων. Αυτό πρέπει να γίνεται σε επίπεδο ιεραρχίας, σε επίπεδο Ιερών Μητροπόλεων και σε επίπεδο Ενοριών και Μοναστηριών.

Όταν δεν επικρατή αυτή η συνοδική - ιεραρχική δομή σε όλα τα επίπεδα της ζωής της Εκκλησίας, τότε φανερώνεται το αρρωστημένο, το εκκοσμικευμένο. Το σύστημα διοικήσεως της Εκκλησίας δεν ομοιάζει ούτε με τον παπικό τρόπο διοικήσεως, ούτε με τον προτεσταντικό τρόπο ζωής.

Και, φυσικά, το σύστημα διοικήσεως γίνεται μέσα στα πλαίσια που έχει καθορίσει η Εκκλησία με τις δογματικές και κανονικές της αποφάσεις. Κάθε δογματική και κανονική παράβαση παραβιάζει αυτόν τον συνοδικό - ιεραρχικό θεσμό. Και αυτό μπορεί να γίνη είτε από την πλευρά των Ποιμένων είτε από την πλευρά του λαού.

Στο θέμα, όμως, αυτό απαιτείται ένας διαρκής πόλεμος εναντίον των παθών της φιλοπρωτείας, της αλαζονείας, της οιήσεως, της υπερηφανείας, του εγωϊσμού, της φιλαργυρίας, της φιληδονίας κλπ. Οι ποιμένες πρέπει να θεωρούν ότι το “ποιμαίνειν” είναι κένωση, διακονία, σταύρωση, και οι ποιμαινόμενοι πρέπει να θεωρούν ότι το “ποιμαίνεσθαι” είναι χάρισμα σωτηρίας. Και τα δύο αυτά είναι χαρίσματα υπακοής στον Θεό και την Εκκλησία.

Βεβαίως, πρέπει να έχουμε υπ’ όψη μας και ιδιαιτέρως αυτό να απασχολή εμάς τους Επισκόπους, ότι μετά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα ανατραπή όλη αυτή η ιεράρχηση που υφίσταται στην επίγεια εκκλησιαστική ιεραρχία, γιατί στην ουρανία ιεραρχία θα ισχύση άλλη ιεράρχηση, που δεν θα έχη σχέση με την διακονία που ο καθένας ανέλαβε σε αυτήν την ζωή, αλλά θα είναι σύμφωνη με την μετοχή του καθενός στην καθαρτική, φωτιστική και θεοποιό ενέργεια του Θεού.

Πάντως, με ευκαιρία από την ερώτηση αυτή θα ήθελα δημοσίως να ευχαριστήσω από την καρδιά μου όλους τους συνεργάτες μου στην ποιμαντική αυτήν διακονία του ευγενούς αυτού λαού, τους Κληρικούς, ιδιαιτέρως τον Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο π. Αθανάσιο Λαουρδέκη και τους εργαζομένους στα Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως, τους Συνδέσμους Αγάπης, τα συμβούλια των Κληροδοτημάτων και Ιδρυμάτων, τους Δημοτικούς άρχοντες, τους Βουλευτάς κά. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να κάνω του π. Αρσενίου Κομπούγια για την αγάπη του, και του π. Αντωνίου Βαζούρα για την ανιδιοτελή προσφορά του.

10. Ευχάριστα - δυσάρεστα

Ερώτηση: Ποιές ήταν για Σας οι πλέον δυσάρεστες και οι πλέον ευχάριστες στιγμές της πρώτης αρχιερατικής δεκαετίας; Μπορούν αυτές οι στιγμές να θεωρηθούν ευλογημένες;

Απάντηση: Δεν μπορεί κανείς να ξεχωρίση απόλυτα τις λεγόμενες δυσάρεστες από τις θεωρούμενες ως ευχάριστες στιγμές της διακονίας του μέσα στην Εκκκλησία, πολύ δε περισσότερο δεν μπορώ να το κάνω εγώ. Και αυτό λέγεται γιατί υπάρχουν δυσάρεστες στιγμές που προξενούν μεγάλη πνευματική ωφέλεια και υπάρχουν ευχάριστες στιγμές που προξενούν αιώνιο θάνατο. Και επειδή η επισκοπική ζωή είναι ή πρέπει να είναι ζωή κατά το πρότυπο του Χριστού, γι’ αυτό δεν μπορεί κανείς να ισχυρισθή αν ο Σταυρός και ο θάνατος του Χριστού είναι δυσάρεστη “εμπειρία”. Στην Εκκλησία λέμε “διά του σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω” και υπερβαίνονται οι ψυχολογικοί λόγοι.

Επίσης αν εξετάση κανείς την ζωή των Αποστόλων για να δη τις ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές της αποστολικής τους ζωής, τότε θα τις αξιολογήση ανάλογα με τα κριτήρια που θα έχη, τα εκκλησιαστικά ή τα εκκοσμικευμένα και θα αποτύχη να διακρίνη ποιές είναι πραγματικά ευχάριστες και ποιές είναι πραγματικά δυσάρεστες στιγμές.

Βεβαίως, ένα μεγάλο πρόβλημα που παρατηρείται στον εκκλησιαστικό αυτό χώρο που βρισκόμαστε είναι η αλλοίωση του “πνεύματος” του ορθοδόξου μοναχισμού, η ύπαρξη δηλαδή ενός μοναχισμού που δεν υποτάσσεται στην ατμόσφαιρα των Πατέρων της Εκκλησίας, όπως διαγράφεται στις αποφάσεις των Τοπικών και Οικουμενικών Συνόδων, αλλά και στα κείμενα των συγχρόνων Συνόδων. Αυτό προκαλεί οδύνη.

Ταυτοχρόνως, όμως, αυτό το πρόβλημα δίνει την δυνατότητα να εκτιμήση κανείς και να αγαπήση ακόμη περισσότερο τον γνήσιο ορθόδοξο νηπτικό μοναχισμό, που κινείται μέσα στα εκκλησιαστικά πλαίσια, και διαπνέεται από την προσευχή, την ησυχία, τον σεβασμό στην Εκκλησία. Ακριβώς αυτός ο δυϊσμός γέννησε δύο βασικά βιβλία μου, όπως “Ο ορθόδοξος μοναχισμός ως προφητική, αποστολική και μαρτυρική ζωή” και “Ησυχία και θεολογία”, τα οποία βιβλία δεν θα κυκλοφορούσαν αν δεν αντιμετώπιζα τέτοια φαινόμενα. Έτσι, λοιπόν, και τα λεγόμενα δυσάρεστα γίνονται αιτία διξολογίας στον Θεό και προσφοράς στην Εκκλησία και τους ανθρώπους.

Πάντως, όταν ένας Επίσκοπος στην προσπάθειά του να διοικήση και να ποιμάνη την Ιερά Μητρόπολή του “κατά τας των αγίων θεοπνεύστους θεολογίας και το της Εκκλησίας ευσεβές φρόνημα” γίνεται στόχος των λεγομένων “εχθρών” του Σταυρού του Χριστού, τότε αυτοί οι λεγόμενοι και φερόμενοι ως “εχθροί” μπορεί να γίνουν οι μεγαλύτεροι ευεργέτες του. Με συγκίνηση και θαυμασμό διάβασα τον λόγο του αγίου Επισκόπου Αχρίδος Νικολάου:

“Ευλόγησε τους εχθρούς μου, ω Κύριε... Οι εχθροί μου με έχουν οδηγήσει μέσα στην αγκάλη Σου περισσότερο από ό,τι οι φίλοι μου. Οι φίλοι με έχουν προσδέσει στην γη, ενώ οι εχθροί μου με έχουν λύσει από την γη και έχουν συντρίψει όλες τις φιλοδοξίες μου στον κόσμο.

Ευλόγησε τους εχθρούς μου, ω Κύριε... Αυτοί μάλλον παρά εγώ, έχουν ομολογήσει τις αμαρτίες μου ενώπιον του κόσμου. Αυτοί με έχουν μαστιγώσει κάθε φορά που εγώ είχα διστάσει να μαστιγωθώ. Με έχουν βασανίσει κάθε φορά που εγώ είχα προσπαθήσει να αποφύγω τα βάσανα. Αυτοί με έχουν επιπλήξει κάθε φορά που εγώ είχα κολακεύσει τον εαυτό μου. Αυτοί με έχουν κτυπήσει κάθε φορά που εγώ είχα παραφουσκώσει με αλαζονεία...

Ευλόγησέ τους και πλήθυνέ τους! Πλήθυνέ τους και κάνε τους ακόμη πιο σκληρούς εναντίον μου. Ώστε η καταφυγή μου σε σένα να μη έχη επιστροφή, ώστε και κάθε ελπίδα μου στους ανθρώπους να διαλυθή ως ιστός αράχνης, ώστε απόλυτη γαλήνη ν’ αρχίση να βασιλεύη στην ψυχή μου, ώστε η καρδιά μου να γίνη ο τάφος των δύο κακών διδύμων μου αδελφων· της αλαζονείας και του θυμού. Ώστε να μπορέσω να αποθηκεύσω όλους τους θησαυρούς μου εν ουρανοίς...

Είναι πράγματι δύσκολο για μένα να πω ποιός μου έκανε περισσότερο καλό και ποιός μου έκανε περισσότερο κακό στον κόσμο· οι εχθροί ή οι φίλοι μου;

Γι’ αυτό ευλόγησε, ω Κύριε, και τους φίλους μου και τους εχθρούς μου”.

Μακάρι να ζήσω την επισκοπική μου ζωή μέσα σε αυτό το ευλογημένο “πνεύμα”, όσο δύσκολο και αν είναι. Προσευχηθείτε και εσείς γι' αυτό.

Ευχές – προσευχές

Τελειώνοντας θα ήθελα να εκφράσω την βαθυτάτη ευγνωμοσύνη μου και τις δοξολογίες μου προς τον Θεό, ο Οποίος με το άπειρο έλεός Του επέβλεψε επ’ εμέ και με αναβίβασε στον τρίτο βαθμό της ιερωσύνης, τον βαθμό του Επισκόπου, και αισθάνομαι ότι δεν είμαι άξιος να Τον ευχαριστώ και να Τον δοξάζω γι’ αυτήν την δωρεά. Επίσης, αισθάνομαι τιμή που με κατέστησε Μητροπολίτη σε αυτήν την παλαίφατη και ιστορική Μητρόπολη με την πλούσια παράδοση.

Ακόμη, ζητώ από φίλους και “εχθρούς” τις προσευχές τους για να με ελεήση ο Θεός, να κάνω λιγότερα πνευματικά λάθη, να δη ο Θεός τον πόθο της καρδίας μου για την δόξα της Εκκλησίας, παρά τα λάθη που έκανα ή θα κάνω, ως άνθρωπος, και να δώσω καλήν απολογία στο φοβερό βήμα του Χριστού. Γιατί ποιό θα είναι το όφελος το να είμαι Επίσκοπος, να γράφω τόσα βιβλία, να συμμετέχω σε πολλά συνέδρια, να ενδιαφέρομαι για μια κοινωνική προσφορά κλπ., και όμως κατά την φρικτή ώρα της απολογίας μου ενώπιον του αδεκάστου βήματος του Χριστού να ακούσω τον φοβερό λόγο “ουκ οίδα υμάς”, οπότε θα ευρεθώ εν ημέρα κρίσεως εκτός σωτηρίας και εκτός Παραδείσου και αιωνίου ζωής;

Ζητώ τις προσευχές όλων των αναγνωστών αυτής της συνεντεύξεως και όλων των μελών της Τοπικής Εκκλησίας.–

Ετικέτες: Κύριο Θέμα

  • Προβολές: 1128

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance