Ναυπάκτου Ἱερόθεος: Τα έρημα του Λιβάνου

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Έχουμε ακούσει επανειλημμένως την λαϊκή φράση «ο φόβος φυλάει τα έρημα», στην οποία εννοείται ότι τα έρημα, τα εγκαταλελειμμένα, τα προστατεύει ο φόβος. Όταν οι άνθρωποι φοβούνται από διαφόρους παράγοντες, τότε αυτοπροστατεύονται. Βεβαίως, καλό θα ήταν τα «έρημα» να προστατεύωνται από τον σεβασμό που επιβάλλει και αυτός ο ανθρωπισμός, αφού ο κάθε άλλος έχει τα ίδια δικαιώματα με μας, ακόμη και από την αγάπη που είναι μια αλτρουϊστική αρετή. Αλλά όταν αυτά απουσιάζουν, τότε είναι καλός και ο φόβος.

Η λαϊκή αυτή ρήση έχει αρχαία προέλευση. Ο Τάκης Νατσούλης αναφέρει τον Αισχύλο στις «Ευμενίδες» που βάζει στο στόμα του χορού ότι στην πόλη πρέπει να υπάρχει ο φόβος της τιμωρίας των πολιτών για τα αδικήματα που έκαναν, γιατί αν εκλείψη αυτός ο φόβος, τότε κανένας δεν θα σέβεται το δίκαιο. Η Αθηνά έλεγε ότι ο σεβασμός και ο αδελφός του, που είναι ο φόβος, συγκρατούν μέρα και νύκτα τους πολίτες από την αδικία, και ακόμη έλεγε ότι δεν πρέπει να εκλείψη ο φόβος από την πόλη, γιατί τότε κανείς δεν θα φοβάται και κανείς δεν θα είναι δίκαιος. Μέσα σε αυτήν την προοπτική μιλούν και πολλοί άλλοι σοφοί, όπως ο Σοφοκλής, ο Κριτίας κλπ.

Στις ημέρες μας με τον όρο «έρημα» μπορούμε να εννοήσουμε τους κατοίκους του Λιβάνου, τα παιδιά και τους μεγάλους, που ζουν την οδύνη και την τραγωδία του πολέμου. Κανένας δεν μένει ασυγκίνητος από αυτά που βλέπουμε να γίνωνται, αλλά οι ισχυροί ούτε σεβασμό δείχνουν ούτε φοβούνται, οπότε κατά μία προέκταση του νοήματος της φράσεως αυτής, η αφοβία και η αναλγησία των ισχυρών αφήνει αφύλακτα τα «έρημα» του Λιβάνου.

Έζησα κατά διαστήματα στον Βόρειο Λίβανο πλησίον της Βηρυττού την τριετία 1988-1991, όταν η περιοχή ήταν αναστατωμένη από τον εμφύλιο σπαραγμό μεταξύ των Μουσουλμάνων και των Χριστιανών – Μαρωνιτών. Πρέπει να σημειωθή ότι οι Χριστιανοί Μαρωνίτες ανήκουν στην αρχαία αίρεση των μονοθελητών, που πίστευαν ότι στον Χριστό υπάρχει μόνο μια θέληση, η θεία, η οποία απορρόφησε την ανθρώπινη θέληση. Αυτή η αίρεση καταδικάσθηκε από την ΣΤ Ο?κουμενική Σύνοδο, αλλά οι οπαδοί της υπάρχουν μέχρι σήμερα. Τώρα οι Μαρωνίτες έχουν ενταχθή στην «Παπική Εκκλησία». Συγχρόνως στον Λίβανο ζουν και Ορθόδοξοι Χριστιανοί, περίπου 400.000 που βρίσκονται κάτω από την διοίκηση και την ποιμαντική φροντίδα του Ορθοδόξου Πατριαρχείου Αντιοχείας, ενός παλαιφάτου Πατριαρχείου, που ανήκει στο σύστημα της λεγομένης Πενταρχίας.

Το Ορθόδοξο Πατριαρχείο της Αντιοχείας, εργαζόμενο μεταξύ Μουσουλμάνων και Μαρωνιτών, εξασκεί στον Λίβανο μια μεγάλη εκκλησιαστική ποιμαντική. Έχει δημιουργήσει ένα ολόκληρο Πανεπιστήμιο, με πολλές Πανεπιστημιακές Σχολές, μαζί με την Θεολογική, καθώς επίσης λειτουργεί Ιατρική Σχολή και ένα από τα καλύτερα Νοσοκομεία της Βηρυττού ανήκει στην Εκκλησία. Στην Μπελεμέντειο Θεολογική Σχολή μια από τις δύο κύριες βασικές γλώσσες στις οποίες διδάσκονται τα μαθήματα είναι η ελληνική, και σε όλους τους Ιερούς Ναούς ο ένας χορός ψάλλει σε κάθε Λειτουργία στην ελληνική γλώσσα. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί του Λιβάνου θεωρούν τους εαυτούς τους ως Ρωμηούς, (Orthodox Rum) απογόνους της Ρωμαϊκής-Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Λίβανος είναι μια ωραία χώρα, με ανοικτούς καλόκαρδους ανθρώπους, ιδιαιτέρως οι Ορθόδοξοι αποτελούν την κουλτούρα της περιοχής. Οι αραβόφωνοι ορθόδοξοι Ρωμηοί έχουν πνευματικά ενδιαφέροντα και μάλιστα μετέφρασαν μερικά από τα βιβλία μου στα αραβικά. Αγαπούν τους Έλληνες (γιουνάν-ρουμ) επισκέπτονται συχνά την Ελλάδα και το Άγιον Όρος.

Βρέθηκα τότε στην δίνη του εμφυλίου πολέμου που γινόταν κυρίως μεταξύ Μουσουλμάνων και Μαρωνιτών και δυστυχώς οι Ορθόδοξοι –Ρωμηοί αντιμετώπιζαν τις φοβερές συνέπειες αυτών των συγκρούσεων. Έφευγαν οι φοιτητές μας από την Θεολογική Σχολή την Παρασκευή για την Βηρυττό και δεν γνωρίζαμε εάν θα επέστρεφαν την Δευτέρα για να συνεχίσουν τα μαθήματα. Δεν μπορούσαμε να ταξιδεύσουμε στην Ελλάδα δια μέσου της Βηρυττού, και το κάναμε δια μέσου της Δαμασκού, όταν ο Βόρειος Λίβανος ήταν υπό την κατοχή των Σύρων. Πρόκειται πραγματικά για έναν βασανισμένο και εν πολλοίς προδομένο λαό.

Από τότε τα πράγματα βελτιώθηκαν και χάρηκα όταν πριν τρία χρόνια επισκέφθηκα την Μπελεμέντειο Θεολογική Σχολή, δια μέσου της Βηρυττού, για να διδάξω το μάθημα της Βιοηθικής. Διεπίστωσα ότι επικρατούσε ειρήνη στην περιοχή, είδα την αναδιοργάνωση του Λιβάνου, την ομορφιά της Βηρυττού, που την ονομάζουν το μικρό Παρίσι της Ανατολής, την κτιριακή και ξενοδοχειακή ανασυγκρότηση της περιοχής, την δημιουργικότητα και την οικονομική ευμάρεια των κατοίκων. Και τώρα που βλέπω τις καταστροφές από τους βομβαρδισμούς, τον θάνατο και τον τραυματισμό αθώων παιδιών και τις μετακινήσεις των κατοίκων, αισθάνομαι βαθυτάτη λύπη. Η λύπη μου πολλαπλασιάζεται από το γεγονός ότι αισθάνομαι –και μακάρι να διαψευσθώ– ότι δημιουργείται μια νέα γενιά τρομοκρατών, αφού, κατά αδήριτο κοινωνικό νόμο, η βία γεννά βία.

Πέρα από την λύπη μου, βλέπω ότι δεν ισχύει η ρήση «ο φόβος φυλάει τα έρημα». Ποιός φόβος; Από την κατάρρευση του Σοβιετικού καθεστώτος χάθηκε «η ισορροπία του τρόμου» στην ανθρωπότητα και φυγαδεύθηκε ο σεβασμός και ο φόβος. Την δεκαετία του '90, όταν κατέρρευσε το Σοβιετικό Καθεστώς, γεννήθηκαν μέσα μου αγωνίες και φόβοι για το μέλλον. Έτσι, ο φόβος του ισχυρού για τα αδύνατα όντα («ο φόβος φυλάει τα έρημα») αντικαταστάθηκε από την φράση ο φόβος διακατέχει τα «έρημα» από την δύναμη των ισχυρών. Είναι αβέβαιο το μέλλον από τα καθημερινά σχέδια που καταρτίζονται, με σκοπό κάποιο από αυτά να επικρατήση. Δεν επικρατεί η πάλη των τάξεων, αλλά η πάλη των σχεδίων. Σκέπτομαι μήπως αυτή η οργή των αδυνάτων σαν ένα ορμητικό ποτάμι οδηγήσει στην δημιουργία μιας άλλης δυνάμεως για να εξισορροπήση τον τρόμο!

Το καπιταλιστικό σύστημα πριν λίγο καιρό έκανε λόγο για «την νέα τάξη» πραγμάτων, μέσα στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης. Και στην συνέχεια το ίδιο το σύστημα έκανε λόγο για την «θεωρία της σύγκρουσης των πολιτισμών». Και το εκπληκτικό είναι ότι ενώ είναι αντίθετες μεταξύ τους αυτές οι θεωρίες, εν τούτοις εκπορεύονται από τα ίδια κέντρα.

Έτσι σήμερα δεν ισχύει ότι «ο φόβος φυλάει τα έρημα», αλλά ισχύει ότι η αφοβία, η ύβρις και η αλαζονεία (και η υποκρισία) των ισχυρών καταστρέφουν και αφήνουν απροστάτευτα τα «έρημα».

Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν λυπούμαστε μόνον γι’ αυτά που συμβαίνουν σήμερα στον Λίβανο, αλλά τα καταδικάζουμε, όπως και καταδικάζουμε κάθε βία από οπουδήποτε και αν προέρχεται. Άλλωστε αυτό κάνουν και οι γνήσιοι Μουσουλμάνοι και οι γνήσιοι Εβραίοι, όπως οι Χασιδίμ. Η Ορθόδοξη νηπτική παράδοση, ο μουσουλμανικός σουφισμός και ο εβραϊκός χασιδισμός είναι γνήσιες φωνές που αντιτάσσονται σε κάθε εξωτερική βία και τρομοκρατία και αυτές πρέπει να ακουσθούν και να εξουδετερώνουν τους φονταμενταλισμούς που παρατηρούμε σε όλους αυτούς τους «χώρους».

Τα «έρημα» του Λιβάνου δεν θέλουν μόνον την λύπησή μας, αλλά κυρίως την δικαιοσύνη. Ζητούν από τους ισχυρούς της γης να διακρίνωνται από την δικαιοσύνη, διότι με την αλαζονεία τους δικαιώνουν το προφητικό: «ουαί οι μεθύοντες άνευ οίνου» (Ησ. κη , 1).

  • Προβολές: 1029

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance