Ἡ διαχρονικὴ Ὀρθόδοξος Παρουσία στὴν Ἰσπανία (Β')

τού Σεβ. Μητροπολίτου Ισπανίας καί Πορτογαλίας κ. Πολυκάρπου (Σταυροπούλου)

Δημοσιεύουμε τήν δεύτερη καί τελευταία συνέχεια από τήν ομιλία τού Ναυπάκτιου τήν καταγωγή Μητροπολίτου Ισπανίας καί Πορτογαλίας κ. Πολυκάρπου, τήν οποία εξεφώνησε ενώπιον τού Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, επισήμων προσκεκλημένων καί εκλεκτού ακροατηρίου στήν Πατριαρχική Βιβλιοθήκη, στίς 28 Απριλίου 2010.

(συνέχεια από τό προηγούμενο)

Γ) Σύγχρονη εποχή

Τά δραματικά γεγονότα τά οποία έλαβον χώρα κατά τόν 20ο αιώνα, εξ αιτίας τών φοβερών πολεμικών συγκρούσεων, δέν επέτρεψαν τήν ανταλλαγή δραστηριοτήτων μεταξύ τών δύο άκρων τής Μεσογείου. Οι Έλληνες πού επολέμησαν κατά τόν φρικτό Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, τόσο στό πλευρό τών Δημοκρατικών Αριστερών, όσο καί τού Στρατηγού Φράνκο, δέν συγκρότησαν ιδία στρατιωτική μονάδα καί κανείς των δέν παρέμεινε στήν Ισπανία. Στήν ίδια τήν Ελλάδα η εικόνα τής Ισπανίας υπήρξε αντιφατική, ενώ ο Καζαντζάκης δέν διστάζει νά εξομοιάση τόν Στρατηγό Μοσκαρδό καί τούς υπερασπιστές τού φρουρίου Αλκαθάρ τού Τολέδο, τό 1936, μέ τούς υπερασπιστές τού Μεσολογγίου τό 1826.

Μετά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μία Φρανκική Ισπανία από τήν μία πλευρά καί μία Ελλάδα σέ Εμφύλιο Πόλεμο από τήν άλλη, πολύ δύσκολα θά προκαλούσε ανταλλαγές μεταξύ τών δύο κρατών καί λαών. Η ίδια κατάσταση ισχύει καί γιά τίς άλλες Ευρωπαϊκές χώρες Ορθοδόξου παραδόσεως, ευρισκόμενες κάτω από τόν Σοβιετικό έλεγχο καί τό Κομμουνιστικό καθεστώς. Αυτό εξηγεί γιατί μέχρι τό 1990 δέν έχομε στήν Ισπανία εγκατάσταση Ορθοδόξων πληθυσμών εξ Ανατολικής Ευρώπης. Παρά ταύτα, σιγά-σιγά, αυξάνεται η παρουσία Ελληνικών οικογενειών, κυρίως εμπόρων, πού εγκαθίστανται στίς μεγάλεις πόλεις (Μαδρίτη καί Βαρκελώνη), καθώς καί σέ άλλες, όπως η Βαλένθια καί η Λάς Πάλμας Ντέ Γράν Κανάρια. Αυτές οι οικογένειες, μαζί μέ τούς πολιτικούς πρόσφυγες από άλλες Ανατολικο-ευρωπαϊκές Χώρες καί αυτούς πού ήδη ήταν εγκατεστημένοι πρό τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, θά αποτελέσουν τήν βάση τών Ελληνορθοδόξων Κοινοτήτων.

Τό 1948 αποστέλλεται στήν Μαδρίτη από τόν Μητροπολίτη Θυατείρων καί Έξαρχο Δυτικής καί Κεντρώας Ευρώπης Γερμανό Στρηνόπουλο - (ο οποίος έγραψε άρθρο στό περιοδικό "Ορθοδοξία" τό 1934 γιά τήν Ελληνική Κοινότητα Μενόρκας) - ο Πρωθιερεύς Ραφαήλ εκ Παρισίων, Γεωργιανός στήν καταγωγή, ο οποίος ενώνει όλους τούς Ορθοδόξους ανεξαρτήτως εθνότητος καί ιδρύεται έτσι η Ορθόδοξος Ενορία τού Αγίου Αποστόλου Ανδρέου τού Πρωτοκλήτου, υπό τόν Οικουμενικόν Θρόνον. Αυτή η πρώτη ενορία, απ' αρχής μέχρι σήμερα ελληνόφωνη καί σλαβόφωνη μαζί, χρησιμοποιεί ως ευκτήριο οίκο ένα διαμέρισμα στό κέντρο τής Μαδρίτης, τό οποίο γιά 25 χρόνια ενώνει σέ μία αδελφική χριστιανική κοινότητα όλους τούς Ορθοδόξους τής Ισπανικής πρωτευούσης. Τό 1967 τόν π. Ραφαήλ διαδέχεται ο σημερινός εφημέριος Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Τσιαμπαρλής, απόφοιτος τού Ορθοδόξου Θεολογικού Ινστιτούτου "Άγιος Σέργιος" τών Παρισίων.

Αυτή η Κοινότητα ανεγνωρίσθη νομικώς τό 1949 από τό Υπουργείο Εξωτερικών τής Ισπανίας, κατόπιν διαβημάτων τής Ελληνικής Πρεσβείας, ως Ελληνορθόδοξος Κοινότης Μαδρίτης. Τό 1963 ιδρύεται, επί Οικουμενικού Πατριάρχου Αθηναγόρου, η Ιερά Μητρόπολις Γαλλίας καί Εξαρχία πάσης Ιβηρίας, μέ πρώτο Μητροπολίτη τόν από Ρηγίου Μελέτιο Καραμπίνη. Τό 1968, σέ εκπλήρωση τών σχετικών διατάξεων τού νέου Νόμου περί Θρησκευτικής Ελευθερίας, η Κοινότης Μαδρίτης εγγράφεται στό Εθνικό Κατάστιχο τών Θρησκευτικών Προσώπων τού Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Η δεκαετία τού 1960 αποβαίνει καθοριστική γιά τίς σχέσεις Ελλάδος καί Ισπανίας. Τό 1962, η Α.Μ. η Βασίλισσα, τότε Πριγκήπισσα Σοφία τής Ελλάδος, συνάπτει γάμο στήν Αθήνα μέ τόν τότε Πρίγκηπα καί σημερινό Βασιλέα Χουάν Κάρλος. Τό γεγονός αυτό καθ’ εαυτό θά μπορούσε νά βοηθήση τίς εκατέρωθεν επαφές, όμως η πολιτική καταστάση στήν τότε Ελλάδα (Δικτατορία τών Συνταγματαρχών καί κατάργηση τής Μοναρχίας) τίς εμπόδισε.

Από τά τέλη τής δεκαετίας τού ’60 έχομε τήν άφιξη Ελλήνων φοιτητών, πολλοί από τούς οποίους δημιούργησαν οικογένεια στήν Ισπανία καί εγκαταστάθηκαν μονίμως στήν Χώρα. Πρόκειται στήν πλειοψηφία τους γιά ιατρούς, μηχανικούς, αρχιτέκτονες, καθηγητές καί επιχειρηματίες. Στήν εγκατάσταση αυτών τών Ελλήνων οφείλεται η δημιουργία εκτός τής Μαδρίτης, τών Κοινοτήτων Βαρκελώνης καί Βαλένθιας.

Ἡ διαχρονικὴ Ὀρθόδοξος Παρουσία στὴν Ἰσπανία, Ι. Ναός Ἀποστόλου Ἀνδρέα καί Μεγαλομάρτυρος ΔημήτριουΤό 1971 αποκτάται από τόν Δήμο Μαδρίτης ένα οικόπεδο, επί τής οδού Νικαράγουα καί τόν Δεκέμβριο τού ιδίου έτους τίθεται ο θεμέλιος λίθος τού νέου ενοριακού συγκροτήματος. Τήν 3η Ιουνίου 1973, ο τότε Μητροπολίτης Γαλλίας καί Έξαρχος πάσης Ιβηρίας Μελέτιος εγκαινιάζει τόν Ναό, αφιερωμένο στούς Αγίους Απόστολο Ανδρέα καί Μεγαλομάρτυρα Δημήτριο. Εκτός από τόν Ναό, τό συγκρότημα αποτελείται από ιερατική κατοικία, αίθουσα εκδηλώσεων, γραφεία, σχολείο, αποθήκες καί κήπο, είναι δέ πρός τιμήν καί έπαινον τών 200 τότε Ελληνορθοδόξων τής Μαδρίτης, οι οποίοι κατώρθωσαν καί επραγματοποίησαν ένα τέτοιο θαύμα. Τό 1975 ο Δήμος Μαδρίτης εκήρυξε τόν Ναό διατηρητέο μνημείο.

Τήν δεκετία τού ’70 καί περισσότερο αυτήν τού ’80 τό ελληνικό ενδιαφέρον γιά τήν Ισπανία αυξάνεται καί παρατηρείται η εγκατάσταση ορισμένων ομάδων Ελλήνων εξειδικευμένων επαγγελματικά, οι οποίοι εγκαθίστανται στήν Χώρα λόγω ευρέσεως προσοδοφόρου εργασίας. Τό φαινόμενο αυτό παρατηρείται κυρίως στήν Καταλωνία, μέ αποτέλεσμα τήν ίδρυση, τό 1975, στήν Βαρκελώνη τής Ορθοδόξου Ελληνικής Ενορίας τού Αγίου Νεκταρίου καί τό 1978 τής Ελληνικής Κοινότητος. Η είσοδος τής Ελλάδος τό 1981 καί τής Ισπανίας τό 1986 στήν Ευρωπαϊκή Κοινότητα, δίδει νέα ώθηση γιά τήν εγκατάσταση Ελλήνων επιχειρηματιών, ελευθέρων επαγγελματών καί υπαλλήλων διαφόρων Ευρωπαϊκών Οργανισμών μέ έδρα τήν Ισπανία, στούς οποίους αργότερα προστίθενται οι Έλληνες Στρατιωτικοί τών Στρατηγείων τού ΝΑΤΟ στήν Μαδρίτη καί τήν Βαλένθια.

Παράλληλα, τό γενικό ενδιαφέρον τών Ισπανών γιά τήν ελληνική κλασσική αρχαιότητα ευνόησε τήν παρουσία Ελλήνων επιστημόνων τού κλάδου καί τίς πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ τών δύο Κοινοτήτων. Ιδρύονται σέ ολόκληρη τήν Ισπανία διάφοροι Σύλλογοι, όπως ο Ισπανο-ελληνικός Πολιτιστικός Σύλλογος (1980), πού εκδίδει τό υψηλού επιστημονικού, πολιτιστικού καί φιλολογικού περιεχομένου περιοδικό "Ερυθεία", η Ισπανική Εταιρεία Νεο-ελληνικών Σπουδών (1986) καί τό Κέντρο Βυζαντινών, Νεο-ελληνικών καί Κυπριακών Σπουδών στήν Γρανάδα, παγκοσμίου φήμης, μέ εκατοντάδες φοιτητές, πολλές δημοσιεύσεις καί συνέδρια καί στό οποίο ο αείμνηστος Ακαδημαϊκός καί πρώτος Πρόεδρος τής Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τσάτσος εδώρησε τήν σπουδαία βιβλιοθήκη του. Σέ 18 Ισπανικά Πανεπιστήμια υπάρχει έδρα τών Ελληνικών, καθώς καί σέ εκατοντάδες Σχολεία Γλωσσών. Τά ευρωπαϊκά προγράμματα ανταλλαγών πανεπιστημιακών φοιτητών "Έρασμος" καί "Σωκράτης" παρέχουν τήν δυνατότητα σέ πλειάδα νέων καί τών δύο Χωρών νά γνωρίσουν τήν γλώσσα καί τόν πολιτισμό τής φιλοξενούσης αυτούς Χώρας. Αρκετοί από τούς Έλληνες μεταπτυχιακούς φοιτητές πού φθάνουν στήν Ισπανία, μετά τήν λήξη τών σπουδών τους παραμένουν στήν Χώρα γιά επαγγελματικούς ή οικογενειακούς λόγους (μικτοί γάμοι).

Τά τελευταία χρόνια έχομε αύξηση τών Ελλήνων εξ αιτίας τής οικονομικής κρίσεως στήν Λατινική Αμερική. Πρόκειται γιά ισπανόφωνες ελληνορθόδοξες οικογένειες, πού προέρχονται κυρίως από τήν Αργεντινή, Ουρουγουάη καί Βενεζουέλα καί εγκαταστάθηκαν στήν Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Βαλένθια καί Καναρίους Νήσους. Τό 1981 η Ορθόδοξος Ελληνική Κοινότης Μαδρίτης καί Περιχώρων εντάσσεται στόν νέο Νόμο περί Θρησκευτικής Ελευθερίας τής μεταφρανκικής δημοκρατικής Ισπανίας καί τό 1991 μετατρέπεται σέ "Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία εν Ισπανία", η οποία, τυχούσα τής νομικής φιλοξενίας τής Ομοσπονδίας τών Ευαγγελικών Θρησκευτικών Προσώπων Ισπανίας καί συγκεκριμένα τής υπό τήν Αγγλικανική Κοινωνία τελούσης Ισπανικής Μεταρρυθμισμένης Επισκοπικής Εκκλησίας, ευεργετήθηκε από τό Convenio/Συμφωνία (ένα είδος Κονκορδάτου) μεταξύ τής πρώτης καί τού Ισπανικού Κράτους, τό οποίο εψηφίσθη από τήν Βουλή καί τήν Γερουσία τό φθινόπωρο τού 1992.

Από τίς αρχές τής δεκαετίας τού ’90 εγκαθίστανται στήν Ισπανία εκατοντάδες χιλιάδες οικονομικοί μετανάστες από τήν Ανατολική Ευρώπη, στήν πλειοψηφία τους Ρουμάνοι, ακολουθούμενοι αριθμητικώς από τούς Ουκρανούς, Βουλγάρους καί λοιπούς Ορθοδόξους, τών οποίων ο συνολικός αριθμός υπολογίζεται σήμερα σέ 1.500.000 περίπου ψυχές σέ ολόκληρη τήν Ιβηρική Χερσόνησο καί τά Νησιά της. Τήν 20ή Ιανουαρίου 2003, τό Οικουμενικό Πατριαρχείο, κατόπιν πρωτοβουλίας τού νύν ευκλεώς πατριαρχούντος Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, απεφάσισε τήν ανύψωση τής Εξαρχίας πάσης Ιβηρίας σέ αυτοτελή εκκλησιαστική Επαρχία, υπό τόν τίτλο: "Ιερά Μητρόπολις Ισπανίας καί Πορτογαλίας καί Εξαρχία Μεσογείου Θαλάσσης", μέ έδρα τήν Μαδρίτη καί χαρακτήρα πανορθόδοξο.

Πρώτος Μητροπολίτης εξελέγη ο Ελληνο-αμερικανός καθηγητής Πανεπιστημίου Επιφάνιος Πυριάλας, νύν Μητροπολίτης Βρυούλων, ο οποίος βοηθούμενος από τόν μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Σκοπέλου Παγκράτιο καί τόν τότε Αρχιμανδρίτη καί μετέπειτα Βοηθό Επίσκοπο Τελμησσού Ιλαρίωνα, νύν Επίσκοπο Έντμοντον, έθεσε τίς βάσεις τής αρτισυστάτου καί νεοπαγούς αυτής Μητροπόλεως, όσον αφορά τήν σύσταση Ουκρανικών Ενοριών καί τήν εξεύρεση καί χειροτονία Ουκρανών ιερέων.

Τήν 25η Απριλίου 2006, τό Υπουργείο Δικαιοσύνης ανεγνώρισε επίσημα τήν Ιερά Μητρόπολη, καταγράφοντάς την στό Εθνικό Κατάστιχο τών Θρησκευτικών Προσώπων τού Ισπανικού Κράτους, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες γιά τήν νομική αναγνώρισή της καί στήν Πορτογαλία.

Η Ιερά Μητρόπολη εξασκεί τήν κανονική δικαιοδοσία της επί τού Βασιλείου τής Ισπανίας, τής Δημοκρατίας τής Πορτογαλίας, τού Πριγκηπάτου τής Ανδόρρας καί τής Βρεταννικής κτήσεως τού Γιβραλτάρ. Έδρα της είναι ο Καθεδρικός Ναός τών Αγίων Ανδρέου καί Δημητρίου, επί τής οδού Νικαράγουα, αριθ. 12, τής περιοχής Hispanoamerica Μαδρίτης. Στήν Ιερά Μητρόπολη λειτουργούν Γραμματεία, Μητροπολιτικό Συμβούλιο, Πνευματικό Δικαστήριο, Επιτροπή επί τών Διεκκλησιαστικών Σχέσεων, Επιτροπή επί τών Εκδόσεων, Μεταφράσεων καί τού Διαδικτύου, Επιτροπή Διοργανώσεως τού Ποιμαντικού, Πολιτιστικού καί Κοινωνικού Έργου τής Εκκλησίας, Νομική Επιτροπή, Οικονομική Επιτροπή καί Τμήμα Σχέσεων μετά τών Ουκρανικών Αρχών, Κοινοτήτων καί Συλλόγων.

Η Μητρόπολη διαιρείται σέ 5 Αρχιερατικές Επιτροπείες (Βικαριάτα): α) Αρχιερατική Επιτροπεία Κεντρικής καί Βορείου Ισπανίας καί Γιβραλτάρ, μέ έδρα τήν Μαδρίτη, β) Αρχιερατική Επιτροπεία Ανατολικής Ισπανίας καί Ανδόρρας, μέ έδρα τήν Βαρκελώνη, γ) Αρχιερατική Επιτροπεία Νοτίου Ισπανίας, μέ έδρα τήν Μάλαγα, δ) Αρχιερατική Επιτροπεία Καναρίων Νήσων, μέ έδρα τήν Λάς Πάλμας Ντέ Γράν Κανάρια, καί ε) Αρχιερατική Επιτροπεία Πορτογαλίας καί Γαλικίας, μέ έδρα τό Πόρτο.

Τό ποίμνιο, οι κληρικοί καί οι ενορίες της πάνω από τό 95% είναι μή Ελληνικής καταγωγής. Οι Ελληνικής καταγωγής πιστοί σέ ολόκληρη τήν Ισπανία καί τήν Πορτογαλία δέν υπερβαίνουν τίς 4.000 ψυχές. Είμεθα η δευτέρα δικαιοδοσία στήν Ισπανία καί η πρώτη στήν Πορτογαλία. Η Μητρόπολη, αυτή τήν στιγμή, διαθέτει 33 ενορίες (19 στήν Ισπανία καί 14 στήν Πορτογαλία), ενώ οι υπό ίδρυσιν ανέρχονται ανέρχονται σέ 3? 6 ενοριακούς πυρήνες (4 στήν Ισπανία καί 2 στήν Πορτογαλία), ενώ οι υπό ίδρυσιν ανέρχονται σέ 2? 30 κληρικούς (26 εφημερίους, 2 περιοδικούς, 2 διακόνους), από τούς οποίους 16 στήν Ισπανία καί 14 στήν Πορτογαλία? 2 υποτρόφους φοιτητές Θεολογίας (1 Ισπανό καί 1 Ουκρανό εκ Πορτογαλίας)? 10 Σχολεία ενοριακά καί κοινοτικά (4 ελληνικά καί 6 ουκρανικά), από τά οποία 6 στήν Ισπανία καί 4 στήν Πορτογαλία? 10 Κατηχητικά Σχολεία καί Κύκλους Κατηχήσεως Ενηλίκων (9 ουκρανικά καί 1 ελληνικό), από τά οποία 4 στήν Ισπανία καί 6 στήν Πορτογαλία, καί 3 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσης δι’ Ενηλίκους (Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Βαλένθια), ενώ τό 2009 ετελέσθησαν 318 βαπτίσεις καί 47 γάμοι.

Η Ιβηρία είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο έδαφος, κυρίως γιά τήν δικαιοδοσία τού Οικουμενικού μας Πατριαρχείου. Κύριες δυσκολίες μας είναι η ψυχρότητα τού τοπικού ρωμαιοκαθολικού περιβάλλοντος, η Ουνία (παντού υπάρχουν Ουκρανικές Ουνιτικές ενορίες καί ιερείς καί τώρα τελευταία ιδρύονται καί ρουμανικές τοιαύτες, ενώ κατ’ αυτάς αποφασίσθηκε από τήν Ρωμαιοκαθολική Επισκοπική Συνέλευση Ισπανίας η ίδρυση Ουνιτικής Επισκοπής), ο ρουμανικός εθνοφυλετισμός καί εκκλησιαστικός επαρχιωτισμός καί η τεραστία οικονομική κρίση, πού μαστίζει τήν Ισπανία καί τήν Πορτογαλία καί έχει πλήξει κυρίως τό ποίμνιό μας από τήν Ανατολική Ευρώπη. Μόνον στήν Ισπανία υπάρχουν αυτή τήν στιγμή 4.300.000 άνεργοι, σέ 43.000.000 πληθυσμό, ενώ αναμένεται περαιτέρω αύξηση τού αριθμού των.

Όπως κατέστη αντιληπτό από τά ανωτέρω, αναφερθήκαμε μόνο στήν Ορθόδοξη παρουσία στήν Ισπανία, όχι ότι δέν υφίσταται τοιαύτη καί στήν Πορτογαλία, γιά τήν οποία ως προκύπτει από τά μόλις αναφερθέντα στατιστικά στοιχεία είναι σημαντική. Πάντως, όσον αφορά τήν δεύτερη Χώρα τής Ιβηρικής Χερσονήσου, οφείλομε νά τονίσωμε μέ δύο λόγια τά εξής: α) τό ελάχιστον τής Ορθοδόξου παρουσίας μέχρι τά τέλη τής δεκαετίας τού 1980, καί β) τό ελάχιστον πάλι, όμως όχι καί τό ανύπαρκτον, τών ιστορικών πηγών, οι οποίες, φυσικά, αναφέρονται στήν μικρή ελληνορθόδοξη παρουσία τόσο στήν Χώρα, όσο καί στίς αποικίες της.

Ευχαριστώ πολύ γιά τήν προσοχή Σας καί παρακαλώ θερμά όπως προσεύχεσθε υπέρ τού δυσκόλου έργου μου στήν Ιβηρία, γιά τό οποίο γνωρίζουν καλώς η Υμετέρα Σεπτή Κορυφή καί η Μητέρα Εκκλησία από τίς κατά καιρούς εκθέσεις μου.

Εύχεσθε, Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα! ...

  • Προβολές: 1433

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance