Οι ευχές τής θείας Λειτουργίας

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Τό παρόν κείμενο αποτελεί κεφάλαιο ενιαίου κειμένου, μέ τίτλο «Σεβασμός στήν θεία Λειτουργία», πού δημοσιεύθηκε στήν ιστοσελίδα romfaia.gr)

*

Όσοι ομιλούν γιά μετάφραση τής θείας Λειτουργίας αναφέρονται κυρίως στήν μετάφραση τών ευχών καί όχι τόσο τών ακροτελευτίων αιτιολογιών, πού εκφώνως αναφέρει ο Ιερεύς. Αυτό, όμως, δημιουργεί άλλο λειτουργικό πρόβλημα.

Βέβαια, φθάσαμε στό σημείο αυτό, γιατί προηγήθηκε μιά αφελής ή επιτηδευμένη-εσκεμμένη προσπάθεια. Δηλαδή, μερικοί Ιερείς εισήγαγαν τήν ανάγνωση λειτουργικών ευχών «εις επήκοον πάντων» καί στήν συνέχεια ισχυρίζονται ότι δέν κατανοούνται από τόν λαό, οπότε καί πρέπει νά μεταφρασθούν.

Όμως, τό θέμα είναι ότι πολλές από τίς ευχές τής θείας Λειτουργίας δέν είναι προσευχές τού λαού, αλλά προσευχές τών Κληρικών πρός τόν Θεό, γιά διάφορες κατηγορίες ανθρώπων, γιά τούς κατηχουμένους, τούς φωτιζομένους, τούς πιστούς. Αυτό μπορεί κανείς νά τό δή στίς ευχές τών πιστών, στήν ευχή τού Χερουβικού ύμνου καί στήν ευχή τής Αναφοράς.

Ο Κληρικός –Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος– λαμβάνει τό ειδικό χάρισμα τής Ιερωσύνης από τόν Θεό, διά τής Εκκλησίας, γιά νά τελή τά Ιερά Μυστήρια, ιδιαιτέρως δέ τό Μυστήριο τής θείας Λειτουργίας, υπέρ τού λαού. Κατά τήν θεία Λειτουργία, ως άλλος Μωϋσής, ανέρχεται στό όρος Σινά γιά νά έλθη «ενώπιος ενωπίω» μέ τόν Θεό, ενώ ο λαός ίσταται στίς υπώρειες τού όρους.

Μιά παρουσίαση μερικών φράσεων από τήν θεία Λειτουργία τού αγίου Ιωάννου τού Χρυσοστόμου είναι εκφραστική αυτής τής απόψεως.

Στήν Α' Ευχή τών Πιστών ο Ιερεύς προσεύχεται στόν Θεό, πού τόν αξίωσε νά παραστή στό ιερό Θυσιαστήριο καί νά προσευχηθή γιά τά δικά του αμαρτήματα καί τού λαού τά αγνοήματα: «Ευχαριστούμέν σοι, Κύριε, ο Θεός τών Δυνάμεων, τώ καταξιώσαντι ημάς παραστήναι καί νύν τώ αγίω σου θυσιαστηρίω καί προσπεσείν τοίς οικτιρμοίς σου υπέρ τών ημετέρων αμαρτημάτων καί τών τού λαού αγνοημάτων... ποίησον ημάς αξίους γενέσθαι τού προσφέρειν σοι δεήσεις καί ικεσίας καί θυσίας αναιμάκτους υπέρ παντός τού λαού σου καί ικάνωσον ημάς, ούς έθου εις τήν διακονίαν ταύτην, εν τή δυνάμει τού Πνεύματός σου τού Αγίου...».

Τό ίδιο βλέπουμε καί στήν Β' Ευχή τών Πιστών. Ο Ιερεύς προσεγγίζει τό ιερό Θυσιαστήριο καί προσεύχεται γιά τούς συνευχομένους μέ αυτόν: «Καί δώης ημίν ανένοχον καί ακατάκριτον τήν παράστασιν τού αγίου σου θυσιαστηρίου. Χάρισαι δέ, ο Θεός, καί τοίς συνευχομένοις ημίν προκοπήν βίου...».

Αυτό τό συναντούμε καί στήν ευχή κατά τήν ψαλμωδία τού Χερουβικού ύμνου. Γίνεται λόγος γιά προσέγγιση τού Ιερέως στό Θυσιαστήριο, γιά διακονία, γιά κάθαρση: «Καί ικάνωσόν με τή δυνάμει τού Αγίου σου Πνεύματος, ενδεδυμένον τήν τής ιερατείας χάριν, παραστήναι τή αγία σου ταύτη τραπέζη, καί ιερουργήσαι τό άγιον καί άχραντόν σου Σώμα καί τό τίμιον Αίμα».

Η ευχή δέ τής Αναφοράς είναι προσευχή τού Λειτουργού πρός τόν Πατέρα γιά νά αποστείλη τό Άγιον Πνεύμα καί νά μεταβάλη τόν άρτον καί τόν οίνον σέ Σώμα καί Αίμα Χριστού. Ο Ιερεύς ευχαριστεί τόν Θεό γιά τήν δωρεά αυτή: «Ευχαριστούμέν σοι καί υπέρ τής λειτουργίας ταύτης, ήν εκ τών χειρών ημών δέξασθαι κατηξίωσας...».

Γενικά, οι ευχές τής θείας Λειτουργίας λέγονται από τόν κληρικό στόν Θεό, ενώ ο ψάλτης εξ ονόματος τού λαού ψάλλει εκτός τού Ιερού Βήματος. Κατά τήν ώρα τού αγιασμού τών Τιμίων Δώρων από τόν Ιερέα, ο λαός μέ χθαμαλή τήν φωνή ψάλλει: «Σέ υμνούμεν, σέ ευλογούμεν, σοί ευχαριστούμεν, Κύριε, καί δεόμεθά σου, ο Θεός ημών». Δηλαδή, ο Ιερεύς τελεί τήν θεία Λειτουργία καί ο παριστάμενος λαός μετέχει σέ αυτήν μέ τόν δικό του τρόπο καί τήν θέση πού έχει μέσα στήν Εκκλησία, σιγοψάλλοντας τόν ύμνο πού παραθέσαμε πιό πάνω.

Από τήν ιστορία τής Παλαιάς Διαθήκης γνωρίζουμε ότι ο Μωϋσής εισήλθε στό μέσον τής νεφέλης, ο Ααρών, ο Ναδάβ καί ο Αβιούδ, όπως καί οι εβδομήκοντα Πρεσβύτεροι προσκύνησαν τόν Κύριον «μακρόθεν», ο δέ λαός δέν συνανέβηκε μαζί τους (Έξ. κδ', 1-18). Υπήρχε διαφορά μεθέξεως καί γνώσεως τού Μωϋσέως, τών Πρεσβυτέρων καί τού λαού, όπως τό ερμηνεύει θεολογικά καί ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τό ίδιο συμβαίνει αναλογικά καί στήν θεία Λειτουργία. Όλοι οι παρόντες μετέχουν στό μεγάλο αυτό Μυστήριο, αλλά διαφοροτρόπως ο καθένας, ανάλογα μέ τήν θέση καί διακονία του μέσα στήν Εκκλησία, αλλά καί μέ τήν προετοιμασία πού έχει προηγηθή. Η ορθόδοξη λατρεία γίνεται μέ προϋποθέσεις, δέν έχει καμμιά σχέση μέ τήν προτεσταντική λατρεία, όπου όλοι είναι τό ίδιο, αφού οι Προτεστάντες Πάστορες δέν έχουν Ιερωσύνη. Δέν μπορούν νά ευρεθούν ομοιότητες μεταξύ τών Ορθοδόξων Κληρικών πού έχουν λάβει τό χάρισμα τής Ιερωσύνης καί τών Προτεσταντών Παστόρων πού είναι απλώς υπεύθυνοι τών συνάξεων.

Άλλωστε, σύμφωνα μέ παγία λειτουργική αρχή στό συλλείτουργο, στό οποίο συμμετέχουν πολλοί Επίσκοποι καί Πρεσβύτεροι, μόνον ο Πρώτος, ο Προεξάρχων, τελεί τήν θεία Λειτουργία, αυτός αναγινώσκει τήν ευχή τής Αναφοράς καί οι άλλοι συμμετέχουν καί ακούουν τίς ευχές από τόν Πρώτο. Εάν καί αυτοί οι συλλειτουργοί δέν διαβάζουν από μόνοι τους καί ανεξάρτητα από τόν Πρώτο τίς ευχές, πολύ περισσότερο δέν μπορούν νά ακούγωνται ή διαβάζωνται από τούς παρισταμένους Χριστιανούς.

Η άποψη ότι όλοι μετέχουμε κατά τόν ίδιο τρόπο στήν θεία Λειτουργία συνιστά κατάργηση τών διακονιών στήν Εκκλησία, υποτίμηση τής Ιερατικής Χάριτος καί τελικά καταλήγει σέ έναν Προτεσταντισμό.

Επομένως, εφ’ όσον οι ευχές τής θείας Λειτουργίας είναι ιερατικές ευχές, τότε μέ μερικά σεμινάρια πού θά γίνωνται στούς Ιερείς είναι εύκολο νά κατανοηθούν, μάλιστα σήμερα πού οι Κληρικοί είναι περισσότερο καταρτισμένοι καί μορφωμένοι.

  • Προβολές: 1119

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance