«Ὁ Πατριάρχης Δημήτριος ἐν μνήμη»

Αποσπάσματα από τήν προσφώνηση τού Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τήν διάλεξη μέ αφορμή τήν συμπλήρωση είκοσι ετών από τήν εκδημία τού αοιδίμου Οικουμενικού Πατριάρχου κυρού Δημητρίου (2 Οκτ. 1991) (Φανάρι, 5 Οκτωβρίου 2011)

* * *

Ὁ ἀοίδιμος Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης κυρὸς Δημήτριος...Αι παρελθούσαι δύο αύται δεκαετίαι ουδόλως ηδυνήθησαν νά ξεθωριάσουν τήν ιεράν μορφήν (τού Πατριάρχου Δημητρίου), τό γλυκύ χαμόγελόν του, τό ιλαρόν βλέμμα του, τό γεμάτο από αγάπην καί καλωσύνην... Ο Πατριάρχης Δημήτριος ήτο η προσωποποίησις τής απλότητος, τής πραότητος, τής αγάπης, τής καλωσύνης, τής ταπεινοφροσύνης, τής συγχωρητικότητος. Είχεν όλας αυτάς τάς αρετάς κατά τρόπον φυσικόν καί ανεπιτήδευτον, αυθεντικόν καί γνήσιον. Καί μέ αυτάς εκόσμησε κυριολεκτικώς τόν πάνσεπτον Οικουμενικόν Θρόνον καί τήν εικοσαετή Πατριαρχείαν του. Δι’όλα αυτά καί έχαιρε τής αγάπης καί τού σεβασμού όλων όσοι τόν εγνώρισαν καί τόν συνανεστράφησαν.

Ο ομιλών είχε τό μοναδικόν προνόμιον νά ζήση καί νά διακονήση παρά τούς πόδας αυτού τού Γαμαλιήλ, καθ’ όλην τήν διάρκειαν τής πατριαρχείας του, από τόν οποίον εδέχετο πάντοτε στοργήν πατρικήν καί αναγνώρισιν τών ταπεινών κόπων του υπέρ τής Μητρός Εκκλησίας. Δι’ αυτό καί η ευγνωμοσύνη ημών πρός αυτόν είναι αΐδιος καί δέν σάς αποκρύπτομεν, αγαπητοί παρόντες, ότι πολύ συχνά ζητούμεν τήν ευχήν του από τούς ουρανίους λειμώνας όπου τώρα ενδιαιτάται, διά τήν ευόδωσιν τού εκκλησιαστικού έργου, διά τήν υπέρβασιν τών εκάστοτε δυσκολιών αυτού, διά τήν καλήν πορείαν τού σκάφους τής Εκκλησίας. Ενίοτε συνομιλούμεν μαζί του ατενίζοντες τήν φωτογραφίαν του εις τά ιδιαίτερα ημών δώματα. Τό πνεύμα του πλανάται εδώ μέσα εις τόν Πατριαρχικόν Οίκον, τόν οποίον ηξιώθη νά εγκαινιάση καί νά παραδώση εις τήν Μητέρα Εκκλησίαν καί τό Γένος ως έν επί πλέον δώρον διά νά στεγάζη τάς υπηρεσίας καί τούς διακόνους, τά οράματα καί τούς στεναγμούς, τάς ελπίδας καί τάς προσευχάς τής Εκκλησίας τών τού Χριστού Πενήτων. Τόν ευχαριστούμεν καί δι’αυτό του τό δώρον πρός ημάς πάντας.

.....

Διά νά μή μακρηγορώμεν, λέγομεν εν επιτομή ότι θά ενθυμούμεθα εφ’ όσον χρόνον ζώμεν τόν σεμνόν καί άκακον μακαριστόν Πατριάρχην Δημήτριον, τόν οποίον Εκκλησία καί Γένος θά ευγνωμονούν εσαεί. Διότι εστήριξεν αμφότερα εις δυσκόλους στιγμάς τής ζωής καί τής ιστορίας μας ενταύθα...


* * *

Ομιλία (αποσπάσματα)

τού Σεβ. Μητροπολίτου Σεβαστείας κ. Δημητρίου


...

Τόν Αύγουστο τού 1964 τόν καμάρωσα (τόν τότε Αρχιμανδρίτη Δημήτριο) σάν νέο παιδί νά χειροτονήται Επίσκοπος στόν Άγιο Δημήτριο Ταταούλων. Τόν Δεκέμβριο τού 1972 τόν συνήντησα τό πρώτον ως Πατριάρχη στήν Θεολογική Σχολή τής Χάλκης. Τόν διηκόνησα επί δεκαπενταετία στό Φανάρι ως Διάκονος καί Αρχιδιάκονός του. Καί τόν συνήντησα ως ο υπ αυτού χειροτονηθείς τελευταίος Αρχιερεύς, αργά τό απόγευμα τής 2ας Οκτωβρίου 1991 μαζί μέ τούς Μητροπολίτας Χαλκηδόνος, Μελιτηνής καί Φιλαδελφείας στό Αμερικανικό Νοσοκομείο γιά τελευταία φορά. Δέκα λεπτά ακριβώς πρό τού μεσονυκτίου τής αυτής ημέρας έφυγε.

...

Κατά τήν δική του πρός εμέ εκμυστήρευσι, οι συνθήκες τών πρώτων δέκα μηνών τής παρουσίας του ως Διακόνου στήν Ιερά Μητρόπολη Εδέσσης (1937-1938), όπου εστερήθη καί τού επιουσίου ακόμη, υπήρξαν αντιστρόφως ανάλογοι τών συνθηκών ασφαλούς μερίμνης καί στοργής τής τροφού Θεολογικής Σχολής τής Χάλκης. Είναι βεβαίως ιστορικώς γνωστόν, ότι οι τραγικές συνέπειες τής Μικρασιατικής καταστροφής, επηρέαζαν ακόμη αρνητικώς τήν εθνική οικονομία τής Ελλάδος καί μάλιστα τών προσφυγικών περιοχών τών Νέων Χωρών. Γι αυτό καί ο πατέρας του μακαριστός Παναγιώτης Παπαδόπουλος, πληροφορηθείς από τρίτους -τού ιδίου υπομένοντος- τήν ενδεά κατάστασί του, επέβαλε στό παιδί του νά επιστρέψη στήν Πόλι.

Επανακάμψας εις τά ίδια, η Εκκλησία τόν ώρισε Διάκονο, καί μετά παρέλευσιν τετραετίας, από τής 29ης Μαρτίου 1942, Κυριακής τών Βαΐων, ιερέα καί εφημέριο τής Κοινότητος τών Αγίων Δώδεκα Αποστόλων Φερήκιοϊ, τήν οποία εις τήν συνέχειαν τής ζωής του καί μετά τήν ενδιάμεσο πενταετή ιερατική παραμονή του στήν Τεχεράνη, διηκόνησε επί δεκατετραετία ως Αρχιμανδρίτης καί Ιερατικός της Προϊστάμενος.

Κατά τήν ειρημένη πενταετία, μεταξύ Ιουνίου 1945 καί Ιουλίου 1950, ευλογία τής Εκκλησίας, διηκόνησε τούς επτακοσίους τότε διαβιούντας στήν Περσία Ελληνορθοδόξους, μεριμνήσας τό πρώτον συστηματικώς γιά τήν κατά τά ειωθότα εκκλησιαστική τους οργάνωσι. Εις τά πλαίσια αυτής, ανεδείχθη Κοινοτική Επιτροπή καί δυναμική Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών, ιδρύθη δέ καί Αστική Σχολή μέ είκοσι τακτικούς μαθητάς καί είκοσι πέντε φοιτητάς, διδασκομένους υπ αυτού τήν Ορθόδοξο πίστι καί τήν Ελληνική γλώσσα κατά τίς απογευματινές ώρες.

Σημειωτέον, ότι οι κατά καιρούς δυσάρεστες έκτοτε πολιτειακές εξελίξεις στήν Περσία καί η εκ τούτων δυσχέρεια παραμονής εις αυτήν μονίμου καταλλήλου ιερέως, συνέβαλαν εις τήν σταδιακήν παρακμήν τής παροικίας.

Τό έτος 1950, όπως ελέχθη, αναλαμβάνει πλέον τήν Ιερατική Προϊσταμενία τής ακμαζούσης τότε Κοινότητος Φερήκιοϊ, πού αριθμούσε ήδη ζωή καί δράσι ενός περίπου αιώνος, ιδρυθείσα τό 1868 επί Γρηγορίου τού Στ/, δίς Πατριαρχεύσαντος.

.......

Καί ερχόμεθα νοερώς εις τόν Αύγουστο τού 1964, κατά τόν οποίο μήνα η Μήτηρ Εκκλησία, εν εκτιμήσει τής πολυετούς ψυχωφελούς ιερατικής προσφοράς του, τόν ανύψωσε εις τόν βαθμόν τού Επισκόπου υπό τόν ψιλώνυμο τίτλο Ελαίας καί τού ανέθεσε τήν ποιμαντική ευθύνη τής Αρχιερατικής Προϊσταμενίας Ταταούλων, εις τήν οποίαν τότε κατοικούσαν συνολικώς είκοσι χιλιάδες Ρωμηοί, εις δέ τά δύο βασικά Δημοτικά σχολεία της Αγίου Δημητρίου καί Δώδεκα Αποστόλων εσπούδαζαν περίπου χίλιοι μαθηταί.

...

Ο αοίδιμος διαπρεπής Πατριάρχης Αθηναγόρας σάν πρακτικό μέτρο τυχόν περιορισμού τής ασυγκράτητης φυγής τών Ρωμηών, απηγόρευσε πρός καιρόν τήν έκδοσι οιουδήτινος πιστοποιητικού πού ως απαραίτητο δικαιολογητικό γιά τίς Ελληνικές αρχές θά τήν διηυκόλυνε. Οι βοηθοί του στίς Κοινότητες ώφειλαν νά εφαρμόζουν τήν εντολή του, χωρίς βεβαίως νά προκαλούν τήν αγανάκτησι τών ανθρώπων εναντίον του.

Παρατηρούσα, λοιπόν, κατά τίς ατελείωτες έκρυθμες αυτές ημέρες καί μήνες τήν ασύλληπτη πραότητά του έναντι τής ποικιλίας τών διαμαρτυριών. Έβλεπε κανείς στήν πράξι τήν εφαρμογή τής Ευαγγελικής προτροπής «μάθετε απ εμού, ότι πράος ειμι καί ταπεινός τή καρδία» (Ματθ.11,29). Άς μού επιτραπή δέ νά πώ, ότι θαρρείς καί τό είχε τάμα νά λυπήται καί όχι νά λυπή!

...

Τήν 16η Ιουλίου 1972 εξελέγη απροσδοκήτως Οικουμενικός Πατριάρχης, τού κόσμου απορούντος καί τού Θεού ελεούντος διά τής Χάριτός Του. Η Θεία Χάρις τού προσέφερε «τά αδύνατα παρ ανθρώποις».

Εις τό σημείο αυτό, αισθάνομαι τήν εσωτερική ανάγκη νά πώ, ότι η Πατριαρχία Δημητρίου, εντός τών χρονικών ορίων τής οποίας ησκήθη καί έληξε η Αυλική διακονία μας, παρήλθε σάν μία κατανυκτική αγρυπνία, κατά τήν οποία όλα τά τελεσιουργηθέντα πραγματοποιήθηκαν αθορύβως αλλά καί επαρκώς. Από τά απλούστερα μέχρι τά πλέον σύνθετα. Άν επιτρέπεται δέ η παρομοίωσις, από τό άναμμα ενός κεριού μέχρι τόν καθαγιασμό τών Τιμίων Δώρων! Ό,τι δέ μεσολαβούσε, πού ασφαλώς περιελάμβανε ποικίλα λάθη, πτωτικές κηλίδες καί ατέλειες, ενίοτε σοβαρές, προσέκρουε στήν μονίμως αγαθή προαίρεσι, τήν ανεπηρέαστη εκ τρίτων βούλησι καί τήν ειρηνική του ψυχή.

...

Η στάσις ζωής τού Πατριάρχου Δημητρίου ενσάρκωνε τήν εν πνεύματι Θεού αληθινή θεολογία, πού λέγεται εν Χριστώ ζωή -κατά τό ανθρωπίνως δυνατόν-, καί η οποία μόνον υγιαίνει καί ομορφαίνει τήν πολλάκις κατάξηρο ψυχή μας. Η δική του ήταν πάντοτε ανθισμένη. Τήν διατηρούσαν ανθούσα η υποδειγματική θεοφοβία, η αυθεντική ταπείνωσις καί η αυτογνωσία του.

...

Μέ τήν ίδια απέραντη υπομονή καί πραότητα αντιμετώπισε στήν ζωή του τήν αδοξία καί τήν δόξα, τήν υποτίμηση καί τήν τιμή, τήν χλεύη καί τόν κατά συνθήκην έπαινο. Είναι δέ αξιοθαύμαστο ότι οι εναλλαγές καί αντιθέσεις αυτές, τίς οποίες εις τό έπακρον έζησε, δέν δημιούργησαν ποτέ πλέγματα στήν ψυχή του, πού καθιστούν συνήθως τόν σημερινό ταραγμένο άνθρωπο ευμετάβλητο καί σχιζοφρενικό.

Τόν παρατηρούσα επισταμένως. Ήταν απολύτως ο ίδιος σέ σεμνή έκφρασι καί αυθεντικότητα, ακόμη καί στίς μεταξύ τους άκρως αντίθετες εκφάνσεις τής ζωής. Καί όταν π.χ. καθημερινώς προσευχόταν μόνον μέ τά μέλη τής Πατριαρχικής Αυλής στό ιδιαίτερο Πατριαρχικό Παρεκκλήσιο, αλλά καί όταν παρακολουθούσε καί ευλογούσε από τό Προεδρικό θεωρείο τού Kennedy Center τής Washington D.C. τήν εξ εκατοντάδων μελών Φιλαρμονική Ορχήστρα τής Αμερικανικής Πρωτευούσης, πού έψαλλε στά ελληνικά τόν ειδικά ενορχηστρωμένο Πολυχρονισμό του, ενώ οι χιλιάδες παριστάμενοι τόν χειροκροτούσαν όρθιοι.

Ήταν ο ίδιος, όταν «τόν ζούσαμε» κατά τήν καθημερινότητά του στό Φανάρι, ο ίδιος καί όταν τόν παρακολουθούσα στό Blair House, τόν οίκο φιλοξενίας Αρχηγών Κρατών τών ΗΠΑ, πού τού παραχωρήθηκε από τόν Πρόεδρο Μπούς, ή στήν σουΐτα τού Στρατηγού Γιαρουζέλσκυ στά Ανάκτορα τού Otwock τής Βαρσοβίας. Ήταν απολύτως ο ίδιος κατά τήν επίσκεψί του π.χ. στήν μικρά Κοινότητα Αγίου Νικολάου Υψωμαθείων μέ τούς ελαχίστους πιστούς, αλλά καί κατά τόν εσπερινό εις τόν περικαλλή Ναό τού Αγίου Παντελεήμονος Αχαρνών, μέ χιλιάδες ανθρώπους νά τόν χειροκροτούν αυθόρμητα καί κυριολεκτικώς ασταμάτητα κατά τήν ιστορική καί ανεπανάληπτη εκείνη Πατριαρχική επίσκεψι στήν Αθήνα τόν Νοέμβριο τού 1987.

Προσπαθούσα μέσα απ αυτές τίς εναλλαγές νά διακρίνω κάποια δόσι, έστω, μεμψιμοιρίας από τήν μιά καί σαρκασμού καί ματαιοδοξίας από τήν άλλη. Στάθηκε αδύνατο. Συγκίνησι μόνον διέβλεπα καί δοξολογία πρός τόν Θεό, αλλά καί ευχαριστίες πρός τούς ανθρώπους πού πιστά τόν διακονούσαν. Ψυχικές μεταπτώσεις, πού οδηγούν σέ αυτόματη αλλαγή συμπεριφοράς, δέν παρατηρήθηκαν ποτέ κατά τήν Πατριαρχία του.

Γι αυτό κατώρθωσε νά διατηρήση καί τό χάρισμα τής συνέσεως, πού επίσης διέθετε καί πού οι ψυχικές εναλλαγές τό περιθωριοποιούν συνήθως, εις βάρος τής ευθύνης καί τής ανθρωπίνης συμπεριφοράς καί προσφοράς...

  • Προβολές: 1110

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance