Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου: Ἡ γλώσσα τῶν ἀγγέλων

Κήρυγμα στόν Εσπερινό τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου, στόν Ιερό Ναό Ευαγγελίστριας Πατρών (απομαγνητοφωνημένο).

Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς ΘεοτόκουΗ σημερινή ημέρα, Σεβασμιώτατε άγιε αδελφέ, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι λαμπρά καί ευφρόσυνος γιατί εορτάζουμε τόν Ευαγγελισμό τής Υπεραγίας Θεοτόκου καί, βέβαια, μαζί μέ τόν Ευαγγελισμό, επειδή είναι Κυριακή εορτάζουμε τό μεγάλο αυτό γεγονός τής Αναστάσεως τού Χριστού. Καί εγώ βρίσκομαι μέ τήν αγάπη τού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου σας καί εφέτος σ' αυτόν τόν περίλαμπρο πραγματικά καί ιστορικό Μητροπολιτικό Ναό τής Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών, γιά νά χοροστατήσω στόν Εσπερινό, κατά τήν μεγάλη αυτή πανήγυρη, τήν Δεσποτική καί Θεομητορική πού αναφέρεται στήν Παναγία, η οποία γέννησε τόν Χριστό.

Σεβασμιώτατε άγιε Πατρών,
Σάς ευχαριστώ γιά τήν πρόσκληση τήν οποίαν μού απευθύνατε, αλλά καί τά καλά λόγια τά οποία είπατε, καί ξέρω ότι προέρχονται από τήν καρδία σας, γιατί μάς συνδέουν πάρα πολλοί παλαιοί δεσμοί αγάπης καί φιλίας.

Καί πρέπει νά ξέρετε –τό λέω στό ποίμνιό σας– ότι εκτιμώ, σέβομαι καί αγαπώ τόν σεμνό Ποιμενάρχη σας γιά πολλά χαρίσματα τά οποία τόν διακρίνουν. Θά έλεγα ότι τόν εκτιμώ γιατί έχει τό φιλακόλουθο πνεύμα καί τήν ορθόδοξη ευσέβεια, τήν οποίαν κληρονόμησε από τό σπίτι του, από τήν μητέρα του καί γενικότερα από τό περιβάλλον του καί από τήν μοναχική βιοτή του. Έχει εκκλησιαστικό φρόνημα σωστό καί ορθό, τό οποίο εκληρονόμησε από τόν Γέροντά του, τόν Μητροπολίτη Μαντινείας, κυρό Θεόκλητο, τόν οποίον γνώριζα καί εγώ καί στήν Αθήνα όταν ήμουν υποψήφιος φοιτητής, στόν Ναό πού εκείνος υπηρετούσε ως Αρχιμανδρίτης καί εγώ ήμουν κατηχητής καί τόν γνώριζα. Καί επί πλέον έχει καί τό σημαντικό γνώρισμα τό ότι είναι σοβαρός, σεμνός, διακριτικός καί συνετός, καί θά έλεγα ότι αυτό τό προσέλαβε κυρίως από τά Συνοδικά όργανα στά οποία υπηρέτησε, τά κεντρικά όργανα τής Ιεράς Συνόδου τής Εκκλησίας τής Ελλάδος. Γι' αυτό είναι πραγματικά ευτύχημα πού υπάρχει σ' αυτήν τήν Ιερά Μητρόπολη ο σεπτός Ποιμενάρχης σας, καί γιά μένα είναι ευλογία, έτσι τόν αισθάνομαι, πού τόν έχω δίπλα καί συζητούμε διάφορα θέματα, τά οποία απασχολούν τήν Εκκλησία τού Χριστού.

Ευχαριστώ, λοιπόν, γιά τήν πρόσκληση καί τήν παρουσία στόν Ιερό αυτό Ναό σήμερα αυτήν τήν μέρα καί αυτές τίς ημέρες σκεπτόμουν τί θά μπορούσα νά πώ στήν αγάπη σας γύρω από τό μεγάλο νόημα τής εορτής τού Ευαγγελισμού τής Παναγίας μας.

Θά μπορούσε νά πή κανείς πάρα πολλά πράγματα βγαλμένα μέσα από τήν πείρα καί τήν σοφία τών αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας μας καί τήν λατρεία της. Αλλά θά ήθελα απλώς νά δούμε τό γεγονός ότι υπάρχει μιά συνάντηση. Μιά συνάντηση τής Παναγίας μας μέ τόν Αρχάγγελο Γαβριήλ. Από τήν μιά μεριά είναι η Θεοτόκος, η οποία ήταν στά Άγια τών Αγίων γιά δώδεκα ολόκληρα χρόνια καί είχε φθάσει στήν κατά χάριν θέωση, όπως ερμηνεύουν οι άγιοι Πατέρες τής Εκκλησίας μας, ένας άνθρωπος μέ χαρίσματα, μέ τήν ενέργεια τού Αγίου Πνεύματος, καί από τήν άλλη μεριά ήταν ένας άγγελος, ο οποίος δέν έχει σώμα, δέν είναι άνθρωπος, αλλά είναι άγγελος. Καί όμως ήταν μιά υπέροχη συνάντηση, είχαν επικοινωνία μεταξύ τους, καταλάβαινε ο ένας τήν γλώσσα τού άλλου, καί στήν συνέχεια αξιώθηκε η Παναγία μας νά γίνη η Μητέρα τού Υιού καί Λόγου τού Θεού.

Τό πρώτο πού ήθελα νά τονίσω είναι ότι ολόκληρη η Παλαιά καί η Καινή Διαθήκη, αλλά καί η Παράδοση τής Εκκλησίας μας, τά άγια Συναξάρια, είναι γεμάτα από αγγελοφάνειες, από φανερώσεις αγγέλων. Καί είναι γεμάτα διότι οι άγγελοι επικοινωνούν μέ τούς αγίους, μέ τά πρόσωπα εκείνα τά οποία έχουν εξαγιασθή καί έχουν λάβει τήν χάρη τού Παναγίου Πνεύματος. Δέν μπορούμε από τήν Δογματική τής Εκκλησίας μας καί από τήν λατρεία τής Εκκλησίας καί τήν Παράδοσή της νά βγάλουμε τίς αγγελοφάνειες, νά μήν πιστεύουμε δηλαδή στήν ύπαρξη τών αγγέλων καί στήν φανέρωση τών αγγέλων, γιατί τότε στερούμαστε ενός βασικού στοιχείου τής πίστεώς μας.

Κάποτε ρώτησα τόν Γέροντα Παΐσιο στό Άγιον Όρος: «Γέροντα τού έλεγα, (βεβαίως τό πίστευα, αλλά ήθελα νά δώ τί απάντηση θά μού δώση), υπάρχουν άγγελοι;». Καί εκείνος μέ μιά απλότητα μού απάντησε: "Βεβαίως καί υπάρχουν καί πολλές φορές βλέπω τόν φύλακα άγγελό μου καί τόν αγκαλιάζω καί τόν ασπάζομαι". Τόσο πολύ κοντά αισθανόταν τήν ουράνια αυτή Εκκλησία.

Ο Απόστολος Παύλος μιλώντας γιά τούς αγγέλους δίνει τόν ορισμό, τί είναι οι άγγελοι: Είναι «λειτουργικά πνεύματα εις διακονίαν αποστελλόμενα διά τούς μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν» (Εβρ. α', 14). Δύο γνωρίσματα έχουν οι άγγελοι τού Θεού. Είναι πρώτον «λειτουργικά πνεύματα». Συνεχώς συμμετέχουν στήν ουράνια άκτιστη θεία Λειτουργία πού γίνεται στόν άκτιστο Ναό, στόν Παράδεισο, στήν Βασιλεία τού Θεού. Καί έτσι τό είδαν στήν Παλαιά Διαθήκη οι Προφήτες, όπως ο Προφήτης Ησαΐας. Καί τό δεύτερο γνώρισμα τών αγγέλων είναι ότι είναι διακονικά πνεύματα, τά οποία αποστέλλονται γιά τήν διακονία τών ανθρώπων πού πρόκειται νά σωθούν. Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό τό γεγονός. Ότι, δηλαδή, μέσα στήν Εκκλησία μας έχουμε τήν παρουσία καί τήν ύπαρξη τών αγίων αγγέλων, πού άν είχαμε πνευματικά μάτια, θά μπορούσαμε νά τούς βλέπουμε καί αυτήν τήν ώρα νά βρίσκωνται μέσα στόν Ιερό Ναό, ιδιαιτέρως όταν τελήται η αναίμακτη θεία Ευχαριστία.

Καί εκείνο πού έχει πολύ μεγάλη σημασία είναι ότι ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, σύμφωνα μέ τήν διδασκαλία τών αγίων Πατέρων, είναι αυτός ο οποίος υπούργησε καί υπηρέτησε τό μυστήριον τής θείας Οικονομίας. Όλες οι εμφανίσεις τού Αγγέλου στήν Παναγία, στόν Ιωσήφ, στούς Μάγους, στούς Ποιμένες, ακόμη δέ καί κατά τήν διάρκεια τής Αναστάσεως τού Χριστού πού εμφανίσθηκαν οι άγγελοι, είναι εμφανίσεις τού Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θά μάς πή ότι καί αυτό τό αστέρι, τό οποίο έβλεπαν οι Μάγοι, δέν ήταν ούτε σύνοδος πλανητών, πού λένε μερικοί σήμερα, ούτε ήταν κάποιο αστέρι πού είναι στό στερέωμα, στόν ουρανό, αλλά ήταν άγγελος, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, ο οποίος έλαμπε από τήν άκτιστη χάρη τού Θεού. Γιατί ήταν περίεργο αστέρι, αφού προηγείτο τών Μάγων, έφθασε στά Ιεροσόλυμα, γιά λίγο εξαφανίσθηκε, μετά εμφανίσθηκε καί πήγαινε πρός νοτιοδυτικά, πρός τήν Βηθλεέμ, καί στήν συνέχεια στάθηκε, κατέβηκε επάνω στό σημείο πού ήταν ο Χριστός. Άρα δέν ήταν ένα αστέρι από αυτά τά οποία κοσμούν τό ουράνιο στερέωμα, αλλά ήταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ.

Τό δεύτερο σημείο τό οποίο ήθελα νά τονίσω είναι ότι σύμφωνα μέ τήν διδασκαλία τών αγίων Πατέρων μας, οι άγγελοι αφ' ενός μέν δέν έχουν σώματα, αφ' ετέρου δέ δέν είναι άϋλα όντα, αλλά είναι αιθέρια όντα, όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Έχουν νούν, έχουν ύπαρξη, είναι πρόσωπα, αλλά δέν έχουν σώματα, όπως είναι ο άνθρωπος. Είναι νόες, όπως λένε τά κείμενα τής Εκκλησίας μας καί η λειτουργική γλώσσα. Οπότε, τό ερώτημα είναι: Εφόσον οι άγγελοι, καί ο Αρχάγγελος Γαβριήλ πού εμφανίσθηκε στήν Παναγία μας, είναι ασώματα όντα, τότε πώς εμφανίσθηκε μέ σώμα καί πώς ομιλούσε στήν Παναγία; Αυτό είναι ένα μυστήριο τό οποίο δέν μπορεί κανείς νά τό εξηγήση λογικά, αλλά βλέπουμε μιά εξήγηση στήν διδασκαλία τών αγίων Πατέρων. Άλλωστε η ίδια η Παναγία μας, όπως λένε τά ιερά τροπάρια τά οποία ψάλαμε απόψε, φαίνεται νά λέγη στόν Αρχάγγελο: «Φαίνη μοι ως άνθρωπος καί πώς φθέγγη ρήματα υπέρ άνθρωπον;». Πώς εσύ, ενώ μού φαίνεσαι ως άνθρωπος –δέν είσαι άνθρωπος– ομιλείς καί λές ρήματα τά οποία είναι πάνω από τήν γλώσσα τών ανθρώπων; Άρα κάτι συμβαίνει ιδιαίτερο μέ τούς αγγέλους καί κάτι διαφορετικό έγινε εκείνη τήν ώρα πού εμφανίσθηκε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στήν Παναγία μας.

Τήν αρχαιότερη διδασκαλία τών αγίων Πατέρων πάνω στό θέμα αυτό τήν συνάντησα στόν άγιο Διάδοχο τόν Φωτικής, έναν μεγάλο Πατέρα τής Εκκλησίας μας, ο οποίος έζησε στήν Φωτική, δίπλα στήν Παραμυθιά τής Θεσπρωτίας, τόν 5ο αιώνα, ο οποίος έχει μιά ωραία ανάλυση αυτού τού γεγονότος, όπως τού αποκαλύφθηκε από τόν άγιο Ιωάννη τόν Πρόδρομο.

Απαντάει στό ερώτημα άν οι άγγελοι έχουν σχήμα. Καί λέγει ότι δέν έχουν σχήμα οι άγγελοι, όπως τό ξέρουμε εμείς, περιγραπτό σχήμα, αλλά η ευπρέπεια τού νοός καί τών νοημάτων, η εσωτερική χάρη τήν οποίαν έχουν, η Χάρη τού Παναγίου Πνεύματος, αυτή λάμπει καί ακτινοβολεί, δημιουργεί κάλλος. Όπως γιά παράδειγμα τά σύννεφα δέν έχουν ένα ιδιαίτερο σχήμα, θά λέγαμε, ή μάλλον δέν έχουν ιδιαίτερη μορφή, αλλά όταν φωτίζωνται από τόν ήλιο, τότε λάμπουν καί ακτινοβολούν, έτσι καί οι άγγελοι βρίσκονται συνεχώς δίπλα, κοντά στόν Θεό καί συμμετέχουν στήν άκτιστη θεία Λειτουργία, όπως έλεγα προηγουμένως, λαμβάνουν φώς από τό φώς τού Θεού καί από τό φώς τής άκτιστης αυτής θείας Λειτουργίας στόν Παράδεισο.

Τό επόμενο ερώτημα τό οποίο θέτει ο άγιος Διάδοχος ο Φωτικής είναι ότι, εφόσον δέν έχουν σχήμα τότε πώς εμφανίζονται μέ σχήματα είτε διαφόρων πτηνών –νά έχουν πτερά– είτε εδώ στήν εμφάνιση τού αρχαγγέλου στήν Παναγία μέ ένα ανθρώπινο σώμα. Καί δίδει τήν απάντηση ότι η φύση τών αγγέλων είναι πάρα πολύ αραιά καί καθώς πυκνώνεται, μέ τήν δύναμη τής θελήσεως τήν οποίαν έχουν νά εφαρμόσουν τό θέλημα τού Θεού καί νά έρθουν στήν γή καί νά καθοδηγήσουν τούς ανθρώπους, έρχονται από τά μή φαινόμενα στά φαινόμενα μέ μιά ιδιαίτερη μορφή καί ένα ιδιαίτερο σχήμα πού θέλουν, γιά νά μήν τρομάξουν καί νά μεταφέρουν τό θέλημα τού Θεού σέ μιά καθαρή ψυχή. Τό ίδιο μέ άλλη μορφή τό κάνουν καί οι δαίμονες, αφού οι άγγελοι έχουν φώς διότι έρχονται από τόν Θεό καί οι δαίμονες, πού δέν έχουν σχέση μέ τόν Θεό, έχουν σκοτάδι. Επομένως, τό παράδειγμα πού μπορούμε νά χρησιμοποιήσουμε είναι ότι όπως τά σύννεφα είναι αραιά καί έχουν αραιά φύση καί καθώς πυκνώνουν, μερικές φορές τά βλέπουμε νά σχηματίζουν διάφορες μορφές, έτσι αναλογικά γίνεται μέ τούς αγγέλους καί μέ τόν Αρχάγγελο Γαβριήλ.

Τό άλλο ερώτημα είναι ότι, εφόσον οι άγγελοι δέν έχουν σχήμα, εφόσον δέν έχουν σώματα καί κατ' επέκτασιν δέν έχουν σωματικά όργανα καί δέν έχουν φωνή, τότε πώς ο Αρχάγγελος Γαβριήλ ομίλησε μέ τήν Παναγία καί πώς ομιλούν οι άγγελοι μέ άλλους αγίους, όταν εμφανίζωνται σέ αυτούς καί μεταφέρουν τό θέλημα τού Θεού; Καί στό σημείο αυτό ο άγιος Διάδοχος ο Φωτικής λέγει ότι η φύση τών αγγέλων είναι απλή καί φιλόηχη, καί έχουν ήχο από τήν αεικινησία τους. Οι άγγελοι κινούνται διαρκώς, έχουν μιά ακατάπαυστη κίνηση καί αυτό τό αερώδες τής φύσεως τών αγγέλων ως φιλόμουσον τούς παρακινεί σέ ύμνο καί βοή.

Ένα τροπάριο, τό οποίο ψάλλεται αυτήν τήν ημέρα στά στιχηρά τού Εσπερινού, λέγει: «γλώσσαν, ήν ουκ έγνω, ήκουσεν η Θεοτόκος». Δηλαδή η Θεοτόκος τήν ώρα εκείνη άκουσε μιά γλώσσα τήν οποίαν δέν εγνώριζε, δέν ήταν γλώσσα ανθρώπινη, ήταν αγγελική, πού σημαίνει αυτή η συνάντηση τού Αρχαγγέλου Γαβριήλ μέ τήν Παναγία έγινε μέσα σέ ένα μυστήριο, στό μυστήριο θεώσεως τής Θεοτόκου, αφού είχε φθάσει στήν θέωση, σέ μιά κατάσταση η οποία δέν μπορεί νά ερμηνευθή μέ τήν ανθρώπινη λογική. Οι άγγελοι κατ' οικονομίαν Θεού παίρνουν ένα ιδιαίτερο σώμα καί μεταδίδουν αυτό τό θέλημα τού Θεού μέ μιά άλλη μυστηριώδη δυνατότητα καί έκφραση. Καί η Παναγία είχε υψωθή από τά ανθρώπινα, γι' αυτό καί μπόρεσε όχι μόνο νά ακούση, αλλά καί νά καταλάβη αυτήν τήν γλώσσα τού Αρχαγγέλου Γαβριήλ.

Τί σημαίνουν όλα αυτά, αγαπητοί μου αδελφοί; Σημαίνουν ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία δέν είναι απλώς ένα κοινό σύστημα, δέν είναι μιά θρησκεία ανθρώπινη πού τήν εφεύραν οι άνθρωποι. Η Εκκλησία είναι τό Σώμα τό ευλογημένο τού Χριστού. Υπάρχει η ορατή όψη τής Εκκλησίας, αυτό πού εμείς βλέπουμε, καί υπάρχει καί η αόρατη όψη τής Εκκλησίας τήν οποίαν εμείς δέν βλέπουμε μέ τά σωματικά μας μάτια, εκτός άν αυτά μεταμορφωθούν από τήν άκτιστη χάρη τού Θεού.

Τί ήταν αυτό πού έκανε τόν άγιο Σεραφείμ τού Σαρώφ, όταν ήταν Διάκονος καί έκανε τήν Είσοδο στήν θεία Λειτουργία, τήν μικρά Είσοδο, –καί εμείς όταν κάνουμε τήν Είσοδο αυτή λέμε "ποίησον σύν τή εισόδω ημών είσοδον αγίων αγγέλων γενέσθαι", πού τήν ώρα εκείνη πράγματι έρχεται ο Χριστός μέ τούς αγγέλους– καί εισήλθεν ο άγιος Σεραφείμ τού Σάρωφ ως Διάκονος, καί όταν βγήκε γιά νά πή, όταν λέγη ο Ιερεύς, "ότι άγιος εί ο Θεός ημών" καί εκείνος: "καί εις τούς αιώνας τών αιώνων", είδε από τήν νότια πύλη τού ναού νά εισέρχεται ο Χριστός δορυφορούμενος από μυριάδες μυριάδων αγγέλων. Τότε παρέμεινε ακίνητος μέσα στήν θεωρία, δέν μπορούσε νά συνεχίση, δέν καταλάβαινε τί γινόταν στόν εσωτερικό χώρο. Γι' αυτό τόν πήραν σιγά σιγά, τόν έβαλαν μέσα στό Ιερό Βήμα, τόν άφησαν σέ ένα σημείο, ακίνητον μέσα σέ αυτήν τήν θεωρία, γιατί αξιώθηκε νά φθάση καί νά δή εκείνη τήν ώρα τήν άκτιστη, όπως έλεγα προηγουμένως, θεία Λειτουργία καί παρέμεινε σ' αυτήν τήν κατάσταση τρείς ολόκληρες ώρες! Ήταν αυτή η θεωρία τού ουρανίου τμήματος τής Εκκλησίας. Άρα, η Εκκλησία είναι ένα μυστήριο, δέν είναι μόνον αυτό πού βλέπουμε, είναι καί αυτά πού δέν βλέπουμε καί τά αισθανόμαστε μερικές φορές καί, όταν η καρδιά μας καθαρισθή από τά πάθη, μπορούμε κι εμείς νά τά δούμε.

Οπότε θά έλεγα, μέ τήν ευκαιρία αυτής τής σημερινής εορτής τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου, ότι η ευχή καί ημών καί τού Σεβασμιωτάτου, τού σεπτού Ποιμενάρχου σας, είναι νά αξιωνόμαστε μέρα μέ τήν ημέρα νά καταλαβαίνουμε λίγο τήν ύπαρξη αυτής τής αόρατης Εκκλησίας. Νά εισερχόμαστε σέ αυτό τό μυστήριο τής Ορθοδόξου Εκκλησίας καί πιθανόν, άν μάς αξιώση ο Θεός, νά μάθουμε κι εμείς τήν γλώσσα τών αγγέλων. Καί έχουμε όλοι μας έναν φύλακα Άγγελο. Άς βλέπουμε καί άς αισθανόμαστε τήν παρουσία τού Αγγέλου δίπλα μας, άς προσευχόμαστε σ' αυτόν. Άς μάθουμε τήν γλώσσα του καί νά επικοινωνούμε. Είναι σίγουρο ότι θά μάς πή υπέροχα μυστήρια καί υπέροχα πράγματα, θά μάς μεταφέρη τό θέλημα τού Θεού. Καί έτσι θά αρχίσουμε σιγά σιγά νά ζούμε κι εμείς τόν προσωπικό μας Ευαγγελισμό. Αμήν!

  • Προβολές: 921

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance