Κύριο ἄρθρο: Ὁ Συνοδικὸς θεσμὸς καὶ ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Η τελευταία σύγκληση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος μου έδωσε την αφορμή να καταλήξω σε διάφορες σκέψεις, μερικές από τις οποίες παρουσιάζω στην συνέχεια, μέσα από την προοπτική ότι ο κάθε Επίσκοπος είναι Επίσκοπος της όλης Εκκλησίας, και σύμφωνα με το λόγιο “δίδου σοφώ αφορμήν και σοφότερος εσται”.

* * *

Η Σύνοδος των Ιεραρχών της Εκκλησίας μας, όπως και κάθε Σύνοδος των Επισκόπων μιας Τοπικής Εκκλησίας, αποτελεί σημαντική πράξη για την συγκεκριμένη, αλλά και την καθόλου Εκκλησία. Η σύναξη των Μητροπολιτών εν Συνόδω, αλλά και ο τρόπος της συγκλήσεως αυτής, καθώς και ο τρόπος με τον οποίον οι Επίσκοποι διαβουλεύονται για τα σοβαρά εκκλησιαστικά προβλήματα, φανερώνουν όλη την υπάρχουσα κατάσταση μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, δηλαδή την ασθένεια ή την υγεία, την εκκοσμίκευση ή την αυθεντία.

Σίγουρα η σύναξη των Επισκόπων που αποτελούν την Τοπική Εκκλησία είναι έκφραση του συνοδικού θεσμού, ο οποίος είναι απαραίτητος για την συγκρότηση της Εκκλησίας. Όμως, η συνοδικότητα δεν εξαντλείται απλώς στην παρουσία των Επισκόπων, αλλά και στο κατά πόσον οι συμμετέχοντες στην Σύνοδο διακρίνονται από το εκκλησιαστικό φρόνημα. Επομένως, η συνοδικότητα της Εκκλησίας εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την αληθινή εκκλησιολογική συνείδηση των εκκλησιαστικών ηγετών. Άλλωστε, η αυθεντία της Εκκλησίας δεν συνδέεται απλώς με έναν θεσμό, αλλά με την παρουσία Πνευματικών Πατέρων. Είναι χαρακτηριστικός ο ξστ' (οε') Κανόνας της Καρθαγένης Συνόδου: “μετά ταύτα ψηλαφηθέντων και κατανοηθέντων πάντων των εν τη εκκλησιαστική χρησιμότητι συντρέχειν δοκούντων, επινεύσαντος και ενηχήσαντος του Πνεύματος του Θεού, επελεξάμεθα ηπίως και ειρηνικώς διαπράξασθαι μετά των μνημονευθέντων ανθρώπων, ...”. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται ψηλάφηση και κατανόηση όλων των εκκλησιαστικών πραγμάτων, με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος και με την συνέργεια των Επισκόπων, η οποία συνέργεια εκδηλώνεται με την ηπιότητα και την ειρηνική αντιμετώπιση των θεμάτων. Γι’ αυτό και ισχυριζόμαστε ότι η αυθεντία δεν είναι ένας κατεστημένος θεσμός, ούτε μία στατική κατάσταση, αλλά μια δυναμική παρουσία και πορεία.

* * *

Το πρώτιστο έργο των εκκλησιαστικών συνάξεων για να καθορίζουν ορθοδόξως τον συνοδικό θεσμό, είναι η ενότητα της Εκκλησίας. Τα πάντα πρέπει να αποβλέπουν σε αυτήν, και αυτή πρέπει να είναι η μοναδική προσδοκία των Επισκόπων. Μέσα από το πρίσμα αυτό πρέπει να εξετάζωνται όλα τα ζητήματα. Η προσπάθεια βελτίωσης των εκκλησιαστικών πραγμάτων, που γίνεται όμως με την καταστρατήγηση της εκκλησιαστικής ενότητος, δεν ευοδώνεται από το Άγιον Πνεύμα. Με άλλα λόγια, τέλεια προγράμματα, θαυμάσιες επιδιώξεις για την αντιμετώπιση από την Εκκλησία των κοινωνικών προβλημάτων, όταν δεν προϋποθέτουν και δεν συντελούν στην ενότητα, είναι καταδικασμένα σε αποτυχία. Για εκείνους που συντελούν στην διασάλευση της εκκλησιαστικής ενότητος ισχύει το χωρίο του Αποστόλου Παύλου: “ουκ οίδατε ότι ναός Θεού εστε και το Πνεύμα του Θεού οικεί εν υμίν; εί τις τον ναόν του Θεού φθείρει, φθερεί τούτον ο Θεός” (Α' Κορ. γ', 16-17). Αν εντάξει κανείς το χωρίο αυτό μέσα στην όλη προοπτική του, τότε θα διαπιστώση ότι ο Απόστολος Παύλος δεν αναφέρεται στο σώμα κάθε πιστού, όπως το παρουσιάζει μία ηθικολογική ερμηνεία, αλλά στο Σώμα του Χριστού, που είναι η Εκκλησία.

Στην διασάλευση της εκκλησιαστικής ενότητος αποβλέπουν όλοι οι “εχθροί” της Εκκλησίας. Δεν υπάρχει ορθόδοξη χώρα στην οποία ξένες και αλλότριες δυνάμεις δεν προκαλούν σχίσματα και διαιρέσεις. Την διακύβευση της εκκλησιαστικής ενότητος την βλέπω μέσα από την προοπτική αυτή. Γι’ αυτό και όλα τα προβλήματα που απησχόλησαν την Εκκλησία κατά την τελευταία οκταετία και σήμερα, εκφράζουν αυτήν την διάθεση άλλων δυνάμεων να διασαλεύσουν την εκκλησιαστική ενότητα. Οι δε υπεύθυνοι εκκλησιαστικοί ηγέτες πρέπει να θυσιάζουν το ατομικό συμφέρον τους, και να σταυρώνουν τις επιδιώξεις τους χάριν της ενότητος της Εκκλησίας.

Τα οικονομικά ζητήματα που απασχολούν τον τελευταίο καιρό την Εκκλησία είναι σοβαρά. Πράγματι, το χρήμα της Εκκλησίας είναι ιερό, από την άποψη ότι βοηθά στο όλο έργο που επιτελεί η Εκκλησία. Και πρέπει να τιμωρούνται όσοι εκμεταλλεύονται την προσφορά των πιστών. Αλλ’ όμως, δεν είναι δυνατόν τα οικονομικά να τίθενται στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής, ούτε χάριν αυτών να θυσιάζωνται και να καταστρέφωνται τα πρόσωπα, ή να καταστρατηγήται η ενότητα της Εκκλησίας.

* * *

Το βαθύτερο έργο της Εκκλησίας και ο βασικός σκοπός της υπάρξεώς της δεν είναι τα οικονομικά, αλλά είναι η μέθεξη της θείας Οικονομίας. Με κανένα λόγο δεν πρέπει αυτό να τίθεται στο περιθώριο της εκκλησιαστικής ζωής και να εισάγωνται άλλοι και αλλότριοι, “κοσμικοί” στόχοι και σκοποί.

Δυστυχώς, παρατηρούμε τον τελευταίο καιρό ότι ανατρέπονται τα εκκλησιαστικά θέσμια, αφού αποπροσανατολίζονται οι Χριστιανοί από τον βαθύτερο σκοπό της Εκκλησίας, χρησιμοποιούνται κοσμικοί τρόποι και νοοτροπίες, σπιλώνονται πρόσωπα με ουσιαστική προσφορά μέσα στην εκκλησιαστική ζωή, και όλα αυτά δημιουργούν πολλούς προβληματισμούς στα μέλη της Εκκλησίας.

Βεβαίως, πρέπει να λυθή το οικονομικό πρόβλημα, με πνεύμα συνέσεως, διακρίσεως, ηρεμίας, ψυχραιμίας, δικαιοσύνης και αντικειμενικότητος. Όμως, πρέπει να κατανοηθή από όλους μας ότι είναι ανάγκη να σταματήση η ζημιά που έγινε στο ποίμνιο από όλες τις άστοχες ενέργειες που προηγήθηκαν και τις αποκαλύψεις που ακολούθησαν.

* * *

Θα ήθελα, ακόμη, να υπογραμμίσω ότι η Εκκλησία δεν υφίσταται καμμιά τραγωδία, αλλά τα άρρωστα πρόσωπα είναι εκείνα που ζουν την τραγωδία στην ζωή τους και προξενούν προβλήματα στα άλλα μέλη της Εκκλησίας. Τα προβλήματα που αναφύονται στην εκκλησιαστική ζωή, προέρχονται από ανθρώπους που δεν αγγίζουν την ουσία και το βαθύτερο νόημα της Εκκλησίας, που είναι η θεολογία. Εκεί ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα. Γι’ αυτό είναι ανάγκη να λύωνται τα εκκλησιαστικά και κοινωνικά ζητήματα μέσα από την Ορθόδοξη θεολογία. Αυτό είναι το μεγαλύτερο έλλειμμα της σύγχρονης ζωής. Η θεολογία δεν είναι για τα σπουδαστήρια και τα κηρύγματα, αλλά είναι τρόπος ζωής και πολιτείας. Πιστεύω ακράδαντα ότι καίτοι οι ιστορικές, νομικές και φιλοσοφικές γνώσεις βοηθούν, εκείνο που έχει μεγάλη αξία για την εκκλησιαστική ζωή είναι ο θεολογικός λόγος. Γι’ αυτό είναι ανάγκη να συνέρχεται η Ιεραρχία της Εκκλησίας για να προσφέρη ουσιαστικό θεολογικό λόγο πάνω στα διάφορα κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν τους σύγχρονους ανθρώπους, και ιδίως τους νέους μας, τα οποία θα αντιμετωπίζονται μέσα από την προοπτική της Ορθοδόξου θεολογίας.

Δημοσιεύθηκε στην “Κυριακάτικη Καθημερινή” στις 14-9-97

Ετικέτες: Κύριο Ἄρθρο

  • Προβολές: 1089

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance