Λόγος στην Περιφορά των Επιταφίων στην Ναύπακτο - Σταυροαναστάσιμο Πάσχα

 

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Ναυπάκτου Ἱερόθεος, Λόγος στὴν περιφορὰ τῶν Ἐπιταφείων, Ναύπακτος 2013Η ακολουθία που ψάλλαμε απόψε στους Ιερούς Ναούς και η περιφορά των Επιταφίων μέσα στα κουβούκλια, που είναι θαυμάσια στολισμένα, έχουν το στοιχείο της χαρμολύπης.  Χαρμολύπη, μια ωραία λέξη. Λύπη για τον θάνατο ενός αθώου και χαρά για τον θρίαμβο της ζωής, για την δόξα της Ανάστασης. Ο Χριστός, κατά την Αγία Γραφή, είναι Λέων που κοιμάται έναν ύπνον φυσίζωον.  Η λέξη χαρμολύπη αντιστοιχεί με την λέξη σταυροαναστάσιμο Πάσχα. Αυτό το αντάμωμα της ζωής με τον θάνατο εκφράζει ένα μεγάλο μυστήριο. Χαρά χωρίς πόνο είναι αρρωστημένο συναίσθημα και πόνος χωρίς χαρά είναι τραγωδία.

Ο Ντοστογιέφσκι έθεσε, όπως γράφει, «ένα μάταιο ερώτημα». «Τί είναι προτιμότερο; Η μέτρια ευτυχία ή ο υψηλός πόνος;». Καταλήγει στο δεύτερο, γιατί ο πόνος προκαλεί και ανοίγει τα όρια της υπάρξεως, ενώ η μέτρια ευτυχία κοιμίζει τον άνθρωπο. Όσο κανείς αγαπά τόσο πονά και όσο πονά τόσο αποκτά γνώση. Κατά τον άγιο Σιλουανό, όσο μεγάλη είναι η αγάπη, τόσο μεγάλος είναι ο πόνος και όσο μεγάλος είναι ο πόνος τόσο προσφέρει υψηλότερη γνώση. Τα πρόσκαιρα συναισθήματα, δηλαδή η μέτρια ευτυχία, είναι πνευματική αρρώστια.

Η περιφορά του Επιταφίου εκφράζεται με την κατάνυξη και το πένθος, όπως τόσο ωραία το φρόντισε ο Δήμος Ναυπάκτου. Αλλ' όμως τα τροπάρια της Εκκλησίας σφύζουν από Ανάσταση και ζωή.  Ψάλλαμε στην Εκκλησία προηγουμένως: «Ο Άδης, Λόγε, συναντήσας σοι επικράνθη, βροτόν ορών τεθεωμένον, κατάστικτον τοίς μώλωψι και πανσθενουργόν, τώ φρικτώ της μορφής δε διαπεφώνηκεν». Δηλαδή, σε μετάφραση: «Λόγε Θεού, ο Άδης όταν σε συνάντησε πικράθηκε, βλέποντας άνθρωπο τεθεωμένο, στο σώμα γεμάτο από τους μώλωπες (τά στίγματα των πληγών), αλλά ταυτόχρονα και παντοδύναμο. Και από αυτό το φοβερό θέαμα ο Άδης έμεινεν άφωνος».  Είναι φοβερό το να είναι κάποιος γεμάτος από πληγές, αλλά συγχρόνως να είναι δυνατός και νικητής σε μια δυνατή αναμέτρηση. Όλα τα τροπάρια που ψάλλαμε απόψε σφύζουν από Ανάσταση και ζωή.

Περιφορὰ τῶν Ἐπιταφείων, Μεγάλη Παρασκευή, Ναύπακτος 2013.Τελικά, η Εκκλησία μας, που είναι το Σώμα του Χριστού, είναι γεμάτο από πληγές, αλλά μέσα της τρέχει ακατάπαυστα το ρεύμα και η ζωή της Ανάστασης.
Έτσι, μέσα από την τελετή της περιφοράς των Επιταφίων υποφώσκει το φώς της Αναστάσεως, ο θρίαμβος της ζωής. Το φώς μέσα στο νερό, σε αυτό το πανέμορφο λιμάνι της Ναυπάκτου με φόντο το Κάστρο της, δείχνει την ελπίδα, την ζωή ακόμη και σε φουρτούνες. Τα πάντα είναι σταυροαναστάσιμα, η χαρμολύπη δεσπόζει παντού.  Πέραν από την θεολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η ακολουθία των Εγκωμίων και της περιφοράς των Επιταφίων διαμορφώθηκε από την Παράδοση και έλαβε θρηνώδη στοιχεία από τον 13ο και 14ο αιώνα και σίγουρα αυτά τα στοιχεία μεγεθύνθηκαν κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Τότε ο πόνος ήταν βαρύς και βαθύς.  Η Παράδοση ως ένας θαυμάσιος σκηνοθέτης προσπάθησε μέσα από την ακολουθία αυτή να παρηγορήση τον λαό για να υπερβή τον πόνο, την αγωνία, την σκλαβιά του.

Άλλωστε, ένα βασικό αίτιο που κλαίμε κατά την διάρκεια μιας κηδείας, είναι και η δική μας εσωτερική ακαταστασία και μοναξιά. Κλαίμε για την δική μας ανημπόρια και την εσωτερική οδύνη μας.

Προσπαθώ να γυρίσω πίσω την μηχανή του χρόνου και να δω πώς εόρταζαν οι Ρωμηοί αυτήν την ημέρα στα τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς. Θρηνούσαν για την απώλεια της ελευθερίας, έκλαιγαν για την μετατροπή τους από άρχοντες Ρωμηούς σε δούλους ραγιάδες, και ταυτόχρονα νοσταλγούσαν την ανάσταση του γένους. Έκλαιγαν για τις πληγές πάνω στο σώμα τους και προσεύχονταν για την θεραπεία τους. Περιέφεραν, μαζί με τον Επιτάφιο, και το πένθος του γένους και νοσταλγούσαν την ανάστασή του. Οι ακολουθίες αυτές ήταν γεμάτες πόνο και ελπίδα.

Προσπαθώ ακόμη να γυρίσω την μηχανή του χρόνου και να δω πώς εόρταζαν αυτήν την ημέρα οι Ρωμηοί της Μικράς Ασίας στις αρχές του περασμένου αιώνα, αλλά και οι γονείς μας στον καιρό της γερμανικής κατοχής. Το γένος μας ήταν «κατάστικτον τοίς μώλωψι», αλλά «πανσθενουργό», γιατί βίωνε την δόξα του Αναστάντος Χριστού και είχε την ελπίδα της νίκης, της ανάστασης. Το ίδιο αισθάνεται και η κοινωνία μας σήμερα που βρίσκεται κάτω από την ασφυκτική μέγγενη των διεθνών γεωπολιτικών συμφερόντων. Υπάρχει όμως ελπίδα. Η ζωή δεν υποκύπτει σε γεωπολιτικούς μηχανισμούς, η ομορφιά δεν μπορεί να κρυφτή, το πνεύμα δεν φυλακίζεται, «η μία στάλα ζωής» που μας έχει δοθή μπορεί να μεταποιηθή σε αιώνια αθάνατη ζωή.

Προσπαθώ, όμως, να δώ και πώς κάνουν την περιφορά των Επιταφίων σήμερα οι Ορθόδοξοι αραβόφωνοι αδελφοί μας στην Μέση Ανατολή, κυρίως στην Συρία, καθώς εκεί τρέχει άφθονο αίμα. Ζούν το δράμα που ζήσαμε εμείς στην Μικρά Ασία στις αρχές της δεκαετίας του '20, αφού εξαναγκάζονταν οι Ρωμηοί να φεύγουν από τα σπίτια τους μέσα σε ποταμούς δακρύων και αιμάτων.

Προσπαθώ ακόμη να δώ πώς κάνουν σήμερα, αυτήν την ώρα, την ακολουθία του Επιταφίου στο Χαλέπι της Συρίας –άν την κάνουν– οι λιγοστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, σε μια βομβαρδισμένη πόλη με νεκρούς σε κάθε σπίτι, τους οποίους Χριστιανούς γνώρισα κατά τις επανειλημμένες επισκέψεις μου στην περιοχή. Αισθάνομαι ότι θα ζουν μια πραγματική Μεγάλη Παρασκευή, όταν πέρα από τον δικό τους πόνο, βλέπουν ότι ο Μητροπολίτης τους Παύλος έχει απαχθή σε άγνωστο μέρος και με άγνωστη κατάληξη.

Αισθάνομαι και τον πόνο του Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη που είναι αδελφικός μου φίλος από πολλά χρόνια, όταν βλέπη μπροστά του την τραγωδία που μαστίζει την περιοχή του, αλλά αγγίζει και τον ίδιο, στην αρχή της πατριαρχείας του.

Αυτήν την βραδυά, πέρα από τα δικά μας προβλήματα, που όλοι έχουμε, άς δούμε και το μαρτύριο ενός ολοκλήρου αραβόφωνου ορθοδόξου ρωμέϊκου λαού που υποφέρει, πληγώνεται, πονά, θυσιάζεται, αιμορραγεί, αλλά ελπίζει στην ανάστασή του. Ας τον έχουμε στην προσευχή μας. Ας συμπάσχουμε μαζί του και άς προσευχόμαστε για την απελευθέρωση του απαχθέντος λαμπρού και ευγενούς Ιεράρχου.

Αδελφοί, μετά τον Σταυρό ακολουθεί η Ανάσταση. Πίσω από κάθε πόνο κρύβεται μια μεγάλη χαρά.
Χρόνια πολλά, σταυροαναστάσιμα, καλή Ανάσταση σε όλα τα επίπεδα.

  • Προβολές: 1395

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance