Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Η Κοζίτσα στήν μνήμη τής Θεοτόκου

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Ο Θεός διά τής Θεοτόκου καί τών Αγίων Του συγκαταβαίνει στήν μηδαμινότητα τών ανθρώπων, ακόμη καί στήν περιορισμένη αντιληπτικότητά τους, συχνότερα όμως στήν ανάγκη πού έχουν γιά αίσθηση μιάς απροσμάχητης υπερκόσμιας προστασίας, η οποία νά τούς διασώζη «καταποντουμέν[ους] κακώσεσι τού βίου» καί νά τούς δίνη τήν βεβαιότητα ότι αρραγές θεμέλιο καί συνοχέας κάθε απειροελάχιστου καί κάθε υπερμέγιστου, γιά τήν ανθρώπινη αίσθηση, υπαρκτού είναι η πατρική αγάπη τού Θεού.

Αυτήν τήν θεϊκή πρόνοια διακονούν καί γνωστοποιούν τά διάφορα θαύματα τής Θεοτόκου καί τών Αγίων, πού ελκύουν χιλιάδες πιστών διαφόρων κοινωνικών τάξεων, φυλετικών καταβολών καί μορφωτικών επιπέδων, σέ θαυματουργές εικόνες, σέ εκκλησίες καί μοναστήρια, σέ τόπους πού αγιάστηκαν από θαυμαστά γεγονότα. Η σχέση όλων αυτών τών προσκυνητών μέ τό μυστήριο τής Εκκλησίας είναι οπωσδήποτε ποικίλη, ανάλογη μέ τήν πνευματική ηλικία τους, τήν απλότητα τής καρδιάς τους καί τήν σοφία τού νού τους.

Ένας τόπος στόν οποίον εκδηλώθηκε η ιδιαίτερη μέριμνα τής Θεοτόκου καί αγιάστηκε από τήν θαυμαστή επίσκεψη τής εικόνας της, είναι η Ιερά Μονή Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, τής Αμπελακιώτισσας, πού αποτελεί τήν πνευματική καρδιά τής ορεινής Ναυπακτίας. Στόν τόπο αυτό εκφράζεται μέ ιδιαίτερους τρόπους η πίστη τών ανθρώπων, όπως είναι γιά παράδειγμα η ευλάβεια πού δείχνουν στήν βελανιδιά πάνω στήν οποία βρέθηκε η εικόνα τής Παναγίας.

Οι σχολιασμοί πού καταγράφουμε κυοφορήθηκαν τήν παραμονή τής εορτής τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, κατά τόν πανηγυρικό Εσπερινό στό Καθολικό τής Ιεράς Μονής τής Αμπελακιώτισσας. Κατά τήν διάρκεια τής ακολουθίας πολλοί από τούς πιστούς, αφού προσκυνούσαν τήν θαυματουργό εικόνα τής Παναγίας, πήγαιναν κατόπιν στό δένδρο, στό οποίο πρωτοφιλοξενήθηκε η εικόνα κατά τήν έλευσή της στήν Ναυπακτία καί κάποιοι από αυτούς έπαιρναν μικρές ακίδες από τόν κορμό ή τά κλαδιά του ως ευλογία καί φυλακτό.

Τέτοιες ευλάβειες εξερεθίζουν τούς εμφορουμένους από τό προτεσταντικό ευρωπαϊκό πνεύμα, από τά υπερήφανα νοήματα τού «πρακτικού» δυτικού ανθρώπου, πού δέν γνωρίζει ιερό καί όσιο, αλλά μόνο τό συμφέρον τού θεοποιημένου κεφαλαίου, γι’ αυτό άλλωστε καί δέν καταλαβαίνει τήν σημασία, γιά παράδειγμα, τής Κυριακής, δηλαδή, τό νόημα πού αποκτά ο χρόνος, όταν αφιερώνεται στόν Θεό, όπως δέν καταλαβαίνει τό πώς καί διά υλικών στοιχείων μπορεί νά δοξάζεται ο Θεός καί νά λαμβάνη ο άνθρωπος τήν Χάρη Του.

Απέναντι σέ τέτοιες ευλάβειες εκδηλώνονται διάφορες αντιδράσεις καί στήν «καθ’ ημάς ανατολή», κυρίως από ορισμένους πού θεωρούν τόν εαυτό τους κήρυκα τής «αυθεντικότητας τού εκκλησιαστικού τρόπου», μέ οφθαλμοφανείς όμως παρεκκλίσεις από τόν «τρόπο» τών αγίων Πατέρων, τήν θεολογία, τό «ήθος τής ελευθερίας» τους καί τήν εκκλησιαστική «ποιμαντική επιστήμη» τους. Στίς περισσότερες τών περιπτώσεων, αυτοί πού αντιδρούν απορριπτικά σέ τέτοιες ευλάβειες, αισθάνονται στό βάθος τους θρησκευτικά καταπιεσμένοι, μέ ψυχικά τραύματα πού δέν θεραπεύθηκαν από τήν θεολογική παιδεία πού έλαβαν. Πρόκειται στήν ουσία γιά τήν δυσκολία τους ή τήν απροθυμία τους νά διαβούν από τήν «πνευματική εφηβεία» στήν εν Χριστώ ενηλικίωση, μάλλον «αναπαυόμενοι» σέ μιά ελευθεριάζουσα εφηβική θεολογία. Σέ αυτούς είναι πολύ εύκολο καί ψυχολογικά εκτονωτικό, νά μιλούν μέ θυμώδη απολυτότητα γιά θρησκειοποίηση τού Χριστιανισμού ή γιά ειδωλολατρικές εκτροπές τής λαϊκής θρησκευτικότητας ή γιά νόθο ευλάβεια μέ στοιχεία μαγείας, όταν βλέπουν τήν συρροή τού κόσμου σέ Ιερά Προσκυνήματα καί τούς τρόπους μέ τούς οποίους εκδηλώνεται η ευλάβειά του.

Είναι γεγονός, βέβαια, ότι υπάρχουν πνευματικές ασθένειες πού αλλοιώνουν τήν πίστη καί εκφυλλίζουν τό εκκλησιαστικό βίωμα μέ διαθέσεις καί αντιλήψεις πού προσιδιάζουν περισσότερο σέ παγανιστικές θρησκείες. Γι’ αυτό είναι ευθύνη τών ποιμένων καί διδασκάλων τής Εκκλησίας νά καθοδηγούν τόν λαό της στήν ορθή πίστη καί ορθή πορεία τής εν Χριστώ ανακαινίσεως.

Όμως, ο Χριστός, η Παναγία καί οι Άγιοι φαίνεται ότι δέν «φοβούνται» τήν θρησκειοποίηση τού Χριστιανισμού ή τίς ειδωλολατρικές εκτροπές τής λαϊκής θρησκευτικότητας καί δοκιμάζουν τήν ποιότητα τής πίστης μας καί τήν γνησιότητα τού εκκλησιαστικού μας φρονήματος μέ θαυμαστά γεγονότα, πού συνδέουν τόν λαό τής Εκκλησίας μέ εικόνες, αγίους Τόπους, επιτάφιους λίθους, οστά αγίων, γενικά μέ υλικά στοιχεία, μέσω τών οποίων παρέχεται η Χάρη τού Θεού, φυσικά στούς δεκτικούς τής Χάριτος.

Όπως καί νά τό κάνουμε, τά γεγονότα είναι γεγονότα, όσο καί άν κάποια από αυτά είναι ασύμβατα μέ τήν συνήθη τάξη πού αντιλαμβανόμαστε στόν κόσμο, όσο καί άν είναι πάνω από τίς δυνατότητες τής περιορισμένης λογικής μας, όσο καί άν η αποδοχή τους, εκτός από τήν μαρτυρία τών ασθήσεων, απαιτή καί τήν αγαθή διάθεση τής καρδιάς, η οποία πιστεύει στόν λόγο τής Εκκλησίας. Τά γεγονότα αυτά (τά ασύμβατα μέ τήν φανταστική υλιστική αιτιοκρατία) είναι σημεία τής αδιάλειπτης παρουσίας καί ενέργειας τού Θεού στόν κόσμο, τά οποία λειτουργούν ως προκλήσεις στήν φιλοτιμία μας, μέ νυγμούς στήν εγγενή (ως πεπτωκότων) ιδιοτέλειά μας, ώστε νά αντιληφθούμε κάπως (ανάλογα μέ τήν αμβλύτητα ή οξύτητα τής πνευματικής μας όρασης) τήν ταπεινή μεγαλοπρέπεια τής αγάπης τού Θεού.

Ένα τέτοιο θαυμαστό γεγονός είναι αυτό πού ελκύει τούς πιστούς στήν εικόνα τής Παναγίας τής Αμπελακιώτισσας καί στήν βελανιδιά πού βρίσκεται πίσω από τό Ιερό τού Καθολικού τής Μονής, πάνω στήν οποία βρέθηκε η εικόνα.

Είναι καλό νά θυμόμαστε τό γεγονός, γιά νά θερμαίνουμε κάπως τήν μνήμη μας, η οποία παγώνει «μές στήν πολλή συνάφεια τού κόσμου», «στών σχέσεων καί τών συναναστροφών τήν καθημερινήν ανοησία» (κατά τόν Καβάφη), μέσα στήν τύρβη τής λογικοκρατούμενης ιδιοτέλειας τών φτωχών πελατών τού δυτικού πολιτισμού, μέ τούς οποίους αναγκαστικά συγχρωτίζονται τά μέλη τής Εκκλησίας.

Η Παναγία, λοιπόν, τό 1455 πήρε τήν εικόνα της από τά Αμπελάκια τής Θεσσαλίας, όταν (δύο χρόνια μετά τήν άλωση τής Πόλης) οι Τούρκοι εισβολείς έκαψαν τόν Ναό της. Δύο φορές τήν πέταξαν στόν Πηνειό ποταμό (μαζί μέ άλλα ιερά σκεύη), αλλά αυτή επέστρεφε πάλι στήν θέση της. Αμετανόητοι, άν καί έκπληκτοι από τό γεγονός, οι πιστοί τού Κορανίου τήν τρίτη φορά πού τήν πέταξαν στόν Πηνειό έκαψαν τόν Ναό της, γιά νά μή μπορή νά επιστρέψη στό σπίτι της. Τότε η Παναγία πήρε τήν εικόνα της καί τήν απόθεσε πάνω στά κλαδιά μιάς βελανιδιάς, μέσα σέ πυκνό δάσος, απέναντι από τό χωριό Κοζίτσα τής ορεινής Ναυπακτίας. Ταπεινός βοσκός τής Κοζίτσας δύο συνεχόμενες νύχτες έβλεπε μέσα στό δάσος φώς, σάν από κάποια φωτιά, η οποία όμως δέν επεκτεινόταν στό πυκνόφυτο δάσος. Τήν τρίτη νύχτα πήρε μαζί του καί άλλον συγχωριανό του βοσκό καί αφού προσδιόρισαν τό σημείο από τό οποίο ερχόταν τό φώς, τήν άλλη μέρα μπήκαν στό δάσος καί βρήκαν τήν εικόνα τής Παναγίας. Αυτή ήταν η αιτία πού μέσα σ’ αυτό τό πυκνό δάσος κτίσθηκε η Ιερά Μονή τής Αμπελακιώτισσας.

Τό γεγονός αυτό δείχνει τήν ιδιαίτερη μέριμνα τής Θεοτόκου γιά τόν συγκεκριμένο τόπο. Η Παναγία θέλησε τήν περιοχή τής Κοζίτσας ως τό προσκυνητάρι τής «διωκόμενης» από τούς Τούρκους εικόνας της. Αυτό σημαίνει ότι η περιοχή μέ τούς ανθρώπους της είναι διαχρονικά μέσα στήν μνήμη της, η οποία στέκεται ανοιχτή καί διαφανής διαρκώς ενώπιον τού Χριστού «εν πρεσβείαις ακοίμητος».

Η επιλογή τού συγκεκριμένου τόπου από τήν Παναγία έχει οπωσδήποτε καί κάποιο πνευματικό λόγο, ο οποίος είναι απόκρυφος μέσα στίς άγνωστες βουλές τού Θεού. Πάντως, ο λόγος τής παρουσίας της στήν Ιερά Μονή τής Αμπελακιώτισσας μπορεί νά γίνεται σέ κάποιο βαθμό κατανοητός, όσον αφορά τήν προσωπική ιστορία καί προοπτική τού κάθε προσκυνητή της, ανάλογα μέ τήν καθαρότητα καί τήν ανιδιοτέλεια τής σχέσης πού αυτός αναπτύσσει, εκ βαθέων, μέ τήν Θεοτόκο καί τόν Χριστό.

Παρά τίς θεολογικές ανεπάρκειες τών πολλών καί τήν ροπή στίς ειδωλοποιήσεις, η ευλάβεια μέ τήν οποία περιβάλλουν, μέχρι καί σήμερα, οι πιστοί τήν εικόνα τής Αμπελακιώτισσας καί τό δένδρο πάνω στό οποίο βρέθηκε, είναι ευλάβεια πού αναφέρεται στήν Παναγία καί στόν Χριστό. Η ταπείνωση τής Παναγίας καί η αγάπη της πρός τόν λαό, όπως φανερώνεται από τόν τρόπο πού επέλεξε τόν συγκεκριμένο τόπο, δέν αφήνει τόν νού τών πολλών νά εκτραπή καί νά δουλωθή στά στοιχεία τού κόσμου

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 2118

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance