Συνοπτικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία τῆς Ναυπάκτου

Μητρόπολη Ναυπάκτου

του Αρχιμ. π. Ειρηναίου Κουτσογιάννη

Στα τέλη του 9ου αιώνος, λόγω βουλγαρικών επιδρομών, παρατηρείται μεγάλη παρακμή της Νικοπόλεως, η οποία μέχρι τότε ήταν έδρα διοικήσεως του ομωνύμου θέματος, με αποτέλεσμα η έδρα αυτή να μεταφερθή νοτιώτερα στο ασφαλές φρούριο της Ναυπάκτου. Αυτό όμως είχε σαν συνέπεια και την απόσπαση της επισκοπής Ναυπάκτου από τον μητροπολίτη Κορίνθου και την ανύψωσή της σε μητρόπολη Παλαιάς Ηπείρου, κάτι που έγινε μεταξύ των ετών 896-900 μ.Χ.

Η Μητρόπολη Ναυπάκτου, που περιελάμβανε την Παλαιά Ήπειρο και την Δυτική Στερεά, από τις αρχές του Ι’ αιώνος, αναφέρεται με διάφορες ονομασίες, όπως φαίνεται από τους τίτλους του Μητροπολίτη: “ο Ναυπάκτου Νικοπόλεως”, “ο Ναυπάκτου πάσης Αιτωλίας” κλπ. Επίσης η θέση της στην σειρά των μητροπόλεων του Οικουμενικού Θρόνου δεν ήταν σταθερή, αλλά άλλαζε από εποχή σε εποχή. Πάντως στα “Τακτικά” του Λέοντος Στ’ του Σοφού (886-912), του Πατριάρχου Νικολάου Μυστικού (901-907) και του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου (912-959), η νέα μητρόπολη Ναυπάκτου κατέχει την 35η θέση και ηγείται ολοκλήρου της Δυτικής Ηπειρωτικής Ελλάδος. Σ’ αυτήν υπάγονται εννέα επισκοπές, από τις οποίες οι τρεις είναι νέες και καταλαμβάνουν μάλιστα τις τρεις πρώτες θέσεις, ενώ οι υπόλοιπες έξι προϋπήρχαν και υπάγονταν στην μητρόπολη Νικοπόλεως. Οι εννέα αυτές επισκοπές κατά σειρά είναι οι εξής:

α) Επισκοπή Βονδίτζης. Πρόκειται για την επισκοπή Βονίτσης Ακαρνανίας, η οποία αναγράφεται και ως επισκοπή Βονίτζης, Βοντίτζης και Βονδίτζης.

β) Επισκοπή Αετού, με έδρα τον Αετό Ακαρνανίας και από τον 16ο αιώνα και μετά αναφέρεται ως επισκοπή Αετού και Αγγελοκάστρου.

γ) Επισκοπή Αχελώου. Οι μελετητές προτείνουν διάφορες θέσεις για την ομώνυμη πόλη, που ήταν έδρα της επισκοπής. Από τα μέσα του 17ου αιώνος η έδρα μεταφέρεται στο Αγγελόκαστρο και ο επίσκοπος φέρει πλέον τον τίτλο Αχελώου - Αγγελοκάστρου.

δ) Επισκοπή Ρωγών. Είχε έδρα την πόλη Ρωγοί ή Αρωγοί που βρισκόταν στις όχθες του Λούρου ποταμού.

ε) Επισκοπή Ιωαννίνων. Αντικατέστησε την επισκοπή Δωδώνης, η οποία καταστράφηκε το 550 μ.Χ. από τους Γότθους. Το 1285 επί Ανδρονίκου Παλαιολόγου ανυψώθηκε σε μητρόπολη.

στ) Επισκοπή Φωτικής ή Φωτίκης. Πρόκειται για την επισκοπή Βελλάς, αφού η κώμη Βελλά, κοντά στον ποταμό Καλαμά, ταυτίζεται με την ερειπωμένη αρχαία πόλη της Ηπείρου Φωτική ή Φωτίκη.

ζ) Επισκοπή Αδριανουπόλεως (Δρυϊνουπόλεως). Παλαιά επισκοπή της Β. Ηπείρου, που αρχικά υπαγόταν στην Μητρόπολη Νικοπόλεως.

η) Επισκοπή Βουθρωτού. Έδρα της επισκοπής ήταν η αρχαία πόλη Βουθρωτό, κτισμένη στα δυτικά παράλια της Ηπείρου, απέναντι από την Κέρκυρα.

θ) Επισκοπή Χειμάρρας. Η επισκοπή αυτή της Β. Ηπείρου υπήχθη στην δικαιοδοσία της μητροπόλεως Ναυπάκτου από τα τέλη του 10ου αιώνος.

Αργότερα υπήχθησαν στην Μητρόπολη Ναυπάκτου και οι επισκοπές Άρτης και Κοζίλης.

Ως έδρα μητροπόλεως η Ναύπακτος γνώρισε μεγάλη εκκλησιαστική ακμή και αίγλη. Από τον 10ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε σαν επίσημο λιμάνι της αυτοκρατορίας για την επικοινωνία της με την Δύση και συνδεόταν οδικώς με την Κωνσταντινούπολη.

Το 1026 μ.Χ. αναφέρεται “ανώνυμος” μητροπολίτης Ναυπάκτου, ο οποίος σε εξέγερση του λαού της Ναυπάκτου, εξ αιτίας της δυσβάστακτης φορολογίας, διαπομπεύθηκε δημόσια και τυφλώθηκε. Το 1156 ο Ναυπάκτου Βασίλειος έλαβε μέρος στην Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως, επί αυτοκράτορος Μανουήλ Κομνηνού. Λίγο αργότερα (1172) γίνεται λόγος για τον “Λέοντα τον Σεμνόν Ναυπάκτου θυηπόλον”. Την περίοδο αυτή εποίμαναν την μητρόπολη Ναυπάκτου σπουδαίοι και επιφανείς εκκλησιαστικοί άνδρες, όπως ο λόγιος Κωνσταντίνος Μανασσής (1175;-1187;), ο Ανδρέας Τζίρος (1187;-1199;), ο πολύς Ιωάννης Απόκαυκος (1199-1232), σπουδαία εκκλησιαστική προσωπικότητα και ο Ιωάννης Ξηρός (1236-1272;).

  • Προβολές: 995

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance