Συνοπτικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία τῆς Ναυπάκτου

Μητρόπολη Ναυπάκτου και Άρτης

του Αρχιμ. π. Ειρηναίου Κουτσογιάννη

Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β’ Παλαιολόγος (1282-1328) ανύψωσε την μέχρι τότε επισκοπή Ιωαννίνων σε μητρόπολη, κάτι που επικυρώθηκε το 1318-19 και με Συνοδική Πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στην δικαιοδοσία της νέας μητροπόλεως, που κατέλαβε την 53η θέση περιήλθαν οι επισκοπές Παραμυθίας, Βελλάς, Δρυϊνουπόλεως και Χειμάρρας, οι οποίες αποσπάσθηκαν από την μητρόπολη Ναυπάκτου. Η προαγωγή της επισκοπής Ιωαννίνων σε μητρόπολη είχε άμεση σχέση με την κατάληψη της Ναυπάκτου το 1294 από τους Ιταλούς, οι οποίοι μάλιστα από το 1307 εγκατέστησαν στην πόλη Λατίνο αρχιεπίσκοπο. Έτσι, ο Άνδρόνικος Β’ Παλαιολόγος, ανύψωσε τα Ιωάννινα σε μητρόπολη, “ίνα το της αποσπασθείσης μητροπόλεως εν αυτή διασώζοιτο και διατηροίτο σχήμα... τούτο δε ίνα και αι υπ’ αυτήν ούσαι επισκοπαί υπό μίαν μητρόπολιν ωσανεί μητέρα ή κεφαλήν τάττοιντο”.

Η εγκατάσταση Λατίνου επισκόπου στην Ναύπακτο έκανε προβληματική την παραμονή του οικείου μητροπολίτη στην έδρα του. Από το 1307 μέχρι το 1365 χειροτονήθηκαν τρεις μητροπολίτες Ναυπάκτου, από τους οποίους οι δύο αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν την έδρα τους, ενώ ο τρίτος δεν έφθασε σ’ αυτήν. Το 1365 χειροτονήθηκε μητροπολίτης Ιωαννίνων ο Σεβαστιανός και η Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως “...διέγνω και κατεπράξατο, ως αν η ... μητρόπολις (αυτού), τα Ιωάννινα, επέχη τον τόπον της Ναυπάκτου, και πάσαι αι τελούσαι επισκοπαί, αί τε υπό την Ναύπακτον και αι υπό τα Ιωάννινα τελώσιν υπό τα Ιωάννινα, μέχρις αν η τοιαύτη Ναύπακτος υπό των Λατίνων κατέχηται...”

Το 1367 ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ματθαίος, καθορίζεται ότι “οφείλει έχειν την εαυτού καθέδραν επί της υπ’ αυτόν αγιωτάτης επισκοπής της εν Ακαρνανία Άρτης”. Αν και η εγκατάσταση του Ναυπάκτου στην Άρτα ήταν προσωρινή, έκτοτε η επισκοπή Άρτης έμεινε χωρίς επίσκοπο και ουσιαστικά ταυτίσθηκε με την μητρόπολη Ναυπάκτου. Ο μητροπολίτης διετήρησε τον τίτλο του (Ναυπάκτου) για πολλά χρόνια και μόλις το 1507 ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ευθύμιος, αποκτά τον σύνθετο τίτλο “Ναυπάκτου και Άρτης”, ο οποίος τίτλος διατηρήθηκε σε όλους τους μετέπειτα μητροπολίτες, μέχρι την Εθνεγερσία του 1821. Χαρακτηριστικά ο λόγιος μητροπολίτης Ναυπάκτου και Άρτης Μελέτιος Μήτρου (1691-1696) γράφει στην περίφημη Γεωγραφία του, που συνέγραψε στη Ναύπακτο: “Ναύπακτος ... Μητρόπολις απάσης της Λοκρίδος και Αιτωλίας, θρόνον Μητροπολίτου έχουσα...” Αλλά και στην Γεωγραφία των Δημητριέων υπάρχει η ίδια πληροφορία: “Έπαχτος το παλαιό Ναύπακτος, πόλη περίφημη ... είναι η μητρόπολη όλης της Οζολαίας Λοκρίδος και της Αιτωλίας ... θρόνος μητροπολίτου...”. Επισημαίνεται έτσι η προσωρινότητα της εγκαταστάσεως του μητροπολίτη Ναυπάκτου στην Άρτα, όπως διετηρείτο μέσα στους αιώνες. Παρ’ όλα αυτά, μάλλον προς χάριν συντομίας, επεκράτησε σιγά-σιγά ο μητροπολίτης να αποκαλείται Άρτης μόνον.

Μητροπολίτες Ναυπάκτου και Άρτης διετέλεσαν κατά καιρούς εξέχουσες προσωπικότητες με πλούσιο συγγραφικό έργο, όπως ο Δαμασκηνός Στουδίτης (1574-1577) συγγραφεύς του γνωστού βιβλίου “Θησαυρός”, ο φιλόσοφος Θεόφιλος Κορυδαλλεύς (1640-1641), ο ιστορικός και γεωγράφος Μελέτιος Μήτρου (1691-1696), ο Νεόφυτος Μαυρομμάτης (1703-1722), ο Ιγνάτιος ο μετέπειτα Ουγγροβλαχίας (1794-1805) και άλλοι.

  • Προβολές: 851

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance