Γεγονός καὶ Σχόλιο: “Τα συμφωνημένα υπονοούμενα”

Έχουν δοθή πολλοί ορισμοί για τον πολιτισμό, ανάλογα με την προέλευση και την νοοτροπία καθενός που προσπαθεί να ερμηνεύση και να εξηγήση τον πολιτισμό και όσα συνδέονται με αυτόν. Άλλοι ισχυρίζονται ότι ο πολιτισμός είναι η πραγματοποίηση όλων των αξιών με την βοήθεια των προδιαθέσεων και των ικανοτήτων του ανθρώπου, άλλοι ισχυρίζονται ότι ο πολιτισμός είναι η βίωση όλων των στοιχείων που συναντά κανείς στον χώρο και τον χρόνο στον οποίο ζή, και τα οποία στοιχεία συνδέονται με την θρησκεία, την κοινωνία, την οικογένεια, άλλοι διατείνονται ότι πολιτισμός είναι το σύνολο όλων εκείνων που επιτυγχάνει ο άνθρωπος με την καλλιέργεια των υλικών και ψυχικών δυνάμεων κ.λ.π.

Ο Γιώργος Σεφέρης με δυο λέξεις έδειξε τί ακριβώς είναι πολιτισμός. Κάνει λόγο για τα “συμφωνημένα υπονοούμενα”, που μπορεί να σημαίνουν όλα εκείνα που αντιλαμβάνονται πολύ καλά όσοι γεννήθηκαν και ζουν σε ένα ορισμένο τόπο, τα οποία δεν είναι ανάγκη και να φαίνωνται. Πρόκειται για μια ζωντανή παράδοση την οποία ζη κανείς και η οποία του δίδει νόημα ζωής.

Ο Κώστας Ζουράρις αναλύοντας αυτές τις δύο λέξεις - κλειδιά του Σεφέρη γράφει: “ένας πολιτισμός - μόνο ο Σεφέρης μπορούσε να το πει με δυο λέξεις - είναι τα συμφωνημένα υπονοούμενα, τα οποία τα καταλαβαίνουμε εμείς και συμφωνούμε ή καυγαδίζουμε γι’ αυτά, κι ο διπλανός ο οποίος είναι πολύ καλά διαβασμένος, δεν καταλαβαίνει διότι δεν μετέχει σ’ αυτά τα συμφωνημένα υπονοούμενα”.

Φαίνεται σαφώς ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του διαβάζω και του μετέχω. Άλλο είναι να είναι κανείς μελετημένος, να γνωρίζη πολλά πράγματα, την επιστήμη, και την σύγχρονη πραγματικότητα, να κάνη πολλές και επιτυχημένες αναλύσεις περί του πολιτισμού κ.λ.π. και άλλο να μετέχη ενός συγκεκριμένου πολιτισμού, ενός ιδιαιτέρου τρόπου ζωής.

Επίσης είναι σαφές ότι ο πολιτισμός δεν περιχαρακώνεται τοπικά, αλλά βιούται, μετέχεται τροπικά. Μπορεί να ζουν δυο άνθρωποι στον ίδιο τόπο και όμως να μετέχουν διαφόρων πολιτισμών, με διαφορετική δομή, υποδομή και προοπτική.

Αυτό ακριβώς μπορεί να βοηθήση το να δούμε λίγο την σύγχρονη πραγματικότητα στην Ελλάδα. Εδώ βιώνεται ένας ιδιαίτερος πολιτισμός που ξεκίνησε από την αρχαιότητα, πέρασε από την Ρωμαϊκή εποχή έφθασε σε μας μέσα από την Τουρκοκρατία. Ο λαός στην πλειονότητά του ζη και βιώνει αυτόν τον πολιτισμό, αν και μερικοί δέχονται επιδράσεις από άλλους πολιτισμούς, είτε από την Ανατολή είτε από την Δύση. Όμως υπάρχουν μερικοί επιστήμονες, που σπούδασαν στην Δύση και αλλοιώθηκαν από ένα άλλο πολιτισμό, όπως υπάρχουν και μερικοί ηγέτες μας οι οποίοι σαφώς εκφράζουν μια άλλη πολιτιστική κουλτούρα, δεν μετέχουν σ’ αυτά τα “συμφωνημένα υπονοούμενα” του λαού. Εδώ ακριβώς βρίσκεται ένα μεγάλο πρόβλημα, το πρόβλημα της πολιτιστικής σχιζοφρένειας μεταξύ του λαού και των ηγετών του.

Ευτυχώς στον τόπο μας υπάρχουν αυτά τα ζωντανά “συμφωνημένα υπονοούμενα”. Και ευτυχώς ακόμη υπάρχουν άνθρωποι, που παρά τα λάθη τους συμμετέχουν σε αυτά τα “συμφωνημένα υπονοούμενα”, και αργά μεν, αλλά σταθερά αποβάλλουν αυτούς που δεν μπορούν να καταλάβουν αυτά τα “συμφωνημένα υπονοούμενα”.

Ν.Ι.

Ετικέτες: ΓΕΓΟΝΟΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΟ