Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου: Συγχρονη μαρτυρια απο την Ρωσικη γη

Συγχρονη μαρτυρια απο την Ρωσικη γηΗ έκδοση δύο βιβλίων μου στην Ρωσική γλώσσα, καθώς επίσης και διάφορα βιβλία μου που μεταφράστηκαν στην αγγλική γλώσσα και κυκλοφορούν στην Ρωσία, μου δίδουν την δυνατότητα να έρχομαι σε επικοινωνία και με πολλούς Ρώσους Ορθοδόξους αδελφούς μας και να ανταλλάσσω απόψεις πάνω σε φλέγοντα πνευματικά θέματα.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και ένας φοιτητής Ιατρικής από την Μόσχα, ο οποίος εκφράζει ενδιαφέρουσες απόψεις, και τα γράμματά του είναι αξιόλογα. Πέρα από τα προσφιλή του ζητήματα, θίγει εξέχουσες πλευρές της ορθοδόξου πνευματικότητος, όπως τις νοσταλγούν, τις ζουν και τις εκφράζουν οι ομόδοξοι αδελφοί μας. Θα ήθελα στο κείμενό αυτό να παραθέσω τρία εκτενή αποσπάσματα, της τελευταίας του επιστολής, τα οποία νομίζω ότι έχουν γενικό ενδιαφέρον και μας δίδουν την αφορμή να καταλάβουμε λίγο την ατμόσφαιρα που επικρατεί σήμερα στην Ρωσία.

Το πρώτο απόσπασμα δείχνει την αναζήτηση του νέου αυτού που είναι φοιτητής της Ιατρικής της Μόσχας, καθώς επίσης και άλλων Ρώσων που αγαπούν την ορθόδοξη πνευματική ζωή, στην εσωτερική της διάσταση. Γράφει ο νέος αυτός:

“Τέσσερα χρόνια πριν άρχισα να μαθαίνω τη Νέα Ελληνική γλώσσα μόνος μου. Τον ίδιο καιρό έκανα φιλίες με τον Καθηγητή μου, του βιολογικού Τμήματος στην Ιατρική Ακαδημία της Μόσχας, κ. Σέργιο V. Kuznetzov. Ήταν βαπτισμένος ορθόδοξος και ζούσε κατά την ζωή των αγίων Πατέρων. Μετά το δεύτερο έτος των σπουδών μου στην ιατρική σχεδιάζαμε ένα προσκύνημα στην Ελλάδα, στο Άγιον Όρος, αλλά ξαφνικά ο καθηγητής Kuznetzov πέθανε από καρκίνο του παγκρέατος. Έτσι, η επιθυμία μου να πάω στο Άγιον Όρος απέτυχε. Η προσωπική μου επιθυμία ήταν να μιλήσω με Αθωνίτες Ασκητές για το με ποιό τρόπο ένας λαϊκός μπορεί να ζήση πνευματική ζωή και να εξασκήση την προσευχή του Ιησού. Τώρα αισθάνομαι ότι ένα μεγάλο μέρος υπερηφανείας ήταν ανάμεικτο με αυτήν την επιθυμία. Τέλος πάντων ο Κύριος έδειξε σε μένα το μεγάλο του έλεος”.

Ο νέος αυτός, όπως φαίνεται και σε άλλα σημεία των επιστολών του, έχει έντονα ενδιαφέροντα. Μου ζητά να του γράψω για την προσευχή και πώς μπορεί να την εφαρμόση κανείς, ζώντας μέσα στον κόσμο. Θέλει πληροφορίες και την γνώμη μου για το πώς θα μπορέση να μεταμορφώση τον εσωτερικό του κόσμο. Γράφει σε ένα σημείο: “Πολλοί από τους ιερείς στον κόσμο θεωρούν την προσευχή του Ιησού ως περιττή, ενώ η εξάσκησή της έχει δοθή σε όλους τους Χριστιανούς, αλλά σε διαφορετικές μορφές”.

Το δεύτερο απόσπασμα αναφέρεται στην έντονη πνευματική ζωή που έζησε η Ρωσία κατά τον προηγούμενο αιώνα, αλλά και τις αρχές του παρόντος αιώνος. Και από άλλα κείμενα διαπιστώνουμε ότι η Ρωσία, από τους διωγμούς που υπέστη, ανανέωσε το μαρτυρικό πνεύμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Όπως έχουμε τους Νεομάρτυρας κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, έτσι και στην Ρωσία ανεδείχθησαν Νεομάρτυρες, που έδωσαν την καλή μαρτυρία της πίστεως, και υπέστησαν το μαρτύριο, και βέβαια, δεν μπορεί να δοθή το μαρτύριο, αν δεν υπάρχει έντονη νοερά προσευχή, η οποία είναι ένδειξη ότι η Χάρη του Θεού χαριτώνει την καρδιά και το σώμα, οπότε ο άνθρωπος αποκτά την χάρη του μαρτυρίου. Σε μια αποστροφή της εκτενούς επιστολής του γράφει ο ευλογημένος αυτός νέος:

“Το ίδιο καλοκαίρι, μετά τον θάνατο του Καθηγητού, συνάντησα τυχαία ένα βιβλίο “Μοναστήρι στον Κόσμο”, του πατρός Valentin Sventzitzky (πέθανε το 1931), ενός πνευματικού τέκνου του ασκητού και Γέροντα της Όπτινα, του Οσίου Ανατολίου. Ο τελευταίος δίδαξε τον Βαλεντίνο, που υπέφερε από πνευματικό κενό, να εφαρμόση την πνευματική ζωή και τον ευλόγησε να γίνη Ιερέας. Κατ’ αυτόν τον καιρό, εποχή της κομμουνιστικής Επαναστάσεως και του εμφυλίου πολέμου (1918-1920), το Ερημητήριο της Όπτινα κατεστράφη, ο Όσιος Ανατόλιος κοιμήθηκε, πολλοί από τους Πατέρες και ο Ηγούμενος, Άρχιμ. Ισαάκιος, θανατώθηκαν. Ο π. Βαλεντίνος πέρασε πολλά χρόνια στην εξορία. Ο π. Βαλεντίνος ήταν πολύ αυστηρός στον αγώνα του εναντίον των μοντέρων και σχισματικών, η ενορία του στην Μόσχα, ναός του Αγ. Παγκρατίου και αργότερα (1926) ναός του Αγ. Νικολάου, οδός Ilyinka, ήταν πράγματι σαν Μοναστήρι. Δίδαξε, όπως ο άγ. Γρηγόριος ο Σιναΐτης, στον κόσμο αυτό τον μεγάλο θησαυρό, την ακατάπαυστη προσευχή στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Ο π. Βαλεντίνος κοιμήθηκε το 1930 εξόριστος στην Σιβηρία και μετά δύο εβδομάδες το σκήνωμά του μεταφέρθηκε στην Μόσχα και ετάφη. Στην εξόδιο ακολουθία το πρόσωπό του ήταν σαν να κοιμόταν και κανείς δεν αισθάνθηκε την μυρωδιά από έναν νεκρό.

Έτσι, αφού διάβασα το βιβλίο του π. Βαλεντίνου, βρήκα τις “ασκητικές Εμπειρίες” του Αγίου Ιγνατίου, Επισκόπου Σταυρουπόλεως και Νοτίου Καυκάσου (κοιμήθηκε το 1857). Αυτός ο άγιος είναι πολύ κοντά στην δική μας εποχή. Τα προβλήματα και τα ανθρώπινα πάθη στην Ρωσική κοινωνία αυτής της εποχής είναι πολύ κοντά στα σύγχρονα. Η γλώσσα είναι εύκολη, αλλά η δική του μεγάλη ασκητική εμπειρία είναι μεγάλη. Οπωσδήποτε το κρύβει, γιατί παραθέτει συνήθως τους αγ. Πατέρες. Οι παραθέσεις του είναι τόσο ελεύθερες πού, εάν διαβάσουμε αυτόν το Επίσκοπο προσεκτικά, θα δούμε ότι οι εμπειρίες του είναι οι ίδιες. Σχετικά με την “ευχή του Ιησού” έχει δυο ομιλίες “εις την προσευχήν του Ιησού”, όπου δίδει μεγάλη προσοχή στην αποτροπή των δαιμονικών φαντασιώσεων εξ αιτίας της θερμάνσεως του αίματος. Μιλάει πολύ εναντίον της φανατικής ψευτο - πνευματικότητας των Δυτικών αιρετικών. Πράγματι, ο όσιος Επίσκοπος Ιγνάτιος είναι ένα μεγάλο φώς, ένας φωτεινός λύχνος για τις εποχές μας, όταν, σύμφωνα με τα λόγια του αγίου, έχουμε τεράστια έλλειψη από ζωντανά δοχεία του Αγίου Πνεύματος. Ο μόνος δρόμος είναι να ακολουθήσουμε τα γραπτά των Πατέρων, που είναι πολύ δύσκολο, σε αντίθεση με την ζωντανή καθοδήγηση.

Έτσι, οι “ασκητικές Εμπειρίες” μου έδωσαν την δυνατότητα να διαβάζω αγίους Πατέρες. Άρχισα να προσπαθώ να καταλαβαίνω την Καινή Διαθήκη κατά τον δικό τους τρόπο. Φοβάμαι, γιατί δεν ακολουθώ τις εντολές του Ευαγγελίου, γεμάτος από πάθη, και πράγματι είμαι άξιος κατακρίσεως κατά την Δευτέρα Παρουσία. Οι Γραφές είναι σαν τον ήλιο, που είναι αδύνατο να κοιτάξη κανείς με άρρωστους οφθαλμούς. Εδώ στην Ρωσία μερικά Μοναστήρια (Αγ. Τριάδα της Λαύρας του Οσίου Στεργίου, Psvov Κοιμήσεως, Ερημητήριο της Θεοτόκου στην Όπτινα, Μεταμόρφωση Valaam στην Βόρεια Νήσο in Karelia) δημοσιεύουν τα βιβλία των Αγ. Πατέρων, εκ των οποίων μερικά αναφέρονται στην προσευχή του Ιησού, αλλά δεν κατάφερα να πάω να εξομολογηθώ σε γέροντες - εξομολόγους στα Μοναστήρια”.

Φαίνεται έντονα εδώ τόσο η πνευματική κατάσταση που επικρατούσε πριν λίγα χρόνια στην Ρωσία, η πνευματική άνθηση, όσο και η σύγχρονη ατμόσφαιρα. Είναι μια χώρα με έντονη πνευματική παρουσία, με πλούσια πνευματική υποδομή. Δεν μπορούμε βέβαια να μιλούμε για ρωσική ευσέβεια, όπως το έκαναν μερικοί ιmigrι που την τοποθετούσαν σε ρατσιστικά, πανσλαυικά πλαίσια, αλλά για ορθόδοξη ευσέβεια, που βιώθηκε από τον ρωσικό λαό, γιατί, όπως έχει υπογραμμίσει ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, δεν υπάρχει ελληνική, σερβική, ρωσική κλπ. ευσέβεια, αλλά μια ευσέβεια, η ευσέβεια της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Η Ρωσία, επομένως, είναι μια χώρα με φλογερή ορθόδοξη παράδοση με βιώματα αγίων ασκητών, πράγμα που δεν συναντά κανείς σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Το τρίτο απόσπασμα της επιστολής του νέου αυτού αναφέρεται σε σύγχρονα προβλήματα που υπάρχουν στην Ρωσική Εκκλησία και συνδέονται με αυτό που ονομάζουμε εκκοσμίκευση. Όπως και στην χώρα μας έτσι και εκεί υφίσταται μια εκκοσμίκευση, τόσο στην Θεολογία, όσο και στην ποιμαντική και την λατρεία. Αυτό φαίνεται ακόμη και στις εκκλησιαστικές τέχνες. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που λέγει ο διάσημος Ρώσος θεολόγος και ιστορικός της τέχνης Leonid Ouspensky: “ακριβώς ένας από τους δρόμους που εισδύει η εκκοσμίκευση στην Εκκλησία είναι η οδός της τέχνης”. Μου γράφει ο νέος αυτός:

“Μιλώντας για τις παραδόσεις (αρχίζετε απ’ αυτό το σημείο) θα σημειώσω ένα μοντέρνο εκκλησιαστικό πρόβλημα στην Ρωσία. Είναι το ψάλσιμο την Εκκλησία. Από τα μέσα του 17αι. η εκκοσμίκευση, η κοσμική ευρωπαϊκή ζωγραφική, μουσική χρησμοποιήθηκαν στην Ρωσική Εκκλησιαστική τέχνη. Όπως έχω καταλάβει από την πολύ μικρή μου πείρα, οι παλαιοί Ρωσικοί ύμνοι κατά την Λατρεία βοηθούσαν να κρατούν τον νού, όπως ο Άγ. Ιωάννης της Κλίμακος λέει, στις λέξεις της ευχής. Η κοσμική μελωδία κολακεύει μόνο τις αισθήσεις. Η παλιά ψαλμωδία προέρχεται από το πνεύμα, ενώ η σύγχρονη από την πεθαμένη σάρκα. Στην Ρωσία μόνο μερικά Μοναστήρια με αυστηρές πνευματικές παραδόσεις, συμπεριλαμβανομένης της Μονής της Μεταμορφώσεως του Valaam, χρησιμοποιούν την βυζαντινή μουσική. Στην Μόσχα υπάρχει ένα καθολικό του Σωτήρος της Μονής του Αγ. Andornok, όπου ο άγ. Ανδρέας Ρουμπλιώφ, ο αγιογράφος, έζησε. Σ’ αυτό το Καθολικό υπάρχει ο πρωτοψάλτης του χορού που δαπανά πολύ χρόνο στις βιβλιοθήκες με τα χειρόγραφα του 16-17αι. και χρησιμοποιεί μόνο παλαιούς ύμνους στην Λατρεία. Γράφω πολλά σχετικά με τους ύμνους, γιατί το εξωτερικό είναι ο φάκελλος του εσωτερικού. Όταν η καθημερινή ζωή, συμπεριλαμβανομένης και της οικογενειακής ζωής, των ανθρώπων ήταν σαπισμένη από την εκκοσμίκευση, η πεθαμένη ψυχή σταμάτησε την βυζαντινή ψαλμωδία για να βρη την χαρά των αισθήσεων σε κοσμικές μελωδίες. Τέτοια εκκοσμικευμένη τέχνη είναι μια ψώρα, a chancre, όπως έλεγε ο άγ. Ιγνάτιος, στο σώμα της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οπωσδήποτε το εξωτερικό μόνο του, αυτό καθ’ εαυτό, δεν σημαίνει τίποτε και προκαλεί δαιμονική φαντασίωση”.

Είναι πολύ ενδιαφέρον ολόκληρο το γράμμα του ορθοδόξου αυτού νέου. Αγαπά την Ορθοδοξία, την ορθόδοξη ζωή και την Ελλάδα. Ρωτά για θέματα πνευματικής ζωής και διαβάζει πνευματικά βιβλία που αναλύουν την εσωτερική ζωή της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Γράφει σε ένα σημείο:

“Η απάντησή σας και το βιβλίο ήταν μεγάλη χαρά για μένα. Σάς ευχαριστώ πολύ και ζητώ τις προσευχές Σας για μένα τον αμαρτωλό. Συγγνώμη, ίσως να σάς κούρασα με τις σκέψεις μου, αλλά μου δημιουργήθηκαν διαβάζοντας τους Πατέρες, όπως και το βιβλίο σας “Μια βραδυά”. Το τελευταίο μάλιστα μου δημιούργησε ενδιαφέρον για τους αγίους Πατέρες.

Ελπίζω να έρθω στην Ελλάδα κάποτε, εάν ο Θεός ευλογήση... Πάντως τώρα είναι αδύνατον. Πραγματικά αγαπώ πολύ την θαυμάσια χώρα σας, την γη με την αρχαία ιστορία”.

Συγχρόνως έχει και αγάπη για την χώρα του, την οποία βλέπει όμως μέσα από την πνευματική προοπτική:

“Ελπίζω επίσης κάποτε να κάνετε ένα προσκύνημα στην Ρωσία. Είναι μια θαυμάσια Ορθόδοξη γή, παρά τους πρώην κουμμουνιστές της και τους συγχρόνους λύκους καπιταλιστές. Η Ρωσία φωτίστηκε από άπειρους αγίους - οσίους Πατέρες του Μεσαίωνα και εκατοντάδες χιλιάδες μάρτυρες και ομολογητές του 20ου αι., εποχής του κομμουνισμού και αθεϊσμού”.

Τέτοιες επιστολές λαμβάνω πολλές από όλο τον κόσμο, ακριβώς επειδή τα βιβλία μου κυκλοφορούν σε πάνω από δέκα (10) γλώσσες. Κάποτε θα δημοσιευθούν όλα τα κείμενα αυτά για να φανή η αρχοντιά της παραδόσεώς μας, αλλά και οι πνευματικές αναζητήσεις των συγχρόνων ανθρώπων. Ο σχολιασμός, όμως, αυτής της επιστολής έγινε γιατί θίγει διάφορα πνευματικά θέματα και δίδει πολλά πνευματικά ερεθίσματα.

Δυστυχώς, εδώ στην Ελλάδα δημιουργείται μια παραπλάνηση σε πολλά ζητήματα. Για παράδειγμα, έχουμε έναν μεγάλο θησαυρό πνευματικής ζωής, τον οποίο δεν εκτιμούμε. Έχουμε την ευλογία να διαβάζουμε υπέροχα και πλούσια πατερικά κείμενα στην δική μας γλώσσα και όμως τα παραθεωρούμε για χάρη μερικών άλλων ηθικιστικών, συναισθηματικών και κουλτουριάρικων κειμένων δυτικής προελεύσεως. Έχουμε το μεγάλο προνόμιο να ερχόμαστε σε επαφή με υπέροχες εκκλησιαστικές τέχνες (μουσική, αγιογραφία, υμνογραφία, ναοδομία) και όμως δεν εκτιμούμε αυτόν τον θησαυρό.

Επίσης, έχουμε αλλοιωμένη εικόνα για την Ρωσία. Μερικοί άνθρωποι την έχουν ταυτίσει με τις διάφορες Ρωσίδες που έρχονται στην Ελλάδα και γίνονται θύματα διαφόρων εκμεταλλευτών, και αγνοούμε ότι η Ρωσία είναι μια χώρα με έντονη πνευματική παράδοση και έντονη πνευματική αναζήτηση, με Μοναστήρια και πατερικές εκδόσεις, με μυστηριακή ζωή και αναζήτηση της προσωπικής κοινωνίας με τον Θεό. Μάλιστα, εκείνο που παρατηρείται στην σύγχρονη Ρωσία είναι ότι έχουν στραφή στο να μεταφράζουν στην ρωσική γλώσσα ελληνικά - ορθόδοξα βιβλία, τα οποία προτιμούν από άλλα βιβλία ομοεθνών τους που εγράφησαν σε άλλες γλώσσες (αγγλική- γαλλική), γιατί αντιλαμβάνονται ότι τα κείμενα Ελλήνων Πατέρων και θεολόγων εκφράζουν αυθεντικότερα το πνεύμα της Ορθοδόξου Παραδόσεως.

Δοξάζω τον Θεό, γιατί χρησιμοποιεί και δικά μου κείμενα για να ικανοποιηθή η πείνα και η δίψα αυτών των ανθρώπων. Και το λέγω αυτό γιατί μετά από την μετάφραση στα ρωσικά του βιβλίου “Μια βραδυά στην έρημο του Αγίου Όρους” ήδη έχει μεταφραστή και το βιβλίο “Μικρά Είσοδος στην Ορθόδοξη Πνευματικότητα” και ετοιμάζεται το βιβλίο “Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία”. Θα ήθελα να μου επιτραπή να παραθέσω την επιστολή του Αρχιμ. π. Αλυπίου, υπευθύνου εκδόσεως βιβλίων στην Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδος και Αγίου Σεργίου πλησίον της Μόσχας:

“Συγχαρητήριά μας με την ευκαιρία της έκδοσης στην Ρωσική γλώσσα του βιβλίου Σας “Μικρά Είσοδος στην Ορθόδοξη Πνευματικότητα”, το οποίο, σύμφωνα με την αγγλική ονομασία, ονομάσαμε “Ορθόδοξη Πνευματικότητα”. Αυτό το μικρό αλλά θαυμάσιο βιβλίο ήδη απέκτησε άξια αναγνώριση από το κοινό. Καταφέρατε πολύ φανερά να πείτε για δύσκολα πράγματα: για τα επίπεδα της πνευματικής πορείας του χριστιανού, για το πώς δρά η προσευχή του Ιησού στον νού και στην καρδιά, για την ανάγκη να προσεύχωνται διαρκώς όχι μόνο οι μοναχοί αλλά και οι λαϊκοί κ.ά.

Σάς εκφράζουμε την βαθειά μας ευγνωμοσύνη για τα δικαιώματα που δώσατε στον εκδοτικό Οίκο μας να εκδίδουμε τα βιβλία σας στην Ρωσία.

Το άλλο στην σειρά βιβλίο Σας είναι “Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία” που τώρα μεταφράζουμε από τα αγγλικά στα ρωσικά.

Ευχόμεθα ο Θεός να Σάς δίνει δύναμη και πνευματικούς καρπούς στον τομέα πνευματικού διαφωτισμού”.

Ας είναι δοξασμένος ο άγιος Θεός. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα και η προσκύνηση, σε Αυτόν ανήκει η τιμή και ευχαριστία, που ανέχεται και εμάς στην διακονία του λαού Του.

  • Προβολές: 1266

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance