Γεγονός καὶ Σχόλιο: Φονταμενταλισμός και Παράδοση

 

Ο όρος φονταμενταλισμός, που στην ελληνική γλώσσα αποδίδεται ως θεμελιοκρατία, και κυρίως ως συντηρητισμός ή ζηλωτισμός, δημιουργήθηκε στην δύση και αποδόθηκε κατ’ αρχάς σε μουσουλμανικές κινήσεις, οι οποίες προσπαθούσαν να διαβάσουν το Κοράνιο στα πλαίσια που γράφηκε, απορρίπτοντας ταυτόχρονα όλες τις ερμηνευτικές παραδόσεις που το υπερφόρτωσαν και το παραμόρφωσαν. Με την ίδια προοπτική δημιουργήθηκε και ο Προτεσταντικός φονταμενταλισμός, που επιδίωκε την ανάγνωση της Βίβλου, έξω από τις ερμηνευτικές παραδόσεις των Πατέρων της Εκκλησίας.

Γνωρίζοντας αυτές τις προϋποθέσεις για τον λεγόμενο φονταμενταλισμό, παραξενεύτηκα, όταν διάβασα κείμενο ενός συνταξιούχου Καθηγητού της θεολογίας, ο οποίος, μεταξύ των άλλων, χαρακτήριζε ως φονταμενταλιστική κίνηση εκείνη που ανέλαβε την έκδοση και μελέτη των έργων του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Παραξενεύτηκα, γιατί ύστερα από τόσες μελέτες που δημοσιεύτηκαν, διδακτορικές και μη, ήλπιζα μια καλύτερη αντιμετώπιση αυτής της ησυχαστικής παραδόσεως, που αποτελεί την ουσία της Ορθοδόξου διδασκαλίας και ζωής. Όμως θα ήθελα να υπογραμμίσω τρία σημεία, που περίμενα να γνωρίζη ο συνταξιούχος Καθηγητής της θεολογίας.

Πρώτον, ότι ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, από την συνείδηση της Εκκλησίας, τα συνοδικά κείμενα, την λατρεία της Εκκλησίας, το Συνοδικό της Ορθοδοξίας, είναι άγιος και η διδασκαλία του θεωρείται ως η πεμπτουσία της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Ταυτόχρονα λέγεται σε Συνοδικό κείμενο ότι εάν εμφανισθή κάποιος που θα φρονή, θα λέγη και θα συγγράφη εναντίον του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και “τών σύν αυτών μοναχών μάλλον δε κατά των ιερών θεολόγων και της Εκκλησίας αυτής, τα αυτά και κατ’ αυτού ψηφιζόμεθα και τη αυτή καθυποβάλομεν (αφορισμόν και αποκήρυξιν) είτε των ιερωμένων είη τις, είτε των λαϊκών”. Και βέβαια μια τέτοια αποκήρυξη δεν είναι φονταμενταλισμός, αλλά επισημοποίηση μιας γενομένης πράξεως.

Δεύτερον. Η σαφής διάκριση και αντιπαράθεση μεταξύ της Ανατολής και Δύσεως τονίστηκε κυρίως από τους σλαυοφίλους θεολόγους, μετά τις μεταρυθμίσεις του Μ. Πέτρου και τις καλλιέργησαν κυρίως οι Ρώσοι ιmigrι. Στην Ελλάδα δε πρώτη φορά έγινε μια τέτοια συζήτηση το 1936 στην πρώτη συνάντηση των Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών στην Αθήνα με την παρουσία του μεγάλου Ρώσου Θεολόγου π. Γεωργίου Φλορόφσκυ. Ανέμενα να τονίση αυτήν την πραγματικότητα ο συνταξιούχος θεολόγος Καθηγητής.

Τρίτον. Ο φονταμενταλισμός εκφράστηκε στον Προτεσταντικό κόσμο με την άποψη ότι η Βίβλος πρέπει να ερμηνεύεται ανεξάρτητα από την πατερική γραμματεία, και κάποιοι “ορθόδοξοι θεολόγοι” ευθύνονται για το ότι αυτή η προτεσταντική ερμηνευτική βιβλική θεολογία μεταφέρθηκε στην Ορθόδοξη Ανατολή. Οπότε, καλό θα είναι να μη βλέπουν μερικοί τον φονταμενταλισμό στην αυτοσυνειδησία της Ορθοδόξου Παραδόσεως, όπως εκφράστηκε από τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, και τους ερμηνευτάς του, αλλά στην μεταφορά των ερμηνευτικών προτεσταντικών απόψεων, που αλλοιώνουν όχι μόνον την Αγία Γραφή, αλλά και την πατερική Γραμματεία, την λατρεία της Εκκλησίας και τις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων.

Πρέπει κάποτε να καταλάβουμε ότι κριτήριο της ορθοδόξου θεολογίας και του εκκλησιαστικού φρονήματος είναι οι άγιοι, οι οποίοι διασώζουν και την ορθόδοξη διδασκαλία και τον αληθινό τρόπο ζωής, που οδηγεί τον άνθρωπο στον αρχικό σκοπό της δημιουργίας. Έξω από αυτούς όλοι οι -ισμοί, ηθικισμοί, ακαδημαϊσμοί, συλλογισμοί, χάνουν τον στόχο.

Ν.Ι.

Ετικέτες: Γεγονὸς καὶ σχόλιο

  • Προβολές: 1069

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance