Βιβλιοπαρουσίαση: “Το Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση” στα αγγλικά

Παραθέτουμε τον πρόλογο του Σεβασμιωτάτου για την αγγλική έκδοση του βιβλίου “Το Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση”, το οποίο πρόσφατα μεταφράστηκε, από την Mrs Esther Williams, και εκδόθηκε από την Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου. Έτσι, ανέρχονται σε δέκα (10) τα βιβλία του Σεβασμιωτάτου που κυκλοφορούν και στην αγγλική γλώσσα (τήν μετάφραση των έξι (6) από αυτά έχει εκπονήσει η ακούραστη κ. Esther Williams). Πρέπει δε να σημειώσουμε ότι με τα βιβλία αυτά επιτελείται σημαντικό ιεραποστολικό έργο στον αγγλόφωνο χώρο της Δύσεως, όπου υπάρχει μεγάλη αναζήτηση της Εκκλησίας, της ορθοδόξου διδασκαλίας της και της μεθόδου θεραπείας του ανθρώπου.

* * *

“Το Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση” στα αγγλικάΈνα από τα βασικά προβλήματα που απασχόλησαν ανέκαθεν το πνεύμα του ανθρώπου είναι το ερώτημα “τί εστιν άνθρωπος”. Με το ερώτημα αυτό ασχολήθηκαν φιλόσοφοι, θεολόγοι, κοινωνιολόγοι, ψυχολόγοι, παιδαγωγοί κλπ., γιατί ο άνθρωπος είναι ο μικρόκοσμος μέσα στον μεγαλόκοσμο, είναι η περίληψη όλης της δημιουργίας. Είναι φυσικό, λοιπόν, τα ανθρωπολογικά θέματα να συνδέωνται πολύ στενά με τα μεταφυσικά, τα κοινωνικά, τα ψυχολογικά και τα οικολογικά ζητήματα. Όλοι όσοι ασχολήθηκαν με το ερώτημα “τί εστιν άνθρωπος” έκαναν λόγο για τον άνθρωπο, το πρόσωπο, την προσωπικότητα, την υπόσταση, την οντολογία του ανθρώπου κλπ., και ο καθένας έβλεπε και βλέπει το θέμα μέσα από μια ιδιαίτερη προοπτική.

Στην Δύση υπήρξε μια προβληματική πάνω σε τέτοιες αναζητήσεις. Η ταύτιση της θεολογίας με την μεταφυσική, όπως επιχειρήθηκε κυρίως στην μεσαιωνική δύση, και η αποσύνδεση της μεταφυσικής από τις επιστήμες, οι οποίες ασχολούνται με τον αισθητό κόσμο, που έγινε κατά την αναγέννηση, είχε σαν συνέπεια την απόρριψη της μεταφυσικής καί, βέβαια, και της θεολογίας, που ταυτιζόταν μαζί της, αλλά συγχρόνως συνετέλεσε και στην αγωνιώδη προσπάθεια των στοχαστών να εντοπίσουν το κεντρικό γνώρισμα που χαρακτηρίζει τον φυσικό άνθρωπο. Έτσι, γεννήθηκαν πολλά φιλοσοφικά συστήματα και ποικίλες θεωρίες περί του ανθρώπου, όπως διατυπώνονται στην αισθησιαρχική, ορθολογιστική, βουλησιοκρατική, κλπ. σχολή, με κατάληξη την θεωρία του Νίτσε περί του υπερανθρώπου, έπειτα την εμφάνιση του υπαρξισμού του Σάρτρ και την σύγχρονη ανάπτυξη της λεγομένης μετανεωτερικής, στην οποία γίνεται λόγος για την πολυπλοκότητα των σχέσεων. Έτσι, λοιπόν, και σήμερα το ερώτημα “τί εστιν άνθρωπος” είναι επίκαιρο και ενδιαφέρον.

Πέρα από τις διάφορες σημαντικές επεξεργασίες που έγιναν στον δυτικό κόσμο, πάνω στο ερώτημα περί του ανθρώπου-προσώπου, παρατηρείται ότι στις ημέρες μας η απασχόληση με το πρόσωπο είναι αρκετά προσφιλής, ύστερα από τους διαφόρους “βιασμούς” που έγιναν σε βάρος της οντολογίας του ανθρώπου - προσώπου, αφού πράγματι ζούμε σε μια κοινωνία μαζοποιημένη, στην οποία ο άνθρωπος προσμετράται ως μια βιολογική ύπαρξη, ως ένα νούμερο, ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία πρωτεύοντα ρόλο και μεγάλη σημασία έχει η μηχανή, οπότε μηχανοποιούνται και αυτές ακόμη οι ανθρώπινες σχέσεις. Ακριβώς για τον λόγο αυτόν αναζητάται η αξία και η οντολογία του ανθρωπίνου προσώπου.

Μπορεί να προστεθή ότι γύρω από το θέμα που αντιμετωπίζουμε εδώ παρατηρούνται στην εποχή μας δύο τρόποι ζωής, ήτοι ο “ατομισμός”, στον οποίο το άτομο έχει κεντρική θέση, οπότε δεν υπάρχει ουσιαστική κοινωνία, και ο “κολεκτιβισμός”, στον οποίο ο άνθρωπος μαζοποιείται, χάνει την ελευθερία του. Στον πρώτο –ατομισμό– εν ονόματι της ελευθερίας του ατόμου καταστρατηγείται το πρόσωπο, και στον δεύτερο –κολεκτιβισμό– εν ονόματι της ενότητος του κοινωνικού συνόλου μαζοποιείται ο άνθρωπος και καταργείται η ελευθερία του προσώπου.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια και μέσα από την αναζήτηση του συγχρόνου ανθρώπου μπορούμε να δούμε την διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, όπως εκφράζεται δια των αγίων Πατέρων της, περί του ανθρώπου ως προσώπου - υποστάσεως. Κατ’ αρχάς στην διδασκαλία των αγίων Πατέρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, φαίνεται ότι η θεολογία δεν συνδέεται με την μεταφυσική, αφού η ορθόδοξη θεολογία δεν στηρίζεται στον στοχασμό, αλλά στην εμπειρία και την αποκάλυψη, όπως έχει αναλύσει διεξοδικά στα έργα του ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Πάνω στο θέμα αυτό κάνει υπέροχες παρατηρήσεις ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. Έπειτα, ο άνθρωπος, ως κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού, δεν μπορεί να θεωρηθή ούτε ως μια αριθμητική μονάδα, ούτε να μαζοποιηθή. Έτσι, στην Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως διασώζεται στις Ενορίες και τα Μοναστήρια, τα οποία, βέβαια, κινούνται μέσα σε ορθόδοξα πλαίσια, διασώζεται τόσο το πρόσωπο όσο και η κοινωνία των προσώπων, οπότε ο άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να περικλειστή σε ένα ξηρό ατομικισμό, ούτε να μεταβληθή σε μάζα.

Στο βιβλίο “τό Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση” έγινε προσπάθεια να μελετηθή το πρόσωπο μέσα από την ορθόδοξη θεολογία, σε μερικά δε σημεία σε συσχετισμό και με την φιλοσοφία και την σύγχρονη αναζήτηση του ανθρώπου. Βέβαια, σκοπός του βιβλίου ήταν να παρουσιασθή κυρίως η διδασκαλία των αγίων Πατέρων περί του προσώπου, και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόσωπο, κατά την ορθόδοξη θεολογία, συνδέεται περισσότερο με την υπόσταση, δηλαδή δίνουμε οντολογία στο πρόσωπο, αποφεύγοντας έτσι έναν περσοναλισμό ή έναν ψυχολογισμό και νομικισμό, που βλέπει τον άνθρωπο πάλι εξωτερικά.

Η κ. Esther Williams μελέτησε το βιβλίο στην ελληνική έκδοση, καί, ζώντας στον δυτικό κόσμο, όπου σπούδασε φιλοσοφία, αφού μελέτησε τον δυτικό πολιτισμό και έζησε τον κορεσμό της δυτικής παραδόσεως, διεπίστωσε ότι μπορεί κάτι να προσφέρη το βιβλίο αυτό στην γονιμοποίηση της δυτικής σκέψεως περί του προσώπου. Άλλωστε, οι φιλοσοφικές γνώσεις της την βοήθησαν στην μετάφραση του βιβλίου αυτού και την απόδοση μερικών όρων. Σε αυτό, βέβαια, την βοήθησε και η κ. Έφη Μαυρομιχάλη, γιατί, όπως μου είπε η κ. Esther, δεν μπορούσε να δημοσιεύση το παρόν βιβλίο, χωρίς την επιβεβαίωση της μεταφράσεως, τουλάχιστον μερικών κρίσιμων θέσεων, από την κ. Έφη Μαυρομιχάλη, που γνωρίζει τόσο την ορολογία που χρησιμοποιώ, όσο και την αγγλική γλώσσα. Ευχαριστώ θερμά την μεταφράστρια, η οποία κοπίασε για το έργο αυτό, αλλά και την βοηθήσασα την μεταφράστρια αποτελεσματικά στην δύσκολη αυτή εργασία.

Εύχομαι η ανάγνωση του βιβλίου αυτού να συντελέση, έστω και λίγο, στην συνειδητοποίηση της αλήθειας ότι είμαστε δυνάμει πρόσωπα, και στην συνέχεια να αγωνισθούμε σκληρά να εκπληρώσουμε την λεγομένη υποστατική αρχή, να γίνουμε ενεργεία πρόσωπα, μεταμορφούμενοι από δόξης εις δόξαν.

Έγραφα την 6 Αυγούστου 1998,

εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Ετικέτες: Βιβλιοπαρουσίαση

  • Προβολές: 1290

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance