Γεγονός καὶ Σχόλιο: Σκοταδισμός ή σκοτασμός;

 

Η πρόσφατη περίπτωση του Μίμη Ανδρουλάκη επανέφερε στην επικαιρότητα τον όρο σκοταδισμός. Δηλαδή, οι αντιδράσεις των Χριστιανών, επειδή εν ονόματι της λεγομένης λογοτεχνίας, προσβαλλόταν η προσωπική τους πίστη, θεωρήθηκαν σκοταδιστικές. Καί, βέβαια, γινόταν λόγος για το ότι επανερχόμαστε στον Μεσαίωνα, υπονοώντας φυσικά ότι ο λεγόμενος Μεσαίωνας ήταν σκοταδιστικός, ενώ η Αναγέννηση και αργότερα ο Διαφωτισμός απέβαλαν τον σκοταδισμό.

Κατ’ αρχάς έχω πολλές επιφυλάξεις για τον χαρακτηρισμό των μεσαιωνικών χρόνων ως σκοταδιστικών και της Αναγεννήσεως ως φωτιστικής. Αφ’ ενός μεν γιατί οι μεσαιωνικοί χρόνοι, όπως έχουν ορισθή από την επιστήμη, είχαν μια έντονη παράδοση, αν αφαιρέση κανείς τις βαρβαρότητες των Φράγκων, ενώ η Αναγέννηση δεν μπορεί να θεωρηθή φωτισμός, γιατί ταύτισε την ύπαρξη του ανθρώπου με την λογική, καθώς επίσης αποϊεροποίησε τους κλασσικούς συγγραφείς, πράγμα το οποίο σήμερα θεωρείται οπισθοδρόμηση. Ιδιαιτέρως αυτό φαίνεται καθαρά στον Διαφωτισμό, αφού αναπτύχθηκε η πίστη του ανθρώπου στις δυνάμεις του και απέβαλε την πίστη στον Θεό.

Έπειτα, όταν υποστηρίζεται η αλήθεια της Εκκλησίας, μερικές δε φορές και με δυναμικές ενέργειες, που είναι συνάρτηση του χαρακτήρος καθενός, θεωρείται σκοταδισμός. Πρόκειται για μια μεγάλη παρεξήγηση στο σημείο αυτό. Πολλοί που δεν συμφωνούν με μερικές ζωηρές εκδηλώσεις των Χριστιανών σε θέματα προσβολής της πίστεως, τονίζουν ότι ο Χριστιανισμός είναι η θρησκεία της αγάπης και επομένως πρέπει να αγαπούμε ακόμη και τους αντίθετους και να σεβόμαστε και την ελευθερία τους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία σέβεται και την ελευθερία και την αγάπη, αλλά όμως δεν πρέπει να τονίζουμε μόνον αυτήν την πλευρά. Υπάρχει και η άλλη πλευρά που είναι η αλήθεια και ο αγώνας για την μη αλλοίωσή της. Οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούσαν αυστηρά μέτρα, ακόμη και αφορισμούς, όταν οι αιρετικοί προσπαθούσαν να αλλοιώσουν την αλήθεια, και αυτό είναι μια έκφραση αγάπης, γιατί κάθε αλλοίωση της πίστεως έχει συνέπειες στην ανθρωπολογία και την σωτηριολογία.

Πρέπει να τονισθή ότι η αγάπη πολλές φορές εκφράζεται και με αυστηρούς τρόπους, χωρίς να θεωρήται σκοταδισμός και εκδηλώσεις μίσους. Οι γονείς από αγάπη μπορούν να λάβουν αυστηρά μέτρα. Οι καθηγητές λόγω αγάπης πολλές φορές είναι απαιτητικοί. Και οι γιατροί από αγάπη υποβάλλουν τον άνθρωπο σε δοκιμασίες που προκαλούν πόνο. Αν δεν το κάνουν αυτό, δεν ενδιαφέρονται πράγματι για τον άρρωστο και δεν αγαπούν αληθινά τους ανθρώπους.

Όμως, πέρα από τον λεγόμενο σκοταδισμό, υπάρχει και ο όρος σκοτασμός και μάλιστα σκοτασμός του νοός. Όταν ο νούς του ανθρώπου ταυτισθή με την λογική και τα πάθη, τότε κάνουμε λόγο για τον σκοτασμό του νοός. Υπάρχουν άνθρωποι με έκτακτα διανοητικά προσόντα και μεγάλα λογοτεχνικά και λογικά χαρίσματα, αλλά, επειδή η νοερά ενέργειά τους βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, είναι σκοτισμένοι. Και ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέγει: “νούς αποστάς του Θεού ή δαιμονιώδης γίνεται ή κτηνώδης”.

Επομένως, η “ελεύθερη” διανόηση και η “κουλτουριάρικη” λογοτεχνία, χαρακτηρίζει ως σκοταδισμό κάθε αντίδραση των Χριστιανών σε περιπτώσεις αλλοιώσεως της αλήθειας, έστω κι’ αν αυτό προσβάλλει το κοινό αίσθημα και την πίστη των άλλων. Όμως, για μας τους Χριστιανούς κάθε αλλοίωση της αλήθειας, κάθε αδρανοποίηση της νοεράς ενεργείας και κάθε ενεργοποίηση παρά φύσιν του παθητικού μέρους της ψυχής, δηλαδή κάθε δαιμονιώδης και κτηνώδης κατάσταση, θεωρείται και ονομάζεται σκοτασμός του νού.

Εμείς οι Χριστιανοί απορρίπτουμε τον όρο σκοταδισμό για θέματα πίστεως, αντίθετα μάλιστα χρησιμοποιούμε τον όρο σκοτασμό, για εκείνους που αδυνατούν να αντιληφθούν την αποκαλυπτική αλήθεια, όπως την παρουσίασε ο Χριστός, πράγμα το οποίο έχει ανθρωπολογικές, κοινωνικές και κοσμολογικές συνέπειες.

Ν.Ι.

Ετικέτες: ΓΕΓΟΝΟΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΟ

  • Προβολές: 1073

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance