Μοναχικό Συνέδριο με θέμα: “Ο αναλλοίωτος μοναχισμός...”

Ένα σημαντικό συνέδριο διοργάνωσε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος στα Άγια Μετέωρα, στα πλαίσια του εορτασμού τού Ιωβηλαίου.

Πρόκειται για το Πανελλήνιο Μοναχικό Συνέδριο, με γενικό θέμα: “Ο αναλλοίωτος Ορθόδοξος Μοναχισμός, ελπίδα σωτηρίας στην ανατολή της 3ης χιλιετίας”. Πραγματοποιήθηκαν πέντε επί μέρους συνεδριάσεις, όπου μελετήθηκαν τα επί μέρους θέματα: “Ο Χριστοκεντρικός χαρακτήρας του Ορθοδόξου Μοναχισμού”, “Μοναχισμός, διάσωση της θεογνωσίας”, “Μοναχισμός και Μυστηριακή ζωή”, “Προϋποθέσεις μείζονος αναπτύξεως του Μοναχισμού” και “Προσδοκώντας την καινή κτίση”.

Την εναρκτήρια εισήγηση, ομότιτλη του Συνεδρίου, παρουσίασε ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστόδουλος. Εισηγητές ήταν Ηγούμενοι καί Γερόντισσες διαφόρων Μονών της Ελλάδος και του εξωτερικού, μοναχοί διακεκριμένοι γιά την διδασκαλική τους δράση και έγκριτοι Πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι.

Δεν έχουμε σκοπό στην αναφορά μας αυτή νά αναφερθούμε στο όλο Συνέδριο και τίς εισηγήσεις που ακούστηκαν, αλλά να παραθέσουμε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από την εισήγηση του Μακαριωτάτου (Α') και την εισήγηση του Πανοσ. Αρχιμ. Παύλου Ιωάννου, Καθηγουμένου τής Ι. Μονής Αγίου Γεωργίου Αρμά (Β').

Τα κείμενα αυτά μιλούν μόνα τους, είναι σαφή και ευκρινή, και ίσως να ήταν περιττός κάποιος σχολιασμός. Θα σημειώσουμε όμως ορισμένες αλήθειες για να υπογραμμισθή η σημασία τους.

Νομίζουμε ότι είναι σημαντική κάθε συζήτηση για την εκκοσμίκευση του μοναχισμού και γενικότερα της Εκκλησίας. Γνωρίζουμε δε ότι ο μοναχισμός είναι ιστορικό δημιούργημα μελών της Εκκλησίας που αντέδρασαν στην εκκοσμίκευσή της. Σήμερα, όμως, η εκκοσμίκευση απειλεί και αυτόν τον ίδιο τον μοναχισμό.

Μετά από την απελευθέρωση της Ελλάδος από τους Τούρκους, αμφισβητήθηκε έντονα αυτή η ίδια η υπόσταση του μοναχισμού, και θεωρήθηκε μέσα στα νέα δεδομένα ως κάτι ανώφελο και παρωχημένο. Γι’ αυτό και ήταν αναγκαία πριν μερικά χρόνια η “απολογητική” υπέρ του αγίου μοναχισμού.

Στις ημέρες όμως, μετά από την κυκλοφορία των Πατερικών συγγραμμάτων και την αναζωπύρωση του ησυχαστικού πνεύματος και του μοναχικού βίου, με την παρουσία αγίων Γεροντάδων, εστερεώθηκε πάλι στις συνειδήσεις όλων των Χριστιανών, ακόμη και των κοσμικών ανθρώπων, το μοναχικό πολίτευμα. Τώρα δεν αμφισβητείται πλέον η ύπαρξη του μοναχισμού και η προσφορά του, αλλ’ όμως γίνονται μεγάλες συζητήσεις για την θέση του μέσα στην Εκκλησία, τον σκοπό και τις δραστηριότητές του, γιατί ακριβώς υπάρχει έντονος κίνδυνος εκκοσμικεύσής του.

Και χρειάζεται πλέον μαζί με την προβολή της μοναχικής βιοτής να τονίζωνται και τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις της, και συγχρόνως να θέτωνται τα λειτουργικά της όρια μέσα στον οργανισμό του Σώματος της Εκκλησίας. Κάτι που έγινε και στο εν λόγω Συνέδριο, όπου υπήρχε μέσα στο κεντρικό του θέμα η προϋπόθεση: “ο αναλλοίωτος μοναχισμός...”.

Σ’ αυτήν την προοπτική της μη αλλοιώσεως και της μη αλλοτριώσεως –έξωθεν και εκ των ένδον– του μοναχισμού νομίζουμε ότι κινούνται και τα κείμενα που παραθέτουμε ευθύς αμέσως.

Α'

“Στο κοσμικό φρόνημα, το οποιο εισχωρεί και στη ζωή των μελών της Εκκλησίας με κίνδυνο εκκοσμικεύσεως, χαλαρώσεως των ηθών και αποξενώσεως από τον ασκητικό χαρακτήρα της χριστιανικής ζωής, προτάσσει ο Μοναχός την σταθερότητα στις απ’ αιώνος αρχές του αγγελικού πολιτεύματος και την προσήλωση στην αγιαστική ορθόδοξη Παράδοση. Παρέχει, με το σεμνό και απαρρησίαστο ήθος, με την ευγένεια, την καλωσύνη, την σιωπή και την εν γένει κόσμια συμπεριφορά του, ακόμη και με την εμμονή του στην παραδεδομένη εμφάνιση, πρότυπο χριστιανικής αναστροφής, ανατρέποντας την πλάνη ότι μπορεί να υπάρχη ο Χριστός στην καρδιά, όταν με τον τρόπο της ζωής ή με την εξωτερική εικόνα όχι μόνο Χριστός δεν ομολογείται, αλλά μάλλον κοσμικό πνεύμα προδίδεται. Και εδώ ανακύπτει επιτακτική η ανάγκη να αποφύγη ο σύγχρονος Μοναχισμός τις ψυχοφθόρες επιρροές του φρονήματος του κόσμου και να αυτοπροστατευθή από τον “εκσυγχρονισμό” της εποχής, που λυμαίνεται την γνησιότητα και την αυθεντικότητα της εν τω κόσμω παρουσίας του. Δυστυχώς, όμως, στις ημέρες μας εμφανίζονται ένιαι τάσεις εκκοσμικεύσεως του Μοναχισμού υπό το πρόσχημα, είτε του εκσυγχρονισμού των Μοναχών, είτε της πνευματικής και πραγματικής αυτονομήσεώς των από την Εκκλησία και τους κανονικούς ποιμένες. Το πνεύμα αυτό καλλιεργεί, μεταξύ των Μοναχών, την αντίληψη ότι ανήκουν μεν εις πολιόν εκκλησιαστικόν θεσμόν, αλλ’ ότι δεν υπόκεινται στις κανονικές επιταγές τώνεκκλησιαστικών δικαιοδοσιών και των εκκλησιαστικών διατάξεων. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα την διολίσθηση των Μοναχών στο επίπεδο στοιχείων που είναι δυνατόν να απειλήσουν την ενότητα του Κυριακού Σώματος. Από την άλλη μεριά και η Εκκλησία, στο πρόσωπο του Επισκόπου, οφείλει να προστατεύη την εσωτερική ζωή των Μοναχών και να μεριμνά για την κατά Θεόν ζωή και πολιτεία των, να εγγυάται την παραφυλακή των μοναστικών θεσμίων και να απέχη από κάθε επίβουλη, της εσωτερικής ενότητος της Αδελφότητος, επέμβαση. Μόνον έτσι διασώζεται ο αυθεντικός χαρακτήρας του Μοναχισμού και η καθοδηγητική των πιστών αποστολή του”.

Β'

“Αναμφισβήτως υπάρχουν και σήμερον Μοναί και Μοναχοί οι οποίοι επόμενοι τοις αγίοις πατράσι, μαθητεύοντες εις την ορθόδοξον Μοναστικήν παράδοσιν επιβεβαιώνουν αυτήν την αλήθειαν. Οι μορφές τόσον του Γέροντος Ιακώβου όσων και άλλων συγχρόνων γνωστών τοις πάσι Γερόντων είτε κεκοιμημένων είτε ζώντων, είναι καρποί αυτής της παραδόσεως και εν ταυτώ φανέρωσις της αυθεντικότητος και της ζωτικότητός της.

Αυτή όμως η ευλογημένη πραγματικότης μας οδηγεί με αίσθημα ευθύνης και αγάπης να επισημάνουμε τον κίνδυνον αλλοιώσεώς της από φαινόμενα που συνιστούν παραχάραξιν και εκδυτικισμόν της.

Ο Μοναχός ο οποίος επιχειρεί να κάνη κάτι και όχι να είναι κάτι, ο Μοναχός ή η Μονή η οποία επιθυμεί αντί της ιεράς ησυχίας, τον θόρυβον, την επίδειξιν, τον εντυπωσιασόν, την διαφήμισιν, ευρίσκεται εις λάθος πορείαν.

Ο Μοναχός ο οποίος δεν εισέρχεται εις την Μονήν δια να ταφή, αλλά δια να αναδειχθή, ο Μοναχός ο οποίος δεν βλέπει τον Μοναχισμόν ως οδόν θεώσεως, αλλ’ ως μέσον δι’ άλλους σκοπούς έχει αρνηθεί εν τη πράξει την αυθεντικήν μοναχικήν παράδοσιν και βαδίζει την οδόν της πλάνης.

Εάν η Μοναχική πολιτεία, από οδός ταπεινής διακονίας μετατρέπεται εις μοχλόν εξουσίας, δυνάμεως και αντιπαραθέσεως και δη έναντι της επισκοπικής ευθύνης, τότε το μοναχικόν άλας έχει μωρανθή.

Παρουσιάζεται ενίοτε μία εκπληκτική αλλοίωσις των κριτηρίων, μία κατάστασις σκοτασμού του νοός εν τη πράξει ο οποίος οδηγεί εις ενεργείας αι οποίαι δύνανται να εντυπωσιάζουν μερικούς αλλά είναι ουσιαστικά επικίνδυνοι.

Είναι σημαντικόν να γνωρίζωμεν ότι το έργο του Μοναχού είναι η ταπείνωσις, η κένωσις, η κάθαρσις της καρδίας, η έμπονη προσευχή, η καύσις της καρδίας υπέρ πάσης της κτίσεως. Τελικώς έργον του Μοναχού είναι “η φανέρωσις της ζωής του Χριστού εν τη θνητή σαρκί αυτού”. Αυτοί οι Μοναχοί είναι θησαυρός πολύτιμος και αδαπάνητος δια την Εκκλησίαν και δια τον λαόν του Θεού. Τέτοιοι Μοναχοί και τέτοια Μοναστήρια δεν χρειάζονται στήριξιν από ανθρωπίνας δυνάμεις διότι έχουν την στήριξιν του Αγίου Πνεύματος.

Μέσα εις την Ορθόδοξον Παράδοσιν η Μονή και η Ενορία είναι οι δύο πνεύμονες δια των οποίων αναπνέει η Εκκλησία. Δεν είναι έργον των Μοναχών η υποκατάστασις του ενοριακού ποιμαντικού έργου. Δεν δύναται μία Μονή να εφαρμόζη ενοριακάς πρακτικάς με στόχον τον έλεγχον και την εξάρτησιν του πληρώματος της Εκκλησίας, δεν είναι έργον των Μονών η διοργάνωσις κατασκηνώσεων και μάλιστα εν αντιπαραθέσει με αυτάς των οικείων Μητροπόλεων, είναι αδιανόητον μία Μονή να μετατρέπεται εις Αστικήν Εταιρείαν.

Πολλώ μάλλον αν μία Ενορία είναι λάθος να χρησιμοποιή τα ξεπερασμένα δυτικά μοντέλλα εισάγοντας όργανα και μοντέρνους ρυθμούς εις την ποιμαντικήν της προσπάθειαν, αποτελεί πλήρη σύγχυση κριτηρίων η υιοθέτησις τοιούτων μεθόδων εκ μέρους των μοναχών.

Αν οι μοναχοί προσφέρουν εις τους νέους εκείνο το οποίον ο κόσμος τους προσφέρει, αυτό σημαίνει, ότι και εκείνοι έχουν χάσει τον προσανατολισμόν τους, αλλά και επίγνωσιν δια τα αίτια της κρίσεως εις την Δύσιν δεν έχουν.

Οι μοντέρνοι ρυθμοί έχουν το ιδικόν τους ήθος και το ήθος αυτό δεν αλλάζει επειδή θα το επενδύσωμε με καλά ή χριστιανικά λόγια. Ας αφήσωμε τους νέους, εάν τους αρέσουν αυτοί οι ρυθμοί να τους αναζητήσουν εκεί όπου υπάρχουν και ας τους προσφέρουμε ημείς αυτό το οποίον πραγματικώς χρειάζονται, αγιότητα, αλήθειαν και αγάπην και η Μοναχική παράδοσις από μόνη της είναι παράδοσις αληθείας και αγάπης και αγιότητος. Φοβούμαι ότι τα μέσα τα οποία επιλέγομε δια τη ποιμαντικήν των νέων περισσότερον φανερώνουν την ιδικήν μας πνευματικήν κατάστασιν, παρά επίγνωσιν δια τας βαθυτέρας αναζητήσεις αυτών. Ο Μακαριστός Γέρων Ιάκωβος όπως και οι άλλοι γνωστοί πατέρες είλκυσαν πλησίον των χιλιάδας νέων ανθρώπων και τους ανόρθωσαν από μεγάλας πτώσεις όχι με ό,τι έκαναν αλλά με αυτό το οποίον ήσαν.

Ας προβληματισθώμεν με τας επιλογάς μας και ας αυτοπροσδιορισθώμεν σαφέστερα. Αν εκάναμε λανθασμένας επιλογάς, ας τας αλλάξωμεν. Εάν επιθυμώμεν ποιμαντικήν διαστηριότητα εις τον κόσμον ας κατέλθωμεν προς αυτόν, αλλά ας μην μεταφέρωμεν τον κόσμο εις το Μοναστήρι. Το Μοναστήρι ασκεί ποιμαντική αλλά με έτερον τρόπον. Η πραγματική υπεράσπισις των ορθοδόξων θέσεων γίνεται με την αγιότητα του βίου μας και όχι με θορυβώδεις συζητήσεις.

Αλλοίωσιν επίσης του Μοναχισμού συνιστούν αι τραγικαί εκείναι φιγούρες των εξεζητημένα κομψευμένων ιερομονάχων, οι οποίοι ενώ έδωσαν τας φρικτάς μοναχικάς των υποσχέσεις, περιφέρουν εις τον κόσμον την αγαμίαν των και όχι το μοναχικόν των ήθος, δίδοντες την εντύπωσιν ότι ούτε τον βίον της ασκήσεως και του αγιασμού επόθησαν ποτέ, αλλά ούτε και την ικανότητα να αναλάβουν οικογενειακάς ευθύνας έχουν με αποτέλεσμα να φορτωθούν εις την τιμίαν Μοναχικήν Πολιτείαν κρίμασιν οίς οίδεν Κύριος.

Μακαριώτατε,

Εις το κατώφλιον της νέας χιλιετίας, έπειτα από δύο χιλιάδες χρόνους πορείας μετά του Χριστού εν τη Εκκλησία, ο κόσμος χρειάζεται περισσότερον φώς. Εις το μέτρον κατά το οποίον θα παραμένωμε πιστοί εις την Ορθόδοξον Μοναχική μας Παράδοσιν, εις το μέτρον κατά το οποίον θα ασκούμεθα δια την εκρίζωσιν της αχλύος των παθών θα προσφέρωμεν αυτό το φως εις τον κόσμο. Ο πατερικός λόγος ως κατάθεσις αληθείας αλλά και ως στόχος ζωής “Φώς μοναχοίς άγγελοι, φως δε ανθρώποις Μοναχική πολιτεία” είναι υπέρ ποτέ άλλοτε σήμερον επίκαιρος. Αυτό το οποίον ζητείται σήμερον από τον Μοναχισμόν και τους Μοναχούς είναι να βιώνωμεν αυθεντικώς το Ευαγγέλιον και να φανερώνωμε την ζωή του Χριστού εν τη θνητή σαρκί ημών”.

  • Προβολές: 1155

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance