Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου: Πρόλογος για την αγγλική έκδοση του βιβλίου “Γέροντος Εφραίμ: Πατρικαί νουθεσίαι”

Πρόλογος για την αγγλική έκδοση του βιβλίου “Γέροντος Εφραίμ: Πατρικαί νουθεσίαι”Θεωρώ ιδιαίτερα τιμητική την πρόταση και παράκληση του Πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου Παϊσίου, Καθηγουμένου της Ελληνικής Ορθοδόξου Μονής του Αγίου Αντωνίου, να προλογίσω το βιβλίο του Γέροντος και Πατρός της Ιεράς αυτής Μονής Αρχιμ. Εφραίμ, του και Προηγουμένου της Ιεράς Μονής του Οσίου Φιλοθέου του Αγίου Όρους. Ευχαριστώ τον Θεό για την μετάφραση αυτού του βιβλίου στην Αγγλική γλώσσα, διότι πιστεύω ότι θα δώση μια άλλη προοπτική στους ανθρώπους εκείνους που επιθυμούν την εν Χριστώ αναγέννησή τους και την υπέρβαση του μεγάλου προβλήματος που βασανίζει τους συγχρόνους ανθρώπους, που είναι τόσο η δυαδικότητα μεταξύ ηδονής και οδύνης, όσο και ο θάνατος.

Γνώρισα στο παρελθόν τον π. Εφραίμ και μπορώ να εκτιμήσω τον λόγο του. Την δεκαετία του 1960, όταν ήμουν φοιτητής στην Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης, άκουγα για την παρουσία ενός εκπληκτικού μοναχού που ησύχαζε στην Ιερά Νέα Σκήτη του Αγίου Όρους και ησχολείτο με την νοερά προσευχή. Είχα τότε έντονο το ενδιαφέρον να τον γνωρίσω. Τον επισκέφθηκα στην καλύβη του στην Νέα Σκήτη και περίμενα υπομονητικά να τον συναντήσω, γιατί ο Γέροντας ησύχαζε ύστερα από ολονύκτια αγρυπνία, με την νοερά προσευχή και την τέλεση της θείας Λειτουργίας. Πράγματι, μετά από πολλή ώρα συναντήθηκα με τον π. Εφραίμ, και ενθυμούμαι τον γλυκύτατο λόγο που εξερχόταν από το στόμα του. Πρώτη φορά άκουγα τότε μια λέξη που χρησιμοποιούσε πολύ συχνά, την λέξη “αδολεσχώ”, “αδολεσχία”. Σχημάτισα την εντύπωση ότι πρόκειται για ιερομόναχο που αδολεσχούσε αδιαλείπτως με τον Θεό, που ζούσε τον αχόρταγο χορτασμό του θείου ελέους.

Αργότερα τον συνάντησα στην Ιερά Μονή του Οσίου Φιλοθέου του Αγίου Όρους, ως Ηγούμενο, όπου τον επισκεφθήκαμε με μία ομάδα παιδιών, και εκεί πάλι είχα την ίδια γεύση. Ο λόγος του κατανυκτικότατος, γλυκύς, διεισδυτικός, αποκαλυπτικός, διορατικός, αναγεννητικός, θεραπευτικός, απόσταγμα πατερικής σοφίας. Ήταν ακριβώς ο ίδιος που συναντά κανείς στο βιβλίο “πατερικαί νουθεσίαι”, αφού είναι λόγος χαριτωμένος, λόγος ενός πνευματικού Πατρός προς τα πνευματικά του παιδιά. Και γνωρίζουμε σαφώς ότι πνευματικός Πατέρας είναι εκείνος που γεννά πνευματικά παιδιά, τα εξάγει από την δίνη των παθών και τα οδηγεί στην ελευθερία των τέκνων της δόξης του Θεού, τους δίδει άλλη προοπτική και άλλο νόημα ζωής.

Ο π. Εφραίμ, όπως τον ενθυμούμαι πολύ καλά από την νεότητά μου και όπως τον συναντά κανείς στο βιβλίο του “πατρικαί νουθεσίαι”, είναι ένας πραγματικός διδάσκαλος της πνευματικής ζωής, της αναγεννητικής πορείας του Χριστιανού, αφού ο ίδιος είναι παθών και μαθών, δηλαδή έπαθε τα θεία και έμαθε τα θεία, οπότε ο λόγος του είναι “πλήρης χάριτος και αληθείας” (Ιω. α', 14). Και στην περίπτωση αυτή ισχύει ο λόγος του αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, του συγγραφέως της Κλίμακος: “διδάσκαλος όντως εστιν ο νοεράν δέλτον γνώσεως Θεού δακτύλω, ήγουν ενεργεία ελλάμψεως εξ αυτού δι’ εαυτού κομισάμενος, και των λοιπών βιβλίων ανενδεής γενόμενος”.

Το περιεχόμενο του βιβλίου αυτού συντονίζεται στον ησυχαστικό τρόπο ζωής, ο οποίος είναι αντίθετος προς τον νοησιαρχικό και αισθησιακό τρόπο ζωής. Και γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η ησυχία είναι η ευαγγελική και πατερική ζωή, δηλαδή η αληθινή ζωή που δίδαξε ο Χριστός, έζησαν οι άγιοι Απόστολοι και βίωσαν οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, είναι η προϋπόθεση της προφητικής, αποστολικής, μαρτυρικής και ασκητικής χάριτος. Η νοερά ησυχία, με την γνήσια ανθρωπολογική της διάσταση, είναι η βάση της θεολογίας, η προϋπόθεση όλων των δογμάτων της πίστεως. Οι άγιοι Πατέρες εδογμάτισαν ότι ο Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, ότι στην υπόστασή του ενώθηκε η θεία με την ανθρώπινη φύση “ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως”, ότι ο Χριστός είναι ο είς της Τριάδος και βεβαίως ανέπτυξαν όλη την Χριστολογική και Τριαδολογική διδασκαλία, ακριβώς γιατί είχαν την προσωπική πείρα αυτής της αληθείας, δηλαδή είδαν την δόξα της θεότητος στην ανθρώπινη φύση του Λόγου. Και η υπαρξιακή αυτή γνώση ήταν καρπός και αποτέλεσμα της νοεράς ησυχίας. Προηγήθηκε η πράξη, που είναι η κάθαρση της καρδιάς, και ακολούθησε η θεωρία, που είναι ο φωτισμός και η θέωση. Γι’ αυτό και η Σύνοδος που έγινε κατά την εποχή του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, και έχει όλα τα γνωρίσματα μιας Οικουμενικής Συνόδου, στην πραγματικότητα είναι η βάση όλων των Οικουμενικών Συνόδων, από την άποψη ότι εδογμάτισε για τον αληθινό τρόπο και την αληθινή μέθοδο την οποία μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιήση κανείς για να φθάση στην θεοπτία, της οποίας θεοπτίας καρπός είναι τα δόγματα. Με άλλα λόγια οι Θεόπτες Πατέρες είναι εκείνοι που κάνουν μία Σύνοδο να είναι Οικουμενική - Ορθόδοξη. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που λέγεται στον Συνοδικό Τόμο του 1347: “Αυτόν τον πολλάκις ρηθέντα τιμιώτατον ιερομόναχον κύρ Γρηγόριον τον Παλαμάν και τους αυτώ συνάδοντας μοναχούς... ασφαλεστάτους της Εκκλησίας και της ευσεβείας προμάχους και προταγωνιστάς και βοηθούς ταύτης αποφαινόμεθα...”, και για όποιον ομιλή εναντίον του αγίου Γρηγορίου και των σύν αυτώ μοναχών “τά αυτά και κατ’ αυτού ψηφιζόμεθα και τη αυτή καταδίκη καθυποβάλλομεν (αφορισμός και αποκήρυξιν), είτε των ιερωμένων είη τις, είτε των λαϊκών”. Δηλαδή, όποιος αρνείται τον ορθόδοξο ησυχασμό δέχεται την αποκήρυξη της Συνόδου και όποιος δεν μπορεί να καταλάβη την ησυχαστική ζωή δείχνει ότι δεν έχει εκκλησιαστικό φρόνημα.

Επομένως, μια θεολογία η οποία δεν συνδέεται με τον ησυχασμό, με την ορθόδοξη σημασία της λέξεως, μια θεολογία που δεν είναι καρπός της νοεράς ορθοδόξου ησυχίας και δεν οδηγεί προς αυτήν, δια της οποίας ησυχίας κανείς θεραπεύεται και ορά τα θεία, είναι εκκοσμικευμένη θεολογία, νοησιαρχική, εγκεφαλική, η οποία δεν προσφέρει απολύτως τίποτε στον άνθρωπο, μάλλον δε περισσότερο σύγχυση και ταλαιπωρία δημιουργεί. Κατά τον θεόπνευστο λόγο του θεόπτου αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, η ορθόδοξη νοερά ησυχία “πράξις ως αληθώς, επίβασις της ως αληθώς θεωρίας ή θεοπτίας, ειπείν οικειότερον, ή μόνη δείγμα της ως αληθώς ευεκτούσης ψυχής”.

Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι τα κείμενα που ακολουθούν είναι απόρροια και καρπός υπακοής, νοεράς ησυχίας και αποτέλεσμα θείων αναβάσεων, και βεβαίως είναι κείμενα βγαλμένα από μία πατρική καρδιά και βοηθούν τον άνθρωπο να θεραπευθή μέσα στην ατμόσφαιρα της πνευματικής αγάπης. Είναι κείμενα τα οποία δημιουργούν έμπνευση στον άνθρωπο εκείνον που τα διαβάζει με πίστη και ελπίδα, δίδουν άλλη διάσταση της πνευματικής ζωής, ανοίγουν νέους ορίζοντες και βοηθούν τον άνθρωπο να ξεπεράση την φρικτή δυαδική σχέση μεταξύ ηδονής και οδύνης. Προσφέρουν μια άλλη γλώσσα, η οποία είναι διαφορετική από την γλώσσα της νοησιαρχικής και σχολαστικής θεολογίας, της θεολογίας που κινείται είτε στα όρια της λογικής επεξεργασίας είτε στα πλαίσια της απνευμάτιστης και άνευρης κοινωνικής προσφοράς. Είναι λόγοι που εξάπτουν την καρδιά σε προσευχή, ακριβώς γιατί προέρχονται από προσευχή. Και είναι γνωστόν ότι όταν ο άνθρωπος είναι αληθινός, όταν αγαπά πραγματικά, όταν έχει γευθή της δωρεάς της χρηστότητος του Κυρίου, τότε, έστω και αν σε μερικά σημεία η διατύπωση των λόγων του δεν είναι επαρκής, εν τούτοις βοηθά αποτελεσματικά τον συνάνθρωπό του, περισσότερο από εκείνον που χρησιμοποιεί περίτεχνους λόγους και κομψή θεολογική διατύπωση. Γιατί, άλλο είναι να συναντά κανείς μία πηγή στο δάσος, που να μην είναι περιποιημένη, αλλά να προσφέρη δροσερό και φρέσκο νερό, που ξεδιψά τον άνθρωπο, και άλλο να ζωγραφίζη κανείς θαυμάσια μια πηγή, η οποία δεν έχει νερό και δεν μπορεί να ξεδιψάση την δίψα του ανθρώπου, ή να συναντήση κανείς ένα συντριβάνι που είναι μεν πολύ όμορφο, αλλά δεν προσφέρεται για να ξεδιψάση τον άνθρωπο, αφού έχει ένα νερό ανακυκλωμένο και μολυσμένο.

Είναι δε σημαντικό το ότι τα πνευματικά λόγια, τα οποία περιέχονται στο βιβλίο αυτό και απορρέουν από την αγρυπνία και την ησυχία του Αγίου Όρους, προσφέρονται στην Αμερική, όπου αφ’ ενός μεν επικρατεί μεγάλη απογοήτευση από την λογικοκρατούμενη και αισθησιοκρατική ατμόσφαιρα, αφ’ ετέρου δε παρατηρείται μία αναζήτηση της αυθεντικής ζωής η οποία κινείται πέρα από την βατικανοποιημένη εκκλησιολογία, την σχολαστική και νοησιαρχική θεολογία, την προτεσταντίζουσα κοινωνιολογία και ηθικολογία, τον απνευμάτιστο και πλανεμένο διαλογισμό, τον αθεϊστικό κοινωνισμό κλπ. Και πιστεύω ότι θα βοηθήση πολύ τους ανθρώπους εκείνους που αναζητούν να γευθούν στην προσωπική τους ζωή, αναλογικά βέβαια, την αληθινή ευαγγελική και πατερική τροφή, που δίνει νόημα ζωής στον άνθρωπο, που είναι ο αληθινός άρτος της ζωής.

Ο παπα-Εφραίμ, όπως τον λέμε εδώ στην Ελλάδα, κατά τον λόγο του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου “φλόγα έλαβε”, και αυτήν την φλόγα την μετέδωσε σε πολλούς μοναχούς του Αγίου Όρους και στην συνέχεια στην Εκκλησία της Αμερικής που την είχε πολλή ανάγκη, και τώρα με την αγγλική έκδοση του βιβλίου αυτού θα μεταφέρη την φλόγα αυτή και σε όσους αναζητούν την αυθεντική ορθόδοξη ζωή και ανήκουν στην γενεά για την οποία αναφέρεται ο μακαρισμός: “αύτη η γενεά ζητούντων τον Κύριον, ζητούντων το πρόσωπον του Θεού Ιακώβ”.

Μακάρι το βιβλίο αυτό να ικανοποήση και να αυξήση αυτήν την γενεά, να συντελέση στην αύξηση του λαού του Θεού, ο οποίος κατά τον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη είναι η θεωρητική τάξη στην Εκκλησία.

  • Προβολές: 1054

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance