Παναγιώτη Μελεκίδη: “Ισραήλ δε με ουκ έγνω...”

του Παναγιώτη Μελεκίδη, θεολόγου

Τις μέρες αυτές διανύουμε την περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσαρακοστής, που θα μας οδηγήσουν στο Πάθος, την Ταφή και την Ανάσταση του Χριστού. Ήδη, την Καθαρά Δευτέρα αναγνώσαμε στην προφητεία του προφήτου Ησαΐου: “Έγνω βούς τον κτησάμενον και όνος την φάτνην του κυρίου αυτού· Ισραήλ δε με ουκ έγνω, και ο λαός μου ου συνήκεν”.

Πολλές φορές προβληματιστήκαμε για την εμπάθεια που επέδειξαν οι συμπατριώτες του Κυρίου έναντι του προσώπου Του, μια εμπάθεια που κατέληξε σε οδυνηρό θάνατο. Προκειμένου όμως να μην ερμηνεύσουμε την στάση αυτή με κριτήρια ηθικολογικά ή συναισθηματικά είναι αναγκαίο να λάβουμε υπόψη μας την πνευματική κατάσταση αυτών των συγκεκριμένων ιστορικοκοινωνικών συνθηκών.

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας πληροφορεί στο Ευαγγέλιό του ότι πρωταίτιοι της καταδίκης του Ιησού ήταν οι Αρχιερείς (Ιερείς) και οι Φαρισαίοι. Τις κάστες των υποδούλων Ισραηλιτών τις αποτελούσαν οι Σαδδουκαίοι, οι Φαρισαίοι, οι Ζηλωτές και οι λεγόμενοι πτωχοί, άρχισαν να διαμορφώνονται από την εποχή των Μακκαβαίων.

Οι Σαδδουκαίοι αποτελούν την ιερατική “αριστοκρατία” του Ισραήλ, είναι προσκολλημένοι στο αρχαίο λατρευτικό τυπικό, δεν έχουν μεσσιανικές προσδοκίες και ως “αριστοκράτες” επιδιώκουν να έχουν αγαθές σχέσεις με τους Ρωμαίους.

Οι Φαρισαίοι (εβρ. perusim: “οι ξεχωριστοί”) συγκροτούν θρησκευτική αίρεση, όπως οι Εσσαίοι, και συγκαταριθμούν το σύνολο των γραμματέων και των νομοδιδασκάλων, αλλά και έναν ορισμένον αριθμό ιερέων. Η αίρεση είχε την μορφή θρησκευτικού τάγματος ή “αδελφότητας” και οι διακλαδώσεις της έφθαναν όπου υπήρχαν Ισραηλίτες. Η τάξη τους ήταν η πολυπληθέστερη και συμπαγέστερη από αυτή των Σαδδουκαίων. Την εποχή του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες περίπου μέλη. Χαρακτηριστική είναι η προσκόλλησή τους στο γράμμα του Νόμου και η τυπολατρεία που καταλήγει στην ειδωλοποίησή του, με την έννοια ότι ο νόμος δεν είναι το μέσον που οδηγεί στην κοινωνία με τον προσωπικό Θεό, αλλ’ αξία καθ’ εαυτήν. Έτσι, οι νομικές διατάξεις δεν ελευθερώνουν, αλλά λειτουργούν ως δεσμεύσεις, ζυγός δυσβάσταχτος, όπως σημειώνει ο ευαγγελιστής Ματθαίος (κγ', 4). Ο μεσσιανισμός τους είναι έντονος και εγκοσμιοκρατικός. Τέλος, αποστρέφονται τις επαφές με ανθρώπους που θεωρούν ότι δεν έχουν την δική τους “καθαρότητα” και αδιαφορούν για την πολιτική.

Οι Εσσαίοι προέρχονται, όπως και οι Φαρισαίοι, από τα μεσοαστικά στρώματα. Αποτελούν κλειστό θρησκευτικό τάγμα και υιοθετούν αυστηρό ασκητικό τρόπο ζωής, πράγμα που τους διαφοροποιεί σαφώς από τους Φαρισαίους, δεν συναναστρέφονται ανθρώπους που δεν τηρούν την δική τους καθαρότητα. Ζούν στις πόλεις, τα χωριά της Παλαιστίνης ή στην έρημο. Δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής. Η τοποθέτησή τους απέναντι στους Ρωμαίους είναι αρνητική και ο μεσσιανισμός τους είναι έντονος και ιδιόμορφος. Περιμένουν ουσιαστικά δύο Μεσσίες· έναν για τα πολιτικά από το γένος Δαβίδ, και έναν αρχιερέα για τα θρησκευτικά. Χαρακτηριστική είναι η σχολαστική τήρηση από μέρους τους των νομικών και τυπικών διατάξεων.

Οι Ζηλωτές προέρχονται από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Έχουν σαφείς πολιτικές επιδιώξεις και επαναστατικές διαθέσεις. Είναι άσπονδοι εχθροί των Ρωμαίων και οραματίζονται την αποκατάσταση της βασιλείας του Ισραήλ από τον αναμενόμενο Μεσσία. Πολλοί ερμηνευτές της Καινής Διαθήκης λένε ότι ο Ιούδας, ως Ζηλωτής, πρόδωσε τον Χριστό επειδή απογοητεύτηκε από την διάσταση που έδωσε ο δάσκαλός του στην βασιλεία του Θεού.

Εν ολίγοις, αυτός είναι ο “περίγυρος” του Ιησού. Οι άνθρωποι αυτοί περίμεναν τον Μεσσία και ο Ιησούς διακήρυξε την μεσσιανική του ιδιότητα. Όμως ο Χριστός έθεσε τον εαυτό Του υπεράνω του Νόμου, λέγοντας ότι ήλθε για να τον συμπληρώση. Επί πλέον η κατάθεση των ψευδομαρτύρων στο Συνέδριο πώς θα καταλύση τον Ναό και θα τον ανοικοδομήση σε τρεις ημέρες, δεν ήταν, για τα δεδομένα της εποχής, μια “παιδαριώδης” κατηγορία. Μήν ξεχνάμε ότι ο Ισραήλ διατηρείται ως λαός κάτω από την Ρωμαϊκή εξουσία, έχοντας ως κεντρικά σημεία αναφοράς τον Νόμο και τον Ναό. Η δράση Του, με τα θαύματα κυρίως, αλλά και με τους λόγους Του, θα μπορούσε να προκαλέση την μήνι των Ρωμαίων εναντίον των Ισραηλιτών. Επί πλέον, η παρουσία Του διχάζει τον Ισραήλ ως παράγοντας επικίνδυνος για την ισορροπία των σχέσεων μεταξύ κατακτητών και υποδούλων, και παράλληλα δημιουργεί έναν νέο πόλο “εξουσίας” που αμφισβητεί την αυθεντία και την εξουσία της θρησκευτικής ηγεσίας και βρίσκει ερείσματα μεταξύ του “περιουσίου λαού”. Η παρουσία του Χριστού θίγει ζωτικά συμφέροντα που συνδέονταν με την ποδηγέτηση των Ισραηλιτών από τους άρχοντες. Έτσι, ο Καϊάφας, ο αρχιερέας του ενιαυτού εκείνου, είπε: “συμφέρει ημίν ίνα είς άνθρωπος αποθάνη υπέρ του λαού και μη όλον το έθνος απόληται” (Ιω. ια’, 50). Βέβαια, θα σημειώσουμε κοντά σε αυτά και την διάψευση μερίδας του λαού που περίμεναν από τον θαυματουργό Ιησού να αποτινάξη τον ρωμαϊκό ζυγό και να αποκαταστήση τον Ισραήλ. Μέσα από αυτές τις αντιλήψεις και τις συνθήκες αντιμετωπίσθηκε ο πραγματικός Μεσσίας ως βλάσφημος που έπρεπε, σύμφωνα με τον Νόμο, να θανατωθή.

 

  • Προβολές: 810

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance