Γιάννη Βαρδακουλά: Η “Αγάπη” του Πάσχα

ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ

του Γιάννη Βαρδακουλά

Δεν ξέρω τί είναι αυτό, που με σπρώχνει να γράψω για την Αγάπη του Πάσχα. Και αυτό γιατί δεν έχω ειδικές γνώσεις γύρω από τα θρησκευτικά, πέρα από ό,τι έμαθα στο σχολείο και φυσικά στην σχέση μου με την Εκκλησία ιδιαίτερα στα μαθητικά μου χρόνια. Το πιο πιθανό είναι τα βιώματά μου στον Έπαχτο, κατά την δεύτερη δεκαετία του μεσοπολέμου. Θυμάμαι πάντοτε με συγκίνηση τις ημέρες των Χαιρετισμών κι ύστερα της Μεγάλης Εβδομάδος με την συνεχή παρουσία μου την Εκκλησία. Αλλά περισσότερο είμαι βαθειά επηρεασμένος από αγνούς, σεμνούς λευΐτες, που την περίοδο αυτή ζούσαν έντονα τις ακολουθίες. Πώς να ξεχάση κανείς τον Εφημέριο της Αγίας Παρασκευής, τον Παπαθανάση Κάρμα, ή του Αγίου Δημητρίου, τον παπα-Γιάννη Σιδέρη, οι οποίοι, βαθειά προσηλωμένοι στις θρησκευτικές τους τελετουργίες, ζούσαν τόσο έντονα την ακολουθία των Παθών και το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, που κρατούσαν τον Σταυρό και έψελναν το “Σήμερον κρεμάται επί ξύλου...” μόλις που ακουγόταν η φωνή από την συγκίνησή τους και τα δάκρυα ασταμάτητα έτρεχαν στο πρόσωπό τους;

Ας γυρίσω όμως πίσω στο θέμα μου, που μια μυστηριώδης, μυστική δύναμη μου το έφερε στην επικαιρότητα.

Πιστεύω βαθειά, ότι η θυσία είναι μια πράξη αυτοθυσίας εθελοντικής από αγάπη· από αγάπη προσφοράς στον συνάνθρωπο· είναι η πιο τέλεια αρετή, που ξεχωρίζει, που ανταποκρίνεται στην αναφαίρετη απαίτηση της ανθρώπινης φύσης για διαπροσωπική επικοινωνία, γιατί, για να επιτύχη ο άνθρωπος την επικοινωνία αυτή, πρέπει να έχη υπερβή την ατομική του υπόσταση, η οποία εκφράζει μόνον την φύση του ως βιολογικού οργανισμού, ως μονάδας της φύσης, που ενσαρκώνει τις ανάγκες και τις θελήσεις της· πρέπει να έχη αναχθή σε πρόσωπο, που συνδέει τον εαυτό του με τον συνάνθρωπό του μέσω της επικοινωνίας και όχι μόνον δια μέσου των υλικών αγαθών και που αυτό σημαίνει συνευθύνη για τον συνάνθρωπό του. Τότε μόνον επιτυγχάνει, κατά την κοσμική αντίληψη, να εκφράση τον εαυτό του ως κοινωνική ύπαρξη. Κατά την αλληλουχία αυτή ο άνθρωπος γίνεται πρόσωπο, βιώνει με αγάπη, φιλία, φιλοστοργία και σε σχέση ισότητας με τον συνάνθρωπό του, πλουτισμένος με την αρετή της αγάπης, που εκφράζοντας έναν σύνδεσμο τελειότητας, οδηγεί και ολοκληρώνει τον άνθρωπο με την ηθική αξία της ύψιστης αρετής του χριστιανισμού.

Γι’ αυτό ο άνθρωπος που έχει κατορθώσει να υπερβή την ατομική του υπόσταση με την αγάπη για τον συνάνθρωπό του, που εγκαθιδρύει στις διανθρώπινες σχέσεις την ισότητα και την δικαιοσύνη, νοιώθει βαθειά την Μεγάλη Εβδομάδα το πνεύμα και την πράξη της θυσίας για τον συνάνθρωπο στην λατρευτική σύναξη της Εκκλησίας, που ολοκληρώνεται κατά τον Εσπερινό της Αγάπης, το απομεσήμερο του Πάσχα. Μάλιστα, η Αγάπη αυτή παίρνει ένα πανανθρώπινο χαρακτήρα, όταν το Ευαγγέλιο της Ανάστασης διαβάζεται σε πολλές ξένες γλώσσες, εκφράζοντας έτσι την πανανθρώπινη συναδέλφωση - υπόδειξη αγώνα και δοκιμασίας, χωρίς τα οποία δεν ματώνει στην καρδιά στην ψυχή μας το αστέρι της χριστιανικής ομοψυχίας.

Τα παληότερα χρόνια η Αγάπη του Πάσχα είχε και ένα τελετουργικό εγκόσμιο χαρακτήρα, στον παληό τον Έπαχτο, όπως η παράδοση το έχει διασώσει: Ο Εσπερινός της Αγάπης γινόταν στον Άγιο Γεώργιο της Αφροδίτης, συλλειτουργούντων όλων των ιερέων της πόλης. Όταν τελείωνε η ακολουθία ο κόσμος έπαιρνε θέση γύρω - γύρω στο προαύλιο της Εκκλησίας με επικεφαλής τους Ιερείς και τις Πρεσβυτέρες τους. Σ’ αυτή την συνάθροιση η αγάπη έπαιρνε και την πραγματολογική της έκφραση. Οι Ιερείς, συνοδευόμενοι από τις Πρεσβυτέρες τους, περνούσαν διαδοχικά, χαιρετούσαν και ασπαζόντουσαν έναν - έναν τους συγκεντρωμένους· ύστερα ακολουθούσαν οι πολίτες ένας - ένας μέχρι που να τελειώση και ο τελευταίος. Έτσι, οι όποιες προσωπικές διαφορές τίθενταν κατά μέρος, έδινε ο ένας άφεση, με το φιλί της αγάπης στον άλλον, γινόταν πράξη το αναστάσιμο “αλληλοις περιπτυξόμεθα” και “συγχωρήσωμεν πάντας τη Αναστάσει”, που είχαν προηγηθή κατά τον Εσπερινό.

Με αυτήν την εικόνα, την διαδικασία, η χριστιανική σύναξη της αγάπης έπαιρνε την πιο τέλεια έκφρασή της στον λόφο του Αγίου Γεωργίου στον παληό Έπαχτο. Και έτσι αδελφωμένοι κατέβαιναν ύστερα στα “μαγαζιά” της Αφροδίτης, όπου και άρχιζε τό, κατά το αναστάσιμο έθιμο, γλέντι της αγάπης, που κρατούσε μέχρι αργά το βράδυ.

Φαντάζομαι, ότι η τελετουργία αυτή, που εξακολουθούσε ακόμη μέχρι και την πρώτη δεκαετία, κατά την αφήγηση του πατέρα μου, να λάβαινε χώρα και στις άλλες περιοχές. Κάτι τέτοιο, την εμπράγματη αυτή αγάπη δεν υπονοούν οι στίχοι του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού:

Φιληθήτε γλυκά χείλη με χείλη

πέστε: Χριστός Ανέστη, εχθροί και φίλοι!;

  • Προβολές: 1083

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance