Αρχιμ. Παύλου Ιωάννου: “Ει το φως το εν σοί σκότος, το σκότος πόσον!”

Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται από το περιοδικό “Εφημέριος”, Φεβρουαρίου 2001.

του Αρχιμ. Παύλου Ιωάννου, Ηγουμένου της Ι. Μονής Αγίου Γεωργίου Αρμά

Αποτελεί μια πονετική και υπεύθυνη υπενθύμιση ότι ο μοναχισμός είναι μια σωτήρια, βαριά κληρονομιά - παρακαταθήκη της Εκκλησίας μας και όχι ένας τόπος εκπλήρωσης προσωπικών ή ομαδικών επιδιώξεων.

Θέλω απλά να πω μερικές σκέψεις και προβληματισμούς μου, καθώς αισθάνομαι ότι κάποιες συμπεριφορές κινδυνεύουν να νοθεύσουν καίριες αλήθειες της Εκκλησίας και της παραδόσεώς μας, γιατί πιστεύω ότι αυτές οι συμπεριφορές δεν μπορεί να αφορούν μόνον όσους τις ασκούν, αλλά όλους. Υπάρχουν κάποια πράγματα, τα οποία δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν εν σιωπή και προ παντός δεν είναι δυνατόν εκκλησιαστικοί θεσμοί καθαγιασμένοι από την παράδοση της Εκκλησίας, από τον αγώνα αγιασμένων ανθρώπων και τις διδασκαλίες θεοπνεύστων διδασκάλων να χρησιμοποιούνται στην υπηρεσία προσωπικών επιδιώξεων ή να επιχειρείται η αλλοίωσή τους.

Αισθάνομαι πολύ μικρός για να πω τί είναι ο μοναχισμός για την ζωή της Εκκλησίας. Άγιοι μοναχοί, οσιώτατοι πατέρες, άνθρωποι που έζησαν την μοναχική πολιτεία ως οδόν θεώσεως έχουν καταγράψει και περιγράψει αυτήν την μοναδική οδό και αισθάνεται κανείς δέος μελετών και πληροφορούμενος τα ασκητικά παλαίσματα παλαιών και συγχρόνων ανθρώπων του Θεού.

Είναι γνωστόν επίσης και σαφές ότι ο μοναχισμός είναι ησυχαστικός και αυτή είναι η βασική διαφορά του από τον δυτικό. Η Εκκλησία και η ζωή Της είναι κατάφορτη από τους γλυκύτατους καρπούς του ησυχαστικού Μοναχισμού και αυτό το γεγονός υποχρεώνει εμάς τους νεώτερους, αν δεν μπορούμε να φτάσουμε τα δικά τους μέτρα, τουλάχιστον να μην επιχειρούμε να τα αλλοιώσουμε.

Ο Μοναχισμός είναι κατ’ εξοχήν οδός ταπεινώσεως, οδός αγιασμού, δεν είναι οδός επιδείξεως δυνάμεως, δεν είναι οδός άσκησης εξουσίας, δεν είναι οδός εγκόσμιας προβολής, δεν είναι οδός κοσμικής πολυπραγμοσύνης. Η μοναχική πολιτεία διέπεται από εκκλησιαστικούς κανόνες, η τήρηση των οποίων κάνει ένα μοναστήρι, στο γράμμα και στο πνεύμα μοναστήρι, και η αθέτηση των οποίων το καθιστά ανύπαρκτο, έστω και εάν διαφημίζεται σαν μοναστήρι, έστω και αν διαθέτη λαμπρά κτηριακά συγκροτήματα. Όταν π.χ. ένα μοναστήρι δεν είναι αναγνωρισμένο από την Εκκλησία ως μοναστήρι, τότε δεν είναι μοναστήρι, και όλες οι κουρές που γίνονται σ’ αυτό είναι ανυπόστατες, αφού η μονή της μετανοίας των μοναχών είναι ανύπαρκτη. Γιατί αλλοίμονο, εάν και στην Εκκλησία ισχύση το “είσαι ό,τι δηλώσεις”.

Τί σχέση μπορεί να έχη με την πνευματική παράδοση της μοναχικής πολιτείας η διαφήμιση των μοναστηριών και το μάρκετιγκ κατά το πρότυπο κοσμικών επιχειρήσεων;

Ένα μοναστήρι δεν είναι ενορία. Ένα μοναστήρι δεν έχει αποστολή να ασκήση ποιμαντική δράση στον κόσμο. Ένα μοναστήρι ποιμαίνει διαφορετικά τον κόσμο. Τον ποιμαίνει δια του αγιασμού των εν αυτώ ασκουμένων. Όταν οι μοναχοί, αντί για τις προσευχές, τις ακολουθίες, την μελέτη των πατερικών κειμένων, τον αγώνα κατά των παθών, φτιάχνουν στιχάκια και άά, όταν αντί να συνθέτουν χορούς υμνωδών φτιάχνουν συγκροτήματα με κιθάρες, όταν αντί να ξενυχτούν στις αγρυπνίες χρησιμοποιούν το χρόνο για να παίζουν σε κάποια στέκια, όλα αυτά δεν συνιστούν απλώς πλήρη σύγχυση κριτηρίων, δεν συνιστούν απλώς κίνδυνο εκκοσμικεύσεως, αλλά δημιουργούν την αίσθηση ότι τότε και οι αγρυπνίες και οι ακολουθίες και τα άλλα εκκλησιαστικά μετατρέπονται σε “εκδηλώσεις” και δεν συνιστούν έκφραση μοναχικής εμπειρίας. Όλα αυτά είναι καμώματα, είναι κινήσεις εντυπωσιασμού και δεν έχουν καμία σχέση με την ποιμαντική ευθύνη. Ένα ταλαιπωρημένο παιδί της εποχής μας, όταν στρέφεται στην Εκκλησία, δεν έρχεται να βρη αυτά που άφησε στον κόσμο. Αν χρειαζόταν συγκροτήματα και κιθάρες τα βρίσκει αλλού και σε πολύ καλύτερη μορφή. Στην Εκκλησία θα έλθουν γιατί ζητούν κάτι ουσιαστικό.

Ένα μοναστήρι δεν είναι μέσο άσκησης εξουσίας, η ηγουμενική θέση δεν μπορεί να αντιπαρατίθεται στην επισκοπική, ένα μοναστήρι δεν μπορεί να προβάλλεται διαρκώς και να προσπαθή να αποδείξη πόσο χρήσιμο είναι και πόσο “καλό κάνει”, γιατί αυτή είναι μία νοοτροπία ευθέως αντίστροφη με την ορθόδοξη πνευματικότητα. Ένα μοναστήρι δεν μπορεί να έχη δικές του κατασκηνώσεις και μάλιστα να τις αντιπαραθέτη σε αυτές των Μητροπόλεων, γιατί τότε το έργο αυτό δεν είναι εκκλησιαστικό.

Δεν γνωρίζω αν νομικά οι μοναχοί μπορούν να συνιστούν εταιρείες και να ασχολούνται με χορούς εκατομμυρίων. Γνωρίζω, όμως, ότι αυτές είναι συμπεριφορές ασυμβίβαστες με την ορθόδοξη πνευματικότητα και με την ορθόδοξη μοναχική παράδοση. Τότε οι υποσχέσεις περί αποταγής του κόσμου είναι ψευδεπίγραφες. Εαν κάποιοι θέλουν να ασκήσουν ποιμαντικό έργο, ας αναλάβουν ενορίες και ασχοληθούν συστηματικά με αυτές και ας μην επιχειρούν να λαφυραγωγούν τις ενορίες και να εμφανίζονται ως υπέρ-ενορίες. Ένα ορθόδοξο μοναστήρι δεν μπορεί να έχη οπαδούς, γιατί τότε παύει να είναι μοναστήρι. Δεν μπορεί να οργανώνη συλλόγους υποστήριξης, διότι, όπως θα έλεγε ο μακαριστός π. Παΐσιος, χάνει την υποστήριξη του Θεού, αλλά και τους ανθρώπους τους οδηγεί σε λανθασμένους δρόμους.

Όταν ένα μοναστήρι λειτουργώντας με την νοοτροπία Μητροπόλεως νιώθη την ανάγκη να οργανώνη σε κοσμικά ξενοδοχεία και μάλιστα άλλης περιοχής εκδηλώσεις, που δεν ανήκουν στην ποιμαντική δικαιοδοσία των μοναστηριών, δεν δρά ως ένα ορθόδοξο μοναστήρι.

Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις το πνεύμα και η νοοτροπία των εν τω κόσμω χριστιανικών αδελφοτήτων ενεδύθη την μοναχική τρίβο, χωρίς όμως να αλλάξη και την νοοτροπία, με αποτέλεσμα ο Μοναχισμός και το μοναστήρι να είναι μέσον και όχι αυτοσκοπός.

Όταν παίρνοντας ένα περιοδικό τέτοιων μονών, βλέπεις πάντα την μόνιμη επωδό “στείλτε μας χρήματα”, τότε έχεις την αισθηση ότι αυτός είναι ο βασικότερος σκοπός της εκδόσεώς τους. Συγκρίνοντας κανείς π.χ. το περιοδικό της Μονής Γρηγορίου με αυτά τα περιοδικά καταλαβαίνει την τεράστια διαφορά ύφους, ήθους και επιδιώξεων. Αν κάποιοι έκαναν λάθος, είναι πιο τίμιο να αλλάξουν πορεία παρά να τύπτουν τις συνειδήσεις των ανθρώπων.

Είχα την ευλογία να γνωρίσω από κοντά και να ζήσω εκ του πλησίον για μια εικοσαετία τον αείμνηστο Γέροντα της Μονής του οσίου Δαβίδ π. Ιάκωβο. Στοιχούμενος τοις αγίοις πατράσι, έζησε τη ταπεινώσει τα υψηλά και τη πτωχεία τα πλούσια. Ένας, και όχι βέβαια ο μόνος από τους σύγχρονους εκφραστές της μοναχικής παραδόσεως και εγγυητής ότι αυτή η μοναχική βιοτή είναι βατή και στην σημερινή εποχή. Διερωτώμαι μήπως η κοσμική πολυπραγμοσύνη νομίζουμε ότι είναι δυνατόν να καλύψη το αταπείνωτο φρόνημα και την έλλειψη αληθούς πνευματικότητος;

Γράφω ειλικρινά με πολύ πόνο αυτές τις γραμμές, αλλά φοβούμαι ότι όλα έχουν κάποια όρια. Οι μοναχοί, για την παράδοση της Εκκλησίας, είναι το φως που φωτίζει την ζωή των εν τω κόσμω αγωνιζομένων χριστιανών. Το Ευαγγελικό ερώτημα·. “ει το φως το εν σοί σκότος, το σκότος πόσον!” είναι αμείλικτο και πρέπει να μας προβληματίση όλους.

  • Προβολές: 938

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance