Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου: Η Εκκλησία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004

Την 5η Μαρτίου ε.έ., σε αίθουσα του Ξενοδοχείου Hilton Αθηνών πραγματοποιήθηκε Ημερίδα “προβληματισμού” για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, με γενικό θέμα: “Ολυμπιακοί Αγώνες 2004: Κίνδυνοι και Προοπτικές”. Την Ημερίδα διοργάνωσε ο Όμιλος Φίλων Ολυμπιακού Πνεύματος με την συνεργασία του Εθνικού Κέντρου Αθλητικών Ερευνών. Ομιλητές ήσαν ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Ιερόθεος, εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Οργανωτική Επιτροπή των Ο.Α. 2004, ο δημοσιογράφος και ιστορικός του αθλητισμού κ. Πέτρος Ν. Λινάρδος με θέμα “Πολιτιστική Ολυμπιάδα: Τί ξεχνάμε και τί πρέπει να γίνη”, και ο κ. Γεώργιος Δολιανίτης εκπαιδευτικός με θέμα “Τα Ολύμπια του Ευαγγέλη Ζάππα, πρόδρομος της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων”.

Η εισήγηση του Σεβασμιωτάτου είχε θέμα “Η Εκκλησία και οι Ολυμπιακοί Αγώνες 2004”, και την παραθέτουμε ευθύς αμέσως:

* * *

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Όμιλο Φίλων Ολυμπιακού Πνεύματος για την πρόσκληση να εισηγηθώ το θέμα: “Η Εκκλησία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004”, μέσα στο όλο θέμα της ημερίδος με τίτλο “Ολυμπιακοί Αγώνες 2004: κίνδυνοι και προοπτικές”.

Βέβαια, θα επιχειρήσω αυτό το έργο εν γνώσει μου ότι είναι δύσκολο μέσα σε λίγα λεπτά να θίξη κανείς ένα τεράστιο θέμα. Αναγκαστικά θα είμαι επιλεκτικός, αποσπασματικός καί, βέβαια, θα υπογραμμίσω μερικές αλήθειες κατά τρόπο τηλεγραφικό, δηλαδή συντετμημένο και συμπεπυκνωμένο.

Σίγουρα για κάθε μεγάλο έργο υπάρχουν κίνδυνοι και προοπτικές. Αυτό συμβαίνει και με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η Ιερά Σύνοδος δεν μυωπάζει μπροστά σε αυτήν την πραγματικότητα, αλλά όμως δεν επιθυμεί να κινδυνολογή. Έχω την εντύπωση ότι ο σημερινός άνθρωπος θέλει να πλησιάζη τα σύγχρονα θέματα κατά θετικό και ολοκληρωμένο τρόπο. Έχει κουρασθή από τις αποσπασματικές θεωρήσεις, από την συνθηματολογική και επιφανειακή προσέγγιση των θεμάτων αυτών. Νομίζω ότι η Εκκλησία πρέπει να αποφύγη τον πειρασμό των συνθημάτων, των αποσπασματικών θεωρήσεων και πρέπει να ανταποκριθή στην βαθύτερη αναζήτηση των συγχρόνων ανθρώπων, ιδιαιτέρως των νέων οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι τα προβλήματα που βασανίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο δεν είναι απλώς κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά, ψυχολογικά, αλλά κατ’ εξοχήν υπαρξιακά και καθολικά. Ο ψυχοθεραπευτής Victor Frankl έχει αποδείξει ότι τα προβλήματα του ανθρώπου συνδέονται με το υπαρξιακό κενό και την έλλειψη νοήματος για την ζωή. Οπότε η θεραπεία του βρίσκεται στην λογοθεραπεία, δηλαδή στην απόκτηση λόγου ύπαρξης, απόκτηση νοήματος για την ζωή.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια εργάζεται η Εκκλησία, όπως θα φανή στα όσα με συνοπτικό τρόπο θα σάς παρουσιάσω στην συνέχεια. Πρόκειται για έναν λόγο, που δεν είναι απλώς θεολογικός, αλλά αφάνταστα ανθρωπολογικός και ουσιαστικός, υπαρξιακός.

Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω το θέμα των Ολυμπιακών Αγώνων 2004 θετικά και αφαιρετικά, δηλαδή δεν θα εκθέσω τους κινδύνους που ενεδρεύουν, αλλά από τον θετικό λόγο και από τον τρόπο που η Εκκλησία αντιμετωπίζει τους αγώνας θα φανούν οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι.

Αμέσως μετά την ανάληψη της Ολυμπιάδας του 2004 από την Ελλάδα, η Ιερά Σύνοδος δραστηριοποιήθηκε για την συμμετοχή της Εκκλησίας κατά την διοργάνωση, ώστε να βοηθήσουμε στην επιτυχία των σκοπών των Ολυμπιακών Αγώνων και την προβολή της χώρας μας, με όλη την διαχρονική παράδοση που διαθέτει. Γιατί εμείς οι Νεοέλληνες δεν συνδεόμαστε με την αρχαία Ελλάδα με μια αερογέφυρα, δηλαδή δεν έχουμε παππού, χωρίς να έχουμε πατέρα. Θέλω να πω ότι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την παράδοση των μέσων χρόνων.

Από το 1998 συγκροτήθηκε Επιτροπή παρακολουθήσεως των Ολυμπιακών Αγώνων από πλευράς Εκκλησίας, της οποίας Επιτροπής η Προεδρία ανατέθηκε σε μένα και μέλη είναι πολλά και εκλεκτά πρόσωπα, από όλους τους χώρους της κοινωνίας μας, ήτοι τον αθλητισμό, τον πολιτισμό, την επιστήμη, την δημοσιογραφία κλπ. Εργαζόμαστε μάλιστα εντατικά για την καλύτερη συμμετοχή της Εκκλησίας σε αυτήν την διεθνή και κορυφαία διοργάνωση της Πατρίδος μας.

Θα ήθελα να εκθέσω μερικές σκέψεις γύρω από το θέμα πώς βλέπει η Εκκλησία το μεγάλο αυτό γεγονός, αλλά και γενικά τον αθλητισμό.

1. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι μεταφυσική, δεν συνδέεται με μια αφηρημένη και απρόσωπη ιδεολογία, αλλά είναι μια συγκεκριμένη Εκκλησία, μια οικογένεια που ενδιαφέρεται για όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ζωής.

Ο Γερμανός φιλόσοφος Φόϋερμπαχ και έπειτα ο Μάρξ έλεγαν ότι η θρησκεία είναι το όπιο του λαού. Από μια άποψη μπορούμε να το δεχθούμε και εμείς οι Ορθόδοξοι, γιατί πιστεύουμε ότι ο Χριστιανισμός είναι Εκκλησία και όχι θρησκεία. Η θρησκεία προσπαθεί να εξιλεώση τον οργισμένο και παντοδύναμο Θεό, βοηθά τον άνθρωπο να υπερβή το τείχος που παρεμβάλλεται μεταξύ αυτού και του θείου, και έτσι με διάφορες μαγικές τελετές εξιλεώνει τον Θεό. Μια τέτοια θρησκεία είναι πράγματι το όπιο του λαού, γιατί τον κάνει να αδιαφορή για τις διάφορες πτυχές του κοινωνικού βίου.

Η Εκκλησία είναι μια κοινωνία Θεού και ανθρώπου, συγκροτεί μια οικογένεια, μέσα στην οποία λύονται όλα τα προβλήματα του ανθρώπου, οντολογικά, υπαρξιακά, κοινωνικά, οικολογικά. Οι λόγοι των Πατέρων της Εκκλησίας για την σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον, την κτίση και την κοινωνία είναι πολύ σημαντικοί, γι’ αυτό και η διδασκαλία των Πατέρων προσελκύει το ενδιαφέρον και την προσοχή πολλών ανθρώπων σήμερα.

2. Η ανθρωπολογία του Χριστιανισμού είναι ολοκληρωμένη και σημαντική. Σύμφωνα με αυτήν ο άνθρωπος αποτελείται από δύο στοιχεία, ήτοι την ψυχή και το σώμα. Η ψυχή δεν είναι όλος ο άνθρωπος, ούτε το σώμα ο όλος άνθρωπος, αλλά ο άνθρωπος είναι το συναμφότερο, αποτελούμενος από ψυχή και σώμα. Το σώμα δεν είναι η φυλακή της ψυχής, όπως ισχυριζόταν ο Πλάτων αλλά και ο Πλωτίνος, που κάποτε θα εξαφανισθή, αλλά το υλικό στοιχείο της υπάρξεως του ανθρώπου, και με το Βάπτισμα και την όλη μυστηριακή ζωή, αγιάζεται και γίνεται ναός του Αγίου Πνεύματος.

Επομένως, δεν περιφρονούμε το σώμα, όπως το έκαναν οι μανιχαίοι, ούτε όμως και το θεοποιούμε, όπως το έκαναν οι ειδωλολάτρες. Δεν δεχόμαστε ούτε την υποτίμηση του σώματος ούτε την σωματολατρεία. Η νηστεία και γενικά η άσκηση αποβλέπουν στην συμμετοχή του σώματος στην πορεία προς την θέωση. Οι Πατέρες της Εκκλησίας, συχνά κάνουν λόγο για το ότι δεν είμαστε σωματοκτόνοι, αλλά παθοκτόνοι. Δεν φταίει το σώμα για διάφορα προβλήματα και αμαρτίες, αλλά τα πάθη.

3. Όλα αυτά δεν είναι θεωρίες, αλλά μια πραγματικότητα που την βιώνουμε στην καθημερινή εκκλησιαστική πρακτική. Η Εκκλησία συνδέει τους νέους με το παιχνίδι, την άθληση και τους αθλητικούς αγώνες.

Κατ’ αρχάς, βέβαια, πρέπει να πούμε ότι η Εκκλησία δεν είναι ένα αθλητικό σωματείο, αλλά μια εκκλησιαστική κοινότητα, που ενδιαφέρεται για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη του ανθρώπου. Το ασκούμενο σώμα βοηθά τον άνθρωπο στην αυτοπειθαρχία, την υπακοή, την ψυχολογική ισορροπία και συγκρότηση.

Όμως, παρά ταύτα διοργανώνει διάφορες εκδηλώσεις για την ισόρροπη ανάπτυξη του ανθρώπου. Η Ιερά Αρχιεπισκοπή και οι διάφορες Μητροπόλεις συνεργάζονται με διάφορα αθλητικά σωματεία ποικιλοτρόπως. Επίσης, το σημαντικότερο, συγκροτούν ομάδες καλαθοσφαίρισης, πετοσφαίρισης, ποδοσφαίρου κλπ. Μπορώ να σάς αναφέρω μερικές ενδεικτικές Μητροπόλεις: Αρχιεπισκοπή, Ν. Σμύρνης, Θηβών, Καλαβρύτων, Ηλείας, Τρίκκης, Μεσογαίας, Ζιχνών, Νεαπόλεως.

Επίσης, είναι γνωστόν ότι πολλές Ιερές Μητροπόλεις διαθέτουν κατασκηνωτικούς χώρους, στους οποίους, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, αθλούνται τα παιδιά σε διάφορα αθλήματα, μαζί με όλες τις άλλες εκδηλώσεις.

4. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η μέθοδος που διαθέτει η Εκκλησία μας για την ισόρροπη ανάπτυξη του ανθρώπου.

Είναι γνωστόν ότι στους αθλητικούς κύκλους γίνεται λόγος για την λεγομένη “νοερά προπόνηση”. Δηλαδή, δεν αρκεί, για έναν αθλητή, η σωματική προπόνηση και οι σωματικές ασκήσεις, αλλά είναι απαραίτητη και η καλή ψυχική συγκρότηση. Και ο κάθε προπονητής δίνει μεγάλη σημασία σε αυτό το γεγονός. Κατά καιρούς παρατηρήθησαν και φαινόμενα αθλητών να καταφεύγουν σε γκουρού για να μάθουν την γιόγκα, δια της οποίας θεωρείται ότι ο άνθρωπος αποκτά προσοχή και αυτοσυγκέντρωση.

Όμως στην Ορθόδοξη Εκκλησία, και αυτό οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν, υπάρχει μια πολυχρόνια παράδοση, δια της οποίας ο άνθρωπος αποκτά την ψυχική του ισορροπία, την προσοχή, την αυτοσυγκέντρωση, με έναν τρόπο φυσικό και ανθρώπινο. Θα ήθελα με λίγα λόγια να δώσω μερικά στοιχεία.

Ο άνθρωπος όπως έχει ψυχή και σώμα, έτσι έχει ψυχικές και σωματικές αισθήσεις, και βεβαίως τα ανάλογα σωματικά όργανα, δια των οποίων εκφράζονται οι αισθήσεις. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής κάνει μια καταπληκτική ανάλυση γύρω από το θέμα αυτό, λέγοντας ότι μέσα από τις σωματικές αισθήσεις και τα ανάλογα όργανα οι δυνάμεις της ψυχής διαβιβάζονται στον αισθητό κόσμο, και βεβαίως, μεταφέρουν τους λόγους των όντων στην ψυχή και έτσι επιτυγχάνεται η ενότητα των πάντων, του ανθρώπου με όλην την κτίση.

Συγκεκριμένα, αναλύει ότι η νοερά δύναμη, ήτοι ο νούς, συνδέεται με την οπτική αίσθηση, η λογική δύναμη, ήτοι ο λόγος, με την ακουστική αίσθηση, η θυμική δύναμη συνδέεται με την οσφραντική, η επιθυμητική δύναμη συνδέεται με την γευστική, η ζωτική δύναμη με την απτική. Έτσι, εικόνα του νού είναι ο οφθαλμός, του λόγου το αυτί, του θυμού η μύτη, της επιθυμίας η γεύση και της ζωής η αφή.

Εκείνο που πρέπει εδώ να σημειώσουμε, επειδή μας ενδιαφέρει, είναι ότι κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή το θυμικό μέρος της ψυχής, ο λεγόμενος θυμός, που είναι η δύναμη εκείνη που μας ωθεί στην πραγμάτωση κάποιου έργου, συνδέεται με την όσφρηση, ήτοι με την αναπνοή. Αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι αθλητές, οι οποίοι με το κράτημα της αναπνοής αυτοσυγκεντρώνονται, κρατούν τον θυμό, και στην συνέχεια ο θυμός αποκτά μεγάλη δύναμη και ενέργεια για να ανταποκριθή στον σκοπό της επιτυχίας.

Όμως ο άγιος Μάξιμος προχωρεί ακόμη περισσότερο για να πη ότι αυτές οι ψυχικές δυνάμεις, μαζί με τις σωματικές αισθήσεις συνδυάζονται μεταξύ τους και έτσι γεννώνται οι τέσσερεις μεγάλες αρετές. Δηλαδή, η φρόνηση αποκτάται με την συμπλοκή της νοεράς και λογικής δυνάμεως με την οπτική και ακουστική αίσθηση και τα αντίστοιχα αισθητά. Η ανδρεία αποκτάται με την συμπλοκή του θυμού με την όσφρηση, δηλαδή την μύτη. Η σωφροσύνη αποκτάται με την συμπλοκή της μετρημένης χρήσης της επιθυμητικής δυνάμεως με την γευστική αίσθηση στο οικείο αισθητήριο. Και η δικαιοσύνη αποκτάται με την ίση και αρμονική διανομή της ζωτικής δυνάμεως σε όλα τα αισθητά μέσω της απτικής δυνάμεως.

Και εδώ βλέπουμε την μεγάλη αξία της συμπλοκής του θυμικού μέρους της ψυχής με την όσφρηση, γιατί τότε αναπτύσσεται η ανδρεία, η οποία είναι απαραίτητη σε όλους για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής, αλλά και για τον αθλητή. Πρόκειται για μεγάλη ανδρεία να καταγίνεται ο άνθρωπος με μεγάλες προπονήσεις και να συμμετέχη σε σκληρές δοκιμασίες των μεγάλων αγώνων.

Βέβαια, στην συνέχεια ο άγιος Μάξιμος προχωρεί για να αναπτύξη πώς με την σύνθεση των τεσσάρων αυτών γενικών αρετών κατά ζεύγη, δημιουργούνται η σοφία (φρόνηση και δικαιοσύνη) και η πραότητα (ανδρεία και σωφροσύνη) και τελικά οι δύο αυτές αρετές (σοφία και πραότητα) ενώνονται και αποτελούν την αγάπη που είναι εκστατική.

Το όλο σύστημα του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού εφαρμόζεται σε όλη την ισόρροπη ανάπτυξη του Χριστιανού και δεν απομονώνεται απλώς για την άθληση, αλλά έχει μεγάλη σημασία ότι δια της ενώσεως ψυχικών και σωματικών αισθήσεων ο άνθρωπος ολοκληρώνεται και μπορεί να ανθέξη στις πιο δύσκολες καταστάσεις της ζωής.

Στην πράξη, όπως εξασκείται από τους μοναχούς, με την νοερά προσευχή, η οποία στην πραγματικότητα ενεργοποιεί την νοερά δύναμη, και με την τεχνική ακόμη της εκπνοής και εισπνοής αποκτάται μεγάλη αυτοσυγκέντρωση και ενοποίηση της υπάρξεως του ανθρώπου. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται μόνον με την ανθρώπινη άσκηση, αλλά κυρίως με την Χάρη του Θεού, οπότε ο άνθρωπος αποκτά τεράστιες δυνάμεις ώστε να ανθέξη ακόμη και το μαρτύριο.

Επομένως, στην Ορθόδοξη θεολογία και ασκητική υπάρχει θαυμάσια μέθοδος που δεν αποβλέπει μόνον στην σωματική και ψυχολογική χαλάρωση, αλλά στην ενοποίηση της ανθρωπίνης υπάρξεως και της ενώσεως του ανθρώπου με τον Θεό. Και γι’ αυτό δεν έχουμε ανάγκη να καταφεύγουμε σε άλλες μεθόδους, που στέκονται σε εξωτερικές καταστάσεις και μάλιστα γίνονται μέσα σε μια ειδική φιλοσοφία που συνίσταται στην απόκτηση της νιρβάνα για την αποφυγή της σαμσάρα, τα οποία βέβαια δεν ανταποκρίνονται στην όλη πρακτική του Χριστιανικού βίου και της δυτικής παραδόσεως. Προϋποθέτουν την άρνηση του κοινωνικού βίου.

5. Η Εκκλησία θα βοηθήση στην καλή διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 με πολλούς και ποικίλους τρόπους. Έτσι, με την βοήθεια στον εθελοντικό τομέα, στην φιλοξενία, στην προβολή της διαχρονικής μας παραδόσεως, στις εκδόσεις διαφόρων βιβλίων και εντύπων, στην βοήθεια των αθλητών κυρίως των δικών μας για την επιτυχία τους και στην ανάπτυξη του υγιούς αθλητισμού. Ήδη συνεργαζόμαστε με την Οργανωτική Επιτροπή 2004 για το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε για την καλύτερη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων.

6. Βεβαίως, μας διακατέχει ένας προβληματισμός και μια αγωνία γύρω από το θέμα του αθλητισμού, γιατί η παγανιστική θεώρηση των αγώνων από μερικούς, η απολυτοποίηση του σώματος, η εμπορευματοποίηση της αθλήσεως και των αγώνων κλπ., δημιουργούν διάφορα προβλήματα, τα οποία, βέβαια, πρέπει να θεραπεύσουμε για την ωφέλεια όλων.

Το θέμα αυτό είναι μεγάλο. Έθιξα όμως μερικές πλευρές του, που είναι οι σημαντικότερες για την Ημερίδα αυτή. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η Εκκλησία συνδέεται με την ζωή, και ο Ιερεύς, όπως έλεγε ο αείμνηστος Σμέμαν είναι ο φυσικός άνθρωπος, καθώς επίσης πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μέσα στην Εκκλησία υπάρχει μια παράδοση, που είναι απηλλαγμένη από μεταφυσική και ιδεολογίες, αλλά συνδέεται με την ζωή, και όχι απλώς με την ποιότητα ζωής, αλλά με την πληρότητα ζωή. Προσφέρει νόημα ζωής.

  • Προβολές: 962

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance