Κύριο θέμα: Διημερίδα για τον “Πρίγκιπα των Ελλήνων λογογράφων” - Ο Παπαδιαμάντης και η επικαιρότητά του

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος και συγκεκριμένα η Ειδική Συνοδική Επιτροπή Πολιτιστικής Ταυτότητος διοργάνωσε διήμερο συνέδριο αφιερωμένο στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (Παρασκευή 25 - Σάββατο 26 Μαΐου), επ’ ευκαιρία της συμπληρώσεως 150 χρόνων από την γέννησή του. Το συνέδριο, που τελούσε υπό την αιγίδα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστοδούλου, πραγματοποιήθηκε στην ιστορική αίθουσα της Παλαιάς Βουλής, την οποία κατέκλυσαν οι φίλοι και θαυμαστές του Σκιαθίτη λογοτέχνη.

Κύριο θέμα: Διημερίδα για τον “Πρίγκιπα των Ελλήνων λογογράφων” - Ο Παπαδιαμάντης και η επικαιρότητά τουΣτην κατάμεστη αίθουσα, η οποία την εποχή που έζησε ο Παπαδιαμάντης ήταν το κέντρο του κοινοβουλευτικού βίου της χώρας μας, η παρουσία του “μπαρμπα-Αλέξανδρου” ήταν ζωντανή. Σ’ αυτό συντελούσε εξωτερικά η τεράστια προσωπογραφία του που είχε αναρτηθή, αλλά περισσότερο οι “αναμνήσεις” που μας έχει αφήσει η ανάγνωση των κειμένων του και τις ζωντάνεψαν οι εισηγήσεις και τα λόγια του που ακούσθηκαν κατά το διήμερο αυτό.

Κεντρικό θέμα του Συνεδρίου ήταν: “Ο Παπαδιαμάντης και η επικαιρότητά του”, το οποίο αντιμετωπίσθηκε σε τρεις επιμέρους ενότητες:

Η Α' ενότητα “Ο Παπαδιαμάντης και η παράδοση” περιελάμβανε τα επιμέρους θέματα “Ο Παπαδιαμάντης ως εκφραστής της Ορθόδοξης παράδοσης” με εισηγητή τον Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ. Ιερόθεο, “Μη Θρησκευτικά, προς Θεού” με εισηγητή τον Φώτη Δημητρακόπουλο, πρόεδρο του Ιδρύματος Παπαδιαμαντικών Μελετών, και “Παπαδιαμάντης: εκκλησιαστικός εναντίον θρησκευτικού” με εισηγητή τον Δημήτριο Μαυρόπουλο, εκδότη - θεολόγο.

Η Β’ ενότητα “Ο Παπαδιαμάντης και η εκκλησιαστική ζωή” περιελάμβανε τα επιμέρους θέματα: “Λειτουργικό ήθος στον Παπαδιαμάντη” με εισηγητή τον Ανέστη Κεσελόπουλο, καθηγητή Θεολογικής Σχολής Α.Π. Θεσσαλονίκης, “Ο Ιερέας στον Παπαδιαμάντη” με εισηγητή τον Αρχιμ. Ανανία Κουστένη, “Ο ψάλτης Παπαδιαμάντης” με εισηγητή τον Άγγελο Μαντά.

Η Γ’ ενότητα “Ο Παπαδιαμάντης και ο κόσμος” περιελάμβανε τα επιμέρους θέματα: “Παπαδιαμάντης - Ντοστογιέφσκυ” με εισηγητή τον Σεβ. Μητροπολίτη πρ. Ερζεγοβίνης κ. Αθανάσιο Γιέφτιτς, “Η οδύνη στον ορθόδοξο Παπαδιαμάντη” με εισηγητή τον μοναχό Μωϋσή Αγιορείτη, και “Ο πολιτικός Παπαδιαμάντης” με εισηγητή τον συγγραφέα Σαράντο Καργάκο.

Παρών στην διημερίδα ήταν και ο κύριος μελετητής και εκδότης των Απάντων του Παπαδιαμάντη, καθηγητής κ. Νικόλαος Τριανταφυλλόπουλος.

Την διημερίδα προλόγισε ο Πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος, Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος.

Κύριο θέμα: Διημερίδα για τον “Πρίγκιπα των Ελλήνων λογογράφων” - Ο Παπαδιαμάντης και η επικαιρότητά τουΣτην εναρκτήρια ομιλία του ο Μακαριώτατος αναφέρθηκε στην προσωπικότητα του Παπαδιαμάντη, τον λόγο του οποίου χαρακτήρισε “κριτήριο για επαναφορά μας στην πορεία του Γένους και ως ερέθισμα αυτοσυνειδησίας”. Μίλησε για τον “ιδιόρρυθμο”, τον “επαναστάτη”, τον αφιλάργυρο, τον αντικομφορμιστή, τον λαϊκό, τον παραδοσιακό, τον κριτικό Παπαδιαμάντη, που είχε στολίδια ψυχικά “τήν ταπείνωση, την απλότητα και την συναίσθηση της αμαρτωλότητας”. Για τον Παπαδιαμάντη που ήταν “τέκνον γνήσιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας”, και έζησε σε καιρούς παράλληλους με τους δικούς μας, όπου “εγκαταλείπεται η γνησιότητα των στοιχείων της ζωής μας και κινδυνεύουμε από την αλλοτρίωση”.

Την ομιλία του τελείωσε ο Μακαριώτατος προφέροντας λόγια - παροτρύνσεις του Παπαδιαμάντη και καλώντας τους ακροατάς “σέ μια επιστράτευση αγάπης για την συντήρηση αυτής της πίστεως, για μια αληθινή αλλαγή εσώτερη και ψυχική, με βάση τις διαιώνιες αρχές του Γένους μας”.

Οι εισηγήσεις που ακολούθησαν ήσαν πολύ ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες.

Μά εξίσου ενδιαφέρουσες ήσαν οι συζητήσεις που ακολουθούσαν στο τέλος κάθε ενότητος, στις οποίες φάνηκε το υψηλό επίπεδο των συνέδρων και των εισηγητών.

Θα αναφέρουμε ενδεικτικά τις ερωτήσεις που ακολούθησαν την πρώτη ενότητα εισηγήσεων: –Ο Παπαδιαμάντης θα συμφωνούσε με το Συνέδριο αυτό και αν ζούσε θα ερχόταν να παραστή στις εργασίες του; –Αφού η εποχή του Παπαδιαμάντη δεν διαφέρει από την σημερινή, γιατί δεν έγιναν οι παράλληλες συγκρίσεις και ο έλεγχος των κακώς κειμένων; –Τα θαυμάσια σε περιεχόμενο κείμενα του Παπαδιαμάντη καθίστανται απρόσιτα λόγω γλώσσας στα νέα παιδιά, μήπως τίθεται θέμα μεταγλώτισσης;

Επίσης, τέθηκαν στην συζήτηση θέματα όπως: η νέκρωση της παραδόσεως, ο εκφυλισμός ζωτικών εννοιών της παράδοσης, κριτήρια παραδοσιακότητος, κ.ά.

Η διημερίδα έκλεισε με “Παπαδιαμαντικούς ύμνους” που έψαλε η Χορωδία του εν Αθήναις Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως με χοράρχη τον άρχοντα Πρωτοψάλτη κ. Δημοσθένη Παϊκόπουλο, και με την προβολή της ταινίας “Η γωνιά του Παραδείσου” της σκηνοθέτιδος Λένας Βουδούρη με πρόλογο του φιλολόγου κ. Κωνσταντίνου Γανωτή.

Όπως προαναφέραμε ο Σεβ. Μητροπολίτης μας έκανε την πρώτη εισήγηση του Συνεδρίου που είχε θέμα “Ο Παπαδιαμάντης ως εκφραστής της Ορθόδοξης παράδοσης”. Τμήματα της ομιλίας αυτής θα δημοσιεύσουμε σε επόμενα τεύχη. Προς το παρόν παραθέτουμε την περίληψή της:

“Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στα έργα του εκφράζει την Ορθόδοξη Εκκλησιαστική Παράδοση, αφού η ορθόδοξη θεολογία ήταν εφαρμοσμένη και το εκκλησιαστικό ήθος βιωμένο στα πρόσωπα που περιγράφονται στα κείμενά του και μέσα από αυτήν την περιγραφή εξέθετε την εσωτερική του κατάσταση, το καρδιακό του βίωμα.

1. Δεν πρέπει κανείς να συγκρίνη τα έργα του Παπαδιαμάντη με τα έργα των φιλοκαλικών Πατέρων της Εκκλησίας, από την άποψη ότι τα έργα των Πατέρων έχουν άλλη αποστολή, αφού αποβλέπουν στην καθοδήγηση του ανθρώπου προς την θέωση, ενώ ο Παπαδιαμάντης, που έχει επηρεασθή από την ορθόδοξη παράδοση, όπως βιωνόταν στην κοινότητα της Σκιάθου, περιέγραψε μια κοινωνία που ζούσε μέσα στην λατρευτική παράδοση της Εκκλησίας και εξασκούσε την υπομονή, την καρτερία, διακατεχόταν από την πίστη στον Θεό. Ο Παπαδιαμάντης ήταν “ο μεγάλος ζωγράφος των ταπεινών” κατά τον Κωστή Παλαμά.

Πάντως ο Παπαδιαμάντης έζησε σε όλη την ζωή του με τον πόνο, που θεραπεύει την καρδιά, με βαθυτάτη αυτομεμψία, έζησε με ένα υψηλό αίσθημα δικαιοσύνης, με έντονη ξενιτεία, μέσα σε μια λατρευτική κοινότητα. Το ορθόδοξο τέλος του ήταν ένδειξη της ζωής του και της αποδοχής της υπάρξεώς του από τον Θεό.

2. Ο Θεός του Παπαδιαμάντη είναι ο Θεός των Πατέρων και ιδιαιτέρως των Φιλοκαλικών Πατέρων, οι οποίοι είχαν εμπειρική γνώση του Θεού και μεγάλη φιλοθεΐα και φιλανθρωπία. Δεν είναι ο Θεός του Θωμά του Ακινάτη και του Ανσέλμου Καντερβουρίας. Είναι ο Θεός της αποκαλυπτικής αλήθειας, ο Θεός της αγάπης που συμπονάει τον άνθρωπο, που τον αγαπά, που αγαπά τους αμαρτωλούς οι οποίοι αισθάνονται την πνευματική τους φτώχεια.

3. Η ευσέβεια του Παπαδιαμάντη δεν έχει καμμία σχέση με τον καλβινιστικό πουριτανισμό, δεν διακρίνεται από κάποια προτεσταντική ηθική, αλλά είναι η ευσέβεια της ορθοδόξου παραδόσεως. Ο Παπαδιαμάντης δεν χωρίζει τους ανθρώπους σε καλούς και κακούς, σε ευσεβείς και ασεβείς, αλλά σε όλους βλέπει την εικόνα του Θεού και την πεπτωκυία φύση.

Ο Παπαδιαμάντης ήταν ένα ταπεινό μέλος της Εκκλησίας, αισθανόταν και λειτουργούσε ως μέλος της. Είχε συναίσθηση ότι ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας, του οποίου την Γέννηση και Ανάσταση υμνούσε και δόξαζε και υπήκουε ταπεινά στις αποφάσεις της Εκκλησίας.

5. Το κυριότερο γνώρισμα του Παπαδιαμάντη είναι ότι όλη του η προσωπικότητα ήταν λιβανισμένη, και αυτό το άρωμα του αγιορείτικου λιβανιού βγαίνει και προχέεται από την καρδιά του στο σώμα, στα δάκτυλα, στο μολύβι και στα γραπτά του. Τα κείμενά του είναι “λιβανάτα” από το μοσχοθυμίαμα της λατρείας, της προσευχής. Έχουν το ήθος της λατρείας, της υμνωδίας. Αυτή η λατρεία τον έκανε να παραμείνη ορθόδοξος στο φρόνημα, στο ήθος σε όλη του την ζωή.

6. Πολλοί ασχολήθηκαν με το έργο και το πρόσωπο του Παπαδιαμάντη, αλλά με συγκίνησε ιδιαιτέρως ο λόγος των Επαχτιτών - Ναυπακτίων λογοτεχνών, ίσως επειδή είμαι Μητροπολίτης Ναυπάκτου, ήτοι του Γιάννη Βλαχογιάννη, που υπήρξε και “προστάτης” του, και του Σταμάτη Σταματίου, του γνωστού Σταμ-Σταμ. Και οι δύο περιέγραψαν κατά τον καλύτερο τρόπο την προσωπικότητα του Παπαδιαμάντη.

Τελικά, ο Παπαδιαμάντης ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα, αλλά το σημαντικό είναι ότι η ύπαρξή του και τα γραπτά του εξακολουθούν και σήμερα να μας λιβανίζουν με το αγιορείτικο λιβάνι, με το λιβάνι της παράδοσής μας. Μέσα στα γραπτά του ο μπαρμπα-Αλέξανδρος πέρασε κατά τρόπον αριστουργηματικό όλον τον κόσμο της λατρείας και της ορθοδόξου παραδόσεως που γνώρισε στην πατρίδα του στην Σκιάθο.”

Ετικέτες: ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ

  • Προβολές: 1165

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance