Κύριο ἄρθρο: Το φαινόμενο της τρομοκρατίας

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε την 26η Αυγούστου στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», δηλαδή 16 ημέρες πριν τα τραγικά γεγονότα που συνέβησαν στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης στην Αμερική.

Βεβαίως, τότε που γράφηκε το άρθρο αυτό, δεν είχαν γίνει οι φοβερές τρομοκρατικές ενέργειες που συνεκλόνησαν όλον τον κόσμο και τις οποίες καταδικάζουμε απερίφραστα, αλλά όμως δεν παύει να κινήται σε μιά προοπτική εκτόνωσης της κατάστασης.

Εκφράζω την λύπη μου για τα αθώα θύματα που υποφέρουν στην Αμερική και όλον τον κόσμο από τρομοκρατικές ενέργειες και ελπίζω ότι η ηγεσία της Αμερικής συνεπικουρούμενη από τις ηγεσίες των άλλων προηγμένων Κρατών θα βοηθήση στο να αντιμετωπισθούν με ωριμότητα και δικαιοσύνη τα προβλήματα που μαστίζουν τον πλανήτη μας. Διότι είναι αλήθεια ότι ο πόνος που βιώνεται στα όρια της προσωπικής ζωής ωριμάζει πιό πολύ τούς ανθρώπους και είναι υπαρξιακό στοιχείο του ανθρώπου, αφού κατά τον Ντοστογιέφσκυ «πονάω, άρα υπάρχω».

Καί με την ευκαιρία αυτή εκφράζω την βαθειά μου συμπάθεια στον Αμερικανικό λαό για ό,τι συνέβη, έναν λαό που διαθέτει αρκετά στοιχεία, λόγω αποτυχίας άλλων θρησκευτικών ιδεολογιών, για να γνωρίση την Ρωμηοσύνη. Στά πολλά Συνέδρια που συμμετείχα στην Αμερική και σε ομιλίες μου σε Πανεπιστήμια και αλλού διέκρινα την αγωνία πολλών Αμερικανών για υπαρξιακά θέματα και την αναζήτηση της Ορθοδόξου ζωής, γι’ αυτό και έχω πολλούς και καλούς φίλους στην Αμερική, ιδίως στο Σιάτλ, την Τακόμα, την Βοστώνη και την Ατλάντα. Πιστεύω δέ ότι το μέλλον της Ορθοδοξίας βρίσκεται στην Αμερική. Επίσης, στην Αμερική ζούν και εργάζονται με αξιόλογο ζήλο πολλοί Ναυπάκτιοι με τούς οποίους έχω καλές σχέσεις. Επομένως, τα όσα αναδημοσιεύονται στην συνέχεια δεν αναφέρονται στούς λαούς, αλλά τις ηγεσίες, αφού οι λαοί είναι θύματα αστόχων ενεργειών της «ειδικευμένης τάξεως» ή της «τάξης των ειδημόνων» με την περίεργη πουριτανική και φονταμενταλιστική ιδεολογία.

* * *

Η ετυμολογία της λέξεως τρομοκρατία δηλώνει την επικράτηση και την επιβολή διά του τρόμου και αναφέρεται στις περιπτώσεις εκείνες που με διάφορες απαράδεκτες ενέργειες, οι οποίες σχετίζονται με φόνους, εξασκείται μιά τρομοκρατία στις κοινωνίες. Όμως η λέξη τρομοκρατία μπορεί να προσλάβη και την έννοια του τρόμου που προκαλεί το Κράτος ή οι οργανωμένες κοινωνίες. Πιθανόν να θεωρηθή αυθαίρετη η τελευταία ερμηνεία, αλλά δείχνει και την άλλη πλευρά του νομίσματος, όσο και αν θεωρήται πολύ πικρή αλήθεια.

Μέ όσα θα γράψω στην συνέχεια δεν σημαίνει ότι αποδέχομαι, υιοθετώ και εγκρίνω διάφορες τρομοκρατικές ενέργειες που στοιχίζουν την ζωή των ανθρώπων. Αντίθετα μάλιστα τις καταδικάζω απερίφραστα, διότι δεν λύνουν κανένα πρόβλημα, μάλλον περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τα προβλήματα, αφού δίδουν την δυνατότητα σε άλλους «νόμιμους» τρομοκράτες να επεμβαίνουν δραστικά και να καταργούν τα αναφαίρετα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού. Όμως δεν μπορώ να αμνηστεύσω και τις τρομοκρατίες που εξασκούνται επιστημονικά από φορείς της οποιασδήποτε εξουσίας ή ακόμη να παραθεωρήσω την τρομοκρατία που επιχειρείται από τα κράτη εκείνα τα οποία θεωρούν τούς εαυτούς τους ως «χωροφύλακες» της ανθρωπότητος.

Κατ’ αρχάς πρέπει να παρατηρηθή ότι στις ανθρώπινες κοινωνίες εξασκείται μιά φοβερή πίεση και παρατηρούνται πολλές και ποικίλες αντιθέσεις. Δέν υπάρχει τίποτε το ακίνητο, αλλά όλα κινούνται, μεταβάλλονται.

Είναι γνωστόν ότι στην προσωκρατική φιλοσοφία υπήρχαν δύο βασικές τάσεις, όπως η Ελεατική Σχολή, που έθετε σάν βάση το ακίνητο όν, και η Σχολή του Ηρακλείτου, που πίστευε στο «γίγνεσθαι», αφού κατά τον Ηράκλειτο ο κόσμος προέρχεται από το πύρ, που εξελίσσεται στο νερό, στην συνέχεια στην γή και από την γή επανέρχεται πάλι στο πύρ. Μέσα σε αυτήν την προοπτική ο Ηράκλειτος υπεστήριζε: «πόλεμος πάντων μέν πατήρ εστι, πάντων δέ βασιλεύς, και τούς μέν θεούς έδειξε τούς δέ ανθρώπους, τούς μέν δούλους εποίησε τούς δέ ελευθέρους». Μέσα στα πλαίσια αυτά πρέπει να τεθή το ηρακλείτειο ρητό «τα πάντα ρεί».

Κατά μία ερμηνεία, ακόμη και η ειρήνη, όταν απουσιάζει ο πόλεμος, είναι μιά μορφή πολέμου, γιατί εξασκούνται διάφορες πιέσεις, οπότε στις ανθρώπινες κοινωνίες παρατηρούμε μιά διαρκή πάλη των τάξεων, μιά σύγκρουση των ατομικών δικαιωμάτων μιά προσπάθεια επιβουλής μιάς νοοτροπίας σε βάρος κάποιας άλλης. Στίς ανθρώπινες πτωτικές κοινωνίες οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες και κατά κάποιον τρόπο φυσικές στο αφύσικό τους.

Ο νομπελίστας Κόνραντ Λόρεντς, ερευνώντας και παρατηρώντας τον φυσικό κόσμο, κάνει λόγο για την λεγομένη «αισθητηριακή εντροπία» και ισχυρίζεται ότι στο ζωϊκό βασίλειο παρατηρείται μιά ισορροπία, ακριβώς γιατί λειτουργούν ανταγωνιστικά δύο είδη ερεθισμάτων: το ένα ονομάζεται «θετική εκγύμναση (δυνάμωση)» και έχει σχέση με το αίσθημα της ευχαρίστησης, και το άλλο ονομάζεται «αρνητική εκγύμναση (αναστολή - αποεξάρτηση)» που έχει σχέση με το αίσθημα της δυσαρέσκειας και αποτελεί «αντίβαρο προς τις διεγέρσεις της ευχαρίστησης».

Μέ τον συνδυασμό αυτών των «δύο ειδών αισθημάτων» παρατηρείται μιά ισορροπία στην φύση μεταξύ των ζώων. Αυτό το ίδιο έπρεπε να ισχύη και μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες. Όμως επειδή ο άνθρωπος έχει το προνόμιο της ελευθερίας που απουσιάζει παντελώς από τα ζώα, οδηγείται στην ανισορροπία μεταξύ των δύο αυτών ισορροπικών καταστάσεων, με αποτέλεσμα να εξασκούνται διάφορες πιέσεις από την μιά πλευρά σε βάρος της άλλης, όταν απορρυθμίζεται ο μηχανισμός «του συστήματος ευχαρίστησης - απέχθειας». Η προσπάθεια αποκτήσεως της επιτυχίας χωρίς κόπο και διάφορες ανασταλτικές ενέργειες οδηγούν αναπόφευκτα «σε μιά επικίνδυνη κατάσταση, ακόμα και στην πλήρη καταστροφή ενός πολιτισμού» καθώς επίσης οδηγεί στην «διαστροφή».

Επομένως, μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες εξασκείται μιά τρομοκρατία μιάς κατηγορίας ανθρώπων έναντι άλλων κατηγοριών, μιά καταπίεση αφόρητη, επειδή επιδιώκεται το δίκαιο της τάξης τους. Καί το φοβερότερο από όλα είναι ότι εξασκείται μιά «τρομοκρατία» μέσα από τούς χώρους εκείνους στούς οποίους θα έπρεπε να επικρατή η δικαιοσύνη. Υπάρχουν περιπτώσεις που τα δικαστήρια σφάλλουν και εκδίδουν αποφάσεις που προσβάλλουν το ίδιο το δίκαιο, πράγμα το οποίο προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις. Άλλωστε, είναι γνωστή η απάντηση που έδωσε ο Σκύθης φιλόσοφος Ανάχαρσις στον Σόλωνα τον Αθηναίο: «μηδέν των αραχνίων διαφέρειν των γραμμάτων (δηλ. των νόμων), αλλ’ ως εκείνα τούς μέν ασθενείς και λεπτούς των αλισκομένων καθέξειν, υπό δέ των δυνατών και πλουσίων διαρραγήσασθαι». Βεβαίως, αναγνωρίζουμε και επαινούμε τούς έντιμους δικαστές.

Τό χειρότερο όμως από όλα είναι όταν διάφορα κυρίαρχα κράτη που έχουν λόγο για το παγκόσμιο γίγνεσθαι βαπτίζουν ως τρομοκράτες μερικά άλλα κράτη, ενώ αυτά μπορεί να είναι θύματα μιάς εξασκήσεως τρομοκρατίας από τα πρώτα.

Ο Νόαμ Τσόμσκυ κάνει μιά ευρύτερη ανάλυση δύο σημείων που μάς ενδιαφέρουν στο θέμα μας. Τό ένα είναι το πώς επιτυγχάνεται ο έλεγχος των μέσων με το πνεύμα της «δημοκρατίας του θεατή» αλλά και με τις λεγόμενες «δημόσιες σχέσεις». Γράφει ότι «οι δημόσιες σχέσεις είναι μιά τεράστια βιομηχανία... Τό βασικό τους καθήκον ήταν να ελέγξουν την σκέψη του κοινού». Τό άλλο είναι πώς βαπτίζονται μερικά κράτη ως «κράτη εγκληματίες». Μεταξύ των άλλων παραδειγμάτων αναφέρει τον Σαντάμ Χουσεΐν, ο οποίος όταν είχε εμπορικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ήταν «ευνοούμενος φίλος και εμπορικός συνεταίρος» ήταν καλός, ενώ η κατάσταση αυτή άλλαξε «μήνες λίγους αργότερα, όταν ερμήνευσε την προθυμία των ΗΠΑ να του επιτρέψουν να τροποποιήση τα σύνορα με το Κουβέϊτ διά της βίας ως έγκριση για την ανάληψη του ελέγχου της χώρας», οπότε επηκολούθησε ο πόλεμος του περσικού κόλπου.

Κάνοντας λόγο για τις κοινωνικές συγκρούσεις, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι κατά την ορθόδοξη θεολογία ο κόσμος ολόκληρος μετά την πτώση είναι ένας κόσμος γεμάτος αντιφάσεις και αντιθέσεις. Τό ίδιο ισχύει και για τον άνθρωπο που διαθέτει την ελευθερία και η οποία μπορεί να εκφρασθή με την θετική της μορφή (αγάπη) αλλά και με την αρνητική της μορφή (μηδέν), διότι η ελευθερία είναι και προνόμιο για τον άνθρωπο, αλλά και πρόβλημα, είναι ρίσκο με πολλές εξελίξεις. Φυσικά προτιμώ την ελευθερία, παρά την δικτατορία. Γιά τον λόγο αυτόν η εξουσία εκλαμβάνεται ως ένα αναγκαίο κακό, όπως για παράδειγμα ο θάνατος. Οι προπτωτικές καταστάσεις δεν υπερβαίνονται παρά μόνον με την υπέρβαση του θανάτου, που δεν επιτυγχάνεται με την θύραθεν φιλοσοφία, ιδεολογία και ηθικολογία.

Έπειτα στην Ορθόδοξη Παράδοση πιστεύουμε ότι η ανθρώπινη δικαιοσύνη είναι ατελής, ατελέστατη, και δεν μπορεί να λύση κανένα απολύτως πρόβλημα, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο αποβλέπουμε στην βίωση της θείας δικαιοσύνης.

Όμως ένας άνθρωπος που δεν εμπνέεται από την ορθόδοξη παράδοση, με την βίωση του προσώπου και με ό,τι αυτό συνεπάγεται, και δεν έχει αντιστάσεις για να ξεπερνά τις παντός είδους πιέσεις, γίνεται θύμα της τρομοκρατίας και κατά τρόπο φυσικό γίνεται και θύτης.

Γράφοντας όλα αυτά δεν προσπαθώ να δικαιώσω την τρομοκρατία που συνδέεται με φόνους, αλλά προσπαθώ να ερμηνεύσω τις αντιδράσεις και να αναλύσω πώς είναι δυνατόν ο θεωρούμενος θύτης να είναι στην ουσία θύμα και πώς τα λεγόμενα θύματα της τρομοκρατίας μπορεί να είναι θύτες ή να εκφράζουν την νοοτροπία των θυτών.

Όταν σε μιά κοινωνία δεν υπάρχουν και δεν λειτουργούν «μηχανισμοί αναστολής και απο-εξάρτησης» τότε οδηγούμαστε αναπόφευκτα σε τρομοκρατικές ενέργειες, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ή δημιουργούμε το φαινόμενο «Πάσαρη» ή το εκμεταλλευόμαστε για εγκαθίδρυση μιάς άλλης υψηλού επιπέδου πίεσης.

Ετικέτες: ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ

  • Προβολές: 1337

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance