Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Ο Σταυρός και η ασφαλέστερη «διακινδύνευση»

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Τις σκέψεις που διατυπώνω παρακάτω μου τις δημιούργησαν κάποιες «ριψοκίνδυνες» απόψεις που διάβασα για το «ρίσκο» στην πνευματική και εκκλησιαστική ζωή.

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος μας διαβεβαιώνει ότι κανένας δεν εισήλθε στην Βασιλεία των ουρανών «μετ’ ανέσεως». Αυτό είναι μιά δύσκολη αλήθεια. Η οδός η «απάγουσα εις την ζωήν» είναι «τεθλιμμένη». Έχει κόπο και πόνο. Τόν κόπο της, βέβαια, τον αναλαμβάνει κανείς εφόσον το θέλει. Είναι πράξη ελευθερίας. Τό θέμα, όμως, είναι ότι ο πόνος γενικά έχει συνδεθή με την ζωή μας, έγινε γνώρισμα της φύσεώς μας. Γι’ αυτό χρειάζεται μελέτη και αντιμετώπιση. Σύμφωνα, λοιπόν, με την διδασκαλία των αγίων Πατέρων οι πόνοι χωρίζονται σε εκούσιους και ακούσιους, σε αυτούς που είναι επιλογή των ανθρώπων και σε αυτούς που έρχονται χωρίς να τούς επιθυμή κανείς. Όλοι, όμως, οι πόνοι, εκούσιοι και ακούσιοι, μπορούν να γίνουν τρόποι βιώσεως του μυστηρίου του Σταυρού στην προσωπική ζωή των πιστών. Αρκεί, βέβαια, να υπάρχη το υπόστρωμα της ορθής πίστεως, του ορθού προσανατολισμού της καρδιάς.

Είναι βασική διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας ότι θεμέλιο της εκκλησιαστικής ζωής είναι ο Σταυρός του Χριστού, ο Σταυρός ως θεολογία και ως προσωπική άσκηση.

Η θεολογία του σταυρού, συνδεδεμένη με την ανάσταση, είναι περίληψη όλης της ορθόδοξης Χριστολογίας. Όταν ομολογούμε ότι ο Χριστός έπαθε πραγματικά επάνω στον σταυρό, ομολογούμε ότι είναι τέλειος άνθρωπος, ότι η ενανθρώπησή Του δεν είναι φαντασία. Μέ την ανθρώπινη φύση Του πήρε επάνω Του τα αποτελέσματα της εγκαταλείψεώς μας από τον Θεό, λόγω της υπερήφανης απομακρύνσεώς μας από την «δεσποτεία» Του. Μέ όλη την επί γής ζωή Του, αλλά ιδιαίτερα με τα Πάθη, τον Σταυρό και την Ανάσταση έγινε η απαρχή «άλλης βιοτής, της αιωνίου».

Ο σταυρός, ως άσκηση, είναι η έμπονη απεξάρτηση από όλες τις εσωτερικές και εξωτερικές εξαρτήσεις, σε πράγματα ή νοήματα, που δεν μάς αφήνουν να κινηθούμε ελεύθερα προς τον Θεό και γίνονται αιτία να δημιουργούνται τριβές και συγκρούσεις με τούς συνανθρώπους μας. Ο σταυρός στην προσωπική ζωή του κάθε πιστού είναι το μαρτύριο της αρνήσεως του «ιδίου θελήματος», του θανατηφόρου πάθους της φιλαυτίας, η οποία είναι μητέρα όλων των παθών. Η ανάληψη αυτού του μαρτυρίου γίνεται προκειμένου να πραγματοποιηθή «ως εν ουρανώ και επί της γής» το θέλημα του ουρανίου Πατρός· να αποκατασταθή, δηλαδή, ο άνθρωπος στην φυσιολογική του προοπτική και πορεία, να λειτουργήση η ύπαρξή του θεολογικά ή, με άλλη διατύπωση, να αποκαθαρθή το «κατ’ εικόνα» και να ενωθή με το Αρχέτυπο.

Μέσα στην καθημερινότητα, την κυριαρχημένη από πάθη, αυτό το «χριστομίμητο μαρτύριο» βιώνεται ως «ρίσκο», ως ριψοκίνδυνη πορεία σε τεντωμένο σχοινί, κάτω από το οποίο χάσκει η άβυσσος της απωλείας. Ο μακαριστός Αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος, περιγράφοντας την πνευματική του πορεία στο βιβλίο «Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί», γράφει: «Διακατείχεν εμέ ο φόβος μή τυχόν παραβώ τάς εντολάς του Κυρίου και τοιουτοτρόπως απολεσθώ. Κατ’ εκείνους τούς βαρείς μέν, αλλ’ ευλογημένους χρόνους, το "ζήν" κατά τάς ευαγγελικάς εντολάς εδημιούργει εν εμοί την αίσθησιν πορείας επί σχοινίου τεταμένου υπεράνω της αβύσσου και συνδέοντος τα δύο άκρα αυτής». Μιά τέτοιου είδους σχοινοβασία απαιτεί τόλμη με στέρεη βάση· δεν εμπνέεται από νεφελώδη συναισθήματα· γεννιέται από την ζωντανή πίστη και την αγάπη στο λόγο και το πρόσωπο του Χριστού. Ο π. Σωφρόνιος συνεχίζει την περιγραφή του, γράφοντας: «Ταχέως η αίσθησις αύτη –της σχοινοβασίας– μετεβλήθη εις όρασιν των εσταυρωμένων χειρών του Χριστού, του συνάγοντος εις έν τούς διεστώτας ορίζοντας του κόσμου: τούς διηρημένους υπό της έχθρας λαούς». Η «σχοινοβασία» του π. Σωφρονίου είχε «στόχο», δεν ήταν πορεία στο κενό, δεν ήταν πλεύση χωρίς πυξίδα στο άγνωστο· δεν διακατεχόταν από την επιθυμία της «ομορφιάς του απρόβλεπτου», δεν αφηνόταν να ρυθμίζεται από την «ξαφνικότητα» των γεγονότων· είχε προσηλωμένο τον νού του στον Χριστό, και η πορεία του είχε ως «στόχο» το «τέλος» των ευαγγελικών εντολών, που είναι η υπόσχεση του Χριστού: «προς αυτόν ελευσόμεθα και μονήν παρ’ αυτώ ποιήσομεν», δηλαδή, η διαμονή του Θεού μέσα στον άνθρωπο και του ανθρώπου μέσα στον Θεό.

Αυτή η πορεία, βέβαια, έχει «ρίσκο» και «κόστος». Στό σημείο αυτό πρέπει να διευκρινισθή ότι κατά την πνευματική μας πορεία, μέσα στο πλαίσιο του μυστηρίου της Εκκλησίας, δεν «ρισκάρουμε» την σωτηρία μας, δεν «διακινδυνεύουμε» το αιώνιο μέλλον μας, δεν αφήνουμε την ύπαρξή μας να πληρώση το υπέρογκο «κόστος» του αφανισμού μας από την χορεία των φίλων του Αρνίου. «Διακινδυνεύουμε με ασφάλεια», μέσα στον παρόντα αιώνα, το θνητό μας θέλημα, την ανάπαυσή μας, την φιλαυτία μας, εμπνεόμενοι από την πίστη των Πατέρων μας. «Η ασφαλεστέρα "διακινδύνευσις" είναι να εμπιστευθώμεν εαυτούς μετά παιδικής απλότητος εις την Πρόνοιαν του Θεού, κατά την αναζήτησιν της ζωής, εν τή οποία η πρώτη θέσις έχει δοθή εις τον Χριστόν» (π. Σωφρόνιος).

Είναι γεγονός ότι καθετί που αντιστρατεύεται στις ορέξεις μας, στούς προγραμματισμένους στόχους μας, που δοκιμάζει την αίσθηση της αξιοπρέπειάς μας, θέλει ψυχή «ριψοκίνδυνη», αποφασισμένη να «ρισκάρη», να υποστή πόνους, αμφισβητήσεις, διασυρμούς από τούς «υιούς του αιώνος τούτου», αλλά και από τούς ένδοθεν ασταύρωτους λογισμούς των παθών. Αυτό το «ρισκάρισμα» χρειάζεται πίστη με παιδική απλότητα στην Πρόνοια του Θεού. Δέν χρειάζεται την γεμάτη φθόνο «εξυπνάδα» του Φιδιού, ούτε την ανώριμη ευπιστία και αβουλία του Αδάμ.

Η ευπιστία και η αβουλία είναι επικίνδυνες, ως «ου κατ’ επίγνωσιν» ριψοκίνδυνες. Δέν πρέπει να ξεχνάμε ότι η τραγωδία όλου του ανθρωπίνου γένους ξεκίνησε από το «ριψοκίνδυνο» πνεύμα του Αδάμ, που «διακινδύνεψε» –και έχασε τελικά– τον Παράδεισο, όταν αποπειράθηκε –επιθυμώντας ίσως το «ξαφνικό» και το «άγνωστο»– να αποκτήση εμπειρική γνώση της πρότασης που του έκανε η Εύα. Τό «κόστος» που πλήρωσε το ανθρώπινο γένος ανέβασε τον Υιό του Θεού, με το ανθρώπινο πρόσλημα, στον Σταυρό του Γολγοθά.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν παίζει με την ζωή και τον θάνατο των παιδιών της. Τά βοηθά να νηπιάζουν ως προς την κακία, να ωριμάζουν ως προς την φρόνηση, να «απλοποιούνται» στην καρδιά και να βεβαιώνονται υπαρξιακά στην πίστη, η οποία, ενώ είναι πορεία πέρα από τα όρια της σαρκικής λογικής, εν τούτοις την χαρακτηρίζει η ασφάλεια -η απρόσβλητη ασφάλεια του αποκαλυπτικού λόγου των Γραφών. Η ζωή που εμπνέει είναι η ασφαλέστερη «διακινδύνευση», είναι ένα ακίνδυνο άλμα στην άβυσσο των κριμάτων του Θεού.

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 1202

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance