Γεγονός καὶ Σχόλιο: Οι λόγιοι και στοχαστές

Συχνά σε θεολόγους και Κληρικούς που ασχολούνται με τα θεολογικά γράμματα, οι οποίοι ομιλούν και γράφουν για διάφορα θέματα μέσα από την εκκλησιαστική προοπτική, τούς αποδίδουν το επίθετο του λογίου και του στοχαστού. Βέβαια δεν αποκλείεται το γεγονός να είναι μερικοί από αυτούς λόγιοι και στοχαστές, με κοσμικά κριτήρια, αλλά αυτός ο χαρακτηρισμός δεν μπορεί να αποδοθή σε εκείνους τούς Κληρικούς που θέλουν να παραμένουν σταθεροί και προσανατολισμένοι στην πατερική ορθόδοξη παράδοση. Καί αυτό γιατί δεν μπορεί να συνδεθή ο όρος του λογίου και κυρίως του στοχαστού με την ορθόδοξη θεολογία.

Η λέξη λόγιος χαρακτηρίζει έναν άνθρωπο που μελετά με την λογική του ένα θέμα και στην συνέχεια διατυπώνει τις απόψεις του. Επίσης, η λέξη στοχαστής έχει την έννοια ότι προσθέτει πάνω στα θεολογικά θέματα την δική του άποψη, την οποία επεξεργάζεται λογικά.

Οι άγιοι Πατέρες όμως δεν ήταν ούτε λόγιοι ούτε στοχαστές με αυτήν την σημασία των λέξεων. Καί αυτό γιατί οι άγιοι Πατέρες, καίτοι σπούδασαν την ανθρώπινη σοφία και επιστήμη, εν τούτοις σε θεολογικά ζητήματα δεν στοχάζονταν, αφού συνδέονταν με τον αποκαλυπτικό λόγο. Αυτό σημαίνει ότι η θεολογική γνώση που είχαν ήταν εμπειρία και όχι στοχασμός. Ο Θεός απεκάλυψε τον λόγο Του στην καθαρή καρδιά τους και εκείνοι, χρησιμοποιώντας την ανθρώπινη σπουδή, εξέφραζαν αύτήν την εμπειρία χωρίς να στοχάζωνται. Συνήθως οι αιρετικοί επειδή δεν είχαν προσωπική μέθεξη του Θεού, ακριβώς διότι δεν είχαν χρησιμοποιήσει την ορθόδοξη γνωσιολογική μεθοδολογία, ήταν και λέγονται λόγιοι και στοχαστές.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει ότι οι άγιοι Πατέρες δεν θεολογούσαν «αριστοτελικώς», αλλά «αλιευτικώς», δηλαδή δεν θεολογούσαν κατά τον τρόπο και την μέθοδο του Αριστοτέλη, με την λογική και τον στοχασμό, αλλά με την μέθοδο των αγίων Αποστόλων, που ήταν η αποταγή των υλικών αγαθών, η υποταγή στον Χριστό και η ανάβαση, ύστερα από πορεία προσωπικής καθάρσεως, στο Όρος του Θαβώρ.

Ένας άλλος άγιος, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, χρησιμοποιεί μιά άλλη φράση για να δείξη τον τρόπο με τον οποίο θεολογούσαν οι άγιοι Πατέρες. Γράφει κάπου ότι οι άγιοι ήταν «πάσχοντες τα θεία και ου διανοούμενοι». Δηλαδή, οι άγιοι έπασχαν τα θεία, που σημαίνει γνώριζαν τα θεία με την μέθεξη της ακτίστου Χάριτος του Θεού, και όχι ύστερα από διανοητική επεξεργασία και ισχυρά και έντονη διεργασία του λογικού. Βεβαίως το λογικό του ανθρώπου δεν παραθεωρείται από τούς αγίους Πατέρας, αλλά απλώς επέχει την θέση του οργάνου που διατυπώνει την εμπειρία και το οποίο όργανο δεν έχει αρμοδιότητα να συλλάβη τα θεία.

Όσοι δέ από τούς θεολόγους και τούς Κληρικούς θέλουν να μελετούν και να γράφουν για θεολογικά θέματα, ακολουθώντας τούς αγίους Πατέρας και περιγράφοντας την διδασκαλία τους, δεν μπορούν να στοχάζωνται. Γιατί κάθε στοχασμός, ακόμη και σε πατερικά κείμενα οδηγεί σε παρερμηνεία, σε πλάνη.

Ακριβώς για τον λόγο αυτόν, όταν ομιλώ για τούς αγίους Πατέρας και αναπτύσσω την διδασκαλία τους, δεν αισθάνομαι ως λόγιος και στοχαστής γιατί δεν προσπαθώ να στοχαστώ πάνω στην διδασκαλία τους, αλλά προσπαθώ να την περιγράψω κατά το δυνατόν ακριβώς, χωρίς να προσθέτω τούς στοχασμούς μου. Γι’ αυτό, άλλωστε, και δυσανασχετώ όταν με χαρακτηρίζουν λόγιο και στοχαστή Κληρικό, γιατί αυτούς τούς όρους τούς συνδέω με τούς αιρετικούς ή τούς αιρετικίζοντας.

Ν.Ι.

Ετικέτες: ΓΕΓΟΝΟΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΟ

  • Προβολές: 1160

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance