Βιβλιοπαρουσίαση: “Ιερός Χρύσανθος”

της μοναχής Ευθυμίας, Ηγουμένης Ι. Μ. Αγίου Κοσμά Αιτωλού

«Ιερός Χρύσανθος»Η Ιερὰ Μονή Αγίου Κοσμά του Αιτωλού Μεγάλου Δένδρου εξέδωσε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για έναν πολύ αξιόλογο λόγιο Ιερομόναχο του 18ου αιώνα. Πρόκειται για τον Ιερό Χρύσανθο τον αδελφό του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού.

Ο Χρύσανθος γεννήθηκε στο χωριό Ταξιάρχης της επαρχίας Αποκούρου (δήμος Θερμίων σήμερα) και είναι μεγαλύτερος από τον Άγιο Κοσμά, ο οποίος γεννήθηκε το 1714 στο Μέγα Δένδρο (το πιθανότερο), κεφαλοχώρι της ίδιας επαρχίας, όπου εν τώ μεταξύ μετεκόμησαν οι γονείς τους.

Ο Χρύσανθος μορφώθηκε περισσότερο από τον άγιο Κοσμά. Είχε μεγάλη έφεση προς την επιστήμη και διέθεσε για τον καταρτισμό του περί τα 25 χρόνια κοντά στούς μεγαλύτερους δασκάλους της εποχής του (μερικά από αυτά στην Κέρκυρα για να ακούση τον εικοσάχρονο Νικηφόρο Θεοτόκη, ενώ αυτός ήταν 40 χρονών και πλέον), πρίν καταλάβη την κορυφαία επιστημονική θέση του ελληνισμού: σχολάρχης στην Μεγάλη του Γένους Σχολή. Εσχολάρχησε από τον Μάρτιο του 1769 μέχρι το 1773 διδάσκοντας φιλοσοφία και μαθηματικά με εξαιρετικά υψηλό μισθό 1000 γρόσια.

Εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη «διά τάς καιρικάς αταξίας» και κατέφυγε στην Νάξο, όπου ίδρυσε σχολή στην οποία δίδαξε μέχρι τον θάνατο του το 1785.

Ποιές άραγε να είναι οι «καιρικές αταξίες». Η μοναχή Ευθυμία, συγγραφέας του βιβλίου, αφού διερευνά όλες τις πηγές και τις καταστάσεις της εποχής καταλήγει ότι ο πολύς Χρύσανθος έγινε το εξιλαστήριο θύμα των ερίδων στο Φανάρι. Μικρότητες και προσωπικές επιδιώξεις δεν επέτρεψαν τον Χρύσανθο να προσφέρη όσο θα μπορούσε στην Κωνσταντινούπολη. «Θά μπορούσε ο ένας αδελφός να ανοίγη σχολεία σ’ όλη την Ελλάδα και ο άλλος να τα τροφοδοτή διά φωτισμένων και αξίων διδασκάλων και να χειραγωγή το Γένος». Πρόσφερε όμως αλλού. Εγκαταλείπει την Πόλη και εγκαθίσταται στην Νάξο.

Εκεί οι Φράγκοι προσπάθησαν να καταλύσουν την Ορθόδοξο πίστη, την ελληνική γλώσσα και την εθνική συνείδηση των κατοίκων. Έτσι δικαιολογείται ο αφορισμός του Αγίου Κοσμά «...και γιατί έφερεν ο Θεός τον Τούρκον και δεν έφερεν άλλο γένος... Διότι τα άλλα έθνη θα μάς έβλαπταν εις την πίστιν». Ο Πάπας εξαπολύει και κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στο νησί λατίνους μοναχούς, που ιδρύουν σχολεία. Η παιδεία είναι σχεδόν πλήρως στα χέρια τους.

Μέχρι την εμφάνιση στο νησί του Χρύσανθου, ο οποίος ιδρύει «το πλέον αξιολογώτερο Ορθόδοξο εκπαιδευτήριο της εποχής της Τουρκοκρατίας στις Κυκλάδες, την σχολή του Αγίου Γεωργίου Νάξου». Αυτός βέβαια από καθηγητής «φιλοσοφικών μαθημάτων» είναι τώρα διδάσκαλος «γραμματικής τέχνης», και από 1000 γρόσια παίρνει μόνο 150 ή και καθόλου, αλλά αυτό φαίνεται να μήν τον απασχολή. Τόν ευχαριστεί που διδάσκει στή νεολαία της Νάξου την ελληνορθόδοξη παιδεία και την διαφωτίζει για τις πλάνες των λατίνων. Πρέπει να είχε πολλούς μαθητές καθότι το γένος ενδιαφέρεται πιά για την μόρφωση των παιδιών του, όχι όμως και τον Νικόλαο Καλλιβούρτση (μετέπειτα Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη), ο οποίος όταν ο Χρύσανθος έφθασε εκεί πρέπει να ήταν 23 χρονών. Βρέθηκαν πάντως μαζί στο νησί για περίπου δύο χρόνια. Τά χρόνια που ο Άγιος Νικόδημος θα αποφάσιζε για την μετέπειτα πορεία του.

Γιά τον Χρύσανθο δεν έχουμε άμεσες πληροφορίες. Τό βιβλίο παρουσιάζει αυτούσια α) την αναφορά στον Πάπα του λατίνου επισκόπου Νάξου Ιωάννη Κρίσπι στην οποία φαίνονται οι προστριβές με την σχολή του Χρύσανθου. β) τις τρείς επιστολές του Μακαρίου, φίλου και διαδόχου του στην Πατριαρχική Ακαδημία, προς τον Χρύσανθο, γεμάτες επαίνους γι’ αυτόν. γ) την διαθήκη του ίδιου του Χρύσανθου.

Στήν διαθήκη του φαίνεται το Ορθόδοξο πνεύμα του, το ησυχαστικό ήθος του και η ακτημοσύνη του. Τήν βιβλιοθήκη του, η οποία είναι πολύ άξιόλογη και τις μελέτες του, αφήνει στή σχολή του Αγίου Γεωργίου. Αυτά όλα όμως κάηκαν κατά τον βομβαρδισμό της σχολής του παπικού τάγματος των Ουρσουλινών Νάξου, από τούς Άγγλους τον Οκτώβριο του 1944, όπου είχαν δοθεί (παραδόξως) προς «φύλαξιν».

Χ.Α.Μ.

Ετικέτες: Βιβλιοπαρουσίαση

  • Προβολές: 1209

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance