Κύριο ἄρθρο: Ιδεολογοποιημένος Χριστιανισμός και τρομοκρατία

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Δημοσιεύθηκε στην “Ελευθεροτυπία”, στις 5/8/2002

Τον καιρό αυτό παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις γύρω από το θέμα της τρομοκρατίας. Καί φυσικά χρειάζεται ανύστακτη προσπάθεια και θα έλεγα “εγκράτεια” για να μή καταλήξουμε στην τρομολαγνεία, που είναι μιά πνευματική ασθένεια, αλλά και κοινωνική ανωμαλία, αφού μέσα από τέτοιου είδους τρομολαγνείες, μερικοί περνούν απαρατήρητα διάφορες κοινωνικές αλλαγές που μπορεί να λειτουργούν σε βάρος του λαού.

Δεν πρόκειται με όσα θα ακολουθήσουν να αναφερθώ σε διάφορες πλευρές της τρομοκρατίας, αλλά θα εξετάσω μιά παράμετρο που κατά την γνώμη μου είναι σημαντική, διότι έχει σχέση με το ερώτημα πώς είναι δυνατόν μερικά “καλά” παιδιά, με καλό παρελθόντα βίο, παιδιά που προέρχονται από τον χριστιανικό χώρο να έχουν “μπλεχθή” στα δίκτυα της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Ν, με την τόση εγκληματική δραστηριότητα. Βεβαίως δεν είναι δυνατόν οι Κληρικοί, οι οικογένειες των οποίων προσέφεραν πολλά στην κοινωνία και την Εκκλησία, να κατηγορηθούν γενικά επειδή μερικά παιδιά ανεμείχθησαν σε τρομοκρατικές οργανώσεις. Τέτοιες εξαιρέσεις παρατηρούνται σε όλους τούς χώρους. Άλλωστε υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ των γονιδίων ενός ανθρώπου και του περιβάλλοντος στο οποίο ζή και έτσι διαμορφώνεται η προσωπικότητά του. Όμως το θέμα είναι γενικότερο.

1. Κατ’ αρχάς, πρέπει να υπογραμμισθή, ότι ο χώρος μέσα στον οποίο βιώνεται οργανικά ο αποκαλυπτικός λόγος λέγεται Εκκλησία. Καί βέβαια είναι γνωστόν ότι η Εκκλησία λειτουργεί όχι ως μία θρησκεία, έστω τελειότερη και πιό ολοκληρωμένη, αλλά ως θεραπευτική κοινότητα, που διαθέτει την τέλεια θεραπευτική μέθοδο για να θεραπεύση την πεπτωκυία, αρρωστημένη κατάσταση του ανθρώπου. Στήν συνέχεια, αυτή η θεραπευτική κοινότητα, το πνευματικό νοσοκομείο, λειτουργεί και ως οικογένεια με διακριτούς ρόλους, η οποία οικογένεια αναγεννά τα μέλη της και έχει ως κέντρο την ευχαριστιακή Τράπεζα. Είναι επόμενο ότι μιά τέτοια Εκκλησία είναι οικουμενική, αντιρατσιστική και ολοκληρωμένη.

Τό πρόβλημα όμως τίθεται όταν μερικοί μετατρέπουν την Εκκλησία σε Χριστιανισμό, που έχει μέσα του το στοιχείο της ιδεολογίας. Όταν ο Θεός από πρόσωπο γίνεται ιδέα, όταν η σχέση με τον Θεό είναι συναισθηματική, όταν η Εκκλησία εκλαμβάνεται ως μία ιδεολογική ομάδα και ένας χώρος ικανοποιήσεως των θρησκευτικών συναισθημάτων, όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ως οπαδοί και όχι ως μαθηταί, τότε κάνουμε λόγο για ύπαρξη ιδεολογισμού της Εκκλησίας. Αυτό έχει φοβερές συνέπειες.

2. Η ιδεολογία από την φύση της έχει ως κέντρο μιά ιδέα, που είναι απρόσωπη. Κάθε όμως ιδεολογία έχει μέσα της την ιδεοληψία και την κοσμοθεωρία, αφού έχει μιά συνολική αντίληψη για τον κόσμο. Η ιδεολογία με την ιδεοληψία συνδέονται άρρηκτα με τον μεσσιανισμό, ο οποίος επιδιώκει την κάθαρση της κοινωνίας. Βεβαίως η ιδεολογία για να επιβληθή είναι απαραίτητο να υπάρχουν οπαδοί που θα την εφαρμόσουν. Έτσι ανευρίσκονται “ιδεολογικά θύματα”, τα οποία στην συνέχεια εντυπωσιασμένα και μεθυσμένα από την ιδεολογία του αρχηγού χρησιμοποιούν την βία για την επιδίωξη του σκοπού τους που είναι η “κάθαρση” της κοινωνίας με την “ιδίαν δικαιοσύνην” και έτσι δημιουργούνται αναπόφευκτα κοινωνικά θύματα.

3. Όταν η Εκκλησία από θεραπευτικός και οικογενειακός χώρος μετατρέπεται σε ιδεολογικό, τότε εκπίπτει από την Εκκλησία όπως μάς την φανέρωσε ο Θεός και την παρέδωσαν οι άγιοι Πατέρες, ως Σώμα Χριστού και κοινωνία θεώσεως. Ο καθηγητής Χρήστος Γιανναράς και άλλοι, από χρόνια τονίζουν ότι η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας συνίσταται στο ότι η Ορθοδοξία από σχέση κοινωνίας με τον Θεό μετατρέπεται σε ιδεολόγημα. Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Κοζάνης Διονύσιος έλεγε ότι, δεν πρέπει να μιλούμε για Χριστιανισμό, αλλά για Εκκλησία. Άλλωστε ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής έχει υπογραμμίσει την άποψη ότι η πίστη είναι δύναμη σχετική και σχέση δραστική της άμεσης κοινωνίας του πιστεύοντος με τον πιστευόμενο.

Ο ιδεολογικοποιημένος Χριστιανισμός της Δύσεως με τον σχολαστικισμό, τον “θεολογικό” φεουδαλισμό, τις σταυροφορίες, τον ηθικιστικό κοινωνισμό, τον απρόσωπο ψυχολογισμό και τα ιδεολογικά χριστιανικά δημοκρατικά κόμματα, αλλοίωσε τον πραγματικό σκοπό της Εκκλησίας.

Δυστυχώς από τον προηγούμενο αιώνα διάφορα μέλη της Ορθοδόξου Εκκλησίας έχουν επηρεασθή από το ιδεολόγημα του δυτικού Χριστανισμού. Ο Θεός δεν θεωρείται προσωπικός, αλλά μιά ανώτερη ηθική δύναμη που κατοικεί στον Ουρανό και διευθύνει την ιστορία. Η σχέση με τον Θεό είναι λογική και ηθικολογική, συναισθηματική και χρησιμοθηρική. Οι σχέσεις των Χριστιανών καλλιεργούνται και βιώνονται ως ατομικές, ωφελιμιστικές και συναισθηματικές. Η συμμετοχή στην λατρεία εκλαμβάνεται ως μιά κυριακάτικη συνήθεια. Ο πνευματικός πατέρας θεωρείται ως ένας διανοητικός και ηθικιστικός καθοδηγητής, που έχει έργο να κατευθύνη τα “πνευματικά” του παιδιά κατά τις βουλήσεις του, ακόμη δέ –αλλοίμονο– εκμεταλλεύεται την ευαισθησία των χριστιανών και τούς ελέγχει κατά τις εκλογικές αναμετρήσεις, ώστε αυτός να έχη κοινωνική επιρροή και δύναμη. Ο σκοπός της καθοδηγήσεως περικλείεται δυστυχώς και εξαντλείται σε μιά καλή ζωή, σ’ ένα καλό χαρακτήρα, να γίνουμε καλοί άνθρωποι, να βοηθήσουμε στην μεταμόρφωση της κοινωνίας, να πολεμούμε το κοινωνικό κακό και να βοηθούμε στην καλλιτέρευση της κοινωνίας. Μερικοί Χριστιανοί χωρίζονται σε ομάδες, που διακρίνονται στεγανά από τούς άλλους.

4. Έχω παρατηρήσει ότι σε μερικές συγκεντρώσεις παιδιών μέσα στον ιδεολογικοποιημένο Χριστιανισμό, δίνονται οδηγίες, που χαράσσουν τα πλαίσια στα οποία πρέπει να κινούνται και τούς στόχους που πρέπει να έχουν. Τέτοιοι είναι: το Χριστιανόπουλο ανήκει σε μιά ομάδα, είναι καλός μαθητής, επιδιώκει την αλήθεια, αγωνίζεται για την επικράτηση της δικαιοσύνης, ενδιαφέρεται για την καλλιτέρευση της κοινωνίας, πολεμά το κοινωνικό κακό, εξυπηρετεί τον συνάνθρωπό του κ.λ.π. Όταν όμως σε όλες αυτές τις οδηγίες αντικαταστήση κανείς το όνομα Χριστιανός με το όνομα κάποιας ιδεολογίας, τότε όλα τα άλλα ταιριάζουν απόλυτα.

Όταν ένας Χριστιανός νέος μεγαλώνει σ’ ένα τέτοιο ιδεολογικό περιβάλλον, με τέτοιες ανθρωποκεντρικές λογικές και ηθικολογικές αρχές, πέρα από την όποια αντίδραση που είναι δυνατόν να αναπτύξη, είναι εύκολο να αντικαταστήση το όνομα του χριστιανισμού, με το όνομα του κάθε άλλου ιδεολογισμού, είναι δυνατόν να αντικαταστήση τον “χριστιανό” καθοδηγητή του με τον ιδεολόγο καθοδηγητή του, είναι εύκολο να αντικαταστήση την ιδεολογική του ομάδα με μιά άλλη ομάδα και στην συνέχεια με τον ζήλο του “προφήτου” και την αγωνιστικότητα του “μάρτυρα” να καταλήξη στην αίρεση των καθαρών, ήτοι επιδιώκει να καθαρίση την κοινωνία από τούς αντιπάλους του και να την “βελτιώση” κατά τα ιδεολογήματά του, καταργώντας κάθε ετερότητα.

Τό θέμα αυτό είναι μεγάλο. Εδώ απλώς υπογραμμίστηκαν μερικές βασικές αρχές, που δείχνουν ότι, όταν η Εκκλησία παύη να είναι χώρος στον οποίο συνδυάζεται η ελευθερία με την αγάπη -γιατί αγάπη χωρίς ελευθερία είναι δικτατορία και ελευθερία χωρίς αγάπη είναι αναρχία- και γίνεται ένας ιδεολογικός χώρος, τότε ενσπείρει στον νέο άνθρωπο τα σπέρματα της κάθε ιδεολογίας, με την ιδεοληψία, τον φανατισμό και τον ανθρωποκεντρικό μεσσιανισμό. Άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι, όπως υπάρχουν οι θεούσες του ιδεολογικοποιημένου Χριστιανισμού κατά τον ίδιο τρόπο υπάρχουν και οι θεούσες του αθεϊσμού.

Η Εκκλησία πρέπει να παραμείνη Εκκλησία, ήτοι πνευματικό θεραπευτήριο και πνευματική οικογένεια, γιατί τότε δεν μπορεί ποτέ να μετατραπή σε ιδεολόγημα. Μιά τέτοια Εκκλησία έχει έργο να ομολογή την πίστη της και να εξασκή ποιμαντική, ακόμη και στούς λεγομένους αθέους, και όχι να απολογήται, να αντιμετωπίζη την επικαιρότητα και να επιτίθεται εναντίον των λεγομένων εχθρών της, αφού η αληθινή Εκκλησία δεν έχει ποτέ εχθρούς ή τουλάχιστον δεν θεωρεί τούς ανθρώπους που βρίσκονται είτε μέσα στο χώρο της είτε έξω από αυτόν ως εχθρούς, αλλά τούς αντιμετωπίζει ως δημιουργήματα του Θεού που πρέπει να αποκτήσουν υπαρκτική και υπαρξιακή γνώση Θεού.

 

Ετικέτες: Κύριο Ἄρθρο