Κύριο ἄρθρο: Εκλογές Επισκόπων

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Οι εκλογές Επισκόπων είναι ένα σημαντικό γεγονός για την ζωή της Εκκλησίας, τόσο της κάθε Μητροπόλεως όσο και της Τοπικής Εκκλησίας. Η Μητρόπολη αποκτά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα πνευματικό πηδαλιούχο και η Τοπική Εκκλησία με τις εκλογές Επισκόπων αποδεικνύει κατά πόσο ενεργεί και κινείται μέσα στην όλη εκκλησιαστική παράδοση ή διακρίνεται από την αλλοτριωμένη νοοτροπία.

Στα επόμενα θα δούμε τί είναι ο Επίσκοπος και ποιός είναι ο κατά ακρίβειαν και κατ’ οικονομίαν τρόπος εκλογής του.

1. Κατά την θεολογία της Εκκλησίας οι Επίσκοποι είναι διάδοχοι των Αγίων Αποστόλων, αλλά πρέπει να είναι και ομότροποι στην ζωή τους. Σε ένα απολυτίκιο καθορίζεται με ενάργεια αυτή η πραγματικότητα: “Και τρόπων μέτοχος και θρόνων διάδοχος, των Αποστόλων γενόμενος”. Συνδυάζεται στενώτατα το “θρόνων διάδοχος των Αποστόλων” με το “τρόπων μέτοχος” αυτών. Και στην συνέχεια ο ιερός υμνογράφος αναφέρεται στην ορθοτόμηση της αλήθειας, η οποία είναι αποτέλεσμα της πράξεως (καθάρσεως) και θεωρίας (φωτισμού και θεώσεως). Λέγει: “τήν πράξιν εύρες θεόπνευστε εις θεωρίας επίβασιν, δια τούτο της αληθείας ορθοτομών και τη πίστει ενήθλησας μέχρις αίματος”. Η ορθοτόμηση της αληθείας δεν είναι υπόθεση ψηφοφορίας μεταξύ των Χριστιανών ή συλλογή γνωμών.

Μέσα στα πλαίσια αυτά ο Επίσκοπος είναι εκφραστής της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Λένε μερικοί ότι ο Επίσκοπος είναι εκφραστής του εκκλησιαστικού πληρώματος. Αυτό μπορεί να ερμηνευθή και προτεσταντικά. Ο Επίσκοπος πρέπει να είναι φορεύς της Ορθοδόξου Παραδόσεως και με τη βάση αυτή να κατευθύνη την Τοπική Εκκλησία, οπότε στην συνέχεια η Τοπική Εκκλησία λειτουργεί συνοδικά. Το πολίτευμα της Εκκλησίας δεν είναι δημοκρατικό, αλλά ιεραρχικό. Αλλοίμονον αν οι Επίσκοποι περίμεναν να εκφράσουν το πλήρωμα της Τοπικής Εκκλησίας σε δογματικά ζητήματα, ιδίως μάλιστα όταν οι Χριστιανοί, Κληρικοί και Μοναχοί, είναι εμποτισμένοι από το πνεύμα της εκκοσμίκευσης.

2. Για τις εκλογές των Επισκόπων λέγονται και γράφονται πολλά. Εντοπίζονται τα κατά καιρούς λάθη που γίνονται και βεβαίως προτείνονται πολλές λύσεις για την εξασφάλιση καλυτέρων συνθηκών για την εκλογή τους, ώστε να είμαστε βέβαιοι ότι οι εκλογές έγιναν με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος.

Κατ’ αρχάς πρέπει να σημειωθή ότι άλλο είναι η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος που βιώνεται με την ειδική μέθοδο που έχει η Εκκλησία, και εννοώ την κάθαρση, τον φωτισμό και την θέωση, και άλλο η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιον Πνεύμα ενεργεί και σε (καί μέ) αμαρτωλούς ανθρώπους, ακόμη και όταν δεν υπάρχει η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος. Για παράδειγμα μπορεί να ενεργή το Άγιον Πνεύμα δι’ ενός αναξίου Κληρικού, αλλά ταυτόχρονα είναι δυνατόν ο ανάξιος Κληρικός να μη έχει μέθεξη των ενεργειών του Αγίου Πνεύματος. Επίσης άλλο είναι η κατ’ ευδοκίαν ενέργεια του Αγίου Πνεύματος και γενικά του Αγίου Τριαδικού Θεού, και άλλο είναι η κατά παραχώρηση και κατ’ οικονομίαν ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Για παράδειγμα, άλλοτε αναδεικνύεται ένας Κληρικός και Επίσκοπος κατ’ ευδοκίαν του Θεού και άλλοτε κατά παραχώρηση του Θεού. Όμως και στις δύο περιπτώσεις ενεργεί το Άγιον Πνεύμα.

Στις Οικουμενικές Συνόδους, κατά την διάρκεια των εργασιών τους για τον καταρτισμό των δογμάτων και την αντιμετώπιση των αιρέσεων, ενεργούσε το Άγιον Πνεύμα μέσα από τις συζητήσεις των Πατέρων, προκειμένου να καταλήξουν στην ακριβή ορολογία, η οποία διατυπώνει την αποκαλυπτική εμπειρία. Αυτό σημαίνει ότι κατά τις συζητήσεις οι άγιοι Πατέρες χρησιμοποιούσαν την λογική για την επεξεργασία των θεμάτων, αλλά η όλη προβληματική και συζήτηση δεν γινόταν απλώς με την λογική, αλλά με τον φωτισμένο νού που ήταν το υπόβαθρο της λογικής. Αυτό σημαίνει ότι απαραίτητη προϋπόθεση ήταν να υπάρχουν άνθρωποι που θα είχαν μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, να ήταν θεούμενοι. Επομένως είναι ωφέλιμες οι συζητήσεις όταν όμως υπάρχουν άνθρωποι που έχουν εμπειρία και είναι, κατά διαφόρους βαθμούς, θεούμενοι.

Το ίδιο ισχύει και για την εκλογή των Επισκόπων. Ο ε' Κανόνας της Λαοδικείας, σύμφωνα με τον Ζωναρά και τον Βαλσαμώνα, καθορίζει να γίνεται συζήτηση μέσα στην Ιερά Σύνοδο, από τους εκλέκτορας-Επικόπους, σχετικά με τους υποψηφίους για την αρχιερατεία Κληρικούς, αλλά τελικά είναι απαραίτητο και οι εκλέκτορες να έχουν μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, και να είναι σε θέση να ακούσουν την φωνή του Αγίου Πνεύματος.

3. Πέρα από αυτό νομίζω ότι ο κατ’ ακρίβειαν τρόπος για την ανάδειξη των καλυτέρων Κληρικών στον βαθμό του Επισκόπου είναι διττός. Πρώτον οι Πρεσβύτεροι - υποψήφιοι για το Επισκοπικό αξίωμα να βρίσκωνται στον βαθμό της πνευματικής ζωής που καθορίζει η παράδοση της Εκκλησίας, ήτοι οι διάκονοι στην κάθαρση και οι Πρεσβύτεροι στον φωτισμό. Δεύτερον οι εκλέκτορες Επίσκοποι να μετέχουν της θεοποιού ενέργειας του Αγίου Πνεύματος, τουλάχιστον να ευρίσκονται στην κατάσταση του φωτισμού. Και μη υπαρχόντων αυτών των προϋποθέσεων θα πρέπη οι εκλέκτορες να είναι ικανοί να ακούν τους θεουμένους Πατέρας, αφού προηγουμένως τους αναζητήσουν, γιατί μόνον αυτοί μπορούν να αντιληφθούν τα πνευματικά χαρίσματα των υποψηφίων Επισκόπων.

Αυτή είναι η κατ’ ακρίβειαν και κατά την αγιοπνευματική παράδοση της Εκκλησίας ανάδειξη των Επισκόπων. Πρέπει κανείς να βρίσκεται στην θέωση των Αποστόλων για να εκλέξη τους διαδόχους του. Έξω από τις απαραίτητες αυτές προϋποθέσεις της καθάρσεως, του φωτισμού και της θεώσεως, τόσο των υποψηφίων για την αρχιερατεία όσο και των Επισκόπων - εκλεκτόρων, ακόμη και με την εύρεση του πλέον αρίστου, κατά το ανθρώπινο, συστήματος εκλογής, πάλι μπορεί να ευδοκιμήση σε αυτό η διαπλοκή, τα μικροσυμφέροντα, ο ανθρώπινος αμεταμόρφωτος παράγοντας.

Για παράδειγμα. Γίνεται λόγος για την εισαγωγή του τρόπου εκλογής δια της κληρώσεως, όπως έγινε στην αρχαία Εκκλησία. Όμως και εδώ απαραίτητη προϋπόθεση είναι στην « κληρωτίδα» να εισέλθουν άνθρωποι που θα έχουν μέθεξη, κατά διαφόρους βαθμούς του Αγίου Πνεύματος και να είναι μάρτυρες της Αναστάσεως του Χριστού, καθώς επίσης η κλήρωση να γίνη από Επισκόπους που θα είναι διάδοχοι των θρόνων των Αποστόλων και μέτοχοι του τρόπου ζωής τους. Διαφορετικά μια κλήρωση μεταξύ ανομοιογενών και αμεταμόρφωτων ανθρώπων μπορεί να εκληφθή ως μια μαγική πράξη.

4. Εάν αυτός είναι ο κατ’ ακρίβειαν τρόπος εκλογής των Επισκόπων, όμως υπάρχει και ο κατ’ οικονομίαν τρόπος, που συνίσταται στο να γίνονται οι εκλογές από Επισκόπους που διακρίνονται από τον θείο φόβο, έχουν αγάπη στον Θεό και την Εκκλησία και δεν υπόκεινται σε ποικίλες πιέσεις.

Βεβαίως και όταν οι αρχιερατικές εκλογές δεν γίνονται μέσα από τον τρόπο που ορίζει η Ορθόδοξη Παράδοση, ήτοι με την μέθεξη του Αγίου Πνεύματος τόσο από τους υποψηφίους όσο και από τους εκλέκτορες, και τότε ενεργεί το Άγιον Πνεύμα και αναδεικνύει Επισκόπους κατά παραχώρηση και ανοχή, όχι όμως κατ’ ευδοκίαν.

Μπορεί η έκθεση αυτή των κανονικών και αγιοπνευματικών προϋποθέσεων να φαίνεται ότι είναι ανεδαφική και ουτοπιστική, αλλά όμως αυτή είναι η σωστή αντιμετώπιση του θέματος. Φαίνεται δε ανεδαφική, διότι ζούμε σε μια παραμορφωτική κατάσταση. Τελικά πρέπει να γίνη φανερό ότι μια ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο εκλογής των Επισκόπων δεν μπορεί να γίνη με αλλαγή συστημάτων και κοσμικών τρόπων, αλλά μέσα από την αναγέννηση των προσώπων.

Πρέπει και πάλι να γραφή. Άλλο είναι η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος δια της καθάρσεως, του φωτισμού και της θεώσεως, και άλλο είναι η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Άλλο είναι το κατ’ ευδοκίαν θέλημα του Θεού και άλλο είναι το κατά παραχώρηση και κατ’ ανοχή και κατ’ οικονομία θέλημα του Θεού.

 

Ετικέτες: Κύριο Ἄρθρο

  • Προβολές: 1337

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance