Στυλιανού Γερασίμου: Λειτουργική-Δογματική Ερμηνεία, Ήχος πλ. β', (1)

Αναβαθμοί

του Στυλιανού Γερασίμου, δρ. Θεολογίας-Μουσικού

Ο πρώτος Αναβαθμός του πλ. β` ήχου: “Εν τω ουρανώ τους οφθαλμούς μου αίρω προς σε Λόγε· οίκτιρόν με ίνα ζώσι”, ερμηνεύεται από τον υμνωδό ως εξής: Σε Σένα Λόγε του Θεού, σηκώνω τα σωματικά και νοερά μάτια μου, σε Σένα που είσαι στον ουρανό και πανταχού παρών, ικετεύοντάς Σε να με λυπηθής και να με ελεήσης ελευθερώνοντάς με από τα πάθη και τους δαίμονες και ζωοποιώντας με με την χάρη Σου.

Ζη τον Θεό κανείς, όταν υψωθή πάνω απ’ όλα τα γήϊνα και όταν βγή έξω από την σάρκα και τον κόσμο. Προορισμός της ζωής μας είναι η ένωσή μας με τον Θεό. Σ’ αυτήν την ζωή με την πίστη, με την ελπίδα και την αγάπη. Και στην μέλλουσα με την τέλεια αγάπη. Στρέφουμε την ψυχή μας σε διάφορα άλλα πράγματα, που μας απομακρύνουν από τον Θεό. Ο Θεός είναι ένωση που πραγματοποιείται από την ζωή αυτή με την αποταγή κάθε κοσμικής φροντίδας. Τέτοια ζωή ζούσε ο Απόστολος Παύλος, ο οποίος έλεγε: “Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός”.

Στον δεύτερο Αναβαθμό: “Ελέησον ημάς τους εξουθενημένους, καταρτίζων εύχρηστα σκεύη Σου, Λόγε”, ο υμνωδός απευθυνόμενος στον Χριστό λέγει: Ελέησέ μας Λόγε του Θεού, που σαν άλλοι Ισραηλίτες έχουμε σκλαβωθή και εξευτελιστή από τους νοητούς Βαβυλωνίους, δηλαδή τον Διάβολο, την αμαρτία, και αφού μας ελευθερώσεις από την τυραννία των παθών, κατάστησέ μας όργανά Σου Κύριε, όπου θα εργαζόμαστε την αρετή. Άλλωστε χωρίς τον Θεό ο άνθρωπος απογυμνώνεται. Ο Θεός είναι το πάν για όλον τον κόσμο. Αυτός είναι ο αγιασμός και η αληθινή ζωή.

Με τον τριαδικό Αναβαθμό: “Αγίω Πνεύματι, πανσωστική αιτία· εί τινι τούτο κατ’ αξίαν πνεύσει, τάχει εξαίρει των της γης, πτεροί, αύξει, τάττει άνω”, ο υμνωδός λέει ότι το Άγιο Πνεύμα είναι η αιτία και η χάρη που σώζει τα πάντα. Αν λοιπόν το Άγιον Πνεύμα πνεύση σε οποιοδήποτε δημιούργημα, όπως του αξίζει, το ελευθερώνει από τα γήϊνα και φθαρτά, του δίνει φτερά, το αυξάνει στην αρετή, το τακτοποιεί στα επουράνια. Όπως ο αέρας είναι απαραίτητος για την ζωή του σώματος, έτσι και το Άγιον Πνεύμα είναι απαραίτητο για την ζωή της ψυχής. Ο αέρας και το Πνεύμα μοιάζουν μεταξύ τους. Πνεύμα ακριβώς αυτό σημαίνει: Πνοή. “Το Πνεύμα όπου θέλει πνεί και την φωνήν Αυτού ακούεις, αλλ’ ουκ οίδας πόθεν έρχεται και που υπάγει· ούτως εστίν πάς ο γεγεννημένος εκ του Πνεύματος” (Ιωάν.γ` 8).

Επομένως ο Παράκλητος, το Άγιον Πνεύμα, που συνέχει το Σύμπαν, χαρίζει στον άνθρωπο το αγαθό. Ενισχύει και ζωοποιεί την ψυχή. Είναι το Πνεύμα που “χωρεί δια πάντων πνευμάτων νοερών, καθαρών, λεπτοτάτων” (Σοφ. Σολ. ζ` 23). “Και γαρ πάντες εις έν Πνεύμα εποτίσθημεν” (Α` Κορ. Ιβ` 13). Όλοι λοιπόν οι αληθινά πιστοί είναι διαποτισμένοι από το Πνεύμα του Θεού, όπως το σφουγγάρι ποτίζεται ολόκληρο από το νερό.

Με τον τέταρτο Αναβαθμό: “Ει μη ότι Κύριος ήν εν ημίν, ουδείς ημών αντισχείν ηδύνατο εχθρού πάλαισμα· οι νικώντες γαρ ένθεν υψούνται”, ο υμνωδός λέει ότι, αν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας βοηθός και προστάτης μας, κανένας από εμάς δεν θα μπορούσε να αντισταθή στην επίθεση και την μάχη εναντίον του εχθρού, του Διαβόλου. Γιατί εκείνοι που νικούν στον αόρατο αυτόν πόλεμο με την θεία δύναμη και χάρη, γίνονται νικητές σύμφωνα με τον Ησαΐα: “Και ύψωσεν αυτούς πάσας τας ημέρας του αιώνος” (Ησ. Ξγ` 9), αλλά και τον Δαβίδ: “Από των επανισταμένων επ’ εμέ υψώσεις με” (Ψαλμ. Ιζ` 49).

Ας μην ξεχνούμε ότι κύριο γνώρισμα της παρούσης ζωής είναι ο πειρασμός. Καλούμεθα να νικήσουμε. Δοκιμάζεται η πίστη, η αγάπη, η ελπίδα μας. Και είναι απαραίτητο το “πάλαισμα” εναντίον του εχθρού για να διαπιστώση ο άνθρωπος πόσο αδύναμος είναι χωρίς την θεία αρωγή και προστασία. Ναι, οι πειρασμοί είναι αναγκαίοι, “όπως αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί” (Λουκ. Β` 35). Έτσι αποκαλύπτεται αν έχουμε αληθινή πίστη κι αν η καρδιά μας είναι προσκολλημένη στον Θεό ή στον εαυτό μας.

Με τον πέμπτο Αναβαθμό “Τοις οδούσιν αυτών μη μου ληφθήτω η ψυχή, ως στρουθίον Λόγε. Οίμοι! Πώς μέλλω των εχθρών ρυσθήναι φιλαμαρτήμων υπάρχων;”, ο ιερός υμνωδός απευθύνεται στον Χριστό και του λέει: “Ω ενυπόστατε Λόγε και Υιέ του Θεού! Μήν παραχωρήσης να πιαστή η ψυχή μου από τα δόντια των απανθρώπων δαιμόνων σαν το πουλί. Αν αλλοίμονό μου συμβή αυτό, πώς θα μπορέσω να ελευθερωθώ από τέτοιους φοβερούς εχθρούς, ένας άνθρωπος που αγαπώ τόσο πολύ την αμαρτία;”. Πρέπει να σημειωθή ότι ο Μέγας Αντώνιος βλέποντας τις παγίδες του εχθρού και αφού ρώτησε ποιός μπορεί να γλιτώση απ’ αυτές, άκουσε από τον Άγγελο ότι ο μόνος τροπος είναι η ταπεινοφροσύνη. Ο Μακάριος ο Αιγύπτιος τονίζει: “Το κατοικητήριο και η ανάπαυση του Πνεύματος είναι η ταπεινοφροσύνη”. Γι αυτό και ο Ιωάννης της Κλίμακος μας υπαγορεύει ότι “όποιο έργο και να μεταχειριζόμαστε και δεν ταπεινωνόμαστε περισσότερο, εκείνο το έργο δεν είναι θεϊκό” (Λόγ. Κστ` Περί διακρίσεως).

Με τον έκτο Αναβαθμό “Αγίω Πνεύματι ενθέωσις τοις πάσιν, ευδοκία, σύνεσις, ειρήνη και η ευλογία· ισουργόν γαρ τω Πατρί εστί και τω Λόγω”, ο υμνωδός μας λέει ότι με την χάρη του Αγίου Πνεύματος υπάρχει η θέωση των πιστών και αγίων όντων και καθένα από αυτά τα όντα μπορεί να κληρονομήση με την τήρηση των θείων εντολών και της μετανοίας την θέωση. Εξ αιτίας αυτού έρχεται στον άνθρωπο η ευδοκία του Θεού, δηλαδή η σύνεση, η ειρήνη και η ευλογία. Κι αυτά στον άνθρωπο γίνονται με την χάρη του Αγίου Πνεύματος, γιατί το Άγιο Πνεύμα είναι ίσος, τέλειος Θεός δηλαδή, με τον Πατέρα και τον Υιό και Λόγο του Πατέρα.

  • Προβολές: 1035

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance