Χριστίνα Καρανικόλα-Σχοινά: Βασίλειος ὁ Διγενῆς ἀκρίτης Καππαδόκης (Α)

Αφιέρωμα στὰ 550 ἀπὸ τὴν ἅλωση

της Χριστίνα Καρανικόλα-Σχοινά, Φιλολόγου


Φιλολογική, ιστορική, θεολογική προσέγγιση στο ρωμαίϊκο έπος

Από το παρόν τεύχος και για ορισμένες συνέχειες θα δημοσιεύσουμε την φιλολογική, ιστορική και θεολογική προσέγγιση που επιχειρεί η φιλόλογος και συνεργάτης της Εφημερίδας μας κ. Χριστίνα Καρανικόλα-Σχοινά στο ρωμαίϊκο έπος του Διγενή Ακρίτα.

Η μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα προσέγγιση των 3709 στίχων της “Γκροτταφερράτα” και των 1867 στίχων των συνοδευτικών αυτής κειμένων, τα οποία εξέδωσε το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ σε επιμέλεια και μετάφραση της Elizabeth Jeffreys, δεν ήταν εύκολη εργασία, γι’ αυτό και ευχαριστούμε ιδιαιτέρως την κ. Καρανικόλα για τον περισσό κόπο της.

Η εργασία αυτή αφιερώνεται στα 550 χρόνια από την Άλωση της Πόλεως των πόλεων και στον αιώνιο πολιτισμό που καλλιεργήθηκε σε αυτή.

* * *

Η Ελληνική Λογοτεχνία (τέχνη του λόγου) έχει τις ρίζες της βαθιά στην αρχαιότητα, αφού για τρεις χιλιάδες (3000) χρόνια περίπου ανθίζει σ’ αυτήν την βραχώδη χερσόνησο της Ευρώπης, που λέγεται Ελλάδα. Και είναι αδιάκοπη και ενιαία η έκφραση αυτού του λαού, ο οποίος μη μπορώντας να καλλιεργήση την άγονη γωνιά που του έλαχε για πατρίδα, στράφηκε στην συστηματική καλλιέργεια του πνεύματός του. Και σε όλη την διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του μένει πιστός στις αρχές του, στην Παράδοσή του. Μπορεί οι ιστορικές, πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές συνθήκες να άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου, όμως τα ιδανικά και οι αξίες του δεν άλλαξαν. Ο σεβασμός στη θρησκεία του, η αγάπη στο ωραίο, ο θαυμασμός στον ηρωϊσμό, η αφοσίωση στην πατρίδα, η αγάπη στην ελευθερία και την πρόοδο σφραγίζουν διαχρονικά όλες τις σελίδες της Ιστορίας και κάθε πνευματικό του δημιούργημα.

Έτσι σε κάθε χρονική στιγμή οι ήρωές του αγωνίζονται για το ωραίο, το ιδανικό, το ανώτερο. Από τον Ηρακλή και τον Αχιλλέα ως τον Μέγα Αλέξανδρο και τον Διγενή, από τον αρχαίο Σπαρτιάτη μέχρι τον Κλέφτη στα χρόνια της σκλαβιάς, όλοι ήταν φορείς μιας μακραίωνης Παράδοσης και αυτήν υπερασπίζονταν με κάθε θυσία. Ποτέ δεν την διαπραγματεύτηκαν, αντίθετα έγιναν ήρωες για χάρη της.

Ο ηρωϊσμός πάντα και αυθόρμητα προκαλεί και εξάπτει τον υμνωδό του. Γι’ αυτό και οι ήρωες κάθε εποχής υμνήθηκαν και τραγουδήθηκαν από την λαϊκή μούσα, από τα πανάρχαια χρόνια ως τις μέρες μας. Ο λαός με το αλάνθαστο αισθητήριό του ξεχώριζε, τιμούσε και εξυμνούσε τον ήρωα, τον γενναίο, τον ακαταμάχητο, τον νικητή. Έβλεπε στο πρόσωπό του τον προστάτη του, τον γενναίο υπερασπιστή του, που αποτελούσε εγγύηση για την ζωή του, την ασφάλειά του, την ειρήνη. Και τον θαύμαζε τόσο, ώστε στην συνείδησή του τον έπλαθε υπερφυσικό, γίγαντα, μοναδικό. Πλήθος τραγούδια έπλασε ο λαός μας για όλους τους ήρωές του. Ακόμα και στις μέρες μας, στον πόλεμο του 1940, όπως γράφει στην Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του ο Κ. Θ. Δημαράς, σε μια εποχή, όπου η λειτουργία της γένεσης του Δημοτικού Τραγουδιού παρουσιάζει πλήθος αναστολές, εβγήκαν τέτοια τραγούδια...από ανόθευτη λαϊκή πηγή

Και εις την Ήπειρον εκεί

θα κάμουν θαύματα οι Γραικοί,

θα δουλέψη το ντουφέκι

σα βροντή κι αστροπελέκι.

Τέτοιο τραγούδι έπλασε ένας αγράμματος στρατιώτης στα 1940.

Η Ελληνική Λογοτεχνία των αρχαίων χρόνων έχει ως αφετηρία ένα σπουδαίο έπος, την Ιλιάδα του Ομήρου. Και των νεώτερων χρόνων η Λογοτεχνία αρχή της έχει το έπος του Διγενή Ακρίτα.

Πρέπει να γυρίσουμε 1000 (χίλια) περίπου χρόνια πίσω, στον 10ο μ.Χ αιώνα, για να ανιχνεύσουμε τις ρίζες της νεώτερης Λογοτεχνίας μας και του νεώτερου πολιτισμού μας εν γένει. Και τούτο, διότι αυτή η χρονική περίοδος χαρακτηρίζεται από μεγάλες οικονομικές μεταβολές και έντονες κοινωνικές ζυμώσεις, που επηρέασαν καθοριστικά τις τύχες της Μεγάλης Ρωμανίας και βοήθησαν τον ραγδαία αναπτυσσόμενο Ελληνισμό να συγκροτήση συνειδητά τον εθνικό του χαρακτήρα και να δώση ενότητα και καθαρά ελληνικό περιεχόμενο στα ήθη και έθιμά του, στην γλώσσα του, στην πίστη του. Σ’ αυτήν την εποχή επομένως πρέπει να αναζητήσουμε τις ρίζες της Νεοελληνικής κοινωνίας και του πολιτισμού. Και όλες αυτές οι μεταβολές έχουν τον αντίκτυπό τους στην Λογοτεχνία, η οποία εκφράζει τα δεδομένα της εποχής ως ο πιο πιστός καθρέφτης της.

Αυτής της εποχής χαρακτηριστικά λογοτεχνικά δημιουργήματα είναι τα Ακριτικά Τραγούδια, από τα οποία, σύμφωνα με την γνώμη των περισσοτέρων φιλολόγων μελετητών τους, προήλθε το Έπος του Διγενή Ακρίτα.

(συνεχίζεται)

  • Προβολές: 938

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance