Στυλιανού Γερασίμου: Λειτουργική-Δογματική Ερμηνεία, Ήχος πλ. β', (2)

Αναβαθμοί

του Στυλιανού Γερασίμου, δρ. Θεολογίας-Μουσικού

Με τον έκτο Αναβαθμό “Αγίω Πνεύματι ενθέωσις τοις πάσιν, ευδοκία, σύνεσις, ειρήνη και η ευλογία· ισουργόν γαρ τω Πατρί εστί και τω Λόγω”, ο υμνωδός μας λέει ότι με την χάρη του Αγίου Πνεύματος υπάρχει η θέωση των πιστών και αγίων όντων και καθένα από αυτά τα όντα μπορεί να κληρονομήση με την τήρηση των θείων εντολών και της μετανοίας την θέωση. Εξ αιτίας αυτού έρχεται στον άνθρωπο η ευδοκία του Θεού, δηλαδή η σύνεση, η ειρήνη και η ευλογία. Κι αυτά στον άνθρωπο γίνονται με την χάρη του Αγίου Πνεύματος, γιατί το Άγιο Πνεύμα είναι ίσος, τέλειος Θεός δηλαδή, με τον Πατέρα και τον Υιό και Λόγο του Πατέρα.

Προορισμός του ανθρώπου είναι η θέωση, δηλαδή να ομοιάση στον Θεό. Αυτή την απερίγραπτη τιμή κάνει στον άνθρωπο η αγάπη Του. “Εγώ είπα· Θεοί εστε και υιοί Υψίστου πάντες” (Ψαλμ.Πα` 6). Αφού λοιπόν ο Θεός κατά κάποιον τρόπο έδωσε στον άνθρωπο τον Εαυτό Του, δεν πρέπει και ο άνθρωπος να δίνη την ύπαρξή του στους αδελφούς του; Από αυτήν την αναλογία εξαρτάται η σωτηρία μας και η θέωσή μας. “Εν ω μέτρω μετρείτε μετρηθήσεται υμίν” (Ματθ. Ζ` 2). Εδώ δεν πρέπει να παραλείψουμε τα λόγια του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου που λέγει: “Η θέωσις είναι η της ενοειδούς τελειώσεως ένθεος μέθεξις, τρέφουσα νοητώς και θεούσα πάντα τον εις αυτήν ανατεινόμενον” (Κεφ. α` εκκλ. Ιεραρχ.).

Με τον έβδομο Αναβαθμό “Οι πεποιθότες επί Κύριον, εχθροίς φοβεροί και πάσιν θαυμαστικοί· άνω γαρ ορώσιν” ο υμνωδός λέει ότι εκείνοι που έχουν ακλόνητη την πίστη και εναποθέτουν όλες τις ελπίδες τους στον Θεό, στέκουν περιφρονητικά στις προσβολές των κακών, γίνονται φοβεροί στους εχθρούς τους είτε είναι δαίμονες, είτε άνθρωποι ενάρετοι. Έχοντας λοιπόν το βλέμμα τους στραμμένο στον Κύριο νικούν τις παγίδες του Διαβόλου.

Συνεπώς χριστιανική ελπίδα σημαίνει ελπίδα στον Κύριο και στα αγαθά που Αυτός μας υποσχέθηκε. Ό,τι ποθούμε Αυτός μας το δίνει: “Αυτός γαρ σώσει τον λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών” (Ματθ. Α` 21). Είναι μια αληθινή ελπίδα που σώζει. Τα μέσα για να στερεώνη την χριστιανική ελπίδα ο άνθρωπος είναι η προσευχή, η εξομολόγηση, η μελέτη του λόγου του Θεού και η συχνή Θεία Μετάληψη.

Με τον όγδοο Αναβαθμό “Εν ανομίαις χείρας αυτών, ο των δικαίων κλήρος, επίκουρόν Σε έχων, Σώτερ, ουκ εκτείνει” ο υμνωδός λέει στον Σωτήρα Χριστό: Όταν, Κύριε, το τάγμα των δικαίων έχη τη δική Σου συμπαράσταση, δεν ζητούν βοήθεια από άνομα έργα, ώστε να διαπράξουν την αμαρτία. Κι αυτό γιατί γνωρίζοντας ο Θεός την φυσική ασθένεια των δικαίων, δεν τους παραδίδει σε πειρασμούς δυσβάστακτους, όπως είπε ο θείος Παύλος: “Πιστός ο Θεός ός ουκ εάσει υμάς πειρασθήναι υπέρ ό δύνασθε, αλλά ποιήσει σύν τω πειρασμώ και την έκβασιν του δύνασθαι υμάς υπενεγκείν” (Α` Κορ. Ι` 13). Αλλά και πριν τον πειρασμό δίνεται κρυφά στον πάσχοντα χάρη και δύναμη, για να υπομείνη. Γι αυτό είπε ο Άγιος Ισαάκ: “Ουκ έρχεται ο πειρασμός, ει μη πρώτον δέξεται η ψυχή εν τω κρυπτώ μέγεθος υπέρ το μέτρον αυτής· η χάρις προ του πειρασμού· αλλ’ όμως πάντως προηγήσατο η αίσθησις των πειρασμών της αισθήσεως της χάριτος δια την δοκιμήν της ελευθερίας· προηγείται μεν ουν η χάρις εν τω νοΐ, εν δε τη αισθήσει βραδύνει” (Λόγ. μστ` σελ. 284).

Με τον ένατο Αναβαθμό “Αγίω Πνεύματι το κράτος επί πάντων· όπερ αι άνω Στρατηγίαι προσκυνούσι σύν πάση πνοή των κάτω”, ο υμνωδός λέει ότι με το Άγιο Πνεύμα υπάρχει το κράτος, η εξουσία και η Βασιλεία του Θεού σ’ όλα τα δημιουργήματα. Αυτό το Άγιο Πνεύμα προσκυνούν όλες οι ουράνιες δυνάμεις των Αγγέλων καθώς και κάθε πνοή ανθρώπινη και γήϊνη γενικότερα.

Ο Μέγας Βασίλειος ερμηνεύοντας τό: “Πνεύμα ο Θεός και τους προσκυνούντας Αυτόν εν Πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν” (Ιωάν. Δ` 24), τονίζει: “Ώστε το Πνεύμα το Άγιον εν εαυτώ δείκνυσιν την δόξαν του Μονογενούς και τοις αληθινοίς προσκυνηταίς εν εαυτώ την του Θεού γνώσιν χαρίζεται” (Κεφ. ιη` Περί του Αγίου Πνεύματος). Ακόμη: “Ώσπερ ουν εν τω Υιώ προσκύνησιν λέγομεν, ως εν εικόνι του Θεού και Πατρός, ούτω και εν Πνεύματι, ως εν εαυτώ δεικνύντι την του Κυρίου Θεότητα· έξω μεν γαρ υπάρχων αυτού του Πνεύματος, ουδέ προσκυνήσεις το παράπαν· εν αυτώ δε γενόμενος, ουδενί τόπω αποχωρήσεις από Θεού, ου μάλλον γε, ή από των ορατών αποστήσεις το φώς· αδύνατον γαρ ιδείν την εικόνα του Θεού του αοράτου μη εν τω φωτισμώ του Πνεύματος” (Κεφ. κστ`).

Η προσκύνηση που αποδίδεται στο Άγιο Πνεύμα η ίδια απαράλλαχτα αποδίδεται και στον Πατέρα και στον Υιό “διά την μίαν αυτών Θεότητα”. Γι αυτό και ο Θεολόγος Γρηγόριος είπε: “Η του ενός προσκύνησις των τριών εστιν προσκύνησις δια το εν τοις τρισίν ομότιμον της αξίας και της Θεότητος” (Λόγ. Περί του Αγίου Πνεύματος). Αλλά και ο Μέγας Βασίλειος είπε: “Διό και εν τη προσκυνήσει, αχώριστον από Πατρός και Υιού το Πνεύμα το Άγιον” (Κεφ. κστ`).

Το Προκείμενον “Κύριε, εξέγειρον την δυναστείαν Σου και ελθέ εις το σώσαι ημάς”, ερμηνεύεται ως εξής: Εμείς οι Χριστιανοί που θεωρούμαστε ο νέος Ισραήλ, ζητούμε από τον Κύριο να μας λυτρώνη από κάθε εχθρό, που θα σημάνη την πνευματική μας καταστροφή.

Με τον στίχο: “Ο ποιμαίνων τον Ισραήλ πρόσχες”, καλείται ο Θεός, ως Ποιμένας των λογικών προβάτων, να ενδιαφερθή και να προστατεύση τον λαό του Ισραήλ, σώζοντάς τον από κάθε συμφορά.

  • Προβολές: 928

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance