Περί Ορθοδόξου Ψυχοθεραπείας: Μια επιστολή από την Ρουμανία

Βουκουρέστι, 5 Ιουλίου 2003

Πάτερ Ιερόθεε,

Κατ’ αρχάς, πρέπει να Σας απολογηθώ, γιατί δεν ξέρω πώς να αρχίσω να γράφω σ’ έναν Μητροπολίτη στα αγγλικά, δεν γνωρίζω την ορολογία να προσφωνώ έναν Μητροπολίτην σ’ αυτήν την γλώσσα.

Το όνομά μου είναι Ι.Ο. έχω τελειώσει το τμήμα της Κοινωνικής Λειτουργού και Ορθοδόξου Θεολογίας με την εργασία “The psitive Thinking in Cognitive-Behavioural Psychotherapy and Orthodox Spirituality” (Θετική Σκέψη στην Γνωστική-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία και Ορθόδοξη Πνευματικότητα) (Κλάδος της Απολογητικής).

Ένα έτος πριν τελειώσω την Κοινωνιολογία, πήρα πτυχίο στην Ψυχολογία από το Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου με την εργασία “Συνεισφορές της Ορθόδοξης Θρησκείας στην Εμπειρική Ψυχοθεραπεία”.

Εδώ και δυο χρόνια εργάζομαι σαν κοινωνική Λειτουργός σε μια Ελβετική Εταιρεία σε ένα πρόγραμμα για την πρόληψη της μητρικής εγκατάλειψης.

Ο σκοπός που Σας γράφω (πάλι ζητώ συγγνώμη που δεν γνωρίζω τις λέξεις για να μιλήσω μαζί Σας) είναι πρώτον να Σας εκφράσω τη χαρά μου, που είχα την δυνατότητα να διαβάσω στα ρουμάνικα το βιβλίο Σας Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία. Όταν το είδα στην Βιβλιοθήκη εξεπλάγην και χάρηκα που κάποιος από την Εκκλησία θέλησε να πλησιάση αυτό το θέμα.

Ο δεύτερος σκοπός μου είναι ότι θα ήθελα να εκφράσω την ανάγκη που νομίζω ότι υπάρχει στην εποχή μας σχετικά με την Ψυχοθεραπεία. Δεν υπάρχει, από όσο γνωρίζω, ένα βιβλίο που να δείχνη τί είναι καλό και τί άσχημο στην Ψυχοθεραπεία, στην γλώσσα των Ψυχοθεραπευτών. Δεν ξέρω στην Ελλάδα, αλλά εδώ βλέπω ότι υπάρχει μια τάση να κατατάσσουμε την Ψυχοθεραπεία σαν να είναι κάτι εξ ολοκλήρου κακό. Δεν το γενικεύω, αλλά προσωπικά νομίζω ότι είναι απαραίτητο η Εκκλησία να έρθη πιο κοντά σε αυτόν τον τομέα, να επεξηγήση τα πράγματα με έναν τρόπο που να μπορή να γίνη κατανοητός από τους Ψυχοθεραπευτές.

Και οι δύο εργασίες μου προσπαθούν να τονίσουν το γεγονός ότι ιδέες με θεραπευτική αξία από την σύγχρονη Γνωστική (Cognitive) και την Εμπειρική Ψυχοθεραπεία μπορούν να βρεθούν στα γραπτά των Πατέρων, τόσο βαθειά... Τολμώ να Σάς αποστείλω αυτά, ακριβώς για να Σάς εξηγήσω τί εννοώ όταν λέγω ότι νομίζω πώς είναι απαραίτητο κάποιος σαν και Σάς που ενδιαφέρεσθε σχετικά με αυτόν τον τομέα, να τονίση τα πράγματα από μέσα, γνωρίζοντας το θεωρητικό και πρακτικό βάθος της Ψυχοθεραπείας.

Συνδεδεμένες με αυτό το γράμμα υπάρχουν μερικές σελίδες που μετέφρασα για μια Γαλλίδα που ενδιαφερόταν για το θέμα και επέμενε σε μένα να της μεταφράσω μερικά πράγματα από την εργασία μου.

Επί πλέον, θα προσπαθήσω να γράψω μερικά πράγματα από την εργασία στην Ψυχολογία της Θρησκείας:

Κατ’ αρχάς, η Ψυχολογία προσπάθησε να οριοθετήση τον εαυτό της από την Θρησκεία, σαν να είναι ένας λογικός και επιστημονικός τρόπος για να αντιμετωπίζη και να θεραπεύη την ανθρώπινη ψυχή. Έτσι η σχέση μεταξύ της Ψυχοθεραπείας και της Θρησκείας φαινόταν στην αρχή σαν να είναι ανταγωνιστική. Η σύγχρονη Ψυχοθεραπεία και κυρίως η Εμπειρική Ψυχοθεραπεία προσπαθεί να συμφιλιώση αυτή τη σχέση, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις παραμελημένες πνευματικές ανάγκες της σύγχρονης ανθρώπινης υπάρξεως. Αλλά, αν και αυτή στην αρχή προσπάθησε να οριοθετηθή από την Θρησκεία, τώρα η Ψυχοθεραπεία προσπαθεί να αντικαταστήση αυτήν, σαν μια νέα θρησκεία στον εκκοσμικευμένο κόσμο μας.

Η Experiental (Εμπειρική) Ψυχοθεραπεία έχει τρεις μεγάλες κατευθύνσεις:

Την φιλοσοφική κατεύθυνση: υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, η οποία έχει την βάση της στην υπαρξιακή φιλοσοφία.

Την ψυχοσωματική κατεύθυνση: gestalt therapy που έχει βασιστή στην ολιστική (olistic) αρχή και που είναι σχετική με τον σύνδεσμο μεταξύ σώματος και ψυχής.

Την πνευματική κατεύθυνση: υπερατομική (trans personal) θεραπεία, την πιο συνδεδεμένη με την θρησκεία, προσπαθώντας να βρη και να συνδεθή με το τί είναι το “πέρα” (“trans”), πέρα από το πρόσωπο, επικεντρωμένο στην “μυστική εμπειρία”, ένα είδος ανατολικών θρησκευτικών τεχνικών του διαλογισμού.

Δεν θέλω να κάνω μια εκτενή παρουσίαση εδώ, αν και υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να λεχθούν, θα σταματήσω σε μερικά:

Όταν γίνεται λόγος για την Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία, ξεπερνώντας όλες τις προτεσταντικές και υπαρξιακές επιδράσεις, θα ήθελα να θυμηθώ τον Victor Frankl, που ίδρυσε ένα θεραπευτικό σύστημα που έχει τις ρίζες του επίσης στις δικές του εμπειρίες από τα μεγάλα βασανιστήρια από το Auschwits (στρατόπεδο συγκεντρώσεως Άουσβιτς). Αυτός λέγει ότι η συνείδηση είναι ένα ανεξήγητο φαινόμενο που έχει υπερβατική φύση. Το ανθρώπινο όν έχει μια εσωτερική θρησκευτικότητα που παραμένει ανεξέλιγκτη ή καταπιεσμένη. Αυτό είναι μια αιτία για να νιώθη κανείς άδειος εσωτερικά, χωρίς νόημα, άχρηστος. Αυτό είναι το υπαρξιακό κενό, χαρακτηριστικό της σύγχρονης εποχής που αντανακλάται στην κατάθλιψη, στις τάσεις αυτοκτονίας, στον εθισμό στα ναρκωτικά και στο αλκοόλ, στην καταστροφική επιθετικότητα. Η θεραπεία έρχεται από την αρμονική ολοκλήρωση του συνόλου του ανθρωπίνου όντος (σώμα-ψυχή-πνεύμα).

Θρησκεία είναι “η αναζήτηση ενός βασικού νοήματος”, λέγει ο Frankl, και ο θεραπευτής πρέπει να είναι ένα παράδειγμα υπαρξιακής μετατροπής.

Οι βασικές ιδέες της Υπαρξιακής Ψυχοθεραπείας είναι: ο θάνατος, η έλλειψη νοήματος, η ελευθερία και η υπαρξιακή απομόνωση.

Θα σταματήσω για λίγο πάνω στην έννοια του θανάτου, όπως υπάρχει στην Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία. Υπάρχει μια σύγκρουση στην συναίσθηση του θανάτου και στην επιθυμία για ζωή. Οι ψυχολογικές μελέτες που έγιναν σε ανθρώπους με “τελευταίο” στάδιο καρκίνου αποδεικνύουν ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν μια πιο αυθεντική ζωή. Ζούν το παρόν, ξέρουν να χαίρονται την καθημερινότητα, έχουν την ικανότητα να επικοινωνούν βαθύτερα με τους άλλους.

Επί πλέον, αυτοί έχουν ένα διαφορετικό σύστημα αξιών, όπου η πολιτική κατάσταση, η οικονομική δύναμη, η υπερηφάνεια, το γόητρο, χάνουν την ουσία τους και την σπουδαιότητά τους.

Η σκέψη γύρω από τον θάνατο φέρνει μια ριζική αλλαγή για την αντίληψη της ζωής... προς έναν πιο αυθεντικό τρόπο (E Valom,p.40). Ο φόβος του θανάτου είναι βαθειά ριζωμένος μέσα στο ανθρώπινο ασυνείδητο και η ανθρώπινη ύπαρξη αναπτύσσει αμυντικούς μηχανισμούς για να τα βγάλη πέρα -νά τον αντιμετωπίση. Ένας από αυτούς είναι η “μέθη της εργασίας”, όταν κάποιος εργάζεται όλη την ώρα, φοβούμενος για τη στιγμή της μοναξιάς. Η υπαρξιακή θεραπεία θεωρεί την ιδέα του θανάτου σαν να είναι κρίσιμη, επειδή ο θάνατος έχει μια κρίσιμη σπουδαιότητα στη ζωή του καθενός. Έτσι, όπως και ο Valom λέγει “μελέτα τον θάνατο και θα μάθης να ζής”.

Για την αύξηση της συνειδήσεως του θανάτου έχουν χρησιμοποιηθή διάφορες μέθοδοι που έχουν αποσπασθή από θρησκευτικές συνήθειες. Αναφέρονται: “η διαρκής σκέψη του θανάτου”, παρμένη από την εφαρμογή των καθολικών μοναχών, η φαντασίωση του δικού σου θανάτου, η αλληλεπίδρασις με ανθρώπους στην τελική φάση των θανατηφόρων ασθενειών.

Δεν θέλω να Σας κουράσω με ένα μακροσκελέστερο γράμμα, οπότε καταλήγω να πω ότι αυτά ήταν μόλις μερικά από ένα σωρό πράγματα που ανακάλυψα στην Εμπειρική Ψυχοθεραπεία και που με προκάλεσαν να σκεφθώ συνδετικά στοιχεία και διαχωρισμούς μεταξύ της Ψυχοθεραπείας και της Ορθοδοξίας: η ακηδία, η μνήμη του θανάτου, η πνευματική ανάπτυξη. Πρέπει να Σάς πω ότι είδα πώς στα έργα των Ψυχοθεραπευτών δε συνάντησα αναφορά στην Ορθόδοξη Παράδοση, μόνο στον Προτεσταντισμό, Καθολικισμό, Βουδισμό, Ινδουϊσμό. Η Ορθοδοξία ήταν “φυγαδευμένη”, αλλά μπορεί να έρθη με ισορροπία και διορθώσεις. Και βλέπω ότι είναι τόσο απαραίτητη που πρέπει κάποιος να γράψη ένα βιβλίο με προσιτό τρόπο, το οποίο να οριοθετή τί είναι καλό και τί όχι καλό, από ορθόδοξη άποψη, στην Ψυχοθεραπεία. Ένα βιβλίο που να μπορή να οδηγήση τους ψυχοθεραπευτές στην αξία της Ορθοδοξίας, μιλώντας την γλώσσα τους.

Έτσι κλείνω εδώ το μακροσκελές γράμμα μου και Σάς ευχαριστώ πάλι όχι μόνο για την βοήθεια, αλλά επίσης και για την υπομονή να διαβάσετε ό,τι έγραψα,

Ζητώ συγγνώμη για την Βιβλιογραφία στα Αγγλικά και Ρουμανικά.

Ελπίζω να μη με ξεχνάτε στις προσευχές Σας και να δεχθώ την ευλογία Σας.

Ι.Ο.

  • Προβολές: 1080

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance