Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: Πόλεμος και φτώχεια - η ορθόδοξη άποψη (Α')

Το παρόν κείμενο αποτελεί μέρος από την εισήγηση του Σεβ. Μητροπολίτου κ. Ιεροθέου στο Βίλνιους της Λιθουανίας, στα πλαίσια των εργασιών της 10ης Διακοινοβουλευτικής Συνελεύσεως Ορθοδοξίας, στην οποία είχε κληθή ως κύριος εισηγητής και αναφερθήκαμε σχετικά σε προηγούμενο τεύχος.

* * *

Το θέμα που μου ανατέθηκε να αναπτύξω είναι πολύ μεγάλο και έχει πολλές πλευρές. Όμως ο περιορισμός του χρόνου, αναγκαστικά με οδηγούν στο να παρουσιάσω μερικά μόνο σημεία και αυτά ενδεικτικά και βεβαίως δεν θα αναπτυχθούν όπως θα έπρεπε. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αντιμετώπισαν πολλές πλευρές αυτού του θέματος και υπάρχουν πολλά κείμενά τους γι’ αυτά τα σημεία, αλλά παρακάμπτοντας όλα αυτά, για έλλειψη χρόνου, θα περιορισθώ στο να εκθέσω μερικές θεολογικές απόψεις, που είναι σημαντικές κατά την γνώμη μου.

1. Προπτωτικός, μεταπτωτικός και εσχατολογικός κόσμος

Πρέπει να ξεκινήσω από την γενική άποψη ότι τα θέματα του πολέμου και της φτώχειας, όπως και τα παρόμοια θέματα με αυτά, θα πρέπει να εξετάζωνται από την άποψη πώς λειτουργούσε ο κόσμος προπτωτικά, πώς λειτουργεί μεταπτωτικά και πώς θα λειτουργήση εσχατολογικά. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο, γιατί μόνον δι’ αυτού του τρόπου μπορεί κανείς να δη την τραγικότητα του πολέμου και της φτώχειας, αλλά ταυτόχρονα, παρά την τραγικότητά τους να δη και την αντιμετώπισή τους.

Αυτό είναι σημαντικό, γιατί πολλοί από μας τους ορθοδόξους Κληρικούς και θεολόγους, κάνουμε σύγχυση μεταξύ της προπτωτικής, μεταπτωτικής και της εσχατολογικής καταστάσεως, αφού στοιχεία του προπτωτικού κόσμου τα θέλουμε να υπάρχουν και να ενεργούν στον μεταπτωτικό κόσμο και στοιχεία του μεταπτωτικού κόσμου τα ταυτίζουμε με τα εσχατολογικά γεγονότα, οπότε τα μεταπτωτικά φαινόμενα, που συνιστούν μια τραγωδία του ανθρωπίνου πνεύματος και της όλης κοσμολογίας, τα συνδέουμε με τον προπτωτικό και τον εσχατολογικό κόσμο.

Πριν την πτώση του ανθρώπου υπήρχε μια ειρηνική κατάσταση του ανθρώπου με τον Θεό, τον εαυτό του, τον πλησίον και την κτίση. Ο νούς του ανθρώπου ήταν ολόκληρος ανοικτός στον Θεό. Η Χάρη του Θεού δια του νοός διαπορθμευόταν στο σώμα και από εκεί προχεόταν στην άλογη κτίση, οπότε υπήρχε μια ισορροπία μεταξύ Θεού, ανθρώπου και κτίσεως.

Με την πτώση έγινε μια διατάραξη των σχέσεων αυτών. Η ψυχή του ανθρώπου δεν είχε σχέση με τον Θεό, δεν ελάμβανε την Χάρη του Θεού, οπότε απομυζούσε το σώμα, αφού από το σώμα ανέμενε να έχη την ζωή της, και έτσι δημιουργούνται τα ψυχικά πάθη, της κενοδοξίας, του εγωϊσμού, της υπερηφανείας, της αλαζονείας. Το σώμα του ανθρώπου, αφού δεν τρεφόταν από την ψυχή, λάμβανε ενέργεια από την κτίση και έτσι δημιουργούνται τα σωματικά πάθη και στην συνέχεια, λόγω της υπερπαραγωγής, δημιουργούνται και τα οικολογικά προβλήματα.

Στην Αγία Γραφή λέγεται ότι ο άνθρωπος προ της πτώσεως ήταν γυμνός, δεν φορούσε τίποτε, αλλά δεν εντρεπόταν, ακριβώς γιατί επάνω του υπήρχε πλούσια η Χάρη του Θεού. Μετά την πτώση, επειδή αισθάνθηκε την γύμνωσή του, ο Θεός από αγάπη και φιλανθρωπία του έραψε δερμάτινους χιτώνες. Κατά την διδασκαλία των Πατέρων οι δερμάτινοι χιτώνες, που ήταν αποτέλεσμα της αμαρτίας, αλλά και έκφραση της αγάπης και φιλανθρωπίας του Θεού, είναι η φθορά και η θνητότητα.

Μια έκφραση της φθοράς και της θνητότητος είναι ο πόλεμος και η φτώχεια, οπότε αμέσως μετά την πτώση ο άνθρωπος απέκτησε τα πάθη του μίσους, της επιθετικότητας, της ιδιοκτησίας, της αναγκαιότητας του πλουτισμού, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ποικίλα κοινωνικά προβλήματα. Έτσι και ο πόλεμος και η φτώχεια είναι αρρώστιες που είναι αποτέλεσμα της διαταράξεως των σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό, της ψυχής με το σώμα, του ανθρώπου με τον συνάνθρωπό του και του ανθρώπου με την κτίση.

Η αρχή της απελευθερώσεως του ανθρώπου από την φθορά και την θνητότητα γίνεται με την ενανθρώπηση του Χριστού και την έναρξη της Εκκλησίας ως Σώματος του Χριστού. Ο Χριστός προσέλαβε το θνητό και το παθητό της φύσεως του ανθρώπου για να νικήση τον θάνατο στην προσωπική του ζωή, για να μεταμορφώση και να αποβάλη τους δερμάτινους χιτώνες της φθοράς και της θνητότητας. Αυτό έγινε με τον Σταυρό και την Ανάστασή Του.

Αυτήν την νέα ζωή που έφερε ο Χριστός στον κόσμο την μετέφερε μέσα στην Εκκλησία, που είναι το Σώμα Του. Όπως η ζωή της κεφαλής γίνεται και ζωή του σώματος, έτσι και η ζωή του Χριστού γίνεται και ζωή της Εκκλησίας. Μέσα στην Εκκλησία αρχίζουμε να γευόμαστε τις καταστάσεις της υπερνικήσεως της φθοράς και της θνητότητας, της απεκδύσεως των δερμάτινων χιτώνων και της ενδύσεώς μας με το ένδυμα της αφθαρσίας και της αθανασίας.

Επομένως, ο χώρος της Εκκλησίας είναι εκείνος στον οποίο γίνονται όλες οι εφαρμογές του σκοπού της ενανθρωπήσεως του Χριστού και της νίκης Του επάνω στην φθορά και τον θάνατο. Μέσα στην Εκκλησία αρχίζει ο άνθρωπος να απολαμβάνη μερικές ανταύγειες της εσχατολογικής καταστάσεως, τότε που θα σταματήση όλη η φθορά και θα ζούμε τους “καινούς ουρανούς” και την “καινήν γήν». Όλες τις κοινωνικές εφαρμογές του ο Χριστιανισμός τις πραγματοποιεί μέσα στον χώρο της Εκκλησίας, τον χώρο των μυστηρίων και του αναγεννημένου ανθρώπου, γιατί ο εκτός της Εκκλησίας κόσμος, είναι ο κόσμος της πτώσεως, της φθοράς και του θανάτου.

Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση που επικρατεί στην παρούσα ζωή με τους πολέμους, τις ακαταστασίες, την κοινωνική αδικία, την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον συνάνθρωπό του είναι μια φυσική κατάσταση, μέσα στην αφύσικη ζωή της πτώσεως, και συνδέεται με την πτωτική κατάσταση. Όταν ο άνθρωπος συνδέεται με τον Αναστάντα Χριστό, μπορεί να αρχίση από τώρα να απολαμβάνη μερικές πτυχές της ανακαινίσεως, της εσχατολογικής καταστάσεως, όχι από την άποψη ότι παύουν να υπάρχουν πόλεμοι, μάχες, θάνατοι, αδικίες, αλλά από την άποψη ότι τα υπερβαίνει όλα αυτά. Οι κοινωνικές αδικίες δεν τον ενοχλούν. Βέβαια, οι άγιοι πονούν υπερβολικά για τις ακαταστασίες αυτές, όταν βλέπουν ότι οι συνάνθρωποί τους υποφέρουν και βασανίζονται, αλλά τα βλέπουν μέσα από την θεολογική, προπτωτική και εσχατολογική προοπτική, τα θεωρούν ότι είναι συνέπειες της αμαρτίας καί, επομένως, είναι αρρώστιες, γι’ αυτό κάνουν θεολογία και όχι μια ανθρωποκεντρική κοινωνιολογία.

Ύστερα από αυτές τις γενικές θεολογικές αρχές, θα ήθελα να δούμε λίγο τα δύο αυτά θέματα του πολέμου και της φτώχειας.

(συνεχίζεται στο επόμενο).

  • Προβολές: 987

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance