Χριστίνα Καρανικόλα-Σχοινά: Βασίλειος ὁ Διγενῆς ἀκρίτης Καππαδόκης (ΣΤ)

Αφιέρωμα στὰ 550 ἀπὸ τὴν ἅλωση

Φιλολογική, ιστορική, θεολογική προσέγγιση στο ρωμαίϊκο έπος

της Χριστίνα Καρανικόλα-Σχοινά, Φιλολόγου

 

Η συζυγική αγάπη

Από τα πιο δυνατά συναισθήματα στο έπος αναδεικνύεται η συζυγική αγάπη. Ο γάμος του αμιρά και του Διγενή ξεκινά με αρπαγή της καλής τους, έθιμο και επίδραση σαφώς μουσουλμανική. Από τη στιγμή όμως που ευλογούνται από Θεό και ανθρώπους ως σύζυγοι, το ζευγάρι αναπτύσσει πολύ δυνατή αγάπη και δεσμό, που κανένα άλλο συναίσθημα δεν μπορεί να καταλύση. Ο άνδρας προσαρμόζεται στη γυναίκα και αντιστρόφως. Αλλοιώνονται ως χαρακτήρες και σέβονται απεριόριστα ο ένας τον άλλον.

Έτσι ο αμιράς, που πριν το γάμο του ήταν φοβερός και τρομερός, ο σκληρός και άγριος πολεμιστής που στις αιματηρές επιδρομές του στη Ρωμανία έσπερνε ανελέητα και αναίσθητα τον όλεθρο, σφάζοντας, καίγοντας, αρπάζοντας και αιχμαλωτίζοντας, αυτός ο σκληρός άντρας αλλοιώνεται, μεταμορφώνεται δίπλα στην όμορφη και ευγενική συζυγό του. Γίνεται πολύ συναισθηματικός και ευαίσθητος, πολύ στοργικός και προστατευτικός. Για χάρη της εγκαταλείπει μητέρα, συγγενείς, πατρίδα, θρησκεία, πλούτη, εξουσία, δόξα. Όλα τα θεωρεί υποδεέστερα. Όλος ο κόσμος του είναι η σύζυγός του. Της φέρεται με πολλή τρυφερότητα και δεν θέλει με τίποτα να την λυπήση ή να την πληγώση. Έτσι, όσο περνά ο καιρός, ο τραχύς χαρακτήρας του εκλεπτύνεται και μετατρέπεται σε έναν ιδανικό σύζυγο και πατέρα.

Και από το μέρος της γυναίκας υπάρχει απόλυτη ανταπόκριση στην αγάπη του συζύγου. Αγαπά τον άντρα της με απόλυτη αφοσίωση και πίστη. Βλέπει στο πρόσωπό του τον προστάτη της, τον συνεργάτη, τον βοηθό, τον σύντροφο, τον πατέρα του παιδιού της. Βλέπει τον άντρα της ως θεόσταλτο δώρο και τον τιμά με μεγάλη αγάπη και υπακοή. Ο χαρακτήρας και το ήθος της σμιλεύτηκε και διαμορφώθηκε κάτω από το φως του Ευαγγελίου και γαλουχήθηκε με τα διδάγματα της Εκκλησίας του Χριστού “εξ απαλών ονύχων”. Και η αλλοίωση του αμιρά οφείλεται στη ζωογόνο μετάνοιά του και το φωτισμό του Βαπτίσματος, που έλαβε. Έτσι η σχέση τους βασίζεται στο Θεό, που και οι δύο αγαπούν. Σ’ αυτό το αμετακίνητο θεμέλιο κτίστηκε το οικοδόμημα του γάμου τους.

Αξίζει τον κόπο να δούμε λίγο τη συμπεριφορά τους:

Όταν ο αμιράς χρειάστηκε να επιστρέψη στην πατρίδα του, για να εξηγήση στη μητέρα του το λόγο που έφυγε στη Ρωμανία και έπρεπε να ανακοινώση την απόφασή του αυτή στη γυναίκα του, διστάζει, φοβάται μήπως τη λυπήση, μήπως κλονιστή η αγάπη τους. Της λέει:

“Λόγον τινά απόκρυφον βούλομαί σοι θαρρήσαι

αλλά φοβούμαι, πάντερπνε, μη ουκ ένι εις αρεστόν σου·

ιδού καιρός εφέστηκεν το βέβαιον να μάθω,

εάν αγάπην εις εμέ έχεις καθαρωτάτην.”

Ο λόγος του της τρυπά την καρδιά. Η αμφιβολία του την αναστατώνει:

“Ω άνερ μου γλυκύτατε, αυθέντα και προστάτα,

πότε λόγον σου ήκουσα μη ουκ ένι εις αρεστόν μου;

Ποία δε γε περίστασις χωρίσει με σού πόθου;

Πάντως καν δέη με θανείν, ουκ απαρνήσομαί σε”

Ο χωρισμός του ζεύγους γίνεται μέσα σε ατμόσφαιρα έντονης συγκίνησης και πόνου. Κι όταν ο αμιράς επιστρέφη από το μακρινό ταξίδι του, παίρνει το πιο γρήγορο άλογο, για να πάη, όσο πιο γρήγορα γίνεται κοντά της, δείχνοντας έτσι πόσο του έλειψε η αγαπημένη της παρουσία και πόσο ανυπομονούσε να βρεθή κοντά της. Κι όταν έφτασε της λέει:

“Πώς έχεις, φως μου το γλυκύ, πάντερπνόν μου δαμάλιν;

Πώς έχεις, φίλτατε ψυχή, εμή παραμυθία;

περιστερά μου πάντερπνε, πανώραιόν μου δένδρον,

μετά σού ανθήματος, τέκνου του παμποθήτου;”

Αλλά και ο Διγενής τα περισσότερα κατορθώματά του τα κάνει για να προστατεύση την αγαπημένη του σύζυγο. Όταν εκείνη έντρομη αντιμετώπισε τον κίνδυνο απαγωγής της από τους απελάτες, ο Διγενής με αυτοπεποίθηση την καθησυχάζει λέγοντας:

“Παύσαι, έφην, ψυχή εμή, λογίζεσθαι τοιαύτα,

ούς ο θεός συνέζευξεν άνθρωποι ου χωρίσουν”

Είναι έτοιμος να πεθάνη παρά να πάθη κάτι η σύζυγός του. Της φέρεται με πολύ σεβασμό και αγάπη. Κι όταν αμαρτάνη η δική της θύμηση τον κάνει να συνέλθη και να ντραπή, που τόσο την πρόσβαλε και την μείωσε η πράξη του. Κι ενώ έκανε τα πάντα για να μην τους χωρίση κανείς, ανήμπορος μπροστά στον θάνατο θρηνεί όχι για τον εαυτό του, αλλά για τη γυναίκα του, που θα θλίβεται μόνη της και απροστάτευτη. Τις στιγμές της ευτυχίας τους τις χαίρονται μαζί και τις μοιράζονται με αγαπημένους τους φίλους στο παλάτι του Ευφράτη.

Και στις δύσκολες στιγμές ο συζυγικός δεσμός δεν καταλύεται. Δοκιμάζεται, τραυματίζεται ίσως, αλλά αντέχει. Έτσι όταν η σύζυγος του Διγενή αντιλαμβάνεται την απιστία του, πικραίνεται και λυπάται βαθιά για την πτώση του. Του εξομολογείται ήπια την πίκρα της και τον θέτει προ των ευθυνών του, θυμίζοντάς του τη μεγάλη αμαρτία που διέπραξε ενώπιον του Θεού. Υπομένει ειρηνικά. Δεν του επιτίθεται, δεν τον κακολογεί· αντίθετα τον συγχωρεί μεγαλόψυχα και προσεύχεται στον Θεό γι’ αυτόν. Αυτή η αρχοντική στάση της μεγαλώνει στην ψυχή του συζυγου της την μετάνοιά του αφ’ ενός και τον θαυμασμό και την εκτίμηση στο πρόσωπό της αφ’ ετέρου.

Και το μεγάλο νέφος που σκίαζε την ευτυχισμένη συζυγία τους, την ατεκνία, την αντιμετωπίζουν αξιοθαύμαστα. Τους λυπούσε και τους δύο βαθύτατα η έλλειψη παιδιών. Γράφει ο ποιητής:

Υπέρ τούτου εδέοντο του Θεού καθ’ εκάστην

καί της πρώτης των αρετών εσεμνύνοντο σφόδρα,

τής ευποιΐας λέγω δη και της ελεημοσύνης·

όμως θελήματι Θεού ήμαρτον της ελπίδος,

αλλά λίαν ως σώφρονες τω Θεώ ηυχαρίστουν,

τοίς οικείοις δε σφάλμασιν έγραφον την αιτίαν.

Στρέφονται στο Θεό, αναθέτουν σε Εκείνον το πρόβλημά τους, που το κάνουν αίτημα φλογερό, καθημερινό, επίμονο. Κι όταν χάνουν την ελπίδα, υπομένουν. Δεν στρέφονται κατά του Θεού, δεν χάνουν την πίστη τους. Υποτάσσονται στο θέλημά Του και Τον ευχαριστούν με εμπιστοσύνη. Εκείνος γνωρίζει καλύτερα την οδό της σωτηρίας για τον κάθε άνθρωπο. Δέχονται με ταπείνωση την πραγματικότητα και με αυτομεμψία καταλογίζουν στις αμαρτίες τους την ευθύνη. Και αναπαύονται. Βλέπουν το θέλημα καθαρά πνευματικά, με πλήρη επίγνωση της αποστολής του ανθρώπου. Στάση ορθόδοξη, υγιής.

(συνεχίζεται στὸ ἑπόμενο)

  • Προβολές: 1014

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance