Στην μνήμη της μοναχής Μαριάμ: Η κλήση για την μοναχική ζωή

Στην μνήμη της μοναχής Μαριάμ (κατά κόσμον Αθηνάς Σπελέτα) της Ιεράς Μονής Γενεθλίου Θεοτόκου (Πελαγίας), η οποία απεδήμησε προς Κύριο μετά από απρόσμενο γεγονός στις 26 Νοεμβρίου, καθώς ετοίμαζε ψάλλοντας το γεύμα, η εφημερίδα μας δημοσιεύει απομαγνητοφωνημένο τον λόγο του Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. Ιεροθέου στην ακολουθία της ρασοευχής της αειμνήστου αδελφής μας που έγινε την 23η Νοεμβρίου 1996.

*

Αδελφή Μαριάμ,

Με την Χάρη του αγίου Τριαδικού Θεού και τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου αξιώνεσαι σήμερα να ικανοποιήσης τον πολυχρόνιο πόθο σου να εισέλθης στην μοναχική ζωή και πολιτεία.

Πραγματικά πιστεύουμε ότι όπως υπάρχει αποστολική παράδοση και διαδοχή η οποία μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, από τον Αρχιερέα στους Ιερείς, στον Διάκονο κλπ., έτσι νομίζω ότι, τηρουμένων των αναλογιών, υπάρχει και μια τέτοια μοναχική διαδοχή. Διότι ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης όταν ομιλή για τους μοναχούς τους ονομάζει θεραπευτές. Πράγματι, οι μοναχοί είναι εκείνοι που αγιάζονται εσωτερικά, δοξάζουν αδιαλείπτως τον Θεό, αποκτούν γνώση του Θεού και στην συνέχεια βοηθούν τους ανθρώπους. Επομένως στην ουσία υπάρχει μετάδοση της θεραπευτικής επιστήμης.

Έτσι λοιπόν εισήχθης σήμερα με την Χάρη του αγίου Τριαδικού Θεού και τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου μέσα στην χορεία των μεγάλων αγίων, αββάδων και αμμάδων, όπως περιγράφονται στο Γεροντικό, δηλαδή του αγίου Εφραίμ, του αγίου Ισαάκ, του αγίου Αντωνίου, ο οποίος είναι διδάσκαλος και Καθηγητής της μοναχικής ζωής, του αγίου Παχωμίου, του Μεγάλου Ευθυμίου αλλά και όλων των άλλων αγίων γυναικών με πρότυπο βεβαίως την Υπεραγία Θεοτόκο. Γιατί η Παναγία μας είναι το πρότυπο όχι μόνον των γυναικών, αλλά όλων των Χριστιανών και το πρότυπο των μοναχών. Η Παναγία εισήχθη μέσα στα άγια των αγίων, που εορτάσαμε αυτές τις ημέρες, επί δώδεκα ολόκληρα χρόνια παρέμεινε εκεί προσευχομένη και ζώσα κατά μόνας, ζώσα την μοναχική ζωή και πολιτεία που είναι στην πραγματικότητα η ησυχαστική, εσωτερική ζωή.

Είπα στην αρχή ότι σε αξίωσε ο Θεός να ικανοποιήσης τον πολυχρόνιον πόθο σου. Δεν είναι η γνωριμία την οποία έχουμε πρόσφατη, αλλά σε γνωρίζω πριν από είκοσι επτά χρόνια, όταν επήγα στην Έδεσσα για να υπηρετήσω κοντά στον αείμνηστο Μητροπολίτη Εδέσσης κυρό Καλλίνικο. Ήσουν τότε, στην πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου και ενθυμούμαι αυτή την στιγμή πολλά περιστατικά, καθώς ανέβαινα προς τον Ιερό Ναό του αγίου Νεκταρίου. Διατηρώ πολλές εικόνες και παραστάσεις από την παιδική σου ζωή. Και όταν ακόμη επισκεπτόμουν με τον αείμνηστο Καλλίνικο διάφορα σπίτια στην περιοχή εκείνη, σε έβλεπα τότε μπροστά μου με την ζωηράδα σου και το αεικίνητό σου. Αργότερα, όταν ήσουν σε ηλικία εννέα ετών, δηλαδή πριν είκοσι πέντε χρόνια, ενθυμούμαι ήλθες για πρώτη φορά, τετάρτη ή πέμπτη Δημοτικού νομίζω, να εξομολογηθής και επιθυμούσες να ζής μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας μας την οποία κληρονόμησες και από το σπίτι σου και από τον ευσεβή παππού σου και τους ευσεβείς γονείς σου. Και την κληρονόμησες και την έζησες από την παιδική σου ηλικία μέσα στην εκκλησιαστική ατμόσφαιρα.

Σε αξίωσε ο Θεός να ικανοποιήσης τον πολυχρόνιο πόθο σου. Καθώς μεγάλωνες, έβλεπα την αγάπη σου για την Εκκλησία και τον Θεό. Αργότερα σπούδασες για δύο-τρία χρόνια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στην συνέχεια, όταν μεταπήδησες στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, άρχισες να εκφράζης τον πόθο σου για την μοναχική ζωή. Βεβαίως, δεν είμαι της απόψεως ότι αμέσως μόλις κανείς εκφράση τον πόθο του να γίνη μοναχός ότι πρέπει να ικανοποιήται αυτός ο πόθος. Διότι όταν κανείς προχωρή στην μοναχική πολιτεία και ζωή και σε όποιο άλλο μεγάλο έργο, όχι κατόπιν ωρίμου σκέψεως και επιθυμίας, αλλά από έναν πρόσκαιρο ενθουσιασμό, τότε δημιουργούνται πολλά προβλήματα και στην ψυχή του, αλλά δημιουργούνται πολλά προβλήματα και στον οικογενειακό χώρο, κυρίως όμως μέσα στο Μοναστήρι και στην εκκλησιαστική ζωή.

Γι’ αυτό πάντοτε πίστευα και πιστεύω ότι το να εισέρχεται κανείς στην μοναχική πολιτεία και ζωή, πρέπει να είναι αποτέλεσμα εντόνου προσευχής, καρπός ωρίμου σκέψεως και βαθειάς επιθυμίας, πράγμα το οποίο όμως ελέγχεται από όλη την αγωγή και την όλη μέθοδο την οποία έχουμε στην Εκκλησία μας. Ήδη παρήλθαν πολλά χρόνια από τότε που για πρώτη φορά μου είπες ότι θέλεις να γίνης μοναχή και μάλιστα ήθελες τότε να διακόψης και τις σπουδές σου και να εισέλθης στο Μοναστήρι. Δεν σού το επέτρεψα. “Να τελειώσης το Πανεπιστήμιο”, σού είπα. Και τελείωσες την φοίτησή σου στο Πανεπιστήμιο. Αλλά και μετά, καίτοι πέρασαν δέκα χρόνια από την λήψη του πτυχίου, πάλι επέμενα: “Δεν θα πάς ακόμη στο Μοναστήρι, πρώτα θα εργαστής, θα δουλέψης, θα λάβης την ευχή των γονέων σου, επειδή οι γονείς σου είναι άνθρωποι της Εκκλησίας”.

Και εδώ στο Μοναστήρι έχεις ενάμιση περίπου χρόνο δόκιμη. Και όταν διεκρίβωσα ότι δεν υπάρχει περίπτωση όχι μόνον να μετανοιώσης, αλλά ούτε να αλλάξης καθόλου λογισμό, τότε αποφασίσαμε να σού επιτρέψουμε να εισέλθης στο πρώτο στάδιο της μοναχικής ζωής, ώστε αργότερα να σε αξιώση ο Θεός και του Μεγάλου Αγγελικού Σχήματος.

Και απαιτείται αυτή η δοκιμασία, γιατί όλα τα μεγάλα έργα πρέπει να γίνονται με ωριμότητα, ταπείνωση, υπακοή και επίγνωση.

Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντική αυτή η ώρα και στιγμή της ζωής σου. Και το όνομα το οποίο έλαβες, το όνομα Μαριάμ, αναφέρεται στην Παναγία μας γι’ αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία.

Πρώτα-πρώτα διότι όπως είπα και πριν η Παναγία μας είναι το πρότυπο της Χριστιανικής και μοναχικής πολιτείας και ζωής, είναι η τιμιωτέρα των Χερουβείμ και ασυγκρίτως ανωτέρα των Σεραφείμ, είναι το μεθόριον μεταξύ κτιστής και ακτίστου φύσεως, όπως λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Έπειτα αποφάσισες να έρθης και να γίνης μοναχή στο Μοναστήρι αυτό που τιμάται στην εορτή του Γενεθλίου της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Στην συνέχεια η κουρά σου, η εισαγωγή σου στην μοναχική πολιτεία, έγινε αυτή την περίοδο που εορτάζουμε τα Εισόδια της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Αλλά νομίζω ότι περισσότερο από όλα σού εδόθη αυτό το όνομα, ώστε να είναι η Παναγία βοηθός σου, να σε βοηθά, να σε κατευθύνη στην εν Χριστώ ζωή, γιατί η μοναχική ζωή είναι η εν Χριστώ ζωή, είναι η αποστολική βιοτή, είναι, θα έλεγα ακόμη, και η μαρτυρική ζωή και η προφητική ενόραση. Στο έργο αυτό να είναι πρόμαχος και βοηθός η Παναγία. Και ενθυμούμαι εκείνον τον λόγο τον οποίον είπε η ίδια, την προσευχή την οποίαν απηύθυνε στον Θεό, όταν επισκέφθηκε την Ελισάβετ και της είπε η Ελισάβετ: “πόθεν μοι τούτο ίνα έλθη η μήτηρ του Κυρίου μου προς με;” (Λουκ. α', 43). Και λέγει ο Ευαγγελιστής Λουκάς: “καί είπε Μαριάμ· Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον και ηγαλλίασε το πνεύμα μου επί τω Θεώ τω σωτήρί μου” (Λουκ. α', 46). Γι’ αυτό και εύχομαι η Παναγία να είναι πρόμαχος και πρότυπο στην ζωή σου, να σε κατευθύνη στον αγώνα της καθαρότητος όχι μόνο σωματικής -αυτό είναι εύκολο να γίνη- αλλά κυρίως της ψυχικής καθαρότητος, της διανοητικής, της καθαρότητος των αισθημάτων, καθαρότητος της διανοίας, καθαρότητος των επιθυμιών, γιατί αν δεν γίνη ο άνθρωπος καθαρός σ’ αυτό το σημείο, τότε ουσιαστικά είναι ακάθαρτος, είναι όπως οι μωρές παρθένες που είχαν σωματική παρθενία, αλλά δεν είχαν την Χάρη και το έλεος του Θεού.

Εύχομαι, λοιπόν, να αξιωθής κι εσύ δια πρεσβειών της Παναγίας μας, στην ζωή σου ολόκληρη, μέχρι τέλους, έως θανάτου να λέγης αυτόν τον Θεομητορικό ύμνο: “Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον και ηγαλλίασε το πνεύμα μου επί τω Θεώ τω σωτήρί μου, ότι επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν της δούλης αυτού... ότι εποίησέ μοι μεγαλεία ο δυνατός και άγιον το όνομα αυτού” (Λουκ. α', 46-49). Να αισθανθής, δηλαδή, τα μεγαλεία του Θεού στην ζωή σου και να βιώσης την δύναμη του Ονόματος του Θεού, μνημονεύοντας το Όνομα του αγίου Τριαδικού Θεού. Και έτσι σε όλη σου την ζωή, με την καθαρότητα αυτή και την ταπείνωση, να αισθάνεσαι αυτό που είπε η Θεοτόκος, “ότι επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν της δούλης αυτού”. Γιατί, αν ο Κληρικός, ο μοναχός, η μοναχή και γενικότερα ο Χριστιανός δεν έχη την εσωτερική αυτή πνευματική ταπείνωση, τότε το μεγαλύτερο έργο κι’ αν κάνη μέσα στην Εκκλησία είναι ακάθαρτο ενώπιον του Θεού.

Εύχομαι ο Θεός να σε ευλογή δια πρεσβειών της Παναγίας μας. Η Παναγία να είναι πρόμαχος στην ζωή σου, προστάτης και βοηθός σε αυτόν τον αγώνα που με την Χάρη του Θεού αρχίζεις σήμερα.-