Κύριο ἄρθρο: Οι Ορθόδοξοι στην Ευρώπη

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια το 1990 στην Ευρώπη των «12» το 86,86% των Ευρωπαίων ήταν Χριστιανοί όλων των ομολογιών, το 11,50% άθεοι, το 1,50% Μωαμεθανοί και το 0,50 Εβραίοι. Δεν διαθέτω πληροφορίες για τα αντίστοιχα ποσοστά της Ευρώπης των «15» ή των «25» Κρατών. Το βέβαιο είναι ότι στην Ευρώπη πλεονάζουν οι πολίτες που είναι βαπτισμένοι Χριστιανοί. Εννοούμε τα στατιστικά στοιχεία και όχι τα υπαρξιακά.

Όμως, καίτοι τα στατιστικά αυτά στοιχεία υποδηλώνουν τον κυρίαρχο χριστιανικό χαρακτήρα της Ευρώπης, εν τούτοις ακούγονται φωνές που δηλώνουν ότι η Ευρώπη εκφράζει τον λεγόμενο αποχριστιανισμό ή έχει εισέλθει στην μεταχριστιανική κοινωνία. Και αυτό γιατί ο Χριστιανισμός στην Ευρώπη έχει αλλοτριωθή και εκκοσμικευθή. Υπάρχουν στοιχεία αληθείας, όσο κι’ αν φαίνεται περίεργο, στον λόγο του Ευδοκίμωφ: «ο αθεϊσμός είναι καθαρά μια χριστιανική αίρεσις» και «ο λανθάνων αθεϊσμός των μέσων πιστών» είναι το μεγάλο πρόβλημα του Χριστιανισμού.

Η πλειοψηφία των Χριστιανών της Ευρώπης ενώ πιστεύει στον Χριστό, αντί του Μωάμεθ και του Βούδα, εν τούτοις σε εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής έχει κοινά σημεία με τα άλλα θρησκεύματα. Τα κοινά αυτά σημεία είναι η ερμηνεία του Θεού και του ανθρώπου μέσα από την έννοια της ατομοκρατίας, η απώλεια του προσωπικού στοιχείου, η ιδεολογία της πίστης, η απόκτηση και βίωση της ευδαιμονίας, η λογικοκρατική και πολιτική «διαχείριση» των συναισθημάτων, η φονταμενταλιστική και εθνικιστική προοπτική, η ιδεολογία του ιερού πολέμου, κλπ. Το ίδιο, βέβαια, παρατηρείται και στον Χριστιανισμό της Αμερικής. Δεν πρέπει να μας παραπλανά το εορταστικό κλίμα των Χριστουγέννων με το Χριστουγεννιάτικο δένδρο, γιατί ενώ η γιορτή του δένδρου πέρασε από τον παγανισμό στον Χριστιανισμό, εν τούτοις σε πολλούς Χριστιανούς διατηρείται ακόμη το παγανιστικό στοιχείο.

Ο Χριστιανισμός της Δύσεως, της Ευρώπης κατ’ αρχάς και της Αμερικής στην συνέχεια, πιστεύει στον Χριστό, αλλά έχει συνδέσει αυτήν την πίστη με τον σχολαστικισμό και την νοησιαρχία, τον ηθικισμό και τον ψυχολογισμό, την μεταφυσική και την ιδεολογία, την φεουδαρχία και τον νομικισμό. Αντίδραση εναντίον αυτού του Χριστιανισμού είναι η εμφάνιση διαφόρων άλλων ρευμάτων όπως της αναγέννησης, του διαφωτισμού, του ρομαντισμού, της νεωτερικότητας, του αγνωστικισμού, της μετανεωτερικότητας και μιας ιδιότυπης θρησκευτικής αθεΐας. Τα συνθήματα του Φόϋερμπαχ πρωταρχικά και του Μάρξ στην συνέχεια, ότι η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, του Ρουσσώ ότι πρέπει να επανέλθουμε στην φύση, αποβάλλοντας από την ζωή μας κάθε μεταφυσική ιδέα, του Νίτσε ότι ο θεός απέθανε και μάλιστα «εμείς τον σκοτώσαμε» κλπ. ήταν καρποί ενός Χριστιανισμού που είχε εκκοσμικευθή.

Έχοντας υπ’ όψη μας όλα αυτά δεν μπορούμε να χαρακτηρίζουμε την Ευρώπη ως χριστιανική με την αληθινή έννοια του όρου. Άλλωστε όλος ο τρόπος διοργανώσεως και λειτουργίας της Ευρώπης διαπνέεται από τις διαφωτιστικές αρχές, όπως και το κλίμα που επικρατεί στην Αμερική είναι ένα συνονθύλευμα μεταρρυθμιστικών, διαφωτιστικών και ρομαντικών αρχών.

Σε αυτόν τον ποικιλόμορφο κόσμο η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει να προσφέρη πολλά. Σήμερα όσοι Ορθόδοξοι γνωρίζουν την ορθόδοξη θεολογία στην θεωρία και την πράξη πρέπει να απαντήσουν στις αγωνιώδεις αναζητήσεις των Δυτικών ανθρώπων πάνω στα θεολογικά, ανθρωπολογικά και υπαρξιακά ζητήματα. Σε επίσκεψή μας στις Βρυξέλλες μας είπαν ότι η Ευρώπη σήμερα περιμένει να ακούση τις θεολογικές “θέσεις” της Ορθοδόξου Εκκλησίας πάνω σε κρίσιμα οντολογικά, κοσμολογικά, ανθρωπολογικά και κοινωνικά θέματα που την απασχολούν.

Νομίζω ότι η εποχή μας ομοιάζει πολύ με τον τέταρτο αιώνα μ.Χ., στον οποίο έζησαν οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας. Τότε οι άγιοι Πατέρες γνώριζαν πολύ καλά τις αναζητήσεις των αρχαίων Ελλήνων, και προσέφεραν τον λόγο της αποκαλυπτικής αλήθειας, απαντώντας στα ερωτήματα τους. Και είναι γνωστόν ότι ένας πολιτισμός και μια θεωρία έχει αξία όταν έχη την δυνατότητα να προσλαμβάνη την αγωνία του ανθρώπου και τα στοιχεία του πολιτισμού που συναντά και να τα γονιμοποιή δημιουργικά. Αυτό έκανε πάντα η Ορθόδοξη Εκκλησία και αυτό πρέπει να είναι και σήμερα το μεταμορφωτικό της έργο.

Κλήθηκα να ομιλήσω σε διάφορα Χριστιανικά Συνέδρια στην Αμερική και είδα ότι τα θέματα που τους απασχολούν είναι η θεολογία της γνώσεως του Θεού, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, η ησυχαστική μέθοδος των νηπτικών Πατέρων της Εκκλησίας, η θεραπευτική διδασκαλία της ορθοδόξου θεολογίας όπως εφαρμόζεται στον ενοριακό και μοναστικό χώρο, η ζωή και η θεολογία που επικρατεί στο Άγιον Όρος. Τους εντυπωσιάζουν θέματα που έχουν σχέση με το πρόσωπο και την ύπαρξη, τον θάνατο και την ζωή και αυτά θεωρούνται πολύ σύγχρονα θέματα. Τους ενδιαφέρουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος, ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, οι νηπτικοί Πατέρες της Εκκλησίας.

Η ορθόδοξη διδασκαλία για το ότι ο Θεός είναι έρωτας που κινείται και εραστό που ελκύει προς τον εαυτό του τα δεκτικά του έρωτος· η διδασκαλία ότι ο άνθρωπος δεν είναι ένα απλό βιολογικό όν, αλλά εικονικό όν, έχοντας νοερό και αυτεξούσιο· η θεωρία της εξελίξεως του ανθρώπου όχι απλώς από της βιολογικής, αλλά και από της υπαρκτικής και υπαρξιακής απόψεως –δηλαδή ότι ο άνθρωπος είναι ένα όν που πορεύεται από τον βιολογικό στον υπαρξιακό «χώρο» και από το ψυχολογικό στο οντολογικό και θεολογικό– η ζωή όχι απλώς ως επιβίωση, αλλά ως υπέρβαση του θανάτου· η αγάπη ως απαλλαγή από τον ασφυκτικό κλοιό της φιλαυτίας κλπ., είναι θέματα που απασχολούν τον δυτικό άνθρωπο πέρα και πάνω από τα κοινωνικά, γενετικά και οικολογικά θέματα.

Εμείς οι Ορθόδοξοι ζούμε σε μια εποχή αναζωογονήσεων και ανακατατάξεων, αναζητήσεων και αγωνιών, γι’ αυτό και δεν μπορούμε απλώς να υπερασπιζόμαστε τον Χριστιανισμό του παρελθόντος που απογοήτευσε τους δυτικούς ανθρώπους, με τα λάθη του και τις αδυναμίες του, αλλά θα πρέπη να προσφέρουμε την πλούσια θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, μακρυά από φονταμενταλισμούς και εθνικισμούς. Γιατί θεωρώ ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι η άγνοια τόσο της εσωτερικής διαστάσεως της ορθοδόξου θεολογίας όσο και της αγωνίας του συγχρόνου ανθρώπου. Και το σημαντικό εμπόδιο για να προσφερθή η ορθόδοξη θεολογία στον δυτικό κόσμο, είναι ο «χριστιανικός» φονταμενταλισμός που σχετίζεται με τον προτεσταντικό και μουσουλμανικό φονταμενταλισμό, και ο “χριστιανικός” εθνικισμός που ομοιάζει με τον ιουδαϊκό εθνικισμό της εποχής του Χριστού.

Τα Χριστουγεννιάτικα δένδρα με τα λαμπερά λαμπιόνια είναι ένα φαντασμαγορικό θέαμα που λειτουργεί αισθητικά και ψυχολογικά, αλλά τελικά το θέμα είναι το ποιός θα προσφέρη στους σύγχρονους ανθρώπους το δένδρο της Ζωής, για να υπερβούν την ασφυκτική φυλακή της βιολογικής ζωής και του βιολογικού, αλλά και υπαρξιακού θανάτου, και να ξεπεράσουν την καθημερινή προθανάτια εμπειρία που είναι ένας μακροχρόνιος υπαρξιακός επιθανάτιος ρόγχος.

Τελικά, ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει «νά αποκρυπτογραφήση το νόημα της υπάρξεως», να προχωρήση από το «έχειν» στο «είναι», οπότε δεν θα αισθάνεται, κατά τον Σάρτρ, ότι είναι “καταδικασμένος στην ελευθερία”, αλλά θα εκλαμβάνη το δώρο της ελευθερίας ως αφορμή αναδημιουργίας.

Ετικέτες: Κύριο Ἄρθρο

  • Προβολές: 1321

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance