Κύριο θἐμα: Μια επίκαιρη διαχρονική ματιά στις εκλογές των Ελλήνων - Εκλογή ελευθερίας

Ανάμεσα στα ύψιστα αγαθά που προσδοκά ο άνθρωπος είναι και αυτό της ελευθερίας. Η ελευθερία –αγαθό άμα και αρετή– εκφράζεται σε πολλά επίπεδα: ατόμου, κοινωνίας, πολιτείας, έθνους...

Η Εκκλησία μας εστιάζει την προσοχή μας κυρίως στην ελευθερία του προσώπου, ήτοι την ελευθερία από την αμαρτία, το περιβάλλον, τους λογισμούς και τον θάνατο, η οποία εν τέλει είναι η έλευση του Αγίου Πνεύματος, κατά το γραφικό “ο δε Κύριος το Πνεύμά εστιν· ου δε το Πνεύμα Κυρίου, εκεί ελευθερία” (Β' Κορ. γ' 17).

Όταν δεν αξιολογούνται και δεν ιεραρχούνται οι ελευθερίες με κορυφή την ελευθερία του προσώπου, όταν δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι η πραγματικότητα που αντιλαμβανόμαστε και ζούμε είναι μεταπτωτική, τότε ο άνθρωπος μάλλον ματαιοπονεί, αγωνιζόμενος για ελευθερία μέσα στην φυλακή του!

Η ματαιοπονία αυτή παράγει άλλοτε τραγωδίες, άλλοτε κωμωδίες, οι οποίες δεν διαφεύγουν της ευαισθησίας των λογοτεχνών μας, ιδιαιτέρως δε του κυρ-Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο οποίος στο διήγημά του “Χαλασοχώρηδες” περιγράφει την κοινωνική και πολιτική “ελευθερία”, την οποία απελάμβαναν οι Έλληνες χωρικοί-νησιώτες στα τέλη του 19ου αιώνος, κατά τον οποίον η Ελλάδα είχε αποκτήσει την εθνική της ελευθερία. Οι πολίτες της ελληνικής επαρχίας “διαπραγματεύονταν” μέσα στα συγκεκριμένα εθιμικά πλαίσια και κυρίως κάτω από το βάρος των παθών της τοπικής –μεταπτωτικής– τους κοινωνίας την πολιτική τους ελευθερία με τους επιτετραμμένους “τού λύειν και δεσμείν εις τα δύο κόμματα”. Μια διαπραγμάτευση που περιγράφει και ζωντανεύει με τον δικό του απαράμιλλο τρόπο ο κυρ-Αλέξανδρος, ανατέμνοντας εναργώς τον ψυχισμό των ηρώων του, αφήνοντάς μας άφωνους να παρακολουθούμε την “φυσική” δουλεία των ανθρώπων στα πάθη και τα βάσανα, τα οποία περιγράφει τόσο απαθώς, με κατανόηση ενίοτε και με στοργή προς τους ήρωές του. Όπλα των “κομματαρχών” οι υποσχέσεις, τα “τραπεζώματα”, “η μετ’ επιτηδεύσεως ενδυμασία”, “η λιγυρά και θωπευτική φωνή”, “η μελισταγής ευπροσηγορία”, τα τάληρα των βουλευτών, αλλά και η αφέλεια των ψηφοφόρων. Όπλα των χωρικών άλλοτε η γραφική ευθύτητά τους, άλλοτε “η ψευτική”! Πεδίο μάχης αυτή η κοινότητα, όπου οι προσωπικές σχέσεις, με τις όποιες παρεκτροπές τους, κυριαρχούν, αλλοιώνοντας τους θεσμούς, παρά αλλοιούμενες από αυτούς.

Περίοδος εκλογών, και θεωρήσαμε καλό να δημοσιεύσουμε αποσπάσματα από τους “Χαλασοχώρηδες” του Παπαδιαμάντη που μας ταξιδεύουν στις εκλογές μιας άλλης εποχής, όχι πολύ μακρινής, στις πρώτες δεκαετίες μετά την εθνική μας ανεξαρτησία.

“Οι Χαλασοχώρηδες” (αποσπάσματα)

Ἀλέξανδρος ΠαπαδιαμάντηςΑφού περιήλθον όλα τα μαγαζεία της παραθαλασσίου αγοράς, όπου έπιον όχι ολίγον εις υγείαν και των δύο αντιπάλων μερίδων, ο Κωνσταντής ο Καλόβολος και ο Γιάννης της Χρυσάφους κατήντησαν και εις το μικρόν καπηλείον του Δημήτρη του Τσιτσάνη, όπου εισελθόντες απήτουν από τον οινοπώλην να τους κεράση. Αλλ’ ο κάπηλος ίστατο συλλογισμένος, και ηρνείτο αποτόμως να κεράση, λέγων ότι, κατά το έτος τούτο, δεν είχε σκοπόν να το κάμη φόρα προς χάριν κανενός, διότι άλλοτε, οπού είχε φανή φιλότιμος με το παραπάνω, την είχε πάθει στα γερά. Διότι, ο Λάμπρος ο Βατούλας και ο Μανώλης ο Πολύχρονος, αυτοί που είχαν το λύειν και το δεσμείν εις τα δύο κόμματα, του έταζαν “φούρνους με καρβέλια”, δώσαντες αυτώ ουχί πλείοντας των είκοσι δραχμών μετρητά, απέναντι καθώς του είπαν, και παρακινήσαντες αυτόν να εξοδεύση κι απ’ τη σακκούλα του όσα θέλει, άφοβα, διότι θα πληρωθή μέχρι λεπτού, σύμφωνα με τον λογαριασμόν όν ήθελε παρουσιάσει. Τότε αυτός πιστεύσας “εξανοίχθηκε” κ’ εξώδεψε ιδικά του λεπτά, παραπάνω από ένα εκατοστάρικο· αλλά μετά τας εκλογάς, ο Λάμπρος ο Βατούλας (τόν οποίον αυτός ηρέσκετο να ονομάζη σήμερον “ο Λάμπρος ο Φαταούλας”) έκαμε πώς δεν τον εγνώριζε και του εγύρισε τές πλάτες... Αλλ’ όταν μίαν φοράν καή η γούνα ενός ταβερνάρη, ενός καφετζή ή ενός μικρομπακάλη (δέν σού λέγω, είναι άλλοι που καίονται στα πολιτικά κι έχουν κρεμασμένο δια τας εκλογάς το ζουνάρι τους... κ’ είναι πάλιν άλλοι που ξεύρουν με τρόπο και τα καταφέρνουν, παίρνοντες λεπτά κι από τα δύο κόμματα, μαυρίζοντες πότε το έν πότε το άλλο, κ’ εβγαίνοντες πάντοτε λάδι), τότε πολύ βλάξ θα είναι αν τους επιτρέψη να τον κοροϊδέψουν και δευτέραν φοράν.

Τοιαύτας θεωρίας εξέφερεν ο Δημήτρης ο Τσιτσάνης, αρνούμενος να κεράση τους δύο φίλους, οίτινες ευθυμότατοι είχον εισέλθει εις το καπηλείόν του. Αλλά δεν ήσαν και διψασμένοι. Ήτο εσπέρα ήδη και από της δείλης είχον περιέλθει το ήμισυ της πολίχνης, παντού κερνώμενοι και πίνοντες. Ο Κωνσταντής ο Καλόβολος ήρχισε να παραδίδη μάθημα εκλογικής ορθοφροσύνης εις τον κάπηλον, λέγων ότι, αυτός οπού του θέλει το καλόν του, λυπείται να τον βλέπη να πηγαίνη πάντοτε ωσάν τον κάβουρα, και τούτο ένεκα αδικαιολογήτου παραξενιάς. Το να μη θέλη “νά το κάμη φόρα” νομίζει ότι είναι δι’ αυτόν το συμφορώτερον;

Κάθε άλλο· εξ εναντίας, με τούτο εμπνέει δυσπιστίαν και εις τα δύο κόμματα, και ένεκα τούτου δεν αποφασίζουν να δώσουν χρήματα εις έναν άνθρωπον κρυψίνουν, “στριμμένον”, όστις θέλει να κάμνη τον ανεξάρτητον, χωρίς να ξεύρη καλά-καλά τί πράγμα είναι ανεξαρτησία. Ενώ αν αποφασίση να κηρυχθή θερμός, ή και χλιαρός, υπέρ του ενός κόμματος, τότε, ενώ του κόμματος τούτου θα εφελκύση ασφαλώς την εμπιστοσύνην, δεν είναι παράξενον να προκαλέση κολακείας και φιλοφρονήσεις και από το άλλο κόμμα, οι άνθρωποι του οποίου θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπον να τον κάμουν να τα γυρίση, ή θα πασχίσουν τουλάχιστον να τον μετριάσωσιν. Εάν θέλη μάλιστα να πάρη λεπτά και από τα δύο κόμματα, ο ασφαλέστερος τρόπος είναι να κηρυχθή φανερά υπέρ του ενός. Δεν παίρνει παράδειγμα απ’ αυτόν, και από τον φίλον του τον Γιάννη της Κ’σάφους; Ενώ άλλοι φανατίζονται, και “χαλνούν τη ζαχαρένια τους” και χολοσκάνουν, αυτοί οι δύο, “ζευγαράκι ταιριαστό”, παράδειγμα υγιούς εκλογικής φιλοσοφίας εις όλον το χωρίον, ανήκοντες εις δύο αντίπαλα και μέχρι καταστροφής πολεμούντα άλληλα κόμματα, περνούν με γέλοια και με χαρές, τρώγοντες, πίνοντες, ευωχούμενοι, εις υγείαν όλων των υποψηφίων, ευλόγως θέτοντες την φιλίαν των υπεράνω των κομμάτων. Και με τοιούτον τρόπον “τό έχουν δίπορτο”. Με όποιον κόμμα νικήση, θα είναι φίλοι και οι δύο, αφού θα είναι ο είς. “Όποιος γάιδαρος, κι αυτοί σαμάρι”.

Τοιαύτα πρακτικής ηθικής διδάγματα έδιδεν ο Κωνσταντής ο Καλόβολος εις τον Δημήτρην τον Τσιτσάνην...

* * *

Ο κ. Αβαρίδης... είχεν εκλεχθή άλλοτε και διατελέσει δίς βουλευτής. Την τελευταίαν φοράν μάλιστα, κάποιος εν Αθήναις ιδών αυτόν μια των ημερών αναγινώσκοντα εν καφενείω τα πρακτικά της συνεδριάσεως της προτεραίας εν τη Νέα Εφημερίδι, τον ηρώτησεν αν δεν ήτο παρών εις την συνεδρίασιν. “Όχι, ήμουν, απήντησεν ο κ. Αβαρίδης, αλλά καλύτερα τα γράφει εδώ”. Είναι αληθές ότι κατά την σύνοδον εκείνην, ως και καθ’ όλην την περίοδον δεν είχε καλοχορτάσει τον ύπνον επί των εδωλίων της αιθούσης των συνεδριάσεων. Μόλις έκλειε τους οφθαλμούς, και γείτων συνάδελφος, λίαν υποχρεωτικός, πολιτικός φίλος, τον εξύπνα αποτόμως σείων αυτού τον βραχίονα, και του εσύριζεν εις το ούς μίαν λέξιν πάντοτε. Ναι ή Όχι. Σχεδόν κάθε δέκα λεπτά εγίνετο ψηφοφορία. Κοπιωδεστάτη υπήρξεν η σύνοδος εκείνη. Τα νομοσχέδια επέπιπτον σωρηδόν, ως βροχή, ως χάλαζα, κ’ ετάραττον τον ύπνον του αγαθού επαρχιώτου...

* * *

...Αυτός (ο γραμματεύς κύρ-Αγγελής ο Μαλλίνης) και ο πρόεδρος της επιτροπής, ο γέρων αγωνιστής Νιαουστεύς, διηγούντο προς αλλήλους τας παλαιάς αναμνήσεις των εκλογών επί Όθωνος, εξυμνούντες την επί της πρώτης βασιλείας ακμήν και ζωτικότητα, ταλανίζοντες την σημερινήν νάρκην και αηδίαν. Τον παλαιόν καιρόν αι εκλογαί εγίνοντο με όρεξιν, με πείσμα και με μυθιστορικάς πολλάκις περιπετείας... Εις τας βουλευτικάς εκλογάς πάλιν αν κ’ εφηφοφόρουν πολλοί, το καλόν ήτο ότι δεν εχρειάζοντο σφαιρίδια, ίσχυον τα ψηφοδέλτια. Τοιαύτα μικρά δελτάρια χάρτου είς καλός γραμματεύς ηδύνατο να συντάξη πεντακόσια εις δύο ώρας. Επ’ αυτών έγραφε τα ονόματα των υποψηφίων ούς ήθελε, χωρίς καν να ερωτήση τον ψηφοφόρον τίνας επιθυμεί να εκλέξη. Και εις τον κατάλογον των ψηφοφορησάντων δεν ήτο ανάγκη να εγγράφωνται πάντοτε ονόματα ζώντων. Δια της προσθήκης διακοσίων ή τριακοσίων ψηφοδελτίων επ’ ονόματι ισαρίθμων συχωρεμένων, ο δήμαρχος και η επιτροπή ηδύνατο να κεραυνοβολήσωσι τους αντιπάλους, πλάττοντες αυτοί αντιπροσώπους, ούς ήθελον. Εάν όμως οι αντίθετοι τους διέβαλλον επί κιβδηλεία και πλαστογραφία, εύκολον ήτο να εξαφανίσωσι πάν ίχνος εισορμώντες δια του παραθύρου εις τον τόπον της εκλογής, κλέπτοντες δια νυκτός την μοναδικήν και ευμετακόμιστον με το χάρτινον φορτίον της κάλπην, και καταστρέφοντες αυτήν και το περιεχόμενον, συγχρόνως δε υπογράφοντες αναφοράν προς τον κύριον νομάρχην, και παρακαλούντες αυτόν ευσεβάστως να διατάξη νέας εκλογάς, “επειδή οι αντίθετοι, βλέποντες την αποτυχίαν των, εξηφάνισαν την κάλπην”.

(Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, Οι Χαλασοχώρηδες, Άπαντα, τόμ. 2, κριτική έκδ. Ν. Α. Τριανταφυλλοπούλου, εκδ. Δόμος).

* * *

Ελευθερία

Ο άνθρωπος ως κτιστός, ως δημιουργημένος από τον Θεό έχει απόλυτη ελευθερία μέσα στην σχετικότητά της. Μπορεί με την ελευθερία του να στραφή και εναντίον του δημιουργού του, όμως αυτή η ελευθερία είναι σχετική. Και αυτό γιατί ο άνθρωπος δεν είναι άκτιστος, αλλά κτιστός, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι δημιουργήθηκε από τον Θεό και γι’ αυτό έχει αρχή.

Ο Αρχιμ. Σωφρόνιος παρατηρεί: “Η ουσία της απόλυτης ελευθερίας έγκειται στο εξής: ορίζει η ίδια σ’ όλα τον τρόπο της υπάρξεώς της έξω από κάθε εξάρτηση, αναγκαιότητα και περιορισμό. Αυτή είναι η ελευθερία του Θεού· ο άνθρωπος δεν έχει τέτοια ελευθερία, γιατί δεν έχει την εξουσία της δημιουργίας "εκ του μηδενός". Ο έσχατος πειρασμός για την ελευθερία του ανθρώπου (καί γενικά των ενυπόστατων πνευμάτων) είναι να δημιουργήση η ίδια τη μορφή της υπάρξεώς της, να την καθορίση η ίδια σ’ όλες τις λεπτομέρειές της, να γίνη η ίδια "θεός" και να μην δέχεται μόνον ό,τι της δίνεται και που της δημιουργεί το αίσθημα της εξαρτήσεως”.

Έτσι, ο άνθρωπος δεν έχει απόλυτη ελευθερία με την βιολογική του γέννηση. Μπορεί όμως να αποκτήση απόλυτη ελευθερία με την αναγέννησή του και την βίωση της ζωής του Χριστού.

(Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Το Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση).

* * *

Ενθύμιση από εκλογές στην Ναύπακτο

“Θυμάμαι ακόμη την προεκλογική περίοδο, που στην πόλη άρχιζε μια ασυνήθιστη κίνηση με τους πολιτευόμενους και τους παρατρεχάμενους. Από αρκετές ημέρες πριν άρχιζε η τοιχοκόλληση των φωτογραφιών των υποψηφίων του Νομού και οι προεκλογικές συγκεντρώσεις με τους καθιερωμένους λόγους. Το κάθε κόμμα σχημάτιζε τη δική του “κολόνα”, που περνούσε μέσα στην πόλη για να εντυπωσιάση τους ψηφοφόρους με την πυκνότητα και το δυναμισμό της, ενώ στα καφενεία και στις ταβέρνες έπαιρναν τα στοιχήματα υπέρ των υποψηφίων.......Ανήμερα κατέφθαναν από τα γύρω χωριά οι ψηφοφόροι συνταγμένοι, με τη σημαία επικεφαλής και μετά την ψηφοφορία “κόνευαν” στα σπίτια των υποψηφίων, όπου και προσέφεραν το σχετικό γεύμα...”

(Γιάννη Βαρδακουλά Από τον παλαιότερο Έπαχτο).

 

Ετικέτες: Κύριο Θέμα

  • Προβολές: 1159

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance