• Αρχική
  • Ἱερὰ Μητρόπολη Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου - Ἐκκλησιαστική Παρέμβαση - ΓΡΑΠΤΑ ΚΥΡΗΓΜΑΤΑ

Οι στίχοι της Δοξολογίας, που είναι προσευχή και απαρτίζεται από πολλούς στίχους της Αγίας Γραφής, και τους οποίους αναλύσαμε στα ευχαριστιακά κηρύγματα των Κυριακών του Καλοκαιριού, είναι σημαντικοί και προσανατολίζουν την σκέψη των Χριστιανών προς τον Τριαδικό Θεό, την ενανθρώπηση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Υιού και Λόγου του Θεού, αλλά και την απόλυτη πίστη που πρέπει να έχη κάθε Χριστιανός στην προστασία του Θεού. Έτσι, η Δοξολογία δείχνει και το κεφάλαιο της πίστεώς μας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ζούμε, αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά μέλη της Εκκλησίας του Χριστού.

Το κείμενο της Δοξολογίας, με μια άλλη μορφή, που δεν αφίσταται πολύ από αυτήν που αναλύσαμε, διαβάζεται και κατά την ακολουθία του Αποδείπνου και αυτό δείχνει την αξία του και την σπουδαιότητά του.

Όπως είδαμε στην αρχή της Δοξολογίας δοξάζεται το Όνομα του Τριαδικού Θεού, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος που έδωσε το φως. Αυτό αναφέρεται στην αρχή της δημιουργίας. Στην συνέχεια της Δοξολογίας γίνεται λόγος για την αναδημιουργία του ανθρώπου από τον Χριστό και τελειώνει με τον ύμνο στον Τριαδικό Θεό. Έτσι, η Δοξολογία αρχίζει με την δοξολογία στο Φως και τελειώνει με τον ύμνο στον Τριαδικό Θεό, που δημιούργησε το φως και όλον τον κόσμο.

Έτσι, στο τέλος της Δοξολογίας ψάλλουμε:

«Άγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος, ελέησον ημάς». Δηλαδή, «Εσύ ο άγιος Θεός, ο άγιος ισχυρός και ο άγιος αθάνατος. Σε παρακαλούμε, ελεησέ μας».

Σύμφωνα με την παράδοση ο ύμνος αυτός αποκαλύφθηκε σε ένα παιδί από τον άγγελο, κατά την διάρκεια μίας λιτανείας, που γινόταν στην Κωνσταντινούπολη για την απειλή του σεισμού και το παιδί το φανέρωσε στον άγιο Πρόκλο, Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως και εκείνος το καθιέρωσε να ψάλλεται στην Εκκλησία. Η Βασίλισσα Πουλχερία και ο αδελφός της Θεοδόσιος καθόρισαν να ψάλλεται ο ύμνος αυτός σε ολόκληρη την τότε γνωστή οικουμένη. Μάλιστα αυτόν τον ύμνον έψαλλαν και οι Πατέρες της Δ’ Οικουμενικής Συνόδου στην Χαλκηδόνα, όπως φαίνεται στα Πρακτικά της Συνόδου αυτής.

Ο τρισάγιος αυτός ύμνος μας υπενθυμίζει τον ύμνο των αγγέλων «άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαββαώθ» και έχει μια μεγάλη δογματική σημασία, γιατί αναφέρεται στον Τριαδικό Θεό που έχει μία ουσία και τρεις υποστάσεις. Με την λέξη Θεός χαρακτηρίζεται ο Πατήρ, με την λέξη ισχυρός χαρακτηρίζεται ο Υιός και με την λέξη αθάνατος χαρακτηρίζεται το Άγιον Πνεύμα. Αυτό το συναντούμε σε δοξαστικό της Πεντηκοστής. Και τα τρία πρόσωπα έχουν διαφορετική υπόσταση-πρόσωπο, αλλά έχουν κοινή ουσία και ενέργεια, γι’ αυτό και τα τρία Πρόσωπα είναι άγια, και στέλλουν το έλεος και την Χάρη τους και έτσι δεν λέμε ελεήσατε ημάς, αλλά ελέησον ημάς, για το ενιαίο της θεότητος.

Αυτός ο ύμνος, πέρα από την δογματική του σημασία, έχει και σωτηριολογική. Με τον ύμνο αυτό είναι σαν να λέμε. «Θεέ μου εσύ είσαι άγιος και Θεός, είσαι άγιος και ισχυρός, είσαι άγιος και αθάνατος. Και εμείς που είμαστε αμαρτωλοί, άνθρωποι, αδύνατοι και θνητοί, σε παρακαλούμε να μας ελεήσης».

Όπως γνωρίζουμε, αυτόν τον τρισάγιο ύμνο τον ψάλλουμε και στην θεία Λειτουργία δύο φορές. Πρώτα στην λεγομένη λειτουργία των κατηχουμένων, μετά την μικρά Είσοδο, και έπειτα στην θεία Λειτουργία των πιστών, στην θέση της αναφοράς, όταν ψάλλουμε το «άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαββαώθ πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου, ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ωσαννά ο εν τοις υψίστοις».

Νομίζω, αν δούμε προσεκτικότερα την Δοξολογία που ερμηνεύσαμε στα κηρύγματα αυτά των δύο αυτών μηνών, θα δούμε ότι αρχίζει με την δημιουργία του κόσμου και τελειώνει με την ζωή της Βασιλείας των ουρανών. Δηλαδή, αρχίζει με την δοξολογία των αγγέλων και του πρώτου ανθρώπου προς τον φωτοδότη Θεό, ακολουθεί η προσευχή των ανθρώπων μετά την πτώση για την εκζήτηση της δυνάμεως του Θεού, για να ζήσουν σύμφωνα με το θέλημά Του και καταλήγει στον ύμνο των αγγέλων, αλλά και των δικαίων στον Ουρανό, στην Βασιλεία του Θεού. Αυτό σημαίνει ότι στην Δοξολογία περιγράφεται η δημιουργία, η πτώση και η ανάσταση και αποκατάσταση του ανθρώπου και κυρίως η αιώνια δόξα εκείνων που θα συνδεθούν με τον Χριστό.

Μακάρι να τελειώση η ζωή μας με μια τέτοια δοξολογία και να αξιωθούμε να συμμετάσχουμε στον χορό, την χορωδία των αγγέλων και των αγίων και να ψάλλουμε τον τρισάγιο ύμνο στον δοξαζόμενο τρισάγιο Θεό.

+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ

26 Αὐγούστου

Όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας, αγαπητοί μου αδελφοί, συνδέονται στενά με την θεία Ευχαριστία. Βαπτιζόμαστε και χριόμαστε με το άγιο Μύρον για να μπορέσουμε ως μέλη της Εκκλησίας να λάβουμε μέρος σε αυτό το Μυστικό Δείπνο και να λάβουμε μέσα μας τον Χριστό. Το μυστήριο της Ιερωσύνης γίνεται, ώστε να υπάρξουν οι Επίσκοποι, που θα τελούν την θεία Λειτουργία και οι οποίοι θα χειροτονήσουν Πρεσβυτέρους για να τελούν επ’ ονόματί τους την θεία Ευχαριστία. Τα μυστήρια της Εξομολογήσεως και του Ευχελαίου γίνονται για να μας προετοιμάσουν να συμμετάσχουμε πραγματικά μέσα στην θεία Ευχαριστία, αλλά και το μυστήριο του Γάμου γίνεται ώστε το ανδρόγυνο να συμμετάσχη στην θεία Ευχαριστία, να αισθάνεται την ενότητά του όχι απλώς σε ένα βιολογικό επίπεδο, αλλά ως ενότητα με τον Χριστό.

Όμως μπορούμε στην συνέχεια να πούμε ότι και η θεία Ευχαριστία τελείται για να έχουμε την δυνατότητα να κοινωνήσουμε του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Βέβαια, εάν κάποιος έχη επισκεφθή τον πνευματικό του πατέρα και δεν του επιτρέψη προσωρινά να κοινωνήση, ώστε να τον προετοιμάση για μια καλή συμμετοχή στην θεία Κοινωνία και τότε η συμμετοχή στην θεία Ευχαριστία μπορεί να τον βοηθήση με την προσευχή.

Κορυφαία στιγμή της θείας Λειτουργίας, αλλά και όλης της εκκλησιαστικής ζωής είναι όταν ο άνθρωπος αξιώνεται να κοινωνήση του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Μεγάλη ευλογία είναι όταν ο χοϊκός άνθρωπος αξιώνεται να γευθή του ξύλου της ζωής που είναι ο Χριστός. Ο Αδάμ στον Παράδεισο είχε μεν κοινωνία με τον Θεό, αλλά δεν είχε φθάσει στο σημείο να κοινωνήση του Σώματος του Χριστού, αφού δεν είχε ενανθρωπίσει το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Εμείς όμως έχουμε την δυνατότητα, με την ενανθρώπηση του Χριστού, την θυσία του Γολγοθά και την Ανάστασή Του να γευόμαστε αυτού του ευλογημένου Σώματος. Μέσα από αυτήν την τροφή όλες οι ενέργειές μας, οι πράξεις, αλλά και όλα τα γεγονότα στην ζωή μας λαμβάνουν άλλη έννοια, αποκτούν άλλον σκοπό.

Όταν κοινωνούμε λαμβάνουμε μέσα μας το πραγματικό Σώμα του Χριστού με την εξωτερική μορφή του άρτου και του οίνου. Δηλαδή, όπως εξηγούν οι άγιοι Πατέρες μας, με την ενέργεια του Παναγίου Πνεύματος ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται πραγματικά σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Όμως, ο Θεός οικονομεί τα πράγματα ώστε να παραμένη η αίσθηση και η γεύση του άρτου και του οίνου ακριβώς γιατί δεν θα αισθανόμασταν καλά να τρώμε την σάρκα και το αίμα του Χριστού. Πάντως υπήρξαν Άγιοι που αξιώθηκαν να δούν επάνω στο δισκάριο το πραγματικό Σώμα και να δούν το πραγματικό αίμα του Χριστού. Ακόμη υπήρξαν άγιοι που είδαν επάνω στην Αγία Τράπεζα, την ώρα της μεταβολής του άρτου και του οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού, ένα υποστατικό φώς. Και όταν ερώτησαν τί είναι αυτό το Φώς άκουσαν φωνή ότι είναι το Άγιον Πνεύμα.

Απαιτούνται και άλλες αισθήσεις για να μπορέσουμε να εισδύσουμε μέσα στο “πνεύμα” της θείας Λειτουργίας. Δεν είναι θέμα μιας λογικής κατανόησης των όσων λέγονται και γίνονται, αλλά μιας υπαρξιακής αναγέννησης. Μπορεί να φανή παράδοξο, αλλά είναι αληθινό, ότι μερικές φορές δυνατότερη μετοχή στα όσα γίνονται στην θεία Λειτουργία, μπορεί να έχη ένα μικρό παιδάκι, που με την καθαρότητά του βλέπει αγγέλους, παρά ο επιστήμονας, που έχει φιλολογικές γνώσεις και μπορεί να εξηγήση και να καταλαβαίνη τις λέξεις της θείας Λειτουργίας. Η μετοχή στην θεία Λειτουργία είναι υπαρξιακή μετοχή και όχι απλώς υπόθεση λογικής κατανόησης.

Με την θεία Κοινωνία γινόμαστε σύσσωμοι και σύναιμοι Ιησού Χριστού. Ολόκληρο το σώμα, αν έχουμε πνευματικές αισθήσεις και ζούμε με μετάνοια και εκκλησιαστική ζωή, γίνεται Σώμα Χριστού. Ο άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος λέγει ότι κινούσε το πόδι και το πόδι του το αισθανόταν ως πόδι Χριστού, κινούσε το χέρι και το χέρι του το αισθανόταν ως χέρι Χριστού. Μετά την θεία Κοινωνία όλα πρέπει να είναι αλλαγμένα, μεταμορφωμένα, εξαγιασμένα.

Οι άγιοι, δια μέσου των αιώνων, μετά την θεία αυτή τροφή, του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, νίκησαν πολλούς πειρασμούς, αντιμετώπισαν τους διώκτες, υπερέβησαν τον θάνατο, αφού ο άρτος της ζωής είναι το φάρμακο της αθανασίας, αντιμετώπισαν δύσκολες καταστάσεις, όπως τους φοβερούς πόνους μιας αρρώστιας. Με την θεία Κοινωνία έφυγαν από την ζωή αυτή και εισήλθαν σε ένα άλλο τρόπο ύπαρξης, χωρίς να φοβηθούν. Η θεία Κοινωνία είναι το φάρμακο της αθανασίας και κάθε φορά που κοινωνούμε λαμβάνουμε μια αίσθηση αθανασίας, έως ότου θεραπευθούμε και γίνουμε κατά χάρη αθάνατοι, όπως για παράδειγμα λαμβάνουμε, κατά χρονικά διαστήματα, το αντιβιοτικό για να θεραπευθούμε και να αποκτήσουμε την υγεία.

Επειδή το σημερινό κήρυγμα είναι το τελευταίο αυτής της σειράς ας ευχηθούμε, η ζωή μας να είναι μία θεία Ευχαριστία, μία θεία Λειτουργία και θεία Κοινωνία και όταν έλθη η στιγμή να απολυθούμε από την ζωή αυτή, να πούμε “Δι’ ευχών των αγίων Πατέρων ημών Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ελέησον και σώσον ημάς”. Αμήν.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

(Οι Άγιοι) έχουν τήν Χάρη τού Τριαδικού Θεού καί είναι μέλη τής Εκκλησίας καί αδελφοί μεταξύ τους, παρά τόν χρόνο πού έζησαν από τόν πρώτο αιώνα μέχρι σήμερα, παρά τήν ηλικία τους καί τό χρώμα τους, παρά τά διάφορα επαγγέλματα καί τόν τρόπο τής ζωής τους, παρά τήν κοινωνική τους κατάσταση, παρά τό ιδιαίτερο φύλο καί τήν εθνικότητά τους.

Μέ τήν ευκαιρία τής εορτής τής Αγίας Παρασκευής η Εκκλησία καθόρισε νά διαβάζεται σήμερα ως αποστολικό ανάγνωσμα μιά περικοπή από τήν επιστολή τού Αποστόλου Παύλου πρός τούς Χριστιανούς τής Γαλατίας, πού είναι γνωστή ως πρός Γαλάτας επιστολή.

Μελετώντας κανείς τό σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα υποθέτει ότι επελέγη από τήν Εκκλησία γιατί περιλαμβάνει μιά φράση: «όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε. ουκ ένι Ιουδαίος, ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν καί θήλυ πάντες γάρ υμείς είς εστέ εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. γ', 27-28).

Αυτό τό «ουκ ένι άρσεν καί θήλυ» αναφέρεται στήν Αγία Παρασκευή καί θέλει νά πή ότι στήν αγιότητα καί τό μαρτύριο δέν υπάρχει διαφορά, αφού οι γυναίκες συναγωνίσθηκαν τούς άνδρες στήν άθληση καί τό μαρτύριο, υπέμειναν τά πάντα γιά τήν αγάπη τού Χριστού. Πράγματι, όταν διαβάσουμε τόν βίο τής αγίας Παρασκευής καί δούμε πόσα μαρτύρια αντιμετώπισε η Αγία, καί μάλιστα μέ μεγάλη καρτερία καί ανδρικό φρόνημα, θά θαυμάσουμε.

Όπως γίνεται φανερό τό χωρίο αυτό τού Αποστόλου Παύλου δέν προσφέρεται γιά κοινωνιολογικές εφαρμογές, δέν γίνεται λόγος σέ αυτό γιά μιά κοινωνική ισότητα μεταξύ Ιουδαίων καί ειδωλολατρών, μεταξύ δούλων καί ελευθέρων, μεταξύ ανδρών καί γυναικών. Εδώ ο Απόστολος Παύλος κάνει λόγο γιά τήν αδελφότητα πού βιώνεται μέσα στήν Εκκλησία από αυτούς πού βαπτίσθηκαν στόν Χριστό καί φόρεσαν τήν Χάρη τού Χριστού, πού είναι Χάρη τού Τριαδικού Θεού. Όλοι αυτοί πού μετέχουν στήν όλη εκκλησιαστική ζωή, μέ τά μυστήρια καί τήν άσκηση, αποτελούν ενότητα εν Χριστώ, είναι ιδιαίτερα μέλη τής Εκκλησίας καί δέν υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους, αφού μέ τήν ζωή πού ζούν έκαναν υπέρβαση στίς διάφορες φυσικές κοινωνικές διακρίσεις.

Αυτό τό βλέπουμε στούς βίους τών Αγίων τής Εκκλησίας, πού έχουν τήν Χάρη τού Τριαδικού Θεού καί είναι μέλη τής Εκκλησίας καί αδελφοί μεταξύ τους, παρά τόν χρόνο πού έζησαν από τόν πρώτο αιώνα μέχρι σήμερα, παρά τήν ηλικία τους καί τό χρώμα τους, παρά τά διάφορα επαγγέλματα καί τόν τρόπο τής ζωής τους, παρά τήν κοινωνική τους κατάσταση, παρά τό ιδιαίτερο φύλο καί τήν εθνικότητά τους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία επεκτείνεται σέ ολόκληρο τόν κόσμο καί όλα τά μέλη της, όταν ζούν σύμφωνα μέ τήν παράδοσή της, είναι αδέλφια μεταξύ τους. Όλοι ανήκουμε σέ μιά ιδιαίτερη πατρίδα, αλλά παρά ταύτα είμαστε μέλη τής ιδίας παγκόσμιας, οικουμενικής καί καθολικής-Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Χωρίς τήν Χάρη τού Θεού καί έξω από τήν Εκκλησία υπάρχουν ακόμη καί τώρα, στόν εικοστό πρώτο (21ο) αιώνα, μεγάλη ανισότητα καί κοινωνικές αδικίες. Παρά τόν Χάρτη τών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ακόμη καί σήμερα υπάρχουν ταξικές καί φυλετικές διακρίσεις καί ποικίλες κοινωνικές ανισότητες. Παρά τό ότι καταργήθηκε η δουλεία, σέ πολλές περιπτώσεις οι άνθρωποι γίνονται δούλοι συνανθρώπων τους καί παρατηρείται διάκριση τών φύλων.

Η αγία Παρασκευή, όμως, όπως καί όλοι οι Άγιοι, μάς δείχνει ότι όλες οι διακρίσεις υπερβαίνονται εν Χριστώ μέσα στήν Εκκλησία. Καί ακόμη μάς δείχνει ότι οι αιώνες πού περνούν δέν εξαλείφουν τήν μνήμη τους από τόν λαό, κυρίως όμως από τήν Εκκλησία καί τόν Θεό. Η Χάρη τού Θεού, πού ευρίσκεται πλούσια στήν Εκκλησία, μέ τήν ελεύθερη θέληση τών ανθρώπων υπερβαίνει όλες τίς διαιρέσεις καί τίς διακρίσεις καί πραγματοποιεί μιά κοινωνία όπου επικρατεί η αλήθεια, η αγάπη, η δικαιοσύνη, η ειρήνη καί γενικώς η πραγματκή εν Χριστώ αδελφότητα. Αυτή η κοινωνία είναι καί χάρισμα, αλλά καί αγώνας. Άν δέν αγωνισθούμε, δέν μπορούμε τίποτε νά αποκτήσουμε στήν ζωή μας, ούτε καί τήν χριστιανική ζωή.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Ο Θεός, με την φανέρωσή Του στους Προφήτας και τους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά και στους Αποστόλους και αγίους στην Καινή Διαθήκη απεκάλυψε τον εαυτό Του και οι άνθρωποι γνώρισαν μερικές από τις ιδιότητές Του, ότι είναι αγάπη, ελεήμων, φιλάνθρωπος, δίκαιος κλπ. Τα ονόματα με τα οποία γνωρίζουμε τον Θεό είναι οι ενέργειές Του. Δηλαδή, ο Θεός έδειχνε, κατά καιρούς, την ευσπλαχνία Του στους αμαρτωλούς και εκείνοι αντιλαμβάνονταν ότι είναι εύσπλαχνος και φιλάνθρωπος. Έδειχνε αγάπη και εκείνοι καταλάβαιναν ότι ο Θεός αγαπά.

Μέσα σε αυτές τις αποκαλύψεις Του ο Θεός φανερώθηκε στους δικαίους και τους αγίους ότι είναι ελεήμων. Γι’ αυτό και στην Εκκλησία όταν παρακαλούμε για κάτι τον Θεό, στην συνέχεια το αιτιολογούμε: «ότι ελεήμων και φιλάνθρωπος Θεός υπάρχεις και σοι την δόξαν αναπέμπομεν».

Αυτό ομολογούμε και γι’ αυτό παρακαλούμε στον στίχο της Δοξολογίας:

«Γένοιτο Κύριε το έλεός σου εφ’ ημάς, καθάπερ ηλπίσαμεν επί σε». Δηλαδή, «ας έλθη το έλεός σου επάνω μας όπως ελπίζουμε σε σένα».

Προς το τέλος της δοξολογίας βρίσκουμε και την προσευχή:

«Παράτεινον το έλεός σου τοις γινώσκουσί σε». Δηλαδή, «παράτεινε το έλεός σου σ’ εκείνους που σε γνωρίζουν».

Και οι δύο αυτοί στίχοι αναφέρονται στο έλεος του Θεού, το οποίο ζητούμε να μας στείλη ο Θεός και να παραμένη επάνω μας.

Κατ’ αρχάς, εδώ τονίζεται ότι το έλεος του Θεού είναι αιώνιο, γιατί είναι η Χάρη του Θεού, και ότι αυτό χύνεται πλούσια επάνω στους ανθρώπους. Έπειτα, τονίζονται δύο μεγάλες αλήθειες, η πρώτη ότι το έλεος του Θεού χύνεται επάνω μας, ανάλογα με την ελπίδα που εμείς έχουμε στον Θεό, και η δεύτερη ότι παραμένει το έλεος του Θεού σε αυτούς που γνωρίζουν τον Θεό.

Η ελπίδα και η πίστη στον Θεό είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να στείλη ο Θεός το έλεός Του. Αν εμείς δεν ελπίζουμε, δεν πιστεύουμε, τότε ο Θεός δεν ελεεί, ακριβώς γιατί δεν παραβιάζει την ελευθερία μας. Προσευχόμαστε στον Θεό με το «Κύριε ελέησον», αλλά ο Θεός μας ελεεί ανάλογα με την πίστη μας, την υπομονή μας.

Το έλεος του Θεού, δηλαδή η ευσπλαχνία Του, φαίνεται στο ότι αν και εμείς που είμαστε τα δημιουργήματά Του, αμαρτάνουμε καθημερινώς, εν τούτοις Εκείνος, ως Πατέρας στοργικός, δεν μας τιμωρεί, μας ανέχεται, μας περιμένει και συνεχίζει να μας ευεργετή, γιατί θέλει την επιστροφή μας. Αυτό το ζούμε καθημερινά. Γι’ αυτό και αλλού ψάλλουμε: «το έλεός σου Κύριε καταδιώξει με πάσας τας ημέρας της ζωής μου». Τι θα ήμασταν χωρίς το έλεος και την αγάπη του Θεού!

Όμως, το έλεος του Θεού εκδηλώνεται όχι μόνον στην ανοχή Του όταν αμαρτάνουμε, αλλά και στην αύξηση της αγάπης Του όταν τον αγαπούμε. Η σχέση με τον Θεό είναι αγαπητική. Όταν φανερώνη σε μας την δόξα του προσώπου Του, τότε αυξάνεται η αγάπη μας σε Αυτόν και θέλουμε να δούμε ακόμη περισσότερη δόξα, γι’ αυτό ζητάμε από τον Θεό να παρατείνη το έλεός Του. Άλλοτε αναγνωρίζουμε ότι η ζωή μας δεν είναι όπως την θέλει ο Θεός και ζητούμε παράταση της αγάπης Του και της ευσπλαχνίας Του. Αυτή η παράταση του ελέους του Θεού εκδηλώνεται μόνον σε αυτούς που τον γνωρίζουν, γι’ αυτό ψάλλουμε «παράτεινον το έλεός σου τοις γινώσκουσί σε». Εκείνος που δεν γνωρίζει τον Θεό, αποδίδει σε Αυτόν όλες τις αρνητικές καταστάσεις, το μίσος, την κακία, την εκδικητικότητα κλπ. Ο Θεός όμως είναι αγάπη και έλεος.

Το έλεος του Θεού, η Χάρη του Θεού μας προστατεύει και μας βοηθά να μην αμαρτάνουμε, τουλάχιστον να μη πέσουμε σε θανάσιμες αμαρτίες και να μη απομακρυνθούμε από κοντά Του. Αν ο Θεός έπαιρνε το έλεός Του, τότε θα μπορούσαμε να διαπράξουμε και τις μεγαλύτερες αμαρτίες με τα πάθη που έχουμε μέσα μας. Αλλά το έλεος του Θεού μας συγχωρεί, όταν η διεστραμμένη μας θέληση μας οδηγή σε αποστασία από τον Θεό και σε πολλές απρέπειες. Γι’ αυτό καθημερινό πρέπει να είναι το αίτημά μας: «παράτεινον το έλεός σου τοις γινώσκουσί σε». Αμήν.

+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Η θεία Λειτουργία, την οποία ερμηνεύουμε στα κηρύγματα αυτά, αγαπητοί μου αδελφοί, χωρίζεται σε δύο βασικά μέρη. Το πρώτον είναι η Λειτουργία των Κατηχουμένων και το δεύτερον η Λειτουργία των Πιστών. Από την έναρξη της θείας Λειτουργίας μέχρι το Ευαγγέλιο και τις δεήσεις που ακολουθούν, μπορούσαν να παρευρίσκονται και οι κατηχούμενοι, όσοι δηλαδή προετοιμάζονταν για να βαπτισθούν, αλλά όταν ο διάκονος έλεγε “όσοι κατηχούμενοι προέλθετε, οι κατηχούμενοι προέλθετε, μη τις των κατηχουμένων, όσοι πιστοί έτι και έτι εν ειρήνη του Κυρίου δεηθώμεν”, τότε έφευγαν οι κατηχούμενοι και παρέμεναν μέχρι το τέλος στην θεία Λειτουργία όσοι ήταν βαπτισμένοι και επομένως ήταν ορθόδοξοι Χριστιανοί.

Κατηχούμενοι στην αρχαία Εκκλησία ήταν μια τάξη ανθρώπων, οι οποίοι προετοιμάζονταν για το άγιο Βάπτισμα και οι οποίοι όχι μόνον διδάσκονταν για τον Θεό, αλλά συγχρόνως, με ανάλογη αγωγή, προσπαθούσαν να καθαρίσουν την καρδιά τους από τα πάθη, δηλαδή να θεραπεύσουν το παθητικό της ψυχής. Μάθαιναν, δηλαδή, τί είναι αμαρτία και πώς μπορούν να απαλλαγούν από την αμαρτία και να ενωθούν με τον Χριστό. Οι Κατηχούμενοι, που πλησίαζε ο χρόνος να βαπτισθούν ονομάζονταν φωτιζόμενοι, γιατί μετά από λίγο καιρό θα ελάμβαναν την Χάρη του Αγίου Πνεύματος, τον φωτισμό του Θεού.

Πιστοί ήσαν όσοι είχαν βαπτισθή, όσοι είχαν φωτισθή, δηλαδή όποιων το παθητικό της ψυχής καθαρίσθηκε από τα πάθη και ο νούς τους είχε δεχθή την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος και γι’ αυτό είχαν νοερά - καρδιακή προσευχή. Αυτοί είχαν τις προϋποθέσεις να παραμείνουν μέχρι το τέλος στην θεία Λειτουργία και βέβαια να κοινωνήσουν των αχράντων μυστηρίων, του Σώματος και του Αίματος του Χριστού.

Αλλά και εάν μερικοί Πιστοί είχαν πέσει σε κάποιο αμάρτημα, που σήμαινε ότι έχασαν την Χάρη του Αγίου Πνεύματος και έπαυσε η νοερά προσευχή στην καρδιά, ή απαρνούνταν τον Χριστό, δείγμα ότι είχαν χάσει το Άγιο Πνεύμα, και αυτοί αποβάλλονταν από την τάξη των πιστών και συγκαταλέγονταν στην τάξη των μετανοούντων, με αποτέλεσμα να φεύγουν από τον Ιερό Ναό, μετά την ανάγνωση του Ευαγγελίου, μαζί με τους κατηχουμένους.

Αυτή η διάκριση μεταξύ Κατηχουμένων και Πιστών, που γίνεται στα λειτουργικά κείμενα δείχνει δυο αλήθειες.

Η μία ότι το να είναι κανείς Χριστιανός δεν είναι δεδομένο με το άγιο Βάπτισμα, αλλά χρειάζεται να ζη τις αλήθειες της πίστεως. Δηλαδή η αποκαλυπτική αλήθεια πρέπει να αφομοιωθή από τον πνευματικό οργανισμό του ανθρώπου και να γίνη αίμα και τροφή. Η πίστη δεν είναι μια θεωρητική αποδοχή των αληθειών της πίστεως.

Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι το να συμμετέχη κανείς στην θεία Λειτουργία είναι σοβαρή υπόθεση, αφού έχει σχέση με την εσωτερική ζωή του ανθρώπου. Όσο κανείς έχει εσωτερική καθαρότητα, τόσο συμμετέχει καλύτερα στην θεία Λειτουργία. Η θεία Λειτουργία δεν είναι μόνον αυτά που λέγονται και ψάλλονται, αλλά και αυτά που γίνονται εσωτερικά. Μέσα στην θεία Λειτουργία ενεργεί ο Τριαδικός Θεός, είναι παρόντες οι άγγελοι και οι άγιοι, η Παναγία Μητέρα του Χριστού, δηλαδή είναι σύναξη ουρανίων και επιγείων, αγγέλων και ανθρώπων, ζώντων και κεκοιμημένων. Πώς μπορεί κανείς να αποκτήση αίσθηση αυτής της πραγματικότητος εάν δεν έχει καθαρότητα καρδιάς;

Το κακό είναι ότι ζούμε σε μια εποχή, που υπάρχει σύγχυση μεταξύ Κατηχουμένων και Πιστών. Οι λεγόμενοι σήμερα Πιστοί, στην αρχαία Εκκλησία θα ήταν Κατηχούμενοι, γι’ αυτό και δεν μπορούν να καταλάβουν μερικοί άνθρωποι γιατί δεν προσευχόμαστε με τους αιρετικούς. Οι πιστοί προσεύχονται στην θεία Λειτουργία για τους κατηχουμένους να φωτισθούν και για τους πεπλανημένους να επιστρέψουν στην αληθινή πίστη, αλλά δεν μπορούν να προσεύχονται μαζί με αυτούς με τα ίδια λόγια και να ζητούν τα ίδια αιτήματα, αφού βρίσκονται σε διαφορετική πνευματική κατάσταση.

Ας αγωνισθούμε να είμαστε πραγματικά πιστοί με έργο και λόγο.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Πνεύμα είναι τό Άγιον Πνεύμα καί σάρξ είναι ο άνθρωπος εκείνος πού δέν έχει τό Άγιον Πνεύμα.

Τό νά είμαστε Χριστιανοί πραγματικοί δέν είναι ένα κληρονομικό δικαίωμα καί μιά συνήθεια καί κοινωνική παράδοση, αλλά είναι ευλογία καί Χάρη τού Χριστού πού μάς τήν δίνει διά τής Εκκλησίας, αλλά καί διά τού δικού μας αγώνα, γιά νά ανταποκρινόμαστε σέ αυτήν τήν δωρεά.

Ένα από τά βασικά θέματα μέ τά οποία ασχολείται ο Απόστολος Παύλος στήν πρός Γαλάτας επιστολή του είναι καί η αντίθεση μεταξύ τού πνεύματος καί τής σαρκός. Μιά πτυχή αυτού τού θέματος ακούσαμε σήμερα στό αποστολικό ανάγνωσμα.

Ο Απόστολος Παύλος συνιστά στούς Χριστιανούς νά ζούν εν Πνεύματι καί τότε δέν θά ακολουθούν τίς επιθυμίες τής σαρκός.

Οι έννοιες «πνεύμα» καί «σάρξ» στήν γλώσσα τού Αποστόλου Παύλου έχουν διαφορετική έννοια απ' ό,τι τίς χρησιμοποιούμε. Πνεύμα είναι τό Άγιον Πνεύμα καί σάρξ είναι ο άνθρωπος εκείνος πού δέν έχει τό Άγιον Πνεύμα.

Έτσι, πνευματική ζωή είναι τό νά ζή κανείς μέσα στήν Εκκλησία καί μέ τά μυστήρια (Βάπτισμα, Χρίσμα, θεία Ευχαριστία) καί τόν αγώνα-άσκηση νά λαμβάνη τήν Χάρη τού Αγίου Πνεύματος. Τότε ο άνθρωπος έχει μέσα του τούς καρπούς τού Αγίου Πνεύματος, πού είναι η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η χρηστότητα, η αγαθωσύνη, η πίστη, η πραότητα, η εγκράτεια. Όλα αυτά δέν είναι απλές ανθρώπινες αρετές, αλλά καρποί τού Αγίου Πνεύματος. Πνευματικός άνθρωπος δέν είναι απλώς ο μορφωμένος, ο καλλιτέχνης, αλλά στήν γλώσσα τής Εκκλησίας είναι εκείνος πού έχει τό Άγιον Πνεύμα.

Έπειτα, η σαρκική ζωή χαρακτηρίζεται από τόν Απόστολο ως ζωή πού δέν εμπνέεται από τήν ενέργεια τού Αγίου Πνεύματος καί δέν έχει τούς καρπούς του πού αναφέρθηκαν πιό πάνω. Ο Απόστολος Παύλος ονομάζει «έργα τής σαρκός» τήν μοιχεία, τήν πορνεία, τήν ακαθαρσία, τήν ασέλγεια, τήν ειδωλολατρία, τήν μαγεία, τίς έχθρες, τίς φιλονικίες, τίς ζήλειες, τούς θυμούς, τούς διαπληκτισμούς, τίς διχόνοιες, τά σχίσματα, τίς αιρέσεις, τούς φθόνους, τούς φόνους, τίς μέθες, τίς ασωτίες καί τά παρόμοια πάθη μέ αυτά.

Όλα αυτά δέν είναι απλώς ανήθικα έργα, αλλά σαρκικά, γιατί δείχνουν ότι ο άνθρωπος δέν έχει τήν ενέργεια τού Αγίου Πνεύματος. Ο Χριστιανός μέ τό Βάπτισμα καί όλα τά άλλα μυστήρια, ιδιαιτέρως τήν θεία Ευχαριστία, όταν συνδέεται μέ τήν ασκητική ζωή, αποβάλλει τήν σαρκική ζωή καί ζή τήν πνευματική καί εκκλησιαστική ζωή. Αγωνίζεται συνεχώς νά μετέχη τής Χάριτος τού Θεού. Αυτός ο αγώνας πού γίνεται μέ τήν Χάρη τού Θεού λέγεται σταύρωση τών παθών καί τών επιθυμιών καί τότε συσταυρωνόμαστε μέ τόν Χριστό καί συνανασταινόμαστε μαζί Του.

Τό νά είμαστε Χριστιανοί πραγματικοί δέν είναι ένα κληρονομικό δικαίωμα καί μιά συνήθεια καί κοινωνική παράδοση, αλλά είναι ευλογία καί Χάρη τού Χριστού πού μάς τήν δίνει διά τής Εκκλησίας, αλλά καί διά τού δικού μας αγώνα, γιά νά ανταποκρινόμαστε σέ αυτήν τήν δωρεά.

Πάντως, αποδεικνύουμε τήν χριστιανική μας ζωή, όχι απλώς μέ ταυτότητες καί τυπική συμμετοχή σέ εκκλησιαστικές συνάξεις, αλλά από τούς καρπούς τού Αγίου Πνεύματος, τούς οποίους παρουσίασε σήμερα ο Απόστολος Παύλος μέ τό ανάγνωσμα πού διαβάσθηκε. Αυτήν τήν ζωή πρέπει νά ζούμε γιά νά είμαστε πραγματικοί Χριστιανοί στήν πράξη καί τήν ζωή.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Την προηγούμενη Κυριακή αναλύσαμε τους πρώτους στίχους της Δοξολογίας, που ψάλλουμε η διαβάζουμε κάθε πρωΐ στην ακολουθία του Όρθρου η στην πρωϊνή μας προσευχή, όταν ξυπνούμε από τον ύπνο, που αναφέρονται στον Τριαδικό Θεό, ο Οποίος έδειξε το φως, τόσο το αισθητό όσο και το πνευματικό. Σήμερα θα δούμε τους επόμενους στίχους, που αναφέρονται στην ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού.

Φαίνεται από αυτό ότι κάθε προσευχή γίνεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο, και σε κάθε προσευχή κρύπτεται μια ολόκληρη θεολογία. Στην αρχή αναφερόμαστε στον Τριαδικό Θεό, που είναι το θεμέλιο της βιολογικής και πνευματικής μας ζωής, και στην συνέχεια αναφερόμαστε στην ενανθρώπηση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος. Η αναφορά στον Τραδικό Θεό λέγεται θεολογία και η αναφορά στην ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού λέγεται θεία Οικονομία. Και τα δύο είναι μεγάλα μυστήρια της σωτηρίας μας.

Στο μυστήριο της θείας οικονομίας αναφέρονται οι τρεις επόμενοι στίχοι της Δοξολογίας.

«Κύριε ο Θεός, ο αμνός του Θεού, ο Υιός του Πατρός, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου, ελέησον ημάς ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου. Πρόσδεξαι την δέησιν ημών, ο καθήμενος εν δεξιά του Πατρός και ελέησον ημάς. Ότι συ ει μόνος Άγιος, συ ει μόνος Κύριος, Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός. Αμήν».

Η μετάφραση αυτών των στίχων έχει ως εξής: «Κύριε Θεέ, που είσαι ο αμνός του Θεού, ο Υιός του Πατρός, που σήκωσες την αμαρτία του κόσμου, ελέησέ μας, εσύ που εξαφάνισες τις αμαρτίες του κόσμου. Δέξαι την δέηση μας, εσύ που κάθεσαι στα δεξιά του Πατρός και ελέησέ μας, γιατί εσύ είσαι ο μόνος Άγιος, ο μόνος Κύριος, ο Ιησούς Χριστός, που δοξάζεις τον Θεό Πατέρα. Αμήν».

Όπως γίνεται φανερό, εδώ αναφερόμαστε στον Χριστό, ο οποίος είναι Υιός του Θεού και ενηνθρώπησε για την σωτηρία του ανθρωπίνου γένους. Με την φράση «ο αμνός του Θεού», η Δοξολογία μας υπενθυμίζει την σταυρική Του θυσία. Ο Χριστός παραδόθηκε στο μαρτύριο, όπως λέγει ο Προφήτης Ησαΐας, ως ένα άκακο αρνί, δηλαδή θυσιάσθηκε με την θέλησή Του, καίτοι δεν είχε πράξει καμμία αμαρτία. Αμνόν του Θεού, τον απεκάλεσε και ο Τίμιος Πρόδρομος, όταν τον έδειξε στους μαθητές Του. Με την φράση «ο καθήμενος εν δεξιά του Πατρός», η Δοξολογία μας υπενθυμίζει την ανάσταση του Χριστού και την ανάληψή Του, οπότε τώρα με την ανθρώπινη φύση που προσέλαβε από την Παναγία κάθεται στα δεξιά του Πατρός και υμνείται από τους αγγέλους. Και με την φράση «συ ει μόνος άγιος συ ει μόνος Κύριος Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός», σε συνδυασμό με την εικόνα του αμνού, μας υπενθυμίζει το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Άλλωστε, προς το τέλος της θείας Λειτουργίας, μετά την μεταβολή του άρτου και του οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού, και προ της θείας Κοινωνίας, όταν ο Ιερεύς αναφωνή: «τα άγια τοις αγίοις», ομολογούμε: «εις άγιος, εις Κύριος, Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός, Αμήν».

Ο Χριστός με την ενανθρώπησή Του, την διδασκαλία Του, τα πάθη Του, τον Σταυρό Του, την ανάστασή Του και την ανάληψή Του, μας έδειξε την μεγάλη αγάπη του Πατρός, αλλά και γενικότερα του Τριαδικού Θεού, αφού η δημιουργία και η αναδημιουργία του κόσμου, και η σωτηρία μας είναι ενέργεια του Τριαδικού Θεού. Μέσα στην θεία Λειτουργία μπορούμε να ζήσουμε το αληθινό Φως, που είναι ο Θεός, να αισθανθούμε την πραγματική αγάπη που είναι ενέργεια του Θεού, να βεβαιωθούμε για την ειρήνη και την δικαιοσύνη που είναι ενέργειες του Τριαδικού Θεού. Όλα τα ανθρώπινα είναι ευμετάβλητα και προσωρινά. Μόνον ο Θεός μας δείχνει και μας φανερώνει την πραγματική κατάσταση της δημουργίας, αλλά και της δικής μας φύσεως.

Όταν ζούμε πραγματικά μέσα στην ατμόσφαιρα της θείας Λειτουργίας, μπορούμε να βιώσουμε τι είναι ο Θεός και ότι μας αγαπά, ακόμη και μέχρι τον Σταυρό, τι είναι ο άνθρωπος και ποιός είναι ο σκοπός της υπάρξεώς του, γιατί δημιουργήθηκε ο κόσμος και πως αναδημιουργήθηκε με την ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού, τι είναι τα παρόντα και τι είναι τα μέλλοντα, ποιά είναι η Βασιλεία του Θεού και τι πρέπει να κάνουμε για να μετέχουμε σε αυτήν, τι είναι οι άγιοι και πως μπορούμε να βαδίσουμε στο δικό τους δρόμο για να γίνουμε και εμείς άγιοι.

Έλεγε ένας μοναχός, που αγαπούσε πολύ την θεία Λειτουργία: «Καλύτερα να μη ανατείλη κάποια μέρα ο ήλιος, παρά να μη τελεσθή μια μέρα η θεία Λειτουργία». Αυτό είναι αλήθεια και την ζουν αυτοί που καταλαβαίνουν τον μεγάλο θησαυρό της θείας Λειτουργίας που έχουμε.

Αγαπητοί αδελφοί, μη ξεχνάμε να λειτουργούμαστε κάθε Κυριακή, γιατί όταν δεν εκκλησιαζόμαστε είναι σαν να ζούμε μέσα στο σκοτάδι και να μη βλέπουμε το Φως του Θεού. Στην θεία Λειτουργία δοξολογούμε πραγματικά τον Θεό.

+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Θα συνεχίσουμε σήμερα με μερικά σχόλια πάνω στην θεία Λειτουργία, που είναι το μεγαλύτερο αγαθό που μας έχει χαρίσει ο Θεός, διότι μέσα σε αυτήν μπορούμε να αισθανθούμε την αγάπη Του, να προσευχηθούμε σε Αυτόν, να κοινωνήσουμε του Σώματος και του Αίματος του Χριστού και να προγευόμαστε του Παραδείσου. Διότι με την συμμετοχή μας στην θεία Λειτουργία και με την προσπάθεια να συγκεντρώνουμε τον νού μας και να ζούμε όλα όσα γίνονται σε αυτήν, κατά κάποιο τρόπο προετοιμαζόμαστε για να συμμετάσχουμε στο μεγάλο πανηγύρι της Βασιλείας των Ουρανών.

Σήμερα θα δούμε τα δύο αντίφωνα, που ψάλλουμε στην αρχή της θείας Λειτουργίας και τον τρισάγιο ύμνο που ψάλλουμε μετά την Μικρή Είσοδο.

Μέσα στην θεία Λειτουργία προσευχόμαστε με πολλούς τρόπους, όπως με την ψαλμωδία, αφού υπάρχουν πολλοί ύμνοι που ψάλλουν οι ψάλται και οι ιερείς, με τις ευχές που αναγινώσκει μυστικώς και χαμηλοφώνως ο ιερεύς στο Ιερό Βήμα και με την εμμελή ανάγνωση, η οποία χρησιμοποιείται στα αναγνώσματα, τόσο το αποστολικό όσο και το ευαγγελικό.

Αντίφωνα λέγονται μερικοί μικροί ύμνοι, που ψάλλονται αντιφωνικώς, δηλαδή εναλλάξ από τους ψάλτες. Τα τρία αντίφωνα είναι “ταίς πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ, σώσον ημάς”, το “σώσον ημάς, Υιέ Θεού, ο αναστάς εκ νεκρών ψάλλοντάς σοι αλληλούϊα” και μετά ακολουθεί το “απολυτίκιο” της ημέρας με το οποίο γίνεται η Μικρή Είσοδος, η είσοδος με το Ευαγγέλιο.

Το κεντρικό μήνυμα των αντιφώνων είναι ότι ο πραγματικός σωτήρας μας είναι ο Χριστός, ο οποίος έγινε άνθρωπος, σταυρώθηκε και αναστήθηκε για να νικήση τον θάνατο, την αμαρτία και τον διάβολο. Κανείς άλλος άνθρωπος δεν μπορεί να μας σώση παρά μόνον ο Χριστός. Και βέβαια, αισθανόμαστε την ανάγκη να παρακαλέσουμε τον Χριστό και να ζητήσουμε την μεσιτεία των αγίων και της Θεοτόκου, ακριβώς γιατί αυτοί ενώθηκαν με τον Χριστό και αποτελούν την πραγματική Εκκλησία και γιατί δια του τρόπου αυτού θα μάθουμε και εμείς τί έκαναν οι άγιοι για να σωθούν. Έτσι θα μας διδάξουν οι άγιοι και τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε και εμείς να ενωθούμε με τον Χριστό.

Μετά το δεύτερο αντίφωνο ψάλλεται και ένας θαυμάσιος ύμνος του 6ου αιώνος, που αρχίζει με την φράση “ο μονογενής υιός και λόγος του Θεού αθάνατος υπάρχων...” και είναι μια θαυμάσια περίληψη ολοκλήρου της πίστεώς μας. Μπορούμε να τον μάθουμε και να τον ψάλλουμε συχνά, γιατί στο τροπάριο αυτό βρίσκεται η τριαδολογία, το μυστήριο της θείας οικονομίας και η σωτηριολογία.

Ο Τρισάγιος ύμνος, που ψάλλεται μετά την μικρά είσοδο, είναι το γνωστόν “άγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος ελέησον ημάς” και είναι ένα από τα καλύτερα κομμάτια της θείας λατρείας μας. Ο ύμνος αυτός απαρτίσθηκε από τον ύμνο των αγγέλων (τό άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ) και από διαφόρους ψαλμούς του Δαυίδ, που αναφέρονται στην μεγαλωσύνη και την δόξα του Θεού.

Το κεντρικό μήνυμα του ύμνου αυτού είναι διπλό. Το πρώτον, είναι η δόξα και το μεγαλείο του Θεού. Δηλαδή ο Θεός είναι άγιος, ισχυρός, αθάνατος. Το δεύτερον, ότι εμείς είμαστε άνθρωποι, αμαρτωλοί, αδύνατοι και θνητοί. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ζητάμε από αυτόν τον Θεό το έλεος και την ευσπλαχνία Του. Μοιάζουμε σαν ζητιάνοι του Θεού και ζητούμε έλεος και συγχώρηση. Ποιός μπορεί να αισθάνεται δικαιωμένος και αναμάρτητος; Όλοι είμαστε αμαρτωλοί και ελπίζουμε στην αγάπη και το έλεος του Θεού.

Τους μικρούς αυτούς ύμνους, ήτοι “ταίς πρεσβείαις της Θεοτόκου σώτερ σώσον ημάς”, το “σώσον ημάς υιέ Θεού ο αναστάς εκ νεκρών ψάλλοντάς σοι αλληλούϊα”, το “ο μονογενής υιός και λόγος του Θεού...” και το “άγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος ελέησον ημάς”, να τους ψάλλουμε καθημερινά. Να ζούμε με αυτό το πνεύμα, γιατί έτσι θα αλλάξη και η ζωή μας.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Μεταξύ των αγίων που εορτάζει Εκκλησία μας σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι και ο άγιος ιερομάρτυς Παγκράτιος, Επίσκοπος Ταυρομενίας. Ο άγιος Παγκράτιος έζησε στα χρόνια του Χριστού και των αγίων Αποστόλων. Καταγόταν από την Αντιόχεια και όταν πήγε στα Ιεροσόλυμα, μαζί με τους γονείς του, δέχθηκε το άγιον Βάπτισμα. Στην συνέχεια, μετά τον θάνατο των γονέων του, ο άγιος Παγκράτιος πήγε στα όρια της Μαύρης Θάλασσας, εισήλθε σε ένα σπήλαιο και «ησύχαζε κατά μόνας». Εκεί τον συνάντησε ο Απόστολος Πέτρος κατά τις περιοδείες του, τον πήρε μαζί του προς τα μέρη της Κιλικίας, όπου ο Παγκράτιος συνάντησε και τον Απόστολο Παύλο, ο οποίος τον κατέστησε επίσκοπο στο Ταυρομένιο της Σικελίας. Εκεί ο άγιος Παγκράτιος έκανε πολλά θαύματα, θεράπευσε πολλές ασθένειες, γκρέμισε δε και τα προσκυνούμενα από τους ανθρώπους είδωλα. Πολλοί πίστευσαν στον Χριστό, ακόμη και αυτός ο ηγεμόνας Βονιφάτιος. Όμως οι οπαδοί του αιρετικού Μοντανού τον θανάτωσαν.

Τα τροπάρια της Εκκλησίας που εγράφησαν για να τιμήσουν τον άγιο Παγκράτιο αναφέρονται σε αυτήν την προσωπικότητα. Ένα από αυτά τον ονομάζει «λίθον έντιμον» που ετέθη στο θεμέλιο της Εκκλησίας. Άλλο τροπάριο κάνει λόγο για το ότι ο άγιος Παγκράτιος, με την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος, άνοιγε αυλάκια στις καρδιές των ανθρώπων και έσπερνε εκεί τον ένθεο σπόρο και τον προσήγαγε στον επουράνιο γεωργό, τον Χριστό. Άλλο τροπάριο κάνει λόγο για το ότι κατέστησε την Δύση, στην οποία απεστάλη για να την ποιμάνη ως Επίσκοπος, ανατολή, αφού έφερε εκεί την θεία επίγνωση του υπέρ νουν ανατείλαντος ηλίου, του Χριστού, και στην συνέχεια εκεί έδυσε με την άθλησή του και ανέτειλε προς το ανέσπερο φως, όπου βλέπει το ποθούμενο κάλλος του αγωνοθέτου Χριστού.

Στην ζωή του αγίου Παγκρατίου βλέπουμε την στενή σχέση μεταξύ της πίστεως, του Βαπτίσματος, της ασκήσεως, της αρχιερωσύνης, και του μαρτυρίου. Αυτό σημαίνει ότι η Χριστιανική ζωή είναι ενιαία και δεν διασπώνται τα μυστήρια από την πίστη, η άσκηση από την ιερωσύνη και το μαρτύριο.

Το απολυτίκιο του αγίου, που έχει θεσπισθή να ψάλλεται και για πολλούς ιερομάρτυρας, δείγμα ότι όλοι οι ιερομάρτυρες έχουν κοινή παράδοση και ζωή, κάνει λόγο για το ότι ο άγιος Παγκράτιος δεν ήταν απλώς διάδοχος των Αποστόλων, αλλά ήταν και μέτοχος της ζωής των Αποστόλων. Επίσης τονίζεται ότι υπήρξε θεόπνευστος, γιατί έζησε την πράξη, δηλαδή την κάθαρση της καρδιάς από τα πάθη, πάνω στην οποία στήριξε την θεωρία, δηλαδή την υπαρξιακή βίωση του Θεού. Και επειδή διακρινόταν για την πνευματική αυτή ζωή, γι’ αυτό και αξιώθηκε και του μαρτυρίου, αφού το μαρτύριο δεν είναι μια ανθρώπινη πράξη και ενέργεια, αλλά καρπός και αποτέλεσμα της ενώσεως του ανθρώπου με τον Θεό, μέσα από τα μυστήρια και την άσκηση.

Τιμούμε τους αγίους και τους μάρτυρας, αλλά θα πρέπη να βλέπουμε τι ήταν αυτό που τους ανέδειξε ομολογητάς, μάρτυρας και αγίους. Ο πρωταρχικός παράγοντας είναι η Χάρη του Θεού, την οποία λαμβάνει κανείς με τα μυστήρια και την αφήνει να καρποφορήση με την άσκηση. Ο αγιασμός του ανθρώπου είναι αποτέλεσμα της συνέργειας, δηλαδή της ενέργειας του Θεού και της ανταποκρίσεως του ανθρώπου σε αυτήν. Στην σωτηρία του ανθρώπου πρωτεύοντα ρόλο έχει ο Θεός, αλλά απαιτείται και η ελεύθερη ανταπόκριση εκ μέρους του ανθρώπου στην αγάπη του Θεού. Αν καταργήσουμε την ελευθερία του ανθρώπου, πέφτουμε στον μονοφυσιτισμό, και εάν δεν βλέπουμε την ενέργεια του Θεού, καταλήγουμε στον νεστοριανισμό και τον ουμανισμό.

Ο άγιος Παγκράτιος μπορεί να γίνη πρότυπο για όλους μας, Κληρικούς και λαϊκούς, άνδρες και γυναίκες. Δείχνει τι είναι η κατά Χριστόν άσκηση, τι είναι η ιερωσύνη και τι είναι το μαρτύριο. Ας έχουμε τις πρεσβείες του.

+ Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος

Ζούμε σε μια εποχή δικαιωμάτων, δηλαδή όλοι επιζητούν την ικανοποίηση των δικαιωμάτων τους. Έτσι, διατυπώνονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, των εργοδοτών, των εμβρύων, των παιδιών, των μεγάλων, των γυναικών, των ανδρών. Γίνεται λόγος για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και γενικά όλοι επιδιώκουν να κατοχυρώσουν τα προσωπικά τους δικαιώματα.

Αυτό, βεβαίως, δεν θεωρείται κακό, αν παράλληλα προσέχουμε να βλέπουμε και τα καθήκοντα που απορρέουν από το έργο και την θέση μας μέσα στην κοινωνία. Όταν επικρατή μονομέρεια στην εκζήτηση των δικαιωμάτων και παραθεωρούμε τα καθήκοντα, τότε παρατηρείται αναταραχή μέσα στην κοινωνία.

Πέρα από αυτό πρέπει να σημειωθή ότι είναι ανάγκη να βλέπουμε και τα δικαιώματα του Θεού. Σε αυτό αναφέρεται ο στίχος της Δοξολογίας:

«Ευλογητός ει, Κύριε• δίδαξόν με τα δικαιώματά σου». Δηλαδή: «Δοξασμένος είσαι Κύριε, δίδαξέ με τα δικαιώματά σου».

Εδώ, όπως φαίνεται, γίνεται λόγος για τα δικαιώματα του Θεού. Ποιά είναι αυτά τα δικαιώματα; Δικαιώματα πάνω σε ένα αντικείμενο έχει αυτός που το δημιούργησε. Ο Θεός δημιούργησε όλον τον κόσμο, και φυσικά τον άνθρωπο, και γι’ αυτό έχει δικαιώματα πάνω στους ανθρώπους. Αυτός έδωσε την ζωή, Αυτός έδωσε τα χαρίσματα, Αυτός καθορίζει πότε θα φύγη ο άνθρωπος από αυτήν την ζωή.

Ο άνθρωπος δεν έχει δικαίωμα πάνω στην ζωή του. Ιδιαιτέρως εμείς οι Χριστιανοί με το άγιο Βάπτισμα γίναμε μέλη του αναστημένου Σώματος του Χριστού και γι’ αυτό ανήκουμε σε Αυτόν. Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Ουκ εστέ εαυτών, αλλ’ ηγοράσθητε τιμής» (Α Κορ. στ 19-20). Οπότε, κάθε φορά που αμαρτάνουμε, τότε στην πραγματικότητα αμαρτάνουμε στον Χριστό, του οποίου είμαστε μέλη. Και επειδή ο Θεός έχει δικαιώματα επάνω μας, γι α?τό και δίνει εντολές για να ανταποκρινόμαστε στον σκοπό της δημιουργίας μας. Γι’ αυτό και οι εντολές του Θεού, που εκφράζουν το θέλημά Του, λέγονται δικαιώματα του Θεού.

Στον εκατοστό δέκατον όγδοο (118) Ψαλμό του Δαυΐδ γίνεται λόγος για τα δικαιώματα του Θεού που ταυτίζονται με τις εντολές του Θεού. Όμως οι λέξεις δικαιώματα και εντολές, που είναι συνώνυμες στον ψαλμό αυτόν του Δαυΐδ, αντικαθίστανται και με άλλες λέξεις, όπως «λόγοι» του Θεού, δηλαδή αυτά που λέει ο Θεός, «κρίματα» του Θεού, δηλαδή αυτά που θα μας κρίνουν, «μαρτύρια» του Θεού, δηλαδή αυτά που είναι μαρτυρίες του Θεού. Επομένως, τα δικαιώματα του Θεού, είναι οι λόγοι Του, που είναι επιβεβαιωμένοι και επί τη βάσει αυτών θα κριθούμε κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

Όπως γνωρίζουμε υπάρχει η μεγάλη Δοξολογία, που ψάλλουμε κατά την Κυριακή και τις εορτάσιμες ημέρες, αλλά και η άλλη Δοξολογία που διαβάζουμε καθημερινά. Σ’ αυτήν την δεύτερη Δοξολογία, προστίθενται και άλλες φράσεις στην προσευχή προς τον Θεό να μας διδάξη τα δικαιώματά Του. Λέμε:

«Ευλογητός ει, Κύριε δίδαξόν με τα δικαιώματά σου. Ευλογητός ει Δέσποτα• συνετισόν με τα δικαιώματά σου. Ευλογητός ει, Άγιε• φώτισόν με τοις δικαιώμασί σου». Δηλαδή: «Δοξασμένος είσαι Κύριε, δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Δοξασμένος είσαι, Κύριε, κάνε με συνετό για να τηρώ τα δικαιώματά σου. Δοξασμένος είσαι, Κύριε, φώτισέ με τα δικαιώματά σου».

Στις φράσεις αυτές, πριν την λέξη δικαιώματα, προτάσσεται η λέξη «ευλογητός ει», δηλαδή είσαι δοξασμένος. Με αυτό ομολογούμε ότι ο Χριστός είναι αληθινός και έχει μεγάλη δόξα.

Στην συνέχεια χρησιμοποιούνται τρία επίθετα, το «Κύριε», το «Δέσποτα», το «Άγιε». Ο Θεός είναι Κύριος του ουρανού και της γης, είναι δεσπότης των πάντων και άγιος.

Έπειτα, χρησιμοποιούνται τρία ρήματα, ήτοι «δίδαξόν με», «συνέτισόν με» και «φώτισόν με». Με το πρώτο ζητούμε από τον Θεό, να μας διδάξη τα δικαιώματά Του, γιατί εμείς έχουμε άγνοια και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε στην ζωή μας. Πολλές φορές εμπλέκουμε τα δικά μας δικαιώματα, με τα δικαιώματα του Θεού. Με το δεύτερον ζητούμε από τον Θεό να μας συνετίση για να τηρήσουμε τις εντολές Του, τα δικαιώματά Του, γιατί είμαστε ασύνετοι και δεν γνωρίζουμε το συμφέρον της ψυχής μας. Με το τρίτο ζητούμε από τον Θεό να μας φωτίση δια των εντολών Του, δηλαδή να φωτίζεται ο νους μας με την τήρηση των εντολών Του, των δικαιωμάτων Του, γιατί ο νους μας από την αμαρτία είναι τόσο σκοτεινός που δεν γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε.

Επομένως, με την προσευχή αυτή αναγνωρίζουμε ότι ο Θεός μας είναι Κύριος, Δεσπότης και Άγιος, εμείς είμαστε υπήκοοί Του και αμαρτωλοί. Επίσης, ομολογούμε ότι θέλουμε να εξαρτόμαστε από Αυτόν και να τηρούμε τα δικαιώματά Του, τις εντολές Του. Ακόμη, διακηρύσσουμε ότι εμείς είμαστε αδύνατοι να ξεχωρίζουμε τα δικαιώματα του Θεού από τα θελήματα και τα δικαιώματα των ανθρώπων, ακόμη και από τα δικά μας δικαιώματα, και γι’ αυτό ζητούμε από Αυτόν να μας τα αποκαλύψη, να μας συνετίση και να μας φωτίση.

Είναι μια ευλογημένη προσευχή, που αν την λέμε συνεχώς θα μας βγάλη από την πνευματική σύγχυση στην οποία βρισκόμαστε, και θα μας απελευθερώση από την φυλακή της φιλαυτίας μας.

+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 11 Ιουλίου

Στήν μεγάλη συναπτή, όπως λέγεται η δέηση στόν Θεό, κατά τήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας, μετά τήν αίτηση γιά τήν ειρήνη προσευχόμαστε καί γιά τόν Ιερό Ναό, στόν οποίο τελείται η θεία Ευχαριστία. «Υπέρ τού αγίου οίκου τούτου καί τών μετά πίστεως, ευλαβείας καί φόβου Θεού εισιόντων εν αυτώ, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς προσευχηθούμε γιά τόν Ιερό αυτόν Ναό καί γι’ αυτούς πού εισήλθαν σέ αυτόν μέ πίστη, ευλάβεια καί φόβο Θεού.

Ο Ιερός Ναός είναι ο χώρος στόν οποίο συγκεντρώνονται τά μέλη τής Εκκλησίας γιά νά προσευχηθούν στόν Θεό καί νά τελέσουν τά ιερά Μυστήρια, ιδιαιτέρως τό μέγα Μυστήριο τής θείας Ευχαριστίας. Λέγεται Ναός γιατί εκεί κατοικεί ο Θεός, μέ τήν έννοια ότι στόν χώρο αυτόν εκδηλώνεται η ενέργεια τού Θεού.

Γιά τήν καθιέρωση τού Ιερού Ναού γίνεται η τελετή τών εγκαινίων, κατά τήν οποία αγιάζεται τό ιερό Θυσιαστήριο καί ευλογείται όλος ο χώρος τού Ιερού Ναού. Οι ευχές τίς οποίες αναγινώσκει ο Αρχιερεύς κατά τήν τελετή τών εγκαινίων, είναι πολύ εκφραστικές, γιατί δείχνουν τήν αξία καί τήν σπουδαιότητα τού Ιερού Ναού. Πάντως, ο Ιερός Ναός είναι λιμάνι πνευματικό γιά όσους βασανίζονται στό πέλαγος τής ζωής, είναι ιατρείο πνευματικό γιά όσους τραυματίσθηκαν από τήν αμαρτία, είναι ιερός τόπος όπου κανείς δέχεται τήν δωρεά τού Θεού.

Προσευχόμαστε γιά τόν Ιερό Ναό, γιατί πράγματι είναι ευλογία πού υπάρχει αυτός ο ιερός χώρος, πού είναι ανοικτός γιά νά προσευχηθούμε στόν Θεό, νά γαληνεύση η ψυχή μας, η οποία ταράσσεται από διάφορους πειρασμούς. Καί αυτό τό καταλαβαίνουμε όταν σκεπτόμαστε ότι οι πρώτοι Χριστιανοί, κατά τήν περίοδο τών διωγμών, κατέβαιναν κάτω στήν γή, στίς Κατακόμβες, προκειμένου νά βρούν έναν τόπο ήσυχο γιά νά προσευχηθούν ελεύθερα στόν Θεό, ή ταξίδευαν καί ταξιδεύουν καί σήμερα ημέρες καί ώρες γιά νά βρούν έναν Ορθόδοξο Ναό γιά νά εκκλησιασθούν.

Έπειτα, μέ τήν δέηση αυτή προσευχόμαστε γι’ αυτούς πού εισέρχονται στόν Ιερό Ναό, ώστε νά τό κάνουν μέ τόν κατάλληλο τρόπο καί τόν απαραίτητο σεβασμό. Εφ’ όσον ο Ναός είναι Ιερός, αυτό σημαίνει ότι πρέπει νά εισερχόμαστε μέ τόν πρέποντα σεβασμό. Η δέηση αυτή πού ερμηνεύουμε μάς δείχνει τόν κατάλληλο τρόπο μέ τόν οποίο πρέπει νά εισερχόμαστε στόν Ναό καί αυτός είναι η πίστη, η ευλάβεια καί ο φόβος τού Θεού.

Τό «μετά πίστεως» δείχνει ότι πρέπει νά εισερχόμαστε στόν Ναό μέ απόλυτη πίστη ότι είναι ο Οίκος τού ζωντανού Θεού. Δέν είναι ένας κοινός οίκος, δέν είναι κοινός χώρος, αλλά ιερός χώρος. Η πίστη αναφέρεται καί στόν Ορθόδοξο Ναό, αφού η λατρεία καί η θεία Λειτουργία γίνονται μέ τόν ορθόδοξο τρόπο, σύμφωνα μέ τά δόγματα τής Εκκλησίας.

Τό «μετ’ ευλαβείας» δηλώνει ότι εισερχόμαστε καί μένουμε μέσα στόν Ναό μέ ευλάβεια, τάξη, ησυχία. Δέν ομιλούμε, δέν συζητούμε, δέν φωνάζουμε, δέν μετακινούμαστε άσκοπα, δέν αφήνουμε τά παιδιά νά τρέχουν στόν Ιερό Ναό, ωσάν νά είναι ένα γήπεδο ή μιά «παιδική χαρά», δέν έχουμε ανοικτά τά κινητά τηλέφωνα, πού όταν ενεργοποιούνται κάνουν θόρυβο, μερικές φορές μάλιστα μέ τήν κλήση τους ακούγεται καί σύγχρονη μουσική, τήν ώρα πού γίνεται η θεία Λειτουργία!

Τό «μετά φόβου Θεού» δείχνει όλα τά προηγούμενα, ότι δηλαδή πρέπει νά έχουμε φόβο Θεού, νά έχουμε απόλυτο σεβασμό ότι αυτός ο χώρος είναι αφιερωμένος στόν Θεό. Πρέπει νά σεβόμαστε τόν χώρο αυτόν περισσότερο από ό,τι σεβόμαστε μεγαλοπρεπή καί πλούσια σαλόνια ή μέγαρα εξουσίας, γιατί στόν χώρο αυτόν είναι έκδηλη η παρουσία τού Θεού.

Είναι πράγματι ευλογία τό ότι οι πρόγονοί μας έκτισαν καί μάς κληροδότησαν ωραίους Ναούς καί γι’ αυτό έχουμε υποχρέωση νά συντηρούμε αυτά τά καταπληκτικά μνημεία πολιτισμού. Πρέπει δέ νά έχουμε αγαθή διάθεση νά κτίζουμε καί νά συντηρούμε Ιερούς Ναούς, όπου θά δοξάζεται ο Θεός. Πάνω δέ από όλα θά πρέπει νά αγαπάμε τούς Ιερούς Ναούς καί νά εκκλησιαζόμαστε κάθε Κυριακή καί μεγάλη Εορτή «μετά πίστεως, ευλαβείας καί φόβου Θεού».

Ο Μητροπολιτης

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 18 Ιουλίου

Ερμηνεύουμε σέ αυτά τά ευχαριστιακά κηρύγματα, κατά τίς Κυριακές τού Καλοκαιριού, τίς δεήσεις πού απευθύνουμε στόν Θεό, στήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας, κάθε Μυστηρίου καί ιεράς Ακολουθίας. Σήμερα θά δούμε τήν δέηση πού καλούμαστε νά απευθύνουμε στόν Θεό γιά όλα τά μέλη τής Εκκλησίας. Μάς προτρέπει ο Ιερεύς: «Υπέρ τού Αρχιεπισκόπου ημών, τού Τιμίου Πρεσβυτερίου, τής εν Χριστώ διακονίας, παντός τού Κλήρου καί τού λαού, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς προσευχηθούμε γιά τόν Αρχιεπίσκοπο, ήτοι τόν Μητροπολίτη τής περιοχής αυτής -καί αναφέρουμε τό όνομά του- γιά τούς Πρεσβυτέρους καί Διακόνους, γιά όλους τούς Κληρικούς καί τούς λαϊκούς τής Ιεράς Μητροπόλεως.

Στήν δέηση αυτή φαίνεται τό πολίτευμα τής Εκκλησίας, πού τό αποτελούν τά μέλη τής Εκκλησίας πού έχουν βαπτισθή, χρισθή καί μετέχουν τής θείας Κοινωνίας. Πρόκειται γιά τρείς Κατηγορίες, ήτοι τόν «Ανώτερο Κλήρο», στόν οποίο συμπεριλαμβάνονται οι Επίσκοποι, οι Πρεσβύτεροι καί οι Διάκονοι, τόν «Κατώτερο Κλήρο», στόν οποίο ανήκουν οι υποδιάκονοι, οι ψάλτες, οι αναγνώστες, καθώς επίσης καί τούς λαϊκούς.

Οι Κληρικοί είναι οι πνευματικοί αξιωματικοί τού Στρατεύματος τής Εκκλησίας. Η Εκκλησία δέν είναι ένας άτακτος πνευματικός στρατός, δέν είναι ένας χώρος αναρχίας στόν οποίο κανείς κάνει ό,τι θέλει, αλλά είναι ένας ευλογημένος στρατός πού διευθύνεται από τόν Χριστό, διά τών Κληρικών. Αλλά καί στούς Κληρικούς υπάρχει διαβάθμιση διακονίας, αφού άλλο είναι τό έργο τού Μητροπολίτου, άλλο τό έργο τών Πρεσβυτέρων καί άλλο τό έργο τών Διακόνων. Σέ κάθε Ιερά Μητρόπολη υπάρχει μόνον ένας Μητροπολίτης, πού συνιστά τήν ενότητα τής Εκκλησίας, όπως ένας είναι ο Χριστός, πού είναι κεφαλή τής Εκκλησίας. Μέ τήν ευχή καί τήν ευλογία τού Επισκόπου εργάζονται ποιμαντικά οι Κληρικοί, τελούν τά ιερά Μυστήρια, αγιάζουν τόν λαό καί τόν προφυλάσσουν από κάθε κακό.

Οι λεγόμενοι Κατώτεροι Κληρικοί (υποδιάκονοι, ψάλτες, αναγνώστες κλπ.) δέν έχουν τήν ιερατική Χάρη, δέν μπορούν νά τελούν τά ιερά Μυστήρια, αλλά βοηθούν, ανάλογα μέ τό χάρισμά του ο καθένας. Τελείται ειδική τελετή από τόν Επίσκοπο σέ αυτούς πού αναλαμβάνουν ένα έργο διακονίας, γιατί μέσα στήν Εκκλησία κανένας δέν μπορεί νά αυτοσχεδιάζη. Έτσι, τό χάρισμα τού καθενός προσφέρεται, διά τής Εκκλησίας, στόν Θεό. Οι υποδιάκονοι, όπου υπάρχουν, βοηθούν τούς Κληρικούς στό Ιερό Βήμα, οι ψάλτες ψάλλουν εξ ονόματος τού λαού, οι αναγνώστες διαβάζουν τά αναγνώσματα, αποστολικά καί προφητικά, οι θυρωροί προσέχουν τίς θύρες-πόρτες γιά νά μήν εισέλθη κανένας αμύητος στήν θεία Λειτουργία.

Ο λαός είναι οι λεγόμενοι λαϊκοί πού είναι μέλη τής Εκκλησίας, έχουν βαπτισθή, έχουν χρισθή καί έχουν τήν εξαιρετική τιμή νά μετέχουν στήν θεία Ευχαριστία καί στήν όλη εκκλησιαστική ζωή. Οι λαϊκοί δέν είναι απλώς παρόντες, αλλά συμμετέχουν μέ τόν τρόπο τους στήν λατρεία. Προσεύχονται στόν Θεό, ενώνονται μέ τά άλλα μέλη τής Εκκλησίας, κοινωνούν τών Αχράντων Μυστηρίων.

Αυτό είναι τό πολίτευμα τής Εκκλησίας, ο περιούσιος λαός τού Κυρίου, οι ελεηθέντες από τόν Θεό νά είναι μέλη τής Εκκλησίας. Έχουμε καθήκον νά προσευχόμαστε γιά όλη τήν εν Χριστώ αδελφότητα, γιά τόν Επίσκοπο, τούς Κληρικούς καί τούς λαϊκούς, ώστε νά ανταποκρίνωνται στήν διακονία τους, νά αποδειχθούν άξιοι τής αποστολής τους, νά δοξάζουν τόν Θεό μέ όλη τους τήν ζωή.

Πρέπει νά αισθανόμαστε ότι δέν είμαστε ξένοι, ορφανοί, μόνοι, αλλά ανήκουμε σέ μιά παγκόσμια οικογένεια, αφού η Εκκλησία απλώνεται σέ ολόκληρο τόν κόσμο καί συμπεριλαμβάνει ως μέλη ανθρώπους από όλες τίς φυλές, τίς εθνότητες, τίς γλώσσες. Αυτό τό γεγονός είναι μεγάλη ευλογία γιά μάς.

Ο Μητροπολιτης

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακὴ 22 Αύγούστου

Η ζωή μας έχει χαρακτηρισθή ως «κοιλάδα κλαυθμώνος», είναι γεμάτη από θλίψη, πόνο, αρρώστιες, θανάτους, συκοφαντίες, δυσκολίες κλπ. Περισσεύει ο ανθρώπινος πόνος πάνω στήν γή. Άν μπορούσαμε νά συγκεντρώσουμε όλα τά δάκρυα πού χύνονται στήν γή από τούς ανθρώπους, θά σχηματίζαμε ένα μεγάλο ποτάμι, ίσως καί ωκεανό. Όλοι έχουμε δοκιμάσει τά καρφιά τού σταυρού, τού πόνου, πού τρυπούν τό σώμα καί κυρίως τήν ψυχή μας.

Έτσι, μέ τόν πόνο αυτόν, μέ τραυματισμένη τήν ψυχή, εισερχόμαστε στήν θεία Λειτουργία καί ανοίγουμε τήν καρδιά μας στόν Θεό, ελπίζοντας από Αυτόν αναψυχή, παραμυθία, παρηγοριά. Μάς προτρέπει ο Ιερεύς: «Υπέρ τού ρυσθήναι ημάς από πάσης θλίψεως, οργής κινδύνου καί ανάγκης, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς παρακαλέσουμε τόν Κύριο νά μάς γλιτώση από κάθε θλίψη, οργή, κίνδυνο καί ανάγκη.

Η θλίψη είναι σωματική καί ψυχική, καί τίς περισσότερες φορές είναι τό συναμφότερο, αφού ο σωματικός πόνος επηρεάζει καί τήν ψυχή καί ο ψυχικός πόνος επηρεάζει καί τό σώμα. Οι κοινωνικές καί οικογενειακές συνθήκες δέν είναι όπως τίς επιθυμούμε, η ζωή δέν μάς προσφέρει ό,τι θέλουμε καί τό σώμα μας δέν είναι πάντα υγιές.

Η οργή από οπουδήποτε κι άν προέρχεται, ομοιάζει σάν τά άγρια κύματα πού ξεσπούν πάνω μας. Πολλές φορές μέσα μας φουσκώνει ο θυμός καί η οργή, αλλά δεχόμαστε συνήθως αναπάντεχες οργισμένες ενέργειες καί συμπεριφορές τών συνανθρώπων μας καί μερικές φορές καί αγαπητών μας προσώπων. Ενίοτε, αισθανόμαστε καί τόν Θεό οργισμένο εναντίον μας, γιατί στήν πραγματικότητα εμείς έχουμε τύψεις, απομακρυνόμαστε από Αυτόν, ενώ Αυτός μάς αγαπά.

Οι κίνδυνοι αυξάνονται συνεχώς από τούς ανθρώπους, τήν κοινωνία, τίς συνθήκες ζωής, από τήν αγωνία τού μέλλοντος, από ασθένειες καί τόν επαπειλούμενο θάνατο. Ζούμε σέ μιά κοινωνία στήν οποία ενεδρεύουν παντού κίνδυνοι, σάν παγίδες. Κυρίως, υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι γιά τά νέα παιδιά πού ανοίγονται στήν ζωή ανυποψίαστα, καλοπροαίρετα καί πολλές φορές μέ έντονη περιέργεια γιά όλα. Πόσες φορές οι γονείς παραμένουν τά βράδυα άγρυπνοι από τόν φόβο τών κινδύνων πού περικυκλώνουν τά παιδιά τους καί οι οποίοι προέρχονται από διαφόρους εμπόρους τών ναρκωτικών καί τού θανάτου!

Οι ανάγκες σήμερα είναι πολλές, γιά τίς σπουδές τών παιδιών, τήν εύρεση εργασίας, τήν φροντίδα τους, τήν εξασφάλιση τών αναγκαίων γιά τήν ζωή. Δυστυχώς, σέ αυτά ευθυνόμαστε καί εμείς πού αυξάνουμε τίς ανάγκες μας από μία κοινωνική ανταγωνιστικότητα καί ζήλεια. Δέν έχουμε μάθει νά ζούμε μέ ασκητικότητα, πού είναι περίληψη όλου τού Ευαγγελικού μηνύματος καί τής εκκλησιαστικής ζωής, δέν ζούμε μέ ολιγάρκεια. Όταν, όμως, αυξάνουμε τίς ανάγκες μας, χωρίς νά έχουμε τό απαραίτητο εισόδημα, τότε προσθέτουμε πόνο καί οδύνη στόν εαυτό μας.

Γιά όλα αυτά προσευχόμαστε στόν Θεό μέσα στήν θεία Λειτουργία. Ζητούμε τήν Χάρη Του, τήν βοήθειά Του καί τήν προστασία Του. Βεβαίως, μόνον η προσευχή δέν λύει όλα τά ζητήματα, γιατί ο Θεός δέν καταργεί τήν ελεύθερη θέλησή μας. Έτσι, πρέπει καί εμείς νά θέλουμε νά απαλλαγούμε από τόν πόνο, καί αυτό τό δείχνουμε μέ τά έργα μας καί τήν προσπάθειά μας. Δηλαδή, πρέπει νά μειώσουμε εκείνα πού μάς προκαλούν πόνο, θλίψη, οργή, κινδύνους καί διάφορες ανάγκες. Πρέπει νά βρούμε τήν μέθοδο τής ασκήσεως καί κυρίως νά αποκτήσουμε έναν καλό Πνευματικό Πατέρα, ο οποίος θά μάς διδάξη αυτήν τήν μέθοδο θεραπείας.

Μέ αυτές τίς προϋποθέσεις παρακαλούμε στήν συνέχεια τόν Θεό: «Αντιλαβού, σώσον, ελέησον καί διαφύλαξον ημάς ο Θεός, τή σή Χάριτι», δηλαδή Θεέ, βοήθησε, σώσε, ελέησε καί διαφύλαξέ μας μέ τήν Χάρη Σου. Κάθε ρήμα πού χρησιμοποιούμε έχει τήν ιδιαίτερη σημασία. Η Χάρη τού Θεού απαλλάσσει τήν ψυχή μας καί όλη τήν ύπαρξή μας από τόν πόνο καί τήν θλίψη, άν όμως καί εμείς συνεργήσουμε σέ αυτό.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακὴ 29 Αὐγούστου

Στό τέλος τής μεγάλης Συναπτής, δηλαδή τών «Ειρηνικών», αφού μνημονεύσαμε τήν Παναγία καί όλους τούς Αγίους, ο Ιερεύς μάς προτρέπει νά παραθέσουμε τήν ζωή μας στόν Θεάνθρωπο Χριστό. Τά σχετικά μέ τήν Παναγία τά είπαμε σέ ένα προηγούμενο κήρυγμα. Σήμερα θά σταθούμε στήν φράση «μετά πάντων τών Αγίων» καί λόγω τής εορτής τής Αποτομής τής Κεφαλής τού αγίου Ιωάννου τού Προδρόμου, τού Βαπτιστού, θά αναφερθούμε σέ αυτόν, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ τών Αγίων.

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος έλαβε τό όνομα Ιωάννης, πού ερμηνεύεται δώρον Θεού, καί τού τό έδωσε ο Ίδιος ο Θεός λέγεται Πρόδρομος, γιατί προηγήθηκε τού Χριστού καί ετοίμασε τόν δρόμο γιά τό έργο Του χαρακτηρίζεται Βαπτιστής, γιατί αξιώθηκε νά βαπτίση τόν Χριστό στόν Ιορδάνη ποταμό. Πρόκειται γιά μιά μεγάλη προσωπικότητα πού επαινέθηκε από τόν Ίδιο τόν Χριστό, πού είπε: «Ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου τού βαπτιστού» (Ματθ. ια', 11).

Εκείνο πού παρατηρούμε στόν Τίμιο Πρόδρομο είναι ότι είναι ο τελευταίος Προφήτης τής Παλαιάς Διαθήκης καί ο πρώτος Προφήτης τής Καινής Διαθήκης, δηλαδή βρέθηκε στό μεταίχμιο μεταξύ Παλαιάς καί Καινής Διαθήκης. Είναι ένας θαυμάσιος κρίκος μεταξύ τών Προφητών καί τών Αποστόλων.

Τό κήρυγμά του δέν διέφερε από τό κήρυγμα τών Προφητών καί τού Χριστού, αφού ήταν κήρυγμα μετανοίας. Έλεγε: «Μετανοείτε, ήγγικε γάρ η βασιλεία τών ουρανών» (Ματθ. γ', 2). Βασιλεία τών Ουρανών είναι η θεία Χάρη, η φανέρωση τού Χριστού ως Φώς καί η μέθεξη καί κοινωνία τού ανθρώπου μέ τό Φώς. Η μετάνοια είναι προϋπόθεση τής κοινωνίας μέ τόν Θεό. Αυτός είναι ο πυρήνας τού κηρύγματος τής Εκκλησίας, όχι διάφορα κούφια λόγια, όχι φιλοσοφίες καί στοχασμοί, αλλά η υπόδειξη τού τρόπου γιά νά ενωθή κανείς μέ τόν Θεό.

Επίσης, εκείνο πού θαυμάζει κανείς στόν άγιο Ιωάννη τόν Πρόδρομο είναι ότι ήταν κήρυξ τής αληθείας, ομιλούσε γιά τόν Χριστό πού είναι η Αλήθεια καί οδηγούσε τόν λαό πρός τήν Αλήθεια. Ο λόγος του δέν ήταν ρηχός, συμβιβαστικός, ψεύτικος. Ήλεγχε τούς ανθρώπους πού τόν πλησίαζαν καί τόν Ηρώδη, υποδεικνύοντας σέ αυτούς τόν ορθό δρόμο, τήν αποκατάσταση τής αδικίας, τήν ευθυγράμμιση τής ζωής τους μέ τόν Νόμο τού Θεού. Βέβαια, αυτό είχε καί συνέπειες γιά τόν ίδιο, ήτοι τήν φυλάκιση καί τελικά τήν αποκεφάλιση, τόν θάνατο. Αλλά τό σημαντικότερο στήν ζωή μας είναι η ορθοτόμηση τής αληθείας.

Μέ τό κήρυγμα τής μετανοίας καί τής αληθείας δοξάσθηκε ο Πρόδρομος καί πέρασε στήν ιστορία, οπότε καί τιμάται από όλους τούς Χριστιανούς. Είπε ένας αγιορείτης ότι τό ψεύτικο καί όταν είναι ενωμένο, στήν πραγματικότητα είναι χωρισμένο, ενώ τό αληθινό καί όταν είναι χωρισμένο είναι ενωμένο. Αυτό τό βλέπουμε στήν ζωή τών Αγίων καί φυσικά στήν ζωή τού Τιμίου Προδρόμου. Ήταν αληθινός, συνδέθηκε μέ τήν Αλήθεια, τόν Χριστό, ομιλούσε αληθινά καί μέχρι σήμερα ζή αληθινά καί πραγματικά στίς καρδιές όλων τών Χριστιανών, παρά τό ότι δέν ζή βιολογικά. Πόσοι Ιεροί Ναοί δέν ανηγέρθησαν επ' ονόματί του! Σήμερα μάλιστα όλοι οι Χριστιανοί νηστεύουμε αυστηρά καί έτσι τιμούμε τόν Τίμιο Πρόδρομο.

Θά πρέπει νά είμαστε άνθρωποι τής αληθείας καί όχι τού ψεύδους, τής απλότητας καί όχι τής διπλοπροσωπίας καί τής υποκρισίας. Ο Τίμιος Πρόδρομος, μετά τήν Παναγία, έχει μεγάλη παρρησία στόν Χριστό καί γι’ αυτό πρέπει νά επικαλούμαστε τίς πρεσβείες του καί νά μιμούμαστε τό παράδειγμά του.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 24 Ιουλίου

Όλοι οι άνθρωποι αισθάνονται κατά καιρούς μιά ανασφάλεια, σωματική, διανοητική, ψυχολογική, πνευματική, καί ζητάμε προστασία. Ο άνθρωπος έρχεται στόν κόσμο καί ζή στήν κοινωνία, όπου υπάρχουν τόσες επιδράσεις πού προέρχονται από παντού, αισθάνεται αδύναμος, αδύνατος, ανίσχυρος, ιδιαιτέρως όταν τόν εγκαταλείπουν οι σωματικές δυνάμεις του. Τότε αναζητά βοήθεια καί προστασία.

Ως Χριστιανοί έχουμε προστάτη μας τόν Θεό, τήν Παναγία, τούς Αγίους, τήν Εκκλησία. Δέν είμαστε μόνοι στήν ζωή, είμαστε «συμπολίται τών αγίων καί οικείοι τού Θεού» (Εφ. β', 19). Αλλά πολλές φορές καί αυτό δέν τό καταλαβαίνουμε, επειδή είμαστε ολιγόπιστοι καί αδύνατοι πνευματικά. Πάντως, ο Θεός μάς έδωσε τούς Αγγέλους Του γιά νά μάς προστατεύουν καί ο κάθε άνθρωπος έχει τόν δικό του φύλακα Άγγελο. Αυτήν τήν αλήθεια έχει υπ’ όψη της η Εκκλησία καί προσεύχεται στόν Θεό: «Άγγελον ειρήνης, πιστόν οδηγόν, φύλακα τών ψυχών καί τών σωμάτων ημών παρά τού Κυρίου αιτησώμεθα», δηλαδή άς ζητήσουμε από τόν Κύριο-Θεό νά μάς δώση άγγελον ειρήνης, πού νά είναι πιστός οδηγός καί φύλακας τών ψυχών καί τών σωμάτων μας.

Κατ’ αρχάς, μέ αυτό εννοείται ότι υπάρχουν οι άγγελοι τού Θεού τής ειρήνης καί οι άγγελοι τού διαβόλου, τής ακαταστασίας. Ο άγγελος τής ειρήνης θά μάς βάζη καλούς λογισμούς στήν σκέψη μας, θά μάς εμπνέη λογισμούς καί σκέψεις καλές, ώστε νά έχουμε ειρήνη στήν καρδιά μας. Πόσες ταραχές δέν δημιουργούνται από κακές σκέψεις καί ιδέες πού συνδέονται μέ τήν φιληδονία, τήν φιλαργυρία, τήν φιλοδοξία, αλλά καί από άλλες επιθετικές ενέργειες τών ανθρώπων! Πάντως, κάθε καλή σκέψη πού έρχεται μέσα μας γιά νά κάνουμε τό καλό καί νά αποφύγουμε τό πονηρό προέρχεται από τόν άγγελο τής ειρήνης.

Έπειτα, παρακαλάμε τόν Θεό νά μάς δίνη άγγελον «πιστόν οδηγόν». Χρειαζόμαστε οδηγούς στήν ζωή μας γιά τό καλό. Ο Ιουδαϊκός λαός όταν πορευόταν από τήν Αίγυπτο στήν γή τής Επαγγελίας είχε έναν πιστόν οδηγό, τόν μέγα Μωϋσή καί εκείνος είχε οδηγό τόν Μεγάλης Βουλής Άγγελον, τόν άσαρκο Λόγο. Έτσι, οι Ισραηλίτες μπόρεσαν νά περάσουν όλες τίς δυσκολίες πού εμφανίσθηκαν στόν δρόμο τους. Χρειαζόμαστε κι εμείς έναν πιστόν οδηγό, πού νά μή μάς προδίνη ποτέ, νά μή μάς εγκαταλείπη, ακόμη καί τότε πού συμπεριφερόμαστε άμυαλα καί απερίσκεπτα. Αυτός μπορεί νά είναι καί ένας άνθρωπος από τόν Θεό, ο Πνευματικός μας, ένας καλός καθοδηγός.

Ακόμη παρακαλάμε τόν Θεό, αυτός ο άγγελος νά είναι «φύλακας τών ψυχών καί τών σωμάτων μας». Η λέξη φύλακας προσδιορίζει αυτόν πού φυλάσσει κάτι, πού προστατεύει κάποιον. Μιά τέτοια προστασία αναφέρεται στό σώμα καί τήν ψυχή. Καί γιά τό σώμα υπάρχουν ειδικές κατηγορίες ανθρώπων πού μπορούν νά τό προστατεύσουν, αλλά ποιός μπορεί νά προστατεύση τήν ψυχή μας; Σήμερα υπάρχουν πειρασμοί τής ψυχής πού προέρχονται από όλες τίς κατευθύνσεις καί εισέρχονται μέσα στήν ψυχή μας από όλες τίς αισθήσεις. Η αλήθεια είναι ότι καί εμείς δέν προφυλασσόμαστε από τέτοιους ψυχικούς πειρασμούς, καί αφήνουμε ανοιχτές όλες τίς αισθήσεις γιά νά εισέρχωνται μέσα μας οι κακές επιδράσεις, καί γι’ αυτό μεγαλώνουν τά προβλήματα καί οι δοκιμασίες, οπότε καί βασανιζόμαστε ποικιλοτρόπως.

Χρειαζόμαστε προστασία από τούς αγγέλους τού Θεού, αλλά, βέβαια, πρέπει κι εμείς νά τό θέλουμε καί νά είμαστε άξιοι τής προστασίας τού Θεού καί τών αγγέλων Του.

Ο Μητροπολιτης

+ Ο Ναυπακτου και Αγιου Βλασιου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακὴ 8 Αὐγούστου

Η Εκκλησία είναι μιά μεγάλη πνευματική οικογένεια, στήν οποία ανήκουν πολλά μέλη από όλες τίς εθνότητες, τά οποία κατοικούν σέ ολόκληρο τόν κόσμο καί τά οποία, ενώ εμείς αυτήν τήν ώρα βρισκόμαστε στόν Ναό, εκείνα κάνουν κάτι άλλο καί δέν είναι μαζί μας. Γι’ αυτό αισθανόμαστε τήν ανάγκη, ως αδέλφια πού είμαστε, νά προσευχηθούμε καί γι’ αυτούς. Ακόμη, προσευχόμαστε καί γιά όλους τούς ανθρώπους πού αυτήν τήν ώρα κάνουν κάποια εργασία.

Έτσι, ο Ιερεύς μάς προτρέπει: «Υπέρ πλεόντων, οδοιπορούντων, νοσούντων, καμνόντων, αιχμαλώτων καί τής σωτηρίας αυτών, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή θά πρέπει νά προσευχηθούμε στόν Κύριο γι’ αυτούς πού ταξιδεύουν στήν θάλασσα ή οδοιπορούν, γι’ αυτούς πού ασθενούν καί υποφέρουν, γι’ αυτούς πού είναι αιχμάλωτοι, καί συγχρόνως νά παρακαλέσουμε γιά τήν σωτηρία τους. Βέβαια, δέν πρέπει κανείς νά ταξιδεύη κυρίως τήν ώρα τής Κυριακάτικης θείας Λειτουργίας, αλλά η Εκκλησία ως φιλόστοργος Μητέρα, προσεύχεται καί γι’ αυτούς πού από διάφορες επείγουσες ανάγκες τους δέν παρευρίσκονται στόν Ιερό Ναό κατά τήν τέλεση τής θείας Λειτουργίας.

«Πλέοντες» είναι εκείνοι πού ταξιδεύουν στήν θάλασσα, μέ τίς τόσες δυσκολίες, είτε είναι τό προσωπικό τών πλοίων, είτε είναι οι ταξιδιώτες, είτε όσοι εργάζονται σέ εμπορικά καί πολεμικά πλοία, είτε όσοι ψαρεύουν στήν θάλασσα κλπ. Τό γεγονός είναι ότι όλοι αυτοί χρειάζονται τήν βοήθεια τού Θεού, γιατί ενεδρεύουν πολλοί κίνδυνοι, φουρτούνες, ύφαλοι, παλαιότητα τών καραβιών, παλαιότερα δέ καί ο κίνδυνος τών πειρατών κλπ. Εδώ πρέπει νά εντάξουμε καί όσους ταξιδεύουν στόν αέρα μέ τά αεροσκάφη, πού καί αυτοί κινδυνεύουν κάθε ώρα καί στιγμή.

«Οδοιπορούντες» είναι όσοι βαδίζουν στούς δρόμους, αλλά καί όσοι ταξιδεύουν στήν στεριά μέ οποιονδήποτε τρόπο καί γιά οποιονδήποτε λόγο. Παλαιότερα υπήρχαν κίνδυνοι από τούς ληστές, από δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όμως σήμερα υπάρχουν άλλοι κίνδυνοι από τούς κακούς δρόμους, τίς ταχύτητες πού αναπτύσσουν οι οδηγοί καί τίς απροσεξίες τους. Δυστυχώς, κάθε εβδομάδα καί κάθε Σαββατοκύριακο θρηνούμε πολλούς νεκρούς από τροχαία ατυχήματα.

«Νοσούντες» είναι οι άρρωστοι πού πονούν καί υποφέρουν από διάφορες ασθένειες, είτε στό σπίτι τους, είτε στό Νοσοκομείο, καί μαζί μέ αυτούς πάσχουν καί υποφέρουν οι συγγενείς τους, αλλά κουράζονται οι ιατροί καί τό νοσηλευτικό προσωπικό. Κάθε βράδυ γίνονται ιδιότυπες αγρυπνίες στά Νοσοκομεία πού είναι οι σύγχρονοι ναοί τού πόνου καί τής υγείας τών ανθρώπων.

«Κάμνοντες» είναι όσοι υποφέρουν από διάφορα αίτια, αλλά στήν κατηγορία αυτή υπάγονται καί οι δαιμονισμένοι, πού καταλαμβάνονται από τόν διάβολο, ο οποίος διευθύνει τήν σκέψη τους καί τίς επιθυμίες τους. Εκτός από αυτούς πού χαρακτηρίζουμε μέ τήν στενή έννοια δαιμονισμένοι, στήν κατηγορία αυτή ανήκουν καί εκείνοι πού υποδουλώνονται σέ διάφορα πάθη καί υποφέρουν ποικιλοτρόπως, αφού διά τών παθών αυτών ενεργεί ο διάβολος.

«Αιχμάλωτοι» είναι όσοι είναι κλεισμένοι σέ στρατόπεδα συγκεντρώσεως, είναι οι αιχμάλωτοι πολέμου, αλλά καί όσοι είναι αιχμάλωτοι διαφόρων ιδεολογιών καί ιδεοληψιών, διαφόρων φυσικών καί χημικών ουσιών, όπως καί οι αιχμάλωτοι σέ σύγχρονα ιδιότυπα «στρατόπεδα συγκεντρώσεως», πού μπορεί νά είναι κακόφημα κέντρα, όπου ο άνθρωπος χάνει τήν ανθρωπιά του καί τήν ελευθερία του.

Πόσοι αδελφοί μας αυτήν τήν ώρα πού εμείς γευόμαστε τήν αγάπη τού Θεού, πού συμμετέχουμε στό λαμπρό πανηγύρι τής θείας Λειτουργίας, αυτοί υποφέρουν καί ταλαιπωρούνται! Πρέπει νά προσευχόμαστε καί γι’ αυτούς. Η θεία Λειτουργία είναι ευεργεσία γιά όλο τόν κόσμο.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 10 Αυγούστου (Η Ματθαίου)

Ο πολλαπλασιασμός των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων (ψαριών) είναι το θαύμα που ακούσαμε σήμερα στο Ευαγγέλιο, το οποίο είναι γνωστό σε όλους τους Χριστιανούς, και είναι από τα πιο γνωστά γεγονότα από την ζωή του Χριστού. Είναι αδύνατον να μπορέση κανείς να χορτάση πέντε χιλιάδες ανθρώπους, χωρίς να υπολογισθούν τα γυναικόπαιδα, με πέντε ψωμιά και δύο ψάρια και μάλιστα να μείνη και περίσσευμα.

Η πείνα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας. Υπάρχουν ολόκληροι πληθυσμοί στον πλανήτη της γης που υποφέρουν από την έλλειψη των αναγκαίων για την συντήρησή τους, και συγχρόνως άλλοι λαοί που πετάνε τρόφιμα από περισσεύματα τα οποία δεν μπόρεσαν να καταναλώσουν. Σε αυτό δεν ευθύνεται ο Χριστός ούτε πρέπει να αναμένουμε τον Χριστό να έρχεται για να επαλάβη το θαύμα αυτό, αλλά είναι έργο των Χριστιανών, οι οποίοι πρέπει να ενδιαφέρωνται για τους ανθρώπους που υποφέρουν και βασανίζονται. Ο Χριστός με το θαύμα αυτό μας έδειξε ότι πρέπει και εμείς να ενδιαφερόμαστε για τις ανάγκες των συνανθρώπων μας και να μας συγκινή το πρόβλημά τους.

Φυσικά, αυτό πρέπει να είναι και το ενδιαφέρον των Κυβερνήσεων κάθε χώρας, αλλά και το ενδιαφέρον των λεγομένων πλουσίων λαών προς λαούς που στερούνται ακόμη και των πιο αναγκαίων. Δεν είναι δυνατόν στην εποχή μας να καταναλώνωνται μεγάλα ποσά για καλλυντικά και για είδη πολυτελείας, ενώ υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν από την πείνα και την ποικιλότροπη στέρηση. Αν οι Κυβερνήσεις δεν ενδιαφερθούν για το θέμα αυτό, τότε είναι αποτυχημένες.

Η Εκκλησία, με τους αξίους ποιμένες της, κάνει ο,τι μπορεί στο θέμα αυτό. Υπάρχουν φορείς που έχουν διοργανωθή και προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτό το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, που όσο αυξάνουν οι ανάγκες της οικογένειας, τόσο και μεγαλώνει. Δεν πρόκειται μόνον για πείνα, αλλά και για το ότι δεν υπάρχει δυνατότητα ο άνθρωπος να ανταποκριθή στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής. Η Εκκλησία λειτουργεί διάφορα Ιδρύματα, αλλά και με τα Φιλόπτωχα Ταμεία της βοηθά όσο μπορεί τους ανθρώπους. Όμως, το πρόβλημα δεν λύεται με φιλανθρωπίες. Το Κράτος πρέπει να γίνη πιο κοινωνικό και να στρέψη την προσοχή του στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι άνθρωποι και οι οικογένειές τους.

Θα πρέπη να ενδιαφερθούμε όλοι μας για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, και να κάνουμε καλή διαχείριση των υλικών αγαθών. Αυτό φαίνεται από το ότι πολλοί συνάνθρωποί μας δίνουν προτεραιότητα στην πολυέξοδη διασκέδαση, στην αγορά υλικών αγαθών που δεν είναι και τόσο απαραίτητα και έτσι στερούνται άλλων αγαθών που είναι αναγκαία για την ζωή τους. Βλέπουμε οικογένειες που παίρνουν δάνεια για διακοπές, κάνουν μεγάλα οικονομικά ανοίγματα για να αποκτήσουν πολλά χρήματα, μιμούνται αυτούς που έχουν την δυνατότητα να ζουν πιο άνετα, και στην συνέχεια πέφτουν σε μεγάλη οικονομική δυσχέρεια.

Επομένως, ο Χριστός εξακολουθεί και σήμερα να κάνη αυτό το θαύμα, από την άποψη ότι όταν θεραπεύωνται τα πάθη της φιλοδοξίας, της φιληδονίας και της φιλαργυρίας, με την δύναμη του Χριστού, τότε υπάρχουν και τα αναγκαία υλικά αγαθά για την συντήρησή μας, αλλά και βοηθούμε εκείνους που έχουν ανάγκες.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακὴ 1 Αὐγούστου

Ο άνθρωπος δέν είναι μιά αυτόνομη ύπαρξη, ένας μοναχικός άνθρωπος, ένα όν πού ζή μέσα σέ μιά απέραντη μοναξιά, αλλά γεννιέται καί ζή μέσα σέ ένα περιβάλλον, υλικό, κοινωνικό καί οικογενειακό. Αυτό τό περιβάλλον είναι ένας παγκόσμιος οίκος στόν οποίον υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος, μέ όλα τά στοιχεία του, δηλαδή τόν αέρα, τήν γή καί τήν θάλασσα. Άλλωστε, ο Θεός πρώτα δημιούργησε τόν υλικό κόσμο καί ύστερα τόν άνθρωπο, ώστε νά εισέλθη ως βασιλεύς μέσα στό βασίλειό του.

Αυτός είναι ο λόγος γιά τόν οποίο στήν μεγάλη δέηση πού απευθύνουμε στόν Θεό, τήν λεγόμενη «μεγάλη συναπτή», στήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας, προσευχόμαστε καί γιά τόν κόσμο πού μάς περιβάλλει. «Υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας τών καρπών τής γής καί καιρών ειρηνικών τού Κυρίου δεηθώμεν». Δηλαδή, άς προσευχηθούμε στόν Κύριο γιά τίς καλές συνθήκες - ηπιότητα στόν αέρα, γιά τήν καρποφορία τής γής καί γιά χρόνους ειρηνικούς.

Η Εκκλησία διδάσκει ότι μετά τήν αμαρτία τού Αδάμ καί τής Εύας άλλαξαν οι σχέσεις τού ανθρώπου μέ τό περιβάλλον, η φύση εξαγριώθηκε καί επαναστάτησε εναντίον τού αμαρτωλού ανθρώπου. Από τότε επικρατεί άλλη κατάσταση καί ο άνθρωπος μέ πόνο καί κόπο εργάζεται στήν γή. Αλλά καί κάθε αμαρτία πού διαπράττει ο άνθρωπος έχει συνταρακτικές συνέπειες σέ όλη τήν κτίση. Ο Απόστολος Παύλος γράφει ότι «η κτίση συστενάζει καί συνωδίνει άχρι τού νύν» (Ρωμ. η', 22).

Γι’ αυτό πρέπει νά παρακαλούμε τόν Θεό νά δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες στήν φύση, νά υπάρξη ηπιότητα στό περιβάλλον, οι καιροί νά είναι ειρηνικοί, χωρίς νά γίνονται πόλεμοι, ώστε η γή νά αποδίδη τούς καρπούς καί νά τρεφόμαστε κανονικά γιά νά συντηρούμαστε στήν ζωή.

Αυτή η προσευχή πρέπει νά γίνεται ιδιαιτέρως στίς ημέρες μας, αφού από διάφορα αίτια, πού προέρχονται από τόν άνθρωπο, μολύνεται τό περιβάλλον, ο αέρας, η γή, η θάλασσα, οι πηγές, τά ποτάμια, τά δάση, ακόμη παρατηρείται καί γενετικός μολυσμός. Όταν «βιάζεται» η φύση γιά νά παράγη περισσότερα, τότε μολύνεται, καί στήν συνέχεια μολύνει καί τόν οργανισμό τού ανθρώπου.

Ιδιαιτέρως μέ τήν δέηση αυτή σκεπτόμαστε τούς γεωργούς, τούς κτηνοτρόφους, τούς ψαράδες καί όλους εκείνους τών οποίων η εργασία εξαρτάται από τίς καλές συνθήκες τού περιβάλλοντος γιά νά λάβουν τούς καρπούς τής εργασίας τους καί νά ανταμειφθούν οι κόποι τους.

Αυτό κυρίως τό καταλάβαιναν οι παλαιότερες γενιές τών ανθρώπων, πού ζούσαν σέ μιά γεωργική κοινωνία, είχαν διαρκή σχέση μέ τό περιβάλλον καί ανέμεναν τήν βοήθεια τού Θεού, είχαν στραμμένη τήν προσοχή τους σέ Αυτόν καί Τόν παρακαλούσαν άλλοτε νά στείλη βροχή, άλλοτε νά λάμπη ο ήλιος κλπ. Σήμερα, όμως, πού τά πάντα βιομηχανοποιούνται, η προσοχή τών ανθρώπων στρέφεται στά πολυκαταστήματα, στά εργοστάσια, στούς βιομηχανικούς χώρους, γι’ αυτό καί η πίστη απομακρύνεται από τόν Θεό. Αποδεσμεύουν τά προϊόντα πού αγοράζουν από τήν γή, έχουν τήν αίσθηση ότι παρήχθησαν από κάποιο εργοστάσιο καί όχι από τόν Θεό.

Όμως, η Εκκλησία μέ τήν δέηση αυτή μάς μαθαίνει νά προσευχόμαστε στόν Θεό γιά τό περιβάλλον, τόν αέρα, τήν γή, τήν θάλασσα, τίς πηγές, τά δάση, όλα αυτά πού μάς δίνουν φυσικές ενέργειες γιά τήν καρποφορία. Συγχρόνως, η Εκκλησία μάς μαθαίνει νά σεβόμαστε τό περιβάλλον, νά τό αγαπάμε, νά μή τό καταστρέφουμε, γιατί εκτός τού ότι προξενούμε κακό στήν υγεία μας καί βλάπτουμε τίς επόμενες γενιές, συγχρόνως συμπεριφερόμαστε μέ ασέβεια στό δημιούργημα, τό «κόσμημα» τού Θεού.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 3 Αυγούστου (Ζ Ματθαίου)

Ο Χριστός, όπως διασώζεται στα Ευαγγέλια, έκανε πολλά θαύματα για να δείξη στους ανθρώπους ότι Αυτός είναι ο Μεσσίας που περίμεναν και ότι αυτά είναι προμηνύματα της νέας ζωής που έφερε στον κόσμο. Τα θαύματα ήταν απόδειξη της μεσσιανικής Του ιδιότητος, πέρα από την αγάπη που έδειχνε στους ανθρώπους που υπέφεραν από διάφορες ασθένειες, σωματικές και ψυχικές.

Στο σημερινό Ευαγγέλιο είδαμε δύο θαύματα που έκανε ο Χριστός. Το ένα είναι ότι θεράπευσε δύο τυφλούς οι οποίοι αμέσως απέκτησαν το φως των οφθαλμών τους και είδαν τα δημιουργήματα του Θεού. Το άλλο θαύμα είναι ότι θεράπευσε έναν κωφό που δεν άκουγε, και αυτή η κώφωση ήταν συνέπεια της δαιμονικής κατάστασης και δεν ήταν απλώς μια σωματική ασθένεια. Και στα δύο αυτά θαύματα βλέπουμε την θεραπεία δύο σωματικών αισθήσεων, της οράσεως και της ακοής.

Ο άνθρωπος είναι το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Το σώμα του έχει διάφορες αισθήσεις μεταξύ των οποίων είναι η αίσθηση της οράσεως και η αίσθηση της ακοής. Με την όραση μπορούμε να βλέπουμε την δημιουργία του Θεού, αλλά και να κινούμαστε με ευχέρεια, και με την ακοή μπορούμε να ακούμε και να συνεννοούμαστε με τους ανθρώπους. Τι θα ήμασταν αν δεν είχαμε αυτές τις δύο σημαντικές αισθήσεις! Οι άνθρωποι που τις στερούνται καταλαβαίνουν την αξία τους, αν και ο Θεός τους δίνη πολλή δύναμη για να ξεπερνούν το πρόβλημά τους.

Πάντως, οι αισθήσεις αυτές μας βοηθούν πολύ στην ζωή μας να κινούμαστε, να εργαζόμαστε, να διαβάζουμε, να ακούμε και να συνομιλούμε με τους ανθρώπους. Αν μελετήσουμε από πλευράς ανατομίας τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και οι δύο αυτές αισθήσεις θα εκπλαγούμε από την σοφία του Θεού που τις κατασκεύασε. Οι τελειότερες φωτογραφικές μηχανές και τα τελειότερα ακουστικά μηχανήματα δεν μπορούν να φθάσουν την τελειότητα με την οποία λειτουργούν αυτές οι δύο σωματικές αισθήσεις. Θα πρέπη να δοξάζουμε τον Θεό για την μεγάλη αξία τους και διότι μας έδωσε αυτήν την ευλογία.

Συγχρόνως θα πρέπη να αντιλαμβανόμαστε ότι, εκτός από τις σωματικές αισθήσεις, υπάρχουν και οι πνευματικές αισθήσεις. Πέρα από την σωματική όραση υπάρχει και η πνευματική όραση, η όραση του νου με την οποία κανείς μπορεί να δη την δόξα του Θεού. Με τα σωματικά του μάτια βλέπει την δημιουργία του Θεού, με τα πνευματικά του μάτια βλέπει το Φως του Θεού. Και πέρα από την σωματική ακοή υπάρχει και η πνευματική ακοή και έτσι ο άνθρωπος μπορεί να ακούη και τους κτιστούς, αλλά και τους άκτιστους ήχους. Γι’ αυτό ο Χριστός είπε: «ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω» (Ματθ. ια , 15).

Δοξάζουμε τον Θεό για την σωματική όραση και ακοή, αλλά θα πρέπη με τον αγώνα μας, την προσευχή μας, την όλη εκκλησιαστική ζωή, να αποκτήσουμε και την πνευματική όραση και την πνευματική ακοή. Από την στέρηση αυτών των πνευματικών αισθήσεων πάσχουμε και υποφέρουμε, γιατί δεν μπορούμε να δούμε τον Θεό και δεν μπορούμε να ακούσουμε το θέλημά Του. Λόγω της ελλείψεως αυτών των πνευματικών αισθήσεων υποφέρουμε πολύ στην ζωή μας. Ο Χριστός εξακολουθεί και σήμερα, δια της Εκκλησίας, να κάνη τέτοια θαύματα, δηλαδή να θεραπεύη την πνευματική τύφλωση και την πνευματική κώφωση του άρρωστου ανθρώπου. Τέτοια θαύματα θα πρέπη να επιδιώκουμε να γευόμαστε από τον Θεό και αυτά τα θαύματα γίνονται μέσα στην Εκκλησία.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Κυριακή 17 Αυγούστου (Θ Ματθαίου)

Το σημερινό Ευαγγέλιο αναφέρεται στην κατάπαυση της τρικυμίας η οποία βασάνιζε το πλοίο στο οποίο βρισκόταν οι Μαθητές. Και αυτή η κατάπαυση έγινε με την θαυματουργική ενέργεια του Χριστού.

Ο Χριστός, μετά το θαύμα του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθή, ενώ στο πλοίο οι Μαθητές υπέφεραν από τα κύματα. Σε αυτήν την δύσκολη στιγμή ο Χριστός ήλθε περπατώντας πάνω στα κύματα και πρώτα θεράπευσε την ολιγοπιστία του Πέτρου και μετά κατέπαυσε τον άνεμο με αποτέλεσμα να ηρεμήσουν οι υπόλοιποι Μαθητές.

Αν διαβάσουμε προσεκτικά την περικοπή αυτή θα δούμε πολλούς τρόπους με τους οποίους μας βοηθά ο Χριστός, αλλά και εμείς ανταποκρινόμαστε διαφοροτρόπως στην Χάρη Του. Πάντως για να γίνη συνάντηση, πρέπει να υπάρχη συντονισμός.

Ο Χριστός κινείται με διαφορετικό κάθε φορά τρόπο προς εμάς. Άλλοτε αποσύρεται από την ζωή μας, αναστέλλει την Χάρη Του και μας αφήνει να δοκιμασθούμε, ώστε έτσι να καταλάβουμε και την αδυναμία μας και να εκφρασθή και η ελευθερία μας. Υπάρχουν πολλές τέτοιες περιπτώσεις στην ζωή μας που φαίνεται ότι τα προβλήματα είναι πολλά και είμαστε μόνοι, εγκαταλελειμμένοι και από αυτόν τον Ίδιο τον Θεό. Άλλοτε ο Χριστός έρχεται μέσα στα κύματα της ζωής μας, στους πειρασμούς που μας βασανίζουν και μας ζητά να βγούμε από το πλοίο της ζωής μας, να βγούμε, δηλαδή, από την φιλαυτία και τον εγωϊσμό μας και να βαδίσουμε πάνω στα κύματα γιατί εκεί θα δοκιμασθή η πίστη μας. Όμως εμείς ολιγοπιστούμε, δεν έχουμε την ψυχική ανδρεία να βγούμε από το καταφύγιο του εαυτού μας, και κλεινόμαστε μέσα στην φυλακή του εγώ μας. Και άλλοτε ο Χριστός εισέρχεται μέσα στο πλοίο της ζωής μας και τότε έρχεται μεγάλη γαλήνη και ειρήνη. Ο Χριστός χρησιμοποιεί και τους τρεις τρόπους για να μας βοηθήση και να μας σώση.

Αλλά και εμείς ανταποκρινόμαστε διαφορετικά σε κάθε κίνηση του Χριστού. Άλλοτε απογοητευόμαστε από την φαινομενική απομάκρυνση του Χριστού και χάνουμε το θάρρος μας η στρεφόμαστε εναντίον Του, χωρίς να καταλαβαίνουμε την σημασία αυτής της παιδαγωγικής ενεργείας του Χριστού. Άλλοτε, ενώ Εκείνος μας καλεί να βγούμε από τον εαυτό μας, από τα πάθη μας και να ελευθερωθούμε από την δουλεία τους, εμείς δυσανασχετούμε και διαμαρτυρόμαστε. Λέμε: «Γιατί Θεέ μας ενοχλείς; Άφησε μας στην ησυχία μας. Δεν θέλουμε να σε ακολουθήσουμε». Και άλλοτε τον αφήνουμε να έλθη μέσα στο πλοίο της ζωής μας και της οικογενείας μας, οπότε δοκιμάζουμε την ευεργετική παρουσία Του.

Πολλούς τρόπους χρησιμοποιεί ο Χριστός για να μας θεραπεύση, αλλά και εμείς χρησιμοποιούμε πολλούς τρόπους για να τον αποδεχθούμε η να τον αρνηθούμε. Το ευτύχημα θα είναι να συντονιζόμαστε πάντοτε στον τρόπο που χρησιμοποιεί κάθε φορά ο Χριστός για να μας βοηθήση, αν υπομένουμε στην σιωπή Του, αν ανταποκρινόμαστε στην κλήση του για έξοδο από την φυλακή των παθών και αν ανοίγουμε την καρδιά μας για να Τον δεχθούμε μέσα σε αυτήν. Γιατί, αν Εκείνος προτιμά την σιωπή και εμείς θέλουμε λόγο, αν Εκείνος ενδιαφέρεται για την ελευθέρωσή μας από τα πάθη και εμείς αρεσκόμαστε στην ζωή των παθών, αν Εκείνος θέλη να έλθη στην καρδιά μας και εμείς του το αρνούμαστε, τότε δεν μπορεί να γίνη η συνάντηση. Κάθε συνάντηση, και η συνάντηση με τον Θεό, πρέπει να έχη το στοιχείο του συντονισμού. Διαφορετικά ο Θεός θα θεωρήται απροσπέλαστος και άγνωστος.

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance