• Αρχική
  • Ἱερὰ Μητρόπολη Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου - Ἐκκλησιαστική Παρέμβαση - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Η συνέντευξη αυτή του Σεβασμιωτάτου δόθηκε και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Καθ' οδόν» της Κοινότητος Νέων της Ιεράς Μητροπόλεως Λεμεσού και όπως θα διαπιστώση ο αγαγνώστης οι ερωτήσεις καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος της ορθόδοξης Χριστολογίας της Εορτής.

*

Ερώτηση: Η λέξις Χριστούγεννα σημαίνει την γέννα του Χριστού. Θα θέλαμε να μας πήτε ποιός είναι ο σκοπός της γεννήσεως του Χριστού και γενικά γιατί έπρεπε να σαρκωθή ο Λόγος του Θεού. Δεν μπορούσε να υπάρξη άλλος τρόπος σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους;

ΧριστούγενναΑπάντηση: Όπως καταγράφεται σε όλη την βιβλικοπατερική παράδοσή μας, ο σκοπός της ενανθρωπήσεως του Λόγου του Θεού είναι η θέωση του ανθρώπου, που σημαίνει ότι ο κατά φύσιν Θεός έγινε άνθρωπος, ώστε εμείς να γίνουμε κατά Χάριν θεοί. Ο Μέγας Αθανάσιος σε έναν λόγο του αναλύει ότι ο Θεός απέστειλε Προφήτας στην Παλαιά Διαθήκη για να ομιλήσουν στον λαό Του, αλλά τελικά το θέμα ήταν πως θα θεωθή ο άνθρωπος και πως θα απαλλαγή από τον θάνατο. Ο νόμος δεν έσωζε, αλλά προετοίμαζε τον λαό για να δεχθή τον Χριστό, γι' αυτό και ήταν «παιδαγωγός εις Χριστόν». Ο Χριστός με την ενανθρώπησή Του ένωσε στο Πρόσωπό Του την θεία και ανθρώπινη φύση, ώστε να γίνη το «φάρμακο» για την δική μας θέωση και έλαβε άκρως καθαρό, αλλά θνητό και παθητό σώμα για να πάθη και να νικήση τον θάνατο. Για παράδειγμα, όταν εφευρίσκεται ένα φάρμακο, δίδεται η δυνατότητα σε κάθε άνθρωπο να το χρησιμοποιήση για να θεραπευθή. Αυτό έγινε με την ενανθρώπηση του Χριστού, που προσφέρθηκε «το φάρμακον της αθανασίας», κατά τον άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο.

*

Ερώτηση: Τι φανερώνει η όλη ιστορία και τα γεγονότα της γεννήσεως του Χριστού (ο χρόνος, ο τόπος, οι συνθήκες, ο διωγμός…);

Απάντηση: Στα γεγονότα της γεννήσεως του Χριστού φαίνονται δύο σημεία. Το πρώτον η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, η μεγάλη φιλανθρωπία Του, ότι Αυτός είναι, όπως λέγει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, έρως και εραστόν, που ως έρως κινείται προς τον άνθρωπον και ως εραστόν ελκύει στον εαυτό Του τα δεκτικά του έρωτος. Και το δεύτερο είναι η τραγωδία του πεπτωκότος ανθρώπου, που δεν κατάλαβε την ευεργεσία του Θεού και δημιούργησε πολλά προβλήματα σε Αυτόν. Αυτό είναι και μια σύγχρονη πραγματικότητα. Και σήμερα γίνεται μια πάλη μεταξύ της φιλανθρωπίας του Θεού και της αποστασίας του πεπτωκότος τραγικού ανθρώπου. Είναι όμως φοβερό ο άνθρωπος να αρνήται και να αντιστέκεται στην αγάπη του Χριστού, η οποία προσφέρεται ποικιλοτρόπως.

*

Ερώτηση: Γιατί γεννάται ο Χριστός από την Παναγία και γιατί προέρχεται από το εβραϊκό γένος και όχι από κάποιαν άλλη γυναίκα;

Απάντηση: Ο Χριστός ήταν η «προσδοκία των εθνών» (Γεν. μθ , 10), αφού όλα τα έθνη ανέμεναν λυτρωτή, σωτήρα. Αυτό το βλέπουμε και στην αρχαία Ελλάδα, όπως για παράδειγμα στην τριλογία του Αισχύλου (Προμηθεύς πυρφόρος, Προμηθεύς δεσμώτης, Προμηθεύς λυόμενος), στον Σωκράτη κ.α., αλλά και στους ανατολικούς λαούς. Όμως, οι Προφήτες προετοίμασαν καλύτερα το ιουδαϊκό έθνος για την έλευση του Μεσσίου. Η Παναγία έγινε μητέρα Του, γιατί, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, πριν τον Ευαγγελισμό της έφθασε στην κατά Χάριν θέωση μέσα στα Άγια των Αγίων. Πάντως, ο ενανθρωπήσας Χριστός εκάλεσε όλα τα Έθνη στην Εκκλησία Του, έγινε ο Σωτήρας όλων των ανθρώπων, το έργο Του είναι παγκόσμιο.

*

Ερώτηση: Γεννάται ο Χριστός εν χρόνω. Γεννάται το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Γιατί δεν ενσαρκώθηκε ο Πατήρ η το Άγιο Πνεύμα;

Απάντηση: Ο Χριστός με την Γέννησή Του εισήλθε στην ιστορία και τον χρόνο, και έτσι εξαγίασε και την ιστορία και τον χρόνο. Η ενσάρκωση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος έγινε, κατά τον άγιο Ιωάννη το Δαμασκηνό, για δύο λόγους. Ο πρώτος, γιατί ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι το πρωτότυπο της δημιουργίας του ανθρώπου, δηλαδή ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ' εικόνα του Λόγου και γι' αυτό δια του Λόγου έπρεπε να γίνη και η αναδημιουργία του. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι ο Λόγος γεννήθηκε προαιωνίως από τον Πατέρα κατά την θεότητα, και ο Ίδιος έπρεπε να γεννηθή εν χρόνω κατά την ανθρωπότητα, ώστε να μη μεταβληθή η ιδιότητα αυτή (το γεννητό) και να μείνη ακίνητη. Έτσι, ο Υιός του Θεού γίνεται υιός ανθρώπου.

Πάντως, η ενανθρώπηση του Λόγου του Θεού είναι έργο ολοκλήρου του Τριαδικού Θεού, αφού ο Πατήρ ηυδόκησε, ο Υιός σαρκώθηκε και το Άγιον Πνεύμα συνήργησε στην σάρκωση. Και εμείς δια του Χριστού εν Πνεύματι Αγίω γνωρίζουμε τον Πατέρα. Τα πάντα γίνονται τριαδικά.

*

Ερώτηση: Ακούμε την φράση «ον προκατήγγειλαν οι προφήτες…». Όσον αφορά το ιστορικό αυτό γεγονός της γεννήσεως τι έχει προφητευθή και από ποιούς;

Απάντηση: Η Γέννηση του Χριστού προαναγγέλθηκε από τους Προφήτας με καθαρό τρόπο. Ο Προφήτης Ησαΐας, που αποκαλείται ο μεγαλοφωνότατος των Προφητών και πέμπτος Ευαγγελιστής, προείδε την γέννηση του Χριστού εκ της Παρθένου. Ο Προφήτης Μιχαίας προείδε τον τόπο της Γεννήσεως, την Βηθλεέμ. Ο Προφήτης Ιερεμίας προείδε την σφαγή των νηπίων. Ο Προφήτης Ωσηέ προείδε την φυγή του Χριστού στην Αίγυπτο. Ο Προφητάναξ Δαβίδ προείδε την προσκύνηση των Μάγων κλπ. Όλα έχουν προφητευθή στην Παλαιά Διαθήκη.

*

Ερώτηση: Τι σημαίνει ο ύμνος που έψαλλαν οι Άγγελοι την ώρα της γεννήσεως «Δόξα εν Υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία»; Ποιάν ειρήνη εννοούν οι Άγγελοι εδώ και τι σημαίνει η λέξη «ευδοκία»;

Απάντηση: Η ειρήνη την οποίαν ανύμνησαν οι άγγελοι κατά την γέννηση του Χριστού είναι η ένωση θείας και ανθρωπίνης φύσεως στο Πρόσωπο του Λόγου. Ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση στο Πρόσωπό Του και την θέωσε, οπότε ειρήνευσε ολόκληρη η ανθρώπινη φύση από την ταλαιπωρία της πτώσης και έτσι δόθηκε σε κάθε άνθρωπο η δυνατότητα να μετάσχη σε αυτήν την ειρήνη, ζώντας μέσα στην Εκκλησία, με τα μυστήρια και την ασκητική ζωή. Η Εκκλησία είναι ο «χώρος» μέσα στον οποίον ο άνθρωπος βιώνει την αγάπη και την ειρήνη του Θεού.

Η λέξη ευδοκία, κατά τον άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, που χρησιμοποίησε διάφορα πατερικά χωρία, όπως του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού, του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού και του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, σημαίνει ότι η πρόσληψη της ανθρωπίνης φύσεως από τον Χριστό ήταν το αρχικό-προηγούμενο θέλημα του Θεού για την θέωση του ανθρώπου (το κατ' ευδοκίαν θέλημα). Η θέωση του ανθρώπου δεν μπορούσε να γίνη, αν δεν υπήρχε η υποστατική ένωση θείας και ανθρώπινης φύσεως, ακτίστου και κτιστής φύσεως. Όμως, ο νόμος δια του Μωϋσέως, οι λόγοι των Προφητών κλπ. ήταν ατελή (κατά παραχώρησιν θέλημα) λόγω της πτώσεως, αλλά τελειώθηκαν δια της ενανθρωπήσεως του Χριστού. Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ του κατ' ευδοκίαν και κατά παραχώρησιν θελήματος. Η ενανθρώπηση του Χριστού ήταν στο αρχικό σχέδιο του Θεού, στο κατ' ευδοκίαν. Εκείνο που εισήχθη, μετά την πτώση του Αδάμ, είναι ο Σταυρός και ο θάνατος.

*

Ερώτηση: Πολλά ακούγονται για το αστέρι της Βηθλεέμ και για τους μάγους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας πως έχουν ερμηνεύσει αυτά;

Απάντηση: Οι αστρονόμοι προσπαθούν να δώσουν διάφορες εξηγήσεις για την εμφάνιση του αστέρος. Όμως, το αστέρι δεν μπορεί να ερμηνευθή με επιστημονικές ερμηνείες, αν δη κανείς ότι κινήται από ανατολάς προς δυσμάς, προς βορράν και νότον, ότι χάνεται και εμφανίζεται, ότι οδηγεί τους Μάγους, ότι κατεβαίνει χαμηλά και δεικνύει τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο Χριστός. Γι' αυτό οι Πατέρες της Εκκλησίας λέγουν ότι το αστέρι ήταν φωτεινός Άγγελος που καθοδηγούσε τους Μάγους και μάλιστα ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, που υπούργησε το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Χριστού. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύει ότι δεν ήταν αστέρι, «αλλά δύναμις τις αόρατος εις ταύτην μετασχηματισθείσαν την όψιν». Αυτή η πατερική ερμηνεία φαίνεται και σε διάφορες αγιογραφίες που το αστέρι ζωγραφίζεται ως Άγγελος.

*

Ερώτηση: Η ενανθρώπηση του Χριστού ονομάζεται και κένωσις η συγκατάβασις. Τι σημαίνουν αυτοί οι όροι;

Απάντηση: Ο όρος «κένωση» προσδιορίζεται από τον Απόστολο Παύλο, όταν γράφη για τον Χριστό: «ος εν μορφή Θεού υπάρχων ουχ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεώ, αλλ ?αυτ?ν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών, εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος, και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιππ. β , 6-8). Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο όρος «κένωση» δεν σημαίνει κάποια μεταβολή, μετάπτωση και αφανισμό της θείας φύσεως, αλλ' ότι ο Χριστός, ως Θεός, μένοντας σε αυτό που ήταν «έλαβεν ο ουκ ην και σαρξ γενόμενος έμενε Θεός Λόγος ων».

Η κένωση συνδέεται και με την λέξη «συγκατάβαση», δηλαδή ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, χωρίς να αποβάλη την θεία φύση, την δόξα της θεότητος, που σημαίνει συγκαταβέβηκε στα ανθρώπινα, χωρίς να χάση την δόξα Του. Στον Ακάθιστο Ύμνο ψάλλουμε: «Συγκατάβασις γαρ θεϊκή, ου μετάβασις δε τοπική γέγονεν». Εδώ βρίσκεται το μεγαλείο της αγάπης του Θεού, αφού όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «εταπείνωσεν αταπεινώτως το αταπείνωτον αυτού ύψος». Με τον τρόπον αυτόν υποδεικνύει σε μας να ζούμε την δική μας κένωση ως έκφραση της αγάπης προς τον Θεό και τον άνθρωπο.

Έτσι, κατάβαση του Θεού στην γη σημαίνει την πρόσληψη του θνητού και παθητού σώματος και ανάληψη του Χριστού στους ουρανούς σημαίνει την απαλλαγή του σώματος από την φθαρτότητα και την θνητότητα.

*

Ερώτηση: «Αεί γεννάται ο Χριστός», και ο Χριστός γεννάται μέσα μας. Η δική σας άποψη.

Απάντηση: Ο Χριστός, κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, μια φορά γεννήθηκε σωματικά, αλλά πάντοτε γεννάται πνευματικά σε αυτούς που ενώνονται μαζί Του. Η Γέννηση του Χριστού μέσα μας, που βιώνεται ως δική μας αναγέννηση, γίνεται με την μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, κυρίως με την θεία Κοινωνία, όταν όμως κοινωνούμε με τις απαραίτητες προϋποθέσεις που είναι η προσευχή, η μετάνοια, η ησυχαστική ζωή, αυτό που ονομάζουμε νηπτική παράδοση της Εκκλησίας. Γι' αυτό ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος κάνει λόγο για «αεί Χριστούγεννα», «αεί Πεντηκοστή».

Όταν διαβάζη κανείς τα έργα του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, αντιλαμβάνεται τι σημαίνει γέννηση του Χριστού μέσα μας. Ο άνθρωπος πρέπει να αισθανθή μέσα του τα «βρεφοπρεπή σκιρτήματα» του Χριστού, όπως η έγκυος γυναίκα αισθάνεται τα σκιρτήματα του εμβρύου που έχει μέσα της. Η ένωσή μας με τον Χριστό δεν γίνεται με αφηρημένο τρόπο, αλλά υπαρξιακά και πνευματικά, και βιώνεται ψυχοσωματικά. Αισθάνεται κανείς μέσα του μετάνοια, αγάπη για τον Θεό και τον άνθρωπο, αίσθηση ζωής αιωνίου, μεταμόρφωση των παθών, αδιάλειπτη προσευχή και τέλος δε, αν ο Θεός το επιτρέψη, ο άνθρωπος βλέπει τον Θεό στο άκτιστο Φως. Η γέννηση του Θεού πρέπει να προξενήση την προσωπική μας πνευματική αναγέννηση. Αν δεν το βιώσουμε αυτό, είναι ωσάν να μη γεννήθηκε ο Χριστός για μας. Και είναι φοβερό να εορτάζουμε την Γέννηση του Χριστού, χωρίς να αισθανθούμε την αναγέννησή μας. Είναι ωσάν να εορτάζουμε την γέννηση ενός βρέφους που είναι απόν.–

του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Δημοσιεύθηκε συντετμημένη στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 20-1-2008)

 

1 Ερώτηση: Ακούμε τα ονόματα διαφόρων ιεραρχών που φέρονται ως υποψήφιοι. Ποιός και κάτω από ποιές συνθήκες καθορίζονται τελικά ότι είναι υποψήφιοι;

Απάντηση: Αυτό είναι και δική μου απορία και απορία πολλών Ιεραρχών που παρακολουθούν σιωπηλά όλη αυτήν την συζήτηση για την διαδοχολογία, σε μια περίοδο που ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος δίνει την μάχη του για την ζωή η την μάχη του στην διαδικασία του θανάτου. Προκαλεί αλγεινή εντύπωση όλη αυτή η κινητοποίηση, ιδιαιτέρως αυτών που τιμήθηκαν από τον Αρχιεπίσκοπο.

Πέραν αυτού προκαλούνται πολλά ερωτηματικά: Ποιοί και πως και γιατί προβάλλουν μερικά ονόματα και αποκλείουν άλλους; Υπάρχουν εξωσυνοδικά κέντρα που προβάλλουν συγκεκριμένα πρόσωπα η οι φερόμενοι ως υποψήφιοι αυτοπροβάλλονται με ποικίλους τρόπους; Και αν μεν διάφορες τάσεις Αρχιερέων προβάλλουν κάποιον υποψήφιο, που νομίζουν ότι θα ανταποκριθή στις απαιτήσεις της θέσεως του Αρχιεπισκόπου, έχει καλώς, αν όμως η αφετηρία είναι η προσωπική φιλοδοξία και τα ποικίλα συμφέροντα, τότε εκκοσμικεύεται και το μέγιστο γεγονός της εκλογής Αρχιεπισκόπου. Οπότε θα ισχύη ο λόγος του σοφού Ηρακλείτου ότι η οίηση είναι «ιερά νόσος».

 

2 Ερώτηση: Ποιά είναι τα προσόντα και ποιός ιεράρχης τα έχει για να προκριθή, να εκλεγή και να περάση η Εκκλησία της Ελλάδος στην επόμενη ημέρα, ομαλά; Συγχρόνως όμως πρέπει να οδηγήση την Εκκλησία με επιτυχία σ' έναν κόσμο, γεμάτο έντονες προκλήσεις;

Απάντηση: Δεν μου αρέσει να μιλώ για εκλογή Αρχιεπισκόπου, όταν ο Αρχιεπισκοπικός θρόνος δεν είναι κενός. Δεν θέλω να επαναληφθούν λάθη που έγιναν στο παρελθόν. Γι' αυτό θα ήθελα να σας απαντήσω για το πως νομίζω ότι πρέπει να είναι ο εκάστοτε Αρχιεπίσκοπος. Θα πρέπη να έχη βαθειά αίσθηση της θέσεώς του στην Εκκλησία, ότι δεν μπορεί να εξασκή εθναρχικό ρόλο, αφού ζούμε σε ελεύθερη και δημοκρατική χώρα, ότι πρέπει να αντιμετωπίζη τα κοινωνικά θέματα με θεολογική και εκκλησιαστική προοπτική, που είναι διάφορη από τον ρόλο των πολιτικών, ότι δεν πρέπει να ασχολήται με την εξωτερική πολιτική της χώρας, ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να είναι συγκροτημένη ως ένα αστικό κόμμα της δεκαετίας του '70, ότι πρέπει να σέβεται απόλυτα την ελευθερία των Αρχιερέων και να μη μεθοδεύη λύσεις, ότι οποιαδήποτε απόφαση της Ιεραρχίας εάν δεν συμφωνή με την άποψή του να μην την εκλαμβάνη ως ήττα του η αντίθετα ως νίκη του, ότι δεν πρέπει να στήνονται «μηχανισμοί» στην Ιεραρχία, ότι πρέπει να αλλάξη ο τρόπος εκλογής των Αρχιερέων, ότι πρέπει να συνεργάζεται αρμονικά με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ότι δεν πρέπει να βλέπη γύρω του «εχθρούς» κλπ.

Τελικά κατάλληλος για την θέση του Αρχιεπισκόπου είναι εκείνος που δεν την επιδιώκει, που κάνει την διάκριση μεταξύ του «έχειν» την εξουσία και του «είναι» ο ίδιος, όπως έλεγε ο Έριχ Φρομ.

 

3 Ερώτηση: Πως γίνεται η "άγρα" ψήφων από τους υποψηφίους; Ακούγονται διάφορα για "παζάρια", για συμφωνίες κλπ.

Απάντηση: Δεν γνωρίζω προσωπικά, διότι δεν συμμετέχω σε τέτοιες διαδικασίες, αφού δεν μου το επιτρέπει η θεολογική μου συγκρότηση και το εκκλησιαστικό μου ήθος. Αλλοίμονο αν η ψήφος για την εκλογή Αρχιεπισκόπου και Αρχιερέων τίθεται σε μια τέτοια εμπορεύσιμη διαδικασία, στο «δούναι» και «λαβείν». Σε μια τέτοια περίπτωση θα ισχύη το απόφθεγμα του σοφού Αριστίππου που μου υπενθύμισε αυτές τις ημέρες ένας αγαπητός φίλος: «ο εν αμίλλαις πονηραίς αθλιώτερος ο νικήσας».

 

4 Ερώτηση: Πως σχολιάζετε δημοσκοπήσεις, όπως αυτή που έγινε πρόσφατα μεταξύ λαϊκών για τον "καταλληλότερο ιεράρχη" που μπορεί να γίνη Αρχιεπίσκοπος;

Απάντηση: Είναι και αυτό ένα από τα πρωτόγνωρα γεγονότα της εποχής μας και δείχνει πως εκκοσμικεύεται η Εκκλησία. Δεν μπορώ να αρνηθώ την ανάγκη των δημοσκοπήσεων για κοινά γεγονότα του βίου μας, ούτε την αγαθή πρόθεση αυτών που τις παραγγέλλουν. Αλλά πρέπει να τηρούνται σαφείς προδιαγραφές, όπως ότι η δημοσκόπηση πρέπει να γίνεται μεταξύ του εκλεκτορικού σώματος, καθώς επίσης να μη «μπλοκάρονται» οι ερωτώμενοι σε μερικά επιλεγμένα, από διάφορα εξωσυνοδικά κέντρα, πρόσωπα. Έπειτα, πως θα κριθή η καταλληλότητα ενός Ιεράρχη και ποιός θα την κρίνη με τα συνήθη κοινωνικά και πολιτικά κριτήρια; Τελικά τίθεται το ερώτημα: Το έργο του Ιεράρχη και του Αρχιεπισκόπου είναι πολιτικό, κοινωνικό, θρησκευτικό η εκκλησιαστικό και θεολογικό; Διερωτώμαι: Η λεγόμενη «αναγνωρισιμότητα» συμβαδίζει με την σοβαρότητα και την εκκλησιαστική ευπρέπεια;

 

5 Ερώτηση: Ποιός είναι ο ρόλος και πόσο επηρεάζουν οι πολιτικοί;

Απάντηση: Απ' ο,τι παρατηρώ οι πολιτικοί στέκονται με επαινετό σεβασμό και αξιοθαύμαστη σοβαρότητα, ιδίως αυτήν την περίοδο, και μάλιστα σε βαθμό ανώτερο από μερικούς Κληρικούς και Ιεράρχες. Ασφαλώς ενδιαφέρονται και οι πολιτικοί για το θέμα, γιατί κατά την γνώμη μου έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι Κληρικοί πρέπει να μένουν στην αποστολή τους και το έργο τους που είναι διαφορετικό από το έργο των κομμάτων και της πολιτικής. Η Εκκλησία δεν πρέπει να εισέρχεται στην διαίρεση της κοινωνίας για να την συντηρή, αλλά θα πρέπη να την υπερβαίνη. Η Εκκλησία δεν είναι «μικρομάγαζο» κανενός, αλλά είναι ένας χώρος που αγκαλιάζει όλους, όπως η μάννα τα παιδιά της, ακόμη και τα πιο δύστροπα. Η εικόνα της Πεντηκοστής, που συμβολίζει την Εκκλησία, δείχνει τους Αποστόλους να κάθωνται ημικυκλικά, δηλαδή ο κύκλος είναι ανοικτός για να δέχεται τον καθένα που θέλει να ζήση μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας.

 

6 Ερώτηση: Επηρεάζει το Φανάρι;

Απάντηση: Δεν γνωρίζω εάν το Πατριαρχείο θα θελήση να επηρεάση την εκλογή του Αρχιεπισκόπου, αλλά το σίγουρο είναι ότι μια τάση Αρχιερέων θα θελήση να μην επαναληφθούν οι συγκρούσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο που αποτελούν πολυτέλεια για την εποχή μας. Θα ήταν «έγκλημα» αν συνεχισθούν οι συγκρούσεις η οι αψιμαχίες με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ο εκάστοτε Αρχιεπίσκοπος, ως Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου, θα πρέπη να σέβεται το εκκλησιαστικό συνοδικό σύστημα, να τιμά το Πατριαρχείο, να σέβεται τον Πατριάρχη, και να συνεργάζεται μαζί του για όλα τα φλέγοντα διορθόδοξα ζητήματα. Το θεολογικό δυναμικό της Εκκλησίας της Ελλάδος πρέπει να τεθή στην υπηρεσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου για να επιτελή τον διορθόδοξο ρόλο του, ώστε έτσι να αντιμετωπισθούν όλοι οι εθνοφυλετικοί κίνδυνοι που εγκυμονούν στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυτή δε η συνεργασία με το Οικουμενικό Πατραρχείο πρέπει να είναι ειλικρινής, διαχρονική, μόνιμη, απηλλαγμένη από σκοπιμότητες και καιροσκοπισμούς, βεβαιωμένη στην πράξη, χωρίς μεταπτώσεις. Όλοι μας πρέπει να θεωρούμε το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως καύχημα και «καμάρι» μας, γιατί έχει ευλογηθή από τους Πατέρας των Οικουμενικών Συνόδων και έχει αγιασθή από αίματα μαρτυρίου.–

 

του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου
στην δημοσιογράφο Μαρία Παπουτσάκη

(δημοσιεύθηκε, με περικοπές, στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», την 3-2-2002)

1. Τον τελευταίο καιρό υπήρξαν αρκετές αναταράξεις στο εσωτερικό της Ιεραρχίας. Οι πρόσφατες εκλογές και οι αντιπαραθέσεις εξ αιτίας τους, αλλάζουν τον «χάρτη» της Ιεραρχίας, ενώ παράλληλα, πολλές φορές, οι πιστοί σκανδαλίστηκαν από την ένταση της ρήξης. Είναι γεγονός πώς το «σκηνικό» είναι διαφορετικό από την ημέρα της εκλογής του Αρχιεπισκόπου. Ποια, πιστεύετε, πώς είναι πλέον η πορεία της Ιεραρχίας και των Εκκλησιαστικών «πραγμάτων» στην Ελλάδα;

Μου αρέσει που χρησιμοποιείτε τον όρο Ιεραρχία και όχι Εκκλησία, γιατί η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, στο οποίο ανήκουν Κληρικοί, λαϊκοί και μοναχοί, ζώντες και κεκοιμημένοι. Επομένως η Εκκλησία καθοδηγείται από την Κεφαλή της που είναι ο Χριστός και τα πραγματικά της μέλη είναι οι άγιοι.

Πράγματι τον τελευταίο καιρό υπήρξαν μέλη της Εκκλησίας που σκανδαλίστηκαν, γιατί διετυπώθησαν διάφορες απόψεις με τρόπο που προκάλεσε. Ο σκανδαλισμός οφείλεται στο ότι η εκκλησιαστική ζωή είναι πολύ ευαίσθητη και όταν εκφράζεται με δηλώσεις, σε επικοινωνιακό στυλ, τότε κακοποιείται. Εμένα προσωπικά με προκάλεσε ο όρος «πνευματικός πατέρας του Αρχιεπισκόπου», και αυτό γιατί αγνοείται τι είναι ο πνευματικός πατέρας, αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εύκολα αυτόν τον όρο, ποιο είναι το έργο του, πώς παιδαγωγεί τα πνευματικά του παιδιά, αν η πνευματική πατρότητα αίρη την εν Χριστώ αδελφότητα, αν η αγάπη καταργή την προσωπική ελευθερία και αν μπορή να σταθή εκκλησιολογικά ο όρος «πνευματικός πατέρας του Αρχιεπισκόπου», δεδομένου ότι ο κάθε Επίσκοπος, πολύ δε περισσότερο ο Αρχιεπίσκοπος, αναφέρεται στον Χριστό και την Εκκλησία.

Κατά τα άλλα, όπως γνωρίζετε από το ανθρώπινο σώμα, όταν υπάρχη υψηλός πυρετός, αυτό φανερώνει την υγιή αντίδραση του σώματος, και όσο δυνατό είναι το σώμα, τόσο δημιουργείται υψηλός πυρετός. Τελικά, παρά τις κατά καιρούς κρίσεις, που είναι κρίσεις των μελών και όχι της Εκκλησίας, όλα σε βάθος χρόνου εξελίσσονται φυσιολογικά.

 

 

2. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι υπάρχουν ομάδες στους κόλπους της Ιεραρχίας. «Ομάδες» που –όχι σπάνια– έχουν αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις και επιδιώξεις. Κι αυτό είναι κάτι που φάνηκε στις πρόσφατες εκλογές. Έχετε κι εσείς αυτή την άποψη;

Δέν θέλω να σχολιάσω τις απόψεις και τις ενέργειες άλλων Ιεραρχών, αλλά θα ήθελα να εκφράσω τις δικές μου απόψεις πάνω στο θέμα αυτό. Δεν αισθάνομαι ότι υπάρχουν «ομάδες» μέσα στην Ιεραρχία, αλλά οι απόψεις των Ιεραρχών σε διάφορα εκκλησιαστικά ζητήματα –όχι δογματικά– μπορούν να συμπίπτουν με τις απόψεις άλλων Αρχιερέων. Η Ιεραρχία δεν λειτουργεί ως ένας κομματικός μηχανισμός και οργανισμός, ούτε πρέπει να βλέπουμε την Ιεραρχία μέσα από μια κομματική προοπτική. Δυστυχώς γίνεται αυτό το λάθος από μερικούς εκκλησιαστικούς αναλυτές, οι οποίοι με κριτήρια που κρίνουν διάφορα Κόμματα ερμηνεύουν τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στην Ιεραρχία.

 

 

3. Πιστεύετε πώς υπάρχει εκκοσμίκευση στους κόλπους της Ιεραρχίας; Αν ναι, πώς μπορεί να αποφευχθή. Αν όχι, πώς εξηγείτε τις «φωνές» Ιεραρχών, και μάλιστα από τούς πλέον γνωστούς, ότι η εκκοσμίκευση έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια, χωρίς να αποκλείουν και την ύπαρξη «διαπλεκομένων» συμφερόντων;

Ο όρος εκκοσμίκευση είναι πολυσήμαντος και χρειάζεται ερμηνεία και ανάλυση. Από την δεκαετία του ’80 μιλάω και γράφω για την εκκοσμίκευση στην θεολογία, την Εκκλησία και την ποιμαντική. Δυστυχώς γίνεται κατάχρηση του όρου και χρησιμοποιείται από τον έναν για να κτυπηθή η νοοτροπία των άλλων, χωρίς να εντοπίζη την δική του πιστότητα ή εκκοσμίκευση στην εκκλησιαστική ζωή. Εδώ υπογραμμίζω μόνον ότι εκκοσμίκευση είναι η ταύτιση της εκκλησιολογίας με την κοινωνιολογία, γιατί κάθε κοινωνιολογικό γεγονός δεν είναι απαραίτητα και εκκλησιολογικό. Η Εκκλησία μεταμορφώνει την κοινωνία, αλλ’ όταν η κοινωνία αλλοιώνη την Εκκλησία, αυτό συνιστά εκκοσμίκευση. Επίσης εκκοσμίκευση είναι όταν θεωρείται ότι εκκλησιαστική ιστορία είναι οι απόψεις και οι διενέξεις μεταξύ μερικών μελών, Κληρικών και λαϊκών, καθώς και τα γεγονότα που συμβαίνουν σε ένα επίπεδο σχήμα. Όμως η μόνη αυθεντική εκκλησιαστική ιστορία είναι τα συναξάρια και οι βίοι των αγίων, που δείχνουν το εσωτερικό υπαρξιακό μέγεθος των γεγονότων. Αν και όταν υπάρχουν μέσα στην Εκκλησία διαπλεκόμενα συμφέροντα, αλλότριες επιδιώξεις κλπ., τότε αυτό συνιστά εκκοσμίκευση, όχι μόνον στο επίπεδο της Ιεράς Συνόδου αλλά και στο επίπεδο κάθε Μητροπόλεως, της Ενορίας και της Ιεράς Μονής, και βέβαια όσοι εκκοσμικεύουν την Εκκλησία θα δώσουν λόγο στον Χριστό, που είναι η Κεφαλή της.

 

 

4. Πιστεύετε πώς πρέπει να αλλάξη ο τρόπος εκλογής αρχιερέων; Κι αν ναι, πώς, πιστεύετε, ότι πρέπει να γίνεται;

Έχω δημοσιοποιήσει τις απόψεις μου πάνω στο θέμα αυτό. Δυστυχώς όσα λέγονται τον τελευταίο καιρό για το θέμα της εκλογής των Αρχιερέων κινούνται σε μια εξωτερική μηχανιστική προοπτική, δηλαδή επιδιώκεται να βρεθή ένας άλλος τρόπος εκλογής (κλήρωση, συνεντεύξεις και σεμινάρια υποψηφίων κλπ.). Το πρόβλημα όμως δεν είναι τυπικό, μηχανιστικό αλλά ουσιαστικό, εκκλησιολογικό. Δηλαδή πρέπει να δούμε τι είναι ο Επίσκοπος κατά την ορθόδοξη Παράδοση, ποιά είναι τα ουσιαστικά προσόντα του κατά τούς Πατέρας της Εκκλησίας, ποιο είναι το έργο του μέσα στην Εκκλησία. Ο αείμνηστος π. Ιωάννης Ρωμανίδης έλεγε ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ του επιστήμονος αστρονόμου και του μη επιστήμονος αστρολόγου, όπως επίσης υπάρχει διαφορά μεταξύ επιστήμονος ιατρού και ενός κομπογιαννίτη. Οι επιστήμονες ιατροί για να εντάξουν κάποιον στον σύλλογό τους, πρέπει να εντοπίσουν τα απαραίτητα προσόντα και, φυσικά, δεν θα συγκαταλέξουν στον σύλλογό τους έναν κομπογιαννίτη που δεν ξέρει να θεραπεύη τους ανθρώπους. Ούτε οι αστρονόμοι θα εντάξουν στον σύλλογό τους έναν αστρολόγο. Συνήθως οι εκλέκτορες επιλέγουν και εκλέγουν σύμφωνα με τις απόψεις που έχουν περί του επισκοπικού έργου. Εκεί ακριβώς επικεντρώνεται το πρόβλημα. Γι’ αυτό νομίζω πρέπει να περάσουμε στην ουσία του θέματος, όπως ανέφερα προηγουμένως, και να γίνεται συζήτηση, προ της εκλογής και κατά την διάρκεια της εκλογής για κάποια Μητρόπολη, αν οι συγκεκριμένοι υποψήφιοι έχουν τα προσόντα αυτά που καθορίζει η θεολογία της Εκκλησίας μας. Γιατί η Ιεραρχία δεν εκλέγει υπουργούς και ανωτέρους εκκλησιαστικούς υπαλλήλους, αλλά Επισκόπους, που πρέπει να καθοδηγούν τον λαό προς την θέωση, που είναι ο ύψιστος σκοπός της ορθοδόξου ανθρωπολογίας και σωτηριολογίας. Η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας αρχίζει από τον τρόπο εκλογής των Επισκόπων ή και τον εκφράζει.

 

 

5. Η κρίση στις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο υποβόσκει εδώ και μήνες. Τί έφταιξε γι’ αυτήν την κρίση και τι θα έπρεπε να γίνη από δώ και πέρα; Πιστεύετε πώς έχουν γίνει λάθος χειρισμοί από την πλευρά της Εκκλησίας της Ελλάδος; Πιστεύετε ότι οι καιροί έχουν ωριμάσει για «ανύψωση» της Εκκλησίας της Ελλάδος;

Η κρίση στις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν παρατηρήθηκε τώρα τελευταία, αλλά άρχισε εδώ και περίπου 170 χρόνια. Τώρα τελευταία εκδόθηκε ένα βιβλίο μου με τίτλο «Οικουμενικό Πατριαρχείο και Εκκλησία της Ελλάδος», και στο οποίο αναφέρομαι στα θέματα αυτά. Όπως είναι γνωστόν η Εκκλησία της Ελλάδος αυτοανακηρύχθηκε αυτοκέφαλη το 1833 με την επέμβαση ξένων Δυνάμεων και αποκόπηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τό 1850 το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε την Αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ελλάδος με ειδικούς όρους και προϋποθέσεις. Τό 1928 δόθηκαν στην Εκκλησία της Ελλάδος «επιτροπικώς», ήτοι «υπό τύπον προσωρινότητος» τα ελευθερωθέντα τότε νέα τμήματα του Ελλαδικού χώρου με ορισμένους όρους και προϋποθέσεις. Κατά καιρούς (το 1923, 1941, 1967-73 και τελευταία) διάφοροι παράγοντες στην Εκκλησία ήθελαν την αλλαγή των όρων αυτών ενώ το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν επιθυμεί, όπως το έχει δηλώσει επανειλημμένως, να προβή σε κάποια αλλαγή ή τροποποίηση. Άλλωστε αυτό το ίδιο δίδει και αίρει τις Πατριαρχικές Πράξεις. Επομένως η Ιερά Σύνοδος που έθεσε τώρα τελευταία, καλώς ή κακώς, το θέμα αυτό, θα πρέπη να δεχθή την απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου ότι δεν επιθυμεί οποιαδήποτε αλλαγή των όρων των Πατριαρχικών αυτών κειμένων. Η Εκκλησία της Ελλάδος πρέπει να έχη στενούς δεσμούς με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, γιατί οποιαδήποτε σύγκρουση με αυτό θα έχη μεγάλες συνέπειες για την ίδια. Και βέβαια όλοι μας πρέπει να σεβόμαστε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, γιατί επιτελεί ένα μεγάλο έργο και είναι το τελευταίο δείγμα της παγκόμιας παρουσίας της Ρωμηοσύνης.

 

 

6. Ορισμένοι θεωρούν ότι η υπόθεση των ταυτοτήτων έληξε άδοξα σε σχέση με τις επιδιώξεις της Εκκλησίας που κινητοποιήθηκε υπέρ το δέον. Ορισμένοι ιεράρχες μάλιστα είχαν δηλώσει ότι εν όψει της προεκλογικής περιόδου θα μπορούσε να ανακινηθή το θέμα.

Εσείς τι πιστεύετε, τελείωσε οριστικά ή υπάρχει ενδεχόμενο «αναζωπύρωσής» του, εν όψει των δημοτικών εκλογών;

Από τις τρεις εισηγήσεις που έκανα στην Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος και τις σχετικές αποφάσεις της φαίνεται καθαρά ότι δεν έληξε άδοξα ο αγώνας για τις ταυτότητες. Και αυτό γιατί κατεγράφησαν οι απόψεις και επομένως αφ’ ενός μεν θα αξιολογηθούν ιστορικά, αφ’ ετέρου δέ θα γονιμοποιήσουν αυτές καθ’ εαυτές άλλες εξελίξεις. Διότι το θέμα δεν ήταν απλώς η αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, αλλά η νοοτροπία της Νέας Τάξης πραγμάτων, η αλαζονεία της κάθε εξουσίας, η δια του διαλόγου λύση των διαφόρων προβλημάτων, η διατήρηση της ιδιαιτερότητας της πολιτισμικής παραδόσεως, η εισαγωγή του θεσμού των δημοψηφισμάτων κλπ. Οι αγώνες αυτού του είδους δεν είναι δυνατόν ποτέ να χαθούν, αλλά συντελούν στην ωρίμανση άλλων εξελίξεων. Ως Πρόεδρος της Επιτροπής για τις Ταυτότητες που ορίσθηκα, μαζί με άλλα μέλη, τον Ιανουάριο του 1999, ενάμιση χρόνο πριν ανακύψη το θέμα, θεωρώ ότι τελείωσε η αποστολή μας και την εξέλιξή του θα την αντιμετωπίση υπεύθυνα η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας.

 

Πολλοί είναι οι Ναυπάκτιοι που μετανάστευσαν στην Αμερική τον προηγούμενο αιώνα για την εύρεση καλύτερων συνθηκών ζωής. Μεταξύ αυτών και πολλοί που χειροτονήθηκαν Ιερείς. Ένας από τους Αιτωλοακαρνάνες (από τα Σιταράλωνα Τριχωνίδος) Ιερείς που υπηρετούν στην Εκκλησία της Αμερικής είναι και ο π. Κωνσταντίνος Τσίγκας. Ο π. Κωνσταντίνος διετέλεσε Εφημέριος για 43 χρόνια στην Ενορία Dover στο New Jersey των ΗΠΑ. Τώρα συνταξιοδοτήθηκε και περνά αρκετούς μήνες το καλοκαίρι στην Ναύπακτο, επειδή η Πρεσβυτέρα του είναι Ναυπάκτια (Σπυριδούλα Σταυροπούλου). Συλλειτουργεί μαζί μας Κυριακές και εορτές, περνά από τα Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως για να μας καλημερίση και μας διηγείται στιγμιότυπα από την ζωή του, τα βασικότερα από τα οποία καταγράφουμε στην παρακάτω συνέντευξη που θα δημοσιευθή σε δύο μέρη.

Α.Κ.

*


Ερώτηση: Ποιές ήταν οι εκκλησιαστικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες στην Ελλάδα, όταν αποφασίσατε να ξενιτευθήτε;

Ιερέας στην Αμερική (Α )Απάντηση: Στην όλη πορεία της ζωής μου βλέπω ένα σχέδιο του Θεού και οι καταστάσεις εκείνη την εποχή δεν ήσαν ευχάριστες. Τελειώνοντας το Πανεπιστήμιο με ερώτησαν εάν θέλω να αναλάβω και να εργασθώ στην Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας ως Γραμματεύς. Ευχαρίστως απήντησα και μετά από μία εβδομάδα αφού πήρα το πτυχίο μου ανέλαβα καθήκοντα. Ήταν, νόμισα, ένα δώρον του Θεού. Δε εγνώριζα ότι την θέση αυτή την είχα μόνιμη, αλλά ο Θεός είχε το σκοπό Του.

Εκείνη την εποχή Πρωθυπουργός της Ελλάδος ήταν ο Κων/νος Καραμανλής και δεν είχε διορίσει πέντε (5) χρόνια ούτε έναν θεολόγο. Όταν τον επεσκέφθη μία επιτροπή με επικεφαλής κάποιον Μητροπολίτη (δεν θυμάμαι ποιόν), ο Πρωθυπουργός απήντησε: «Δεν έχω ανάγκη από θεολόγους και παπάδες, αλλά από μηχανικούς και γεωπόνους». Μετά από αυτήν την απάντηση αρχίσαμε διαμαρτυρίες στην πλατεία Συντάγματος, έως ότου έπεσε η Κυβέρνηση της ΕΡΕ και ανέλαβε ο Γεώργιος Παπανδρέου. Εν τω μεταξύ έμαθα ότι την θέση του Γραμματέως δεν την είχαν μόνιμη, διότι ήλθε και δεύτερος θεολόγος στην Μητρόπολη και ο Σεβασμιώτατος εδιάλεξε τον άλλον θεολόγο για την θέση του Γραμματέως. Στο μεταξύ εγώ είχα νυμφευθή και έπρεπε να αναζητήσω άλλη θέση, γιατί ο Μητροπολίτης ήταν αρκετά προχωρημένης ηλικίας και εάν ερχότανε νέος Μητροπολίτης θα με έστελνε στο σπίτι μου.

Αποφάσισα να ζητήσω να διοριστώ ως αναπληρωτής καθηγητής και επέτυχα να διορισθώ στο Δ Γυμνάσιο Αρρένων Πατρών. Δύο χρόνια εδίδαξα στην Πάτρα, την πρώτη χρονιά αποσπασμένος στο Α Θηλέων και την δεύτερη στο Δ Αρρένων. Όταν πήγα να πιάσω δουλειά την τρίτη χρονιά, δεν υπήρχε για μένα θέση γιατί αυτός που αντικαθιστούσα ήλθε στην θέση του. Έτσι εγώ είχα με την Χάρη του Θεού δύο παιδιά, χωρίς δουλειά. Γι’ αυτό αναγκάστηκα να ζητήσω δουλειά έξω από τα όρια της Ελλάδος.

Ο Σεβασμιώτατος Αμερικής Ιάκωβος είχε ζητήσει από την Ελλάδα 20-25 θεολόγους ιερείς για την Εκκλησία της Αμερικής. Επειδή όμως δεν ήμουν ακόμη ιερεύς, χειροτονήθηκα ιερεύς για την Εκκλησία της Αμερικής και έφυγα ως σπουδαστής.

 

Ερώτηση: Ποιές οι πρώτες σας εντυπώσεις από την Αμερική;

Απάντηση: Όταν έφυγα για την Αμερική δεν εγνώριζα αγγλικά. Η Εκκλησία της Αμερικής εργάζεται πολύ διαφορετικά από την Ελλαδική Εκκλησία. Ο ιερεύς δεν είναι μόνον ο πνευματικός ηγέτης, αλλά είναι και εθνικός και κοινωνικός ηγέτης. Είναι προσωπικά υπεύθυνος και θα πρέπη να εύρη τους κατάλληλους συνεργάτες. Ο ιερεύς έχει προσωπική επαφή και επικοινωνία με τους ενορίτες του. Η Εκκλησία έχει την έννοια της οικογένειας, γιατί γνωρίζονται οι ενορίτες μεταξύ τους, εργάζονται για την Εκκλησία και προσφέρουν οικονομική βοήθεια. Ο ιερεύς είναι υπέυθυνος για το Κατηχητικό και Ελληνικό Σχολείο, συνεργάζεται με το Φιλόπτωχο και ιδίως φροντίζει για την νεολαία, η οποία είναι κοντά στην Εκκλησία.

 

Ερώτηση: Πως πήρατε την απόφαση να χειροτονηθήτε Ιερέας;

Απάντηση: Στα εφηβικά μου χρόνια έγινε μια περίεργη και θαυμάσια μεταβολή. Μια Πέμπτη καθώς ερχόμουν με τον πατέρα μου από τα χωράφια για το σπίτι, είδαμε πως άνθρωποι από τα άλλα δύο καφενεία έρχονταν στο τρίτο. Μου λέγει ο πατέρας μου: «Πήγαινε να δης τι συμβαίνει. Μήπως πιάστηκε άλλος νέος πόλεμος». Πηγαίνοντας στο καφενείο βλέπω έναν άνθρωπο ανεβασμένο στο περβάζι του παραθύρου και ομιλούσε.. «...ο πόλεμος και η κατοχή και η πείνα που περάσαμε ήταν γιατί είχαμε φύγει από το δρόμο του Θεού...». Ήταν ένας λαϊκός ιεροκήρυκας και άγγιξε τις καρδιές μας. Στο τέλος ζήτησε να ιδή ιδιαιτέρως τους μαθητές και αποφοίτους του Γυμνασίου. Ανεβήκαμε επάνω από το καφενείο στο σπίτι σε ένα δωμάτιο και μας λέγει: «Τώρα είσθε σε ηλικία που θα πρέπη να βάλετε γερά θεμέλια να κτίσετε τη ζωή σας, και το γερό θεμέλιο που τίποτε δεν μπορεί να το σαλεύση είναι ο Χριστός. Εάν θέλετε να ζήσετε μια ζωή με συνέπεια δεν θέλω να μου πήτε τώρα. Σκεφθήτε το καλά και εάν αποφασίσετε τότε ελάτε πάλι εδώ την άλλη εβδομάδα, την ίδια μέρα και ώρα σε αυτόν τον τόπο....». Είμασταν την πρώτη βραδιά περίπου 25 νέοι. Την δεύτερη εβδομάδα ήλθαν μόνον 10-12 νέοι. Κάναμε μια ομάδα στο χωριό μας εμείς οι λίγοι και ο ιεροκήρυκας ερχότανε δύο φορές το μήνα και μας ομιλούσε. Ο ιεροκήρυκας ήταν ο λαϊκός τότε και μετέπειτα π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος. Χωρίς να μας πη τίποτε αυτός εμείς η μικρή ομάδα, αποφασίσαμε να κόψουμε το τσιγάρο, τα χαρτιά και όποια άλλη κακή συνήθεια. Από τότε μου ήλθε η έμπνευση να γίνω κι εγώ ιεροκήρυκας και να πηγαίνω από χωριό σε χωριό από πόλη σε πόλη να βοηθώ τους νέους και ενήλικες να ακολουθούν του Χριστού το δρόμο. Όταν τελείωσα το Γυμνάσιο επήγα κοντά στον Ιεροκήρυκα για ένα χρόνο και εν συνεχεία επήγα κοντά στον ιεροκήρυκα του Αγρινίου στον π. Βενέδικτο Πετράκη. Εκεί κάθισα ως τον Οκτώβριο του 1950 που επιστρατεύθηκα. Αυτοί οι δυό ιεροκήρυκες μου ενέπνευσαν την απόφαση να γίνω κληρικός.

 

Ερώτηση: Μπορείτε να μας μεταφέρετε το κλίμα της εποχής εκείνης στην πρώτη σας Ενορία;

Απάντηση: Φθάσαμε στην Ν. Υόρκη στις 16 Δεκεμβρίου 1962. Μετά από δύο ημέρες οι κάτοικοι του Dover, New Jersey μάθανε ότι ήρθε ένας ιερέας από την Ελλάδα με το υπερωκεάνειο Hameric και μένει στην πόλη Jersey city της πολιτείας Νέας Υερσέης. Ήλθε ο Πρόεδρος της Κοινότητος Γεώργιος Σπηλιώτης, που ο πατέρας του καταγότανε από την Καλαμάτα, ο οποίος δεν είχε μάθει να ομιλή ελληνικά γιατί η μητέρα του ήταν από την Σκωτία. Έφερε μαζί του διερμηνέα τον Τάκη Σερέτη από τα Μαγκλαρέϊκα. Η Κοινότητα μόλις είχε αγοράσει μία μικρή εκκλησία από τους Προτεστάντες και είχαν εξασφαλίσει την άδεια της Πολιτείας Νέας Υερσέης και της Ιεράς Αρχιεπισκοπής. Δεν είχεν όμως ιερέα. Ο Σεβασμιώτατος Αμερικής Ιάκωβος τους είχε στείλει γράμμα και τους έλεγε ότι δεν ήταν εύκολο να τους στείλη ιερέα πριν από το Πάσχα, ενώ εγώ ήμουν εκεί πριν από τα Χριστούγεννα. Ο Πρόεδρος εκείνο το απόγευμα της Κυριακής είχε συγκαλέσει Γενική Συνέλευση και με δημοκρατικό τρόπο τους λέγει: «Τι θέλετε να κάνωμε; Να περιμένωμε μετά το Πάσχα να μας στείλη ο Αρχιεπίσκοπος ιερέα η να βαστάξωμε αυτόν που μόλις βγήκε από το καράβι;». Παμψηφεί είπαν: «Να πάρωμε αυτόν τώρα και έπειτα βλέπομε». Έτσι, λοιπόν, παραμείναμε εκεί για λίγο και καθήσαμε 43 χρόνια!

Η Κοινότης ήταν μικρή, μόλις 70 οικογένειες, και σχετικά πτωχές. Μέσα σε δύο μόνον εβδομάδες η εκκλησία πήρε την μορφή ορθόδοξου ναού. Κάναμε ένα πρόχειρο Τέμπλο, την Αγία Τράπεζα, Πρόθεση και ο,τι άλλο ήταν απαραίτητο. Την Κυριακή προ των Χριστουγέννων έγινε η πρώτη Θεία Λειτουργία. Όσοι συμμετείχαν σε εκείνη την Θεία Λειτουργία δεν ξέχασαν τις όμορφες στιγμές που με δάκρυα στα μάτια ο ένας ασπαζόταν τον άλλον. Ενώ μερικοί από αυτούς ήσαν γείτονες δεν ήξεραν ότι είναι Έλληνες. Το βράδυ των Χριστουγέννων η εκκλησία ήταν γεμάτη. Έλαμπαν τα πρόσωπα όλων από χαρά, που ύστερα από προσπάθειες πολλών χρόνων να αποκτήσουν τόπο λατρείας επιτέλους τώρα μπορούν και λατρεύουν την Γέννηση του Ιησού μέσα σε αυτόν τον μικρό ναό. Επειδή μαζί μας είχαμε μόνον τα ρούχα μας μια ημέρα έκαναν πάρτυ και όλοι τους έφεραν διάφορα πράγματα, όσα χρειάζεται ένα σπίτι να ανοίξη. Η εκκλησία αγόρασε τα απαραίτητα έπιπλα και το σπίτι άνοιξε χάρη στην αγάπη των ευσεβών ενοριτών.

 

Ερώτηση: Ποιά είναι η διοικητική διάρθρωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής; Πως λειτουργούν στην Αμερική οι Ενορίες; Ποιές οι διαφορές με την Ελλάδα;

Απάντηση: Η διοικητική διάρθρωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αμερικής ήταν τότε πολύ διαφορετική από την σημερινή. Τότε ο Αρχιεπίσκοπος ήταν κατ’ ουσίαν ο πνευματικός ηγέτης και είχε οκτώ Επισκοπές. Σήμερα οι Επισκοπές έγιναν Μητροπόλεις και ο κάθε Μητροπολίτης είναι ανεξάρτητος στην Μητρόπολή του. Σήμερα έχουν την Επαρχιακή Σύνοδο, η οποία συνέρχεται δις του έτους και εκτάκτως, εάν παρίσταται ανάγκη. Στην Αρχιεπισκοπή υπάρχει το Αρχιερατικό Συμβούλιο από λαϊκούς και κληρικούς. Η κάθε Μητρόπολη έχει το Μητροπολιτικό Συμβούλιο. Για όλα τα Ιδρύματα υπάρχουν Πρόεδροι και μικτά Συμβούλια από λαϊκούς και κληρικούς. Άλλοι από αυτούς εκλέγονται και άλλοι διορίζονται από τον Αρχιεπίσκοπο η τον Μητροπολίτη αναλόγως. Στην Κοινότητα πνευματικός οδηγός είναι ο ιερεύς. Κάθε χρόνο γίνονται εκλογές στην Κοινότητα και αλλάζει το 1/3 του Διοικητικού Συμβουλίου. Αφού επικυρωθούν οι εκλογές συνέρχεται στην πρώτη συνεδρίαση και εκλέγει τον Πρόεδρο, Αντιπρόεδρο, Ταμία, Γραμματέα και σχηματίζουν τις διάφορες υποεπιτροπές. Δεν είναι ο ιερέας Πρόεδρος, ούτε έχει ψήφο, αλλά μόνο γνώμη. Κάθε δύο χρόνια γίνονται κληρικολαϊκές συνελεύσεις για όλη την Αμερική και λαμβάνουν αποφάσεις και έχουν δικαίωμα ψήφου τρεις από κάθε Κοινότητα, (ο ιερέας εκεί έχει ψήφο) και δύο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κοινότητας. Εκεί συζητούνται θέματα που αφορούν την καθόλου Εκκλησία της Αμερικής και τα Πρακτικά στέλλονται στο Πατριαρχείο προς έγκριση. Όταν εγκριθούν τότε γίνεται νόμος για όλες τις ενορίες. Συνήθως η κάθε ενορία έχει δύο Γενικές Συνελεύσεις στις οποίες συζητούνται θέματα που αφορούν την Κοινότητα και εγκρίνονται οι Προϋπολογισμοί και Απολογισμοί του έτους.

(συνεχίζεται στο επόμενο: Ιερέας στην Αμερική (B))

 

(συνέχεια από το προηγούμενο: Ιερέας στην Αμερική (Β))

Ερώτηση: Σε ποιά σημεία ρίξατε το κύριο βάρος της ποιμαντικής σας προσπάθειας;

Απάντηση: Η προσπάθειά μου ήταν κατ’ αρχήν το Λειτουργικό, γιατί στην Θεία Λειτουργία γίνεται η ένωση των πιστών με τον Ιησού Χριστό, με την Θεία Ευχαριστία. Έτσι οι Χριστιανοί άρχισαν να καταλαβαίνουν τον σκοπό της Θείας Λειτουργίας και κατόπιν προετοιμασίας έρχεται το μεγαλύτερο μέρος των πιστών και κοινωνεί, αφού ο Χριστός εκήρυξε και είπε: «Αμήν, αμήν λέγω υμίν, εάν μη φάγητε την σάρκα του Υιού του ανθρώπου και πίητε αυτού το Αίμα ουκ έχετε ζωήν εν εαυτοίς». Όσες φορές και αν πας στην εκκλησία, όσα κεριά και αν ανάψης, και όσες τυχόν δωρεές κάνης, εάν δεν πας με προετοιμασία να κοινωνήσης είσαι νεκρός πνευματικά. Το άλλο σημείο ήταν να είμαι κοντά στους ενορίτες μου είτε στην λύπη είτε στις χαρές τους. Εκεί που έριξα το βάρος ήταν η οικογένεια. Πολλές φορές λέμε να προσέξουμε την νεολαία. Διαφωνώ. Να φροντίσουμε να έχουμε συγκροτημένες και αρμονικές οικογένειες, οικογένειες που θα έχουν στήριγμα τον Χριστό και την Εκκλησία και η οικογένεια θα φροντίση για τα παιδιά και η Εκκλησία θα βοηθήση. Μερικές Κοινότητες, όπως και η δική μου, είχαμε πρόγραμμα προετοιμασίας των νέων ζευγαριών να καταλάβουν τι είναι ο γάμος. Διότι δεν καταλαβαίνουν την σοβαρότητα του γάμου. Δεν γνωρίζουν πως θα αντιμετωπίσουν τα διάφορα προβλήματα που θα παρουσιαστούν. Ο γάμος δεν είναι παιχνίδι. Είναι ένα από τα σοβαρότερα θέματα της ζωής μας. Εάν επιτύχης στο γάμο σου πέτυχες και στα υπόλοιπα της ζωής σου. Το πρόγραμμα αυτό το ονομάζουμε «Προετοιμασία του γάμου». Στην προσπάθειά μου δεν ελησμόνησα την τρίτη ηλικία και τους κατάκοιτους, τους οποίους επισκεπτόμουν, προσευχόμασταν και ελάμβαναν την Θεία Κοινωνία.

 

Ερώτηση: Εκεί οι ελληνικές κοινότητες είναι κλειστές η υπάρχει επικοινωνία με όλους τους αμερικανούς υπηκόους όλων των εθνοτήτων και θρησκειών;

Απάντηση: Στην Αμερική είναι όλοι μια ανοικτή κοινωνία. Δεν μπορούμε να κλειστούμε στον εαυτό μας. Ζούμε με τους Αμερικάνους με αρμονία. Οι γείτονές μας δεν είναι Έλληνες. Εκεί που δουλεύουμε σπάνια θα έχουμε Έλληνες. Πως μπορείς να εργάζεσαι με κάποιον και να μην του μιλάς; Πολλοί Αμερικανοί έρχονται στις εκδηλώσεις της Εκκλησίας μας, σε Βαπτίσεις, γάμους, κηδείες και στα ετήσια τριήμερα φεστιβάλ έρχονται χιλιάδες Αμερικανοί και οι δικοί μας καλούνται στις δικές τους εκδηλώσεις.

 

Ερώτηση: Πως ζήσατε το πρόβλημα της ύπαρξης πολλών «εθνικών» Ορθοδόξων Εκκλησιών (Ελληνική, Ρωσσική, Αντιοχειανή κλπ.) στην Αμερική;

Απάντηση: Στην Αμερική εκτός των Ελλήνων Ορθοδόξων υπάρχουν και άλλων εθνικοτήτων Ορθόδοξοι. Υπάρχει συνεργασία μεταξύ των Επισκόπων και έχουν οργανωθή όλες οι αναγνωρισμένες Εκκλησίες με την επωνυμία SCOBA. Έχουν ορισμένες συνελεύσεις και διατηρούν τον Έλληνα Αρχιεπίσκοπο ως Πρόεδρο του Οργανισμού αυτού. Βεβαίως θα είχε μεγαλύτερη δύναμη, εάν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες αποτελούσαν μία ενότητα, αλλά θα χάναμε την δύναμη της εθνικότητας.

 

Ερώτηση: Ποιά είναι η στάση των μη ορθοδόξων μελών της αμερικανικής κοινωνίας απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία;

Απάντηση: Η Αμερική είναι σαν ένας μεγάλος λέβητας όπου λιώνουν όλα τα μέταλλα και αποτελούν ένα μείγμα, που λέγεται αμερικανική κοινωνία. Από οποιαδήποτε εθνικότητα θα βρης στην Αμερική. Συνεπώς και οποιαδήποτε θρησκεία θα την βρης σε κάποια γωνιά της. Συνεπώς δεν υπάρχει κανένα θέμα μη συνεργασίας και αλληλοσεβασμού. Εμείς σεβόμαστε τις άλλες εθνικότητες, τις άλλες θρησκείες και εκείνοι εμάς. Στην πόλη που έμενα εγώ όλοι οι ιερείς, ορθόδοξοι, καθολικοί, προτεστάντες, είχαμε μια φορά το μήνα μια συνεδρίαση και μιλούσαμε για θέματα που αφορούσαν την αμερικανική κοινωνία, χωρίς να θίγουμε ο ένας τον άλλον. Δεν μιλούσαμε για θρησκευτικά θέματα πολύ δε περισσότερο για δογματικά.

 

Ερώτηση: Ποιά είναι τα βασικά σημεία τα οποία θα μπορούσε να συζητήση ένας Ορθόδοξος Ιερέας με έναν μη Ορθόδοξο Αμερικάνο; Υπάρχει αναζήτηση; Τίθενται ερωτήματα;

Απάντηση: Πολλοί Αμερικανοί δεν γνωρίζουν τίποτε η ελάχιστα περί Ορθοδοξίας. Σαν παράδειγμα αναφέρω ότι μια ομάδα Ευαγγελικών από την Καλλιφόρνια εμελετούσαν την Εκκλησιαστική ιστορία. Έφθασαν στο Σχίσμα των Εκκλησιών. Είπαν ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δίκαιο, αλλά δεν γνώριζαν ότι υπάρχει ακόμα η Ορθόδοξη Εκκλησία. Μελετώντας περισσότερο έμαθαν ότι υπάρχει και στην Αμερική Ορθόδοξη Εκκλησία. Ήσαν περίπου 25 πάστορες. Ήλθαν σε επικοινωνία με τους αρχηγούς των διαφόρων ορθοδόξων εκκλησιών και εζήτησαν να γίνουν ορθόδοξοι μαζί με τους ενορίτες τους. Όλοι όμως οι Ορθόδοξοι εφοβούντο να τους δεχθούν μήπως αλλοιωθή η εκκλησία τους. Έφθασαν μέχρι το Πατριαρχείο. Ο Πατριάρχης δεν παρουσιάσθηκε, αλλά έστειλε έναν αντιπρόσωπό του. Αν και έφυγαν χωρίς αποτέλεσμα δεν απογοητεύθηκαν. Τελικά η Αντιοχειανή Εκκλησία τους δέχθηκε και πολλοί από τους πάστορες έγιναν ορθόδοξοι ιερείς. Έγραψαν διάφορα βιβλία και ένας από αυτούς, ο π. Πέτρος Γκίλκουϊστ έγραψε ένα βιβλίο «Γιατί γίναμε Ορθόδοξοι» και αναφέρει ότι το μέλλον της Εκκλησίας της Αμερικής είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία. Όταν έρχονται στα φεστιβάλ των Κοινοτήτων μας και τους εξηγούμε τι είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία μας λένε «Ποτέ δεν είχαμε ακούσει γι’ αυτήν» η «σκέπτομαι να γίνω Ορθόδοξος».

 

Ερώτηση: Μια ευχή για τους νέους Ιερείς της Αμερικής η και της Ελλάδος;

Απάντηση: Η ευχή μου για τους νέους ιερείς είναι: «Να μη γίνονται ιερείς όσοι παίρνουν την ιερωσύνη για επάγγελμα. Είναι τιμή για έναν άνθρωπο να καταξιωθή να υπηρετή στην Αγία Τράπεζα. Τιμή είναι ακόμη για μια γυναίκα να είναι σύζυγος ιερέως. Ο Άγιος Κοσμάς για να διδάξη την αξία του ιερέως τον τοποθετεί επάνω από τους αγγέλους. Ο ιερεύς πρέπει να έχη τα χαρίσματα που αναφέρει ο Απόστολος Παύλος προς τον μαθητή του Τιμόθεο στο τρίτο κεφάλαιο της πρώτης επιστολής.

«Δει τον Επίσκοπον-και κάθε κληρικόν-ανεπίληπτον είναι, μιας γυναικός άνδρα, νηφάλιον, σώφρονα, κόσμιον, φιλόξενον, διδακτικόν, μη πάροινον, μη πλήκτην, μη αισχροκερδή, αλλ’ επιεική, άμαχον, αφιλάργυρον, του ιδίου οίκου καλώς προϊστάμενον, τέκνα έχοντα εν υποταγή μετά πάσης σεμνότητος... δει δε αυτόν και μαρτυρίαν καλήν έχειν από των έξωθεν ίνα μη εις ονειδισμόν εμπέση και παγίδα του διαβόλου.... έχοντας το μυστήριον της πίστεως εν καθαρά συνειδήσει» (Τιμ. 2-13)

Όλα τα εμπόδια που βρήκα στη ζωή μου τα θεωρώ τώρα ευλογίες του Θεού που με ανάγκασαν να ξενιτευθώ και να γίνω ιερεύς-υπηρετώ για 45 χρόνια-και να υπηρετήσω την Εκκλησία του Χριστού. Η Αγία Τράπεζα είναι για μένα το πιο όμορφο και τιμητικό. Στους νέους που σκέπτονται την Ιερωσύνη να σκεφθούν σοβαρά και να προχωρήσουν με αφοσίωση και ταπείνωση, αισθανόμενοι ότι η Χάρις του Θεού θα μας ενισχύση στο δύσκολο αλλά τιμητικό έργο. Ο Θεός με αξίωσε να δώσω και τον υιό μου Δημήτριο στην Εκκλησία. Εγώ παρακαλώ τον Θεό όσο ζήσω να μη στερηθώ την Αγία Τράπεζα. Εύχεσθε.–

Μέ έναν Γεωργιανό Ιερέα. Συνέντευξη μέ τόν Πρωτοπρεσβύτερο π. Μάξιμο Chanturia

Αρχιμ. Καλλίνικος: Πάτερ Μάξιμε, χαιρόμαστε πού σάς έχουμε κοντά μας καί μετά τήν γνωριμία μας στήν Γεωργία τό καλοκαίρι, μέ τήν ευκαιρία τής παρουσίασης τού βιβλίου τού Σεβασμιωτάτου "Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία" στά γεωργιανά από τόν Εκδοτικό σας Οίκο.

Γεωργιανός Ιερέας: Πρωτοπρεσβύτερος π. Μάξιμος ChanturiaΠρωτοπρ. π. Μάξιμος Chanturia: Κι' εγώ είμαι πολύ χαρούμενος πού είμαι κοντά σας σήμερα καί έχω πάλι τήν ευκαιρία νά επικοινωνώ μαζί σας.

 

Ερώτηση: Θά θέλαμε νά μάς πήτε, γιά γνωριμία μέ τούς αναγνώστες, λίγα λόγια γιά τήν θέση σας στήν Εκκλησία τής Γεωργίας καί γιά τήν εργασία σας σ' αυτήν.

Απάντηση: Πρός τό παρόν είμαι Πρωτοπρεσβύτερος, προϊστάμενος τής εκκλησίας τού Αγίου Νικολάου στήν πρωτεύουσα τής Γεωργίας. Σέ αυτήν τήν θέση διακονώ τούς τελευταίους τρείς μήνες. Πρίν ήμουν στήν Μόσχα, προϊστάμενος στήν γεωργιανή εκκλησία τού Αγίου Γεωργίου. Καί επίσης ήμουν στήν Πετρούπολη, στήν γεωργιανή εκκλησία, σάν Πνευματικός. Θά ήθελα νά αναφέρω ότι πρίν πάω στήν Μόσχα ήμουν στήν Τιφλίδα, καί υπηρετούσα σάν Ιερέας στήν όμορφη εκκλησία τού Αγίου Νικολάου επάνω στά Κάστρα τής πόλης.

Σήμερα είμαι στόν μεγαλύτερο Εκδοτικό Οίκο εκκλησιαστικών κειμένων. Είμαι ιδρυτής αυτού τού Οίκου καί είμαι καί πρόεδρος. Ο Οίκος λέγεται "Νέων Ιβήρων" (Akhali Ivironi στά γεωργιανά). Επίσης διδάσκω στήν Θεολογική Ακαδημία τής Εκκλησίας τής Γεωργίας τό μάθημα τής Ασκητικής. Έχω κάνει ανώτατη εκπαίδευση καί είμαι καθηγητής θεολογίας.

 

Ερώτηση: Ποιός είναι ο σκοπός τής επισκέψεώς σας στήν Ελλάδα καί ιδιαίτερα στήν Ναύπακτο;

Απάντηση: Η επίσκεψή μου στήν Ναύπακτο οφείλεται σέ δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ο εξής: Όπως ξέρετε, πρίν δύο χρόνια εκδώσαμε στήν γεωργιανή γλώσσα τό πρώτο βιβλίο τού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Ιεροθέου "Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία" καί η παρουσίαση τού βιβλίου έγινε τό περασμένο καλοκαίρι. Επειδή έχουμε σκοπό νά συνεχίσουμε αυτήν τήν συνεργασία καί νά εκδώσουμε καί άλλα βιβλία τού Σεβασμιωτάτου, θά θέλαμε νά συζητήσουμε μέ τόν Δεσπότη, νά πάρουμε τήν ευλογία του, τίς συμβουλές του, έτσι ώστε νά ξέρουμε ποιό βιβλίο θά μεταφράσουμε στήν συνέχεια (σάν δεύτερο βιβλίο). Γενικά θέλουμε τίς συμβουλές του γιά τό ποιά θεολογικά κείμενα καί βιβλία θά μπορούσαμε νά μεταφράσουμε στήν γεωργιανή γλώσσα. Επίσης θέλω νά τόν ρωτήσω κάποια πράγματα γιά τό θέμα τής "Ασκητικής". Νά πάρω τίς γνώσεις του γιά κάποια γενικότερα θέματα πού απασχολούν σήμερα τήν σύγχρονη Ορθόδοξη Εκκλησία (μέσα στόν κόσμο).

Ο Γεωργιανός ἱερέας Πρωτοπρεσβύτερος π. Μάξιμος Chanturia μὲ τον Ναυπάκτου κ. ἹερόθεοΟ άλλος λόγος τής επισκέψεώς μου είναι νά ακούσω από τόν ίδιο τόν Δεσπότη αυτά πού διαβάζω στά βιβλία του. Νά πάρω τήν πνευματική του εμπειρία καί τίς γνώσεις του γενικά γιά τόν ησυχασμό, γιά τήν νοερά προσευχή, η οποία είναι τό κεντρικό θέμα στά βιβλία τού Δεσπότη. Καί η οποία είναι τό κίνητρο στήν Εκκλησία γιά τήν πνευματική ζωή. Βέβαια καταλαβαίνουμε ότι από δύο έως τρείς συνεντεύξεις ή συνομιλίες δέν μπορείς νά μάθης αυτό πού λέγεται ησυχασμός, αλλά σιγά-σιγά μέ πολλές συναντήσεις, καί άν μάς επιτρέψη ο Δεσπότης νά τό πραγματοποιήσουμε στό μέλλον, καί μέ τήν προσωπική πνευματική μας εργασία θά μπορέσουμε νά κάνουμε σωστή χριστιανική ζωή. Προσπαθούσα σέ όλη μου τήν ζωή νά πλησιάσω αυτήν τήν διδασκαλία τού ησυχασμού καί δέν είχα τήν ευκαιρία νά μάθω αυτήν τήν επιστήμη από κάποιον έμπειρο Πνευματικό.

Στόν Γέροντα Ιερόθεο είδα έναν μεγάλο Πνευματικό, ο οποίος όχι μόνον γνωρίζει τόν ησυχασμό, αλλά προσπαθεί νά μεταδώση τίς γνώσεις του σέ αυτούς πού διψάνε νά μάθουν. Μέ τήν αγάπη του καί τήν φροντίδα του μάς διευκολύνει νά έχουμε σωστή επικοινωνία μαζί του. Γι' αυτό πιστεύουμε ότι είναι καλύτερο νά ακούς μία φορά παρά νά διαβάζης εκατό. Όσο μπορούμε δηλαδή.

 

Ερώτηση: Θέτετε τό θέμα τής μαθητείας από ό,τι κατάλαβα. Ήθελα προηγουμένως νά σάς ρωτήσω γιά τά κριτήρια μέ τά οποία μεταφράσατε τά έργα, αλλά από αυτά πού μού είπατε κατάλαβα ότι ήταν η αγάπη σας γιά τήν ησυχαστική ζωή. Οπότε η επόμενη ερώτησή μου είναι: Πώς έγινε η γνωριμία σας μέ τά έργα τού Μητροπολίτου καί η γνωριμία σας μέ τήν ασκητική διδασκαλία τής Εκκλησίας μας σέ ένα περιβάλλον πού ήταν σχετικά ξένο πρός αυτά; Είναι δική σας αναζήτηση ή τού λαού;

Απάντηση: Από τήν αρχή θά ήθελα νά σημειώσω ότι, όταν έκανα τήν διδακτορική μου στήν Θεολογική Ακαδημία τής Πετρούπολης, ένας φίλος καί συμφοιτητής μου έφερε τό βιβλίο τού Δεσπότη "Μιά βραδιά στήν έρημο τού Αγίου Όρους" μεταφρασμένο στά ρωσικά. Αυτό ήταν τό πρώτο βιβλίο τού Γέροντα μεταφρασμένο στά ρωσικά. Καί όπως εκδόθηκε τό έφερε ο φίλος μου νά τό διαβάσουμε. Όταν διάβασα αυτό τό βιβλίο μού έκανε μεγάλη εντύπωση. Όμως τότε δέν γνώριζα ούτε κάν ότι ο συγγραφέας του ζούσε καί ήταν στήν Ελλάδα ούτε καί ότι στό μέλλον θά τόν γνώριζα από κοντά. Ούτε πού τό φαντάσθηκα.

Μετέπειτα σάν κληρικός στόν Άγιο Γεώργιο τής Μόσχας, όπως σάς είπα, διάβασα τό δεύτερο βιβλίο τού Δεσπότη τήν "Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία" καί επίσης τήν "Ορθόδοξη πνευματικότητα" –νομίζω έτσι λέγεται. Καί όταν διάβασα τό τρίτο βιβλίο, κατάλαβα ότι είναι μεγάλος αγωνιστής ο συγγραφέας καί έμαθα ότι ζή στήν Ελλάδα. Ήμουν νέος Κληρικός, είχα κάνει τότε τόν Εκδοτικό Οίκο καί σκέφθηκα ότι έπρεπε οπωσδήποτε νά εκδώσουμε καί στήν γεωργιανή γλώσσα αυτά τά βιβλία τού Δεσπότη. Μετά έμαθα ότι ο Δεσπότης έχει γράψει και άλλα βιβλία, πάρα πολλά βιβλία. Δυσκολευόμουν ποιό βιβλίο νά επιλέξω πρώτο γιά μετάφραση, επειδή διαπίστωσα ότι όλα όσα γράφονται στά βιβλία αυτά έχουν πολύ μεγάλη αξία καί όλα είναι σύγχρονα προβλήματα.

Όσο γιά τά κριτήρια μέ τά οποία εγώ διαλέγω τά βιβλία τού Γέροντα λέγω. Επειδή δέν έχουμε τήν δυνατότητα νά μεταφράσουμε όλα μαζί τά βιβλία τού Γέροντα, γι' αυτό προσπαθούμε νά διαλέξουμε πρώτα εκείνο πού είναι συνοπτικό, πού περιλαμβάνει τήν ευρύτητα τών προβλημάτων. Γιατί βλέπω ότι όλα τά βιβλία έχουν κάτι πού τά συνδέει (έχουν μιά συνοχή). Ο Δεσπότης κάνει κατανοητή τήν ορθόδοξη πνευματικότητα στούς απλούς άνθρώπους. Γι' αυτό αποφασίσαμε τώρα τό δεύτερο βιβλίο πού θά μεταφρασθή στήν γεωργιανή γλώσσα νά είναι η "Θεραπευτική Αγωγή". (Τό δεύτερο μέρος τής "Ορθόδοξης Ψυχοθεραπείας").

 

Ο Γεωργιανός ἱερέας Πρωτοπρεσβύτερος π. Μάξιμος Chanturia στην ἈμπελακιώτισσαΕρώτηση: Οι εκδόσεις πώς ξεκίνησαν; Από πού παρακινηθήκατε νά κάνετε αυτό τό μεγάλο βήμα, αυτόν τόν μεγάλο άθλο γιά εκείνη τήν εποχή; Σάς απέστειλε κάποιος ή μόνος σας τό αποφασίσατε καί γιά ποιόν λόγο;

Απάντηση: Άρχισα νά ασχολούμαι μέ τίς εκδόσεις από τότε πού άρχισα νά σπουδάζω στά πνευματικά σεμινάρια στήν Τιφλίδα, όταν ήμουν φοιτητής. Μέ τούς δασκάλους μου καί τούς συμφοιτητές μου ιδρύσαμε ένα περιοδικό πού λέγεται "Βασιλική Οδός". Καί διαπιστώσαμε ότι στήν νέα γεωργιανή γλώσσα υπήρχαν ελάχιστα πνευματικά βιβλία, λόγω τού κομμουνιστικού καθεστώτος. Πάντα είχαμε αυτό όνειρο εγώ καί οι συνεργάτες μου: Νά μεταφράσουμε πολλά θεολογικά βιβλία πού χρειαζόταν η Γεωργιανή Εκκλησία γιά τήν πνευματική ζωή. Από τήν εκκλησιαστική ιστορία τής Γεωργίας φαίνεται ότι οι Γεωργιανοί Πατέρες μας, οι οποίοι έζησαν καί στήν Ελλάδα καί στήν Γεωργία, έκαναν μεγάλο μεταφραστικό έργο από τήν ελληνική. Διαπιστώνεται από τήν ιστορία ότι τόν 3ο-4ο αιώνα μ.Χ. υπήρχε μεταφρασμένη στήν γεωργιανή γλώσσα η Αγία Γραφή. Βέβαια εμείς δέν μπορούμε νά κάνουμε τόσο μεγάλο έργο πού έκαναν αυτοί οι Πατέρες καί οι Αγιορείτες Γεωργιανοί Πατέρες, άγιοι Ευθύμιος, Γεώργιος καί Ιωάννης, πού έζησαν τόν 10ο αιώνα στό Άγιον Όρος, στήν Μονή Ιβήρων, αλλά προσπαθούμε νά κάνουμε κάτι καί νά συνεχίσουμε τό έργο τους. Γι' αυτόν τόν λόγο ονομάσαμε τόν Εκδοτικό Οίκο "Νέων Ιβήρων" από τούς Ιβηρίτες Πατέρες. Όταν δώσαμε τό όνομα αυτό στόν Οίκο, δέν γνωρίζαμε πόσο ένδοξο είναι. Βέβαια μάς φοβίζει τό ένδοξο αυτό όνομα, γιατί δέν είμαστε άξιοι αυτών τών αγίων ανθρώπων.

Δέν υπήρχε κάποια αποστολή, όπως είπατε, γιά νά κάνουμε αυτόν τόν Εκδοτικό Οίκο. Πιό πολύ ήταν τό όνειρο τών δασκάλων, τών συμφοιτητών μου εκεί στά Σεμινάρια καί δικό μου, τό οποίο θέλαμε νά πραγματοποιήσουμε.

Θέλω νά σάς πώ ότι, όταν υπηρετούσα στήν Μόσχα, στήν Γεωργιανή εκκλησία τού Αγίου Γεωργίου, είχα πολύ στενές σχέσεις μέ τόν Πατριάρχη τής Γεωργίας, τίς οποίες διατηρώ καί σήμερα, καί αυτός μού έδωσε δύναμη νά ιδρύσω τόν Εκδοτικό Οίκο καί νά είναι ελεύθερος από κάθε επιρροή είτε από τήν Ιεραρχία τής Εκκλησίας είτε από τούς κρατικούς παράγοντες. Αυτή η ελευθερία μάς δίνει τήν δυνατότητα νά εργαστούμε αποτελεσματικά. Προσπαθούμε νά κάνουμε σωστή δουλειά, σωστές προσεγγίσεις καί νά διαλέξουμε τά σωστά βιβλία πού θά μεταφρασθούν.

 

Ερώτηση: Εκτός από τά βιβλία τού Μητροπολίτου Ιεροθέου πείτε μας επιγραμματικά ποιά άλλα σπουδαία έργα έχει μεταφράσει ο Οίκος σας.

Απάντηση: Μπορώ νά σάς πώ συνοπτικά: Τό πρώτο βιβλίο πού μεταφράσαμε στήν νέα γεωργιανή γλώσσα ήταν "Οι Αρχές τής Αγιογραφίας τής Γεωργίας", μέ χίλιες σελίδες. Τό δεύτερο ήταν "Η Κλίμαξ" τού αγίου Ιωάννου τού Σιναΐτου. Τρίτο ήταν μιά πιό σωστή έκδοση τών Λειτουργικών Κειμένων καί τών Προσευχηταρίων. Κατόπιν ο 1ος Τόμος τής Φιλοκαλίας, "Ομιλίες τού Πνευματικού", ενός άγνωστου συγγραφέα, "Γιά τήν Προσευχή τού Ιησού", τήν "Εκκλησιαστική Ιστορία" τού Ευσεβίου Καισαρείας, "Οι θησαυροί τής Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας τής Γεωργίας", "Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία" τού Δεσπότη κ. Ιεροθέου, "Εκκλησιαστική Ιστορία" τού Θεοδώρητου Κύρου, "Ιστορία τών Επτά Οικουμενικών Συνόδων", τού Καθηγητού τής Ρωσικής Εκκλησίας Βασ. Μπολοντώφ. Τώρα ετοιμάζεται νά εκδοθή ο "Βίος τού αγίου Αμβροσίου τής Όπτινα". Τό δεκατοτρίτο θά είναι "Οι Διδαχές τού Αββά Δωροθέου". Άν ενδιαφέρεσθε, μπορώ νά σάς μιλήσω γιά τά μελλοντικά μας σχέδια. Σάς είπα αυτά πού κάναμε μέχρι τώρα.

Στόν Έλληνα αναγνώστη μπορεί νά φανή λίγο περίεργο τό ότι μέχρι τώρα δέν είχαν μεταφρασθή αυτά τά βιβλία, όμως πρέπει νά πώ ότι δέν πρέπει νά εκπλήσσονται, διότι η Γεωργιανή Εκκλησία ήταν υπό κατοχήν διακόσια χρόνια στήν Ρωσική Εκκλησία καί μετά στούς Κομμουνιστές. Η Εκκλησία ήταν υπό διωγμόν καί δέν μπορούσε όχι μόνο νά λειτουργήση εκδοτικός Οίκος, αλλά απαγορευόταν νά τελήται η θεία Λειτουργία στά γεωργιανά.

 

Ερώτηση: Τά τελευταία σας λόγια μού δίνουν τήν ευκαιρία νά ρωτήσω κάτι άλλο. Μεταφράσατε τό έργο τού Ευσεβίου Καισαρείας. Νομίζω ότι ο Ευσέβιος Καισαρείας λέγει σέ κάποιο σημείο ότι οι Γεωργιανοί είναι ο λαός πού δέχθηκε καί φύλαξε τήν πίστη τής Α' Οικουμενικής Συνόδου όσο κανένας άλλος λαός. Δηλαδή έμεινε πολύ πιστός. Καί επίσης παίρνοντας αφορμή από αυτό πού είπατε, ότι ήταν η Εκκλησία υπό αιχμαλωσίαν καί διωγμόν επί διακόσια χρόνια καί επειδή πιθανόν πολλοί από τούς αναγνώστες μας νά μήν έχουν μιά καθαρή άποψη γιά τήν χώρα σας, πού είναι λίγο μακριά, μπορείτε νά μάς περιγράψετε μέ αδρές γραμμές τό πρόσωπο τής χώρας αυτής;

Απάντηση: Συνοπτικά θά σάς πώ δυό λόγια. Η Γεωργία έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων, όχι μόνο μετά τόν Χριστό αλλά καί πρίν. Η χώρα τής Γεωργίας στήν αρχαιότητα λεγόταν Κολχίδα. Η ιστορία ξεκινάει πρό Χριστού καί φτάνει μέχρι σήμερα. Ο λαός μας έχει μιά ηρωϊκή ιστορία. Όχι μόνον επειδή υπάρχουμε μέχρι σήμερα ως Έθνος καί δέν αφανιστήκαμε, όπως πολλοί άλλοι μεγαλύτεροι λαοί, αλλά εννοώ ότι έχει κάνει πολύ μεγάλο πολιτισμό. Καί εκτός από τόν πολιτισμό η θρησκεία πού δέχθηκε από τούς πρώτους αιώνες είναι ο Χριστιανισμός, καί, όπως είπατε κι εσείς, πάτερ, χωρίς νά αλλάξη ούτε ένα γράμμα ούτε μία έννοια διαφύλαξε μέχρι σήμερα τήν Ορθοδοξία. Μέ μεγάλη χαρά τό λέω, καί τό πιστεύω, ότι ο λαός μας αγάπησε τόν Χριστιανισμό τόσο πολύ, πού τόν έκανε δική του πίστη καί μέρος τής καρδιάς του, πράγμα πού δέν ξεχωρίζεται πιά από τήν Γεωργία. Όπως καί στήν Ελλάδα λέτε ότι Έλληνας καί Ορθόδοξος ταυτίζονται, έτσι καί ο Γεωργιανός ταυτίζεται μέ τήν Ορθοδοξία. Ο Γεωργιανός τό έχει μέσα στό αίμα του νά είναι Χριστιανός, τό έχει πάρει από τούς προγόνους του. Επίσης είναι γνωστόν ότι η Γεωργία θεωρείται τό "Περιβόλι τής Παναγίας", όπως καί τό Άγιον Όρος. Επίσης στήν παράδοσή μας λέγεται ότι κάποιοι Εβραίοι πού ζούσαν στήν Γεωργία πήγαν στά Ιεροσόλυμα νά καταδικάσουν τόν Χριστό, επειδή τούς κάλεσε η κεντρική Συναγωγή τους, καί μετά μετά τήν Σταύρωση αγόρασαν από τούς στρατιώτες τόν Χιτώνα τού Χριστού, τόν έφεραν στήν Γεωργία καί είναι θαμμένος στήν Εκκλησία της. Τέλος, θέλω νά πώ στούς Έλληνες αναγνώστες ότι καί η Γεωργία έχει πάρα πολλούς μάρτυρες.

 

Ερώτηση: Νά ρωτήσω γιά τό όνομα τής χώρας: Ιβηρία καί Γεωργία.

Απάντηση: Πάνω σ' αυτό υπάρχουν διάφορες θεωρίες τών επιστημόνων. Άν θέλετε τήν γνώμη μου Ιβηρία είναι τό πιό αρχαίο όνομα από τά ονόματα πού υπάρχουν. Υπήρχαν ιστορικές πραγματικότητες στήν αρχαία ιστορία τής Γεωργίας. Όταν κάποια επαρχία τής Γεωργίας αποκτούσε μεγαλύτερη δύναμη καί ανάπτυξη, η ονομασία τής επαρχίας αυτής επικρατούσε ως ονομασία όλης τής χώρας. Έτσι γιά μία περίοδο ονομαζόταν Κολχίδα, όταν ήρθαν οι Αργοναύτες, κάποιο χρονικό διάστημα ολόκληρη η Δυτική Γεωργία ονομαζόταν Απχαζία, είτε Λαζία καί μεταγενέστερα Κάρτλι καί Ιβηρία μετά.

Όσο γιά τήν ονομασία Γεωργία νομίζω ότι τό όνομα αυτό συνδέεται μέ τήν Δύση. Οι Δυτικοί μάς ονόμασαν έτσι. Εμείς ποτέ δέν ονομάσαμε τήν Γεωργία Γεωργία. Οι Δυτικοί μάς έδωσαν αυτό τό όνομα, όπως καί οι Έλληνες. Καί γιατί έγινε αυτό; Ονόμασαν τήν Γεωργία μέ αυτό τό όνομα οι Δυτικοί, Έλληνες καί Λατίνοι, επειδή θεωρούσαν ότι οι Γεωργιανοί είναι λαός τού αγίου Γεωργίου. Επειδή ο άγιος Γεώργιος προσκυνούνταν από τόν γεωργιανό λαό πιό πολύ από τούς άλλους αγίους καί οι Γεωργιανοί τόν θεωρούσαν σάν προστάτη τού λαού.

(Σ.σ.: Όπως εμείς ποτέ δέν ονομάσαμε τόν εαυτό μας Γραικούς, αλλά μάς οι δυτικοί μάς αποκαλούν έτσι)

 

Ερώτηση: Από τά ιστορικά θά ήθελα νά περάσω στά εκκλησιαστικά. Όταν είχαμε έρθει στήν Γεωργία τό καλοκαίρι, διαπιστώσαμε τήν αγάπη καί τόν σεβασμό τού γεωργιανού λαού στόν Πατριάρχη καί γενικά στόν θεσμό τού Πατριάρχη. Ήταν κάτι επιφανειακό αυτό πού αντιληφθήκαμε εμείς ή είναι όντως έτσι;

Απάντηση: Νομίζω πώς δέν σάς φάνηκε. Πράγματι υπάρχει μεγάλος σεβασμός. Αιτία αυτού τού σεβασμού εκ μέρους τού λαού πρός τόν Πατριάρχη, καί τόν θεσμό τού Πατριάρχη γενικότερα είναι πρώτον: Στήν χώρα μας εμείς οι Γεωργιανοί πάντα είχαμε μεγάλο σεβασμό στούς γονείς μας καί στούς προγόνους μας, στούς πατέρες μας. Καί ο ίδιος ο Μακαριώτατος Πατριάρχης μας Ηλίας λέει ότι, όταν ένας άνθρωπος έχη σεβασμό στούς πατέρες του καί στούς προγόνους του, αυτό είναι πηγή μιάς ευτυχισμένης ζωής. Δεύτερη αιτία είναι αυτό πού έχει νά κάνη μέ τήν προσωπικότητα τού ίδιου τού Πατριάρχη. Έχει νά κάνη μέ τήν πνευματικότητά του, τόν πατριωτισμό του, μέ τήν αγάπη του πρός τήν χώρα του. Καί τρίτον τό μεγάλο χρονικό διάστημα πού υπηρετεί σάν Πατριάρχης. Έχει κάνει μεγάλο έργο επί 30 χρόνια. Έγινε Πατριάρχης όταν ήταν μιά μεταβατική περίοδος γιά τήν χώρα. Καί είναι αυτός πού κατάφερε νά διαφυλάξη τήν ενότητα στήν Εκκλησία τής Γεωργίας. Όμως αυτό δέν σημαίνει ότι δέν υπάρχουν καί άνθρωποι πού τού κάνουν κριτική. Πάντα υπάρχουν. Τό ότι είναι Πατριάρχης τού πλήθους (τού λαού) είναι πραγματικότητα. Τό πλήθος τού Γεωργιανού λαού τόν αγαπάει. Πάντα ήμουν περήφανος γι' αυτό καί όταν πήγαινα στήν Ρωσία έλεγα ότι τόν Πατριάρχη τής χώρας μου τόν αγαπάει όλος ο λαός. Καί παρόλο πού είναι σέ μεγάλη ηλικία τώρα, όταν μετά τήν λειτουργία βγαίνη από τήν εκκλησία χρειάζεται μία ώρα γιά νά χαιρετήση καί νά ευλογήση όλους τούς ανθρώπους. Θέλει πάντα νά πάρη τόν πόνο τού καθενός, τού απλού συμπολίτη του, τού απλού Γεωργιανού, τού απλού πιστού ανθρώπου, νά τόν πάρη καί νά τόν κάνη δικό του. Έχει τέτοια κατεύθυνση καί ο λαός τό αντιλαμβάνεται αυτό, τό καταλαβαίνει, τό νιώθει καί τού τό ανταποδίδει μέ αγάπη.

 

Ερώτηση: Πείτε μας κάτι καί σχετικά μέ αυτό: Μάθαμε ότι ο ρόλος τού Πατριάρχη καί ορισμένων κληρικών, αλλά ιδίως τού Πατριάρχη, ήταν καταλυτικός στήν παύση τού πυρός στήν τελευταία πολεμική σύρραξη μέ τούς Ρώσους.

Απάντηση: Νομίζω ότι δέν είναι η απόλυτη αλήθεια καί πραγματικότητα αυτό. Όμως, επειδή σάν Εκκλησία δέν θά μπορούσαμε ποτέ νά επηρεάσουμε τά πολιτικά πράγματα, ώστε ένας πόλεμος νά γίνη ειρήνη, θέλω νά σημειώσω ότι ο Πατριάρχης καί οι Κληρικοί τής Εκκλησίας τής Γεωργίας έκαναν μεγάλο έργο, όταν καί κατά τόν πόλεμο αλλά καί μετά διακονούσαν τόν λαό, τόν πονεμένο λαό πού πέρασε πολλά σέ αυτόν τόν πόλεμο καί νά τού δώσουν ελπίδες γιά ένα καλύτερο μέλλον. Όμως δέν αποκλείω ότι σέ κάποιες φάσεις είχε κάνει κάποιες κινήσεις ο Πατριάρχης μέ τόν Ρώσο Πατριάρχη. Είχε ζητήσει νά επέμβη καί ο Πατριάρχης Ρωσίας γιά νά γίνη ειρήνη, καί μπορεί καί αυτό νά βοήθησε. Επίσης, όταν τελείωσε ο πόλεμος, οι Ρώσοι επέτρεψαν στόν Πατριάχρη καί τούς Κληρικούς νά πάρουν τούς σκοτωμένους στρατιώτες μας πού ήταν άταφοι, νά τούς φέρουν καί νά τούς θάψουν.

 

Ερώτηση: Μιά καί μιλάμε γιά τό Πατριαρχείο: Ποιά η σχέση τής Εκκλησίας τής Γεωργίας μέ τήν Πολιτεία. Υπάρχει ειδικός νόμος, Καταστατικός Χάρτης; Ή ρυθμίζονται εθιμοτυπικά μέ τήν παράδοση τού λαού; Καί άν η Εκκλησία είναι ευχαριστημένη μέ αυτήν τήν σχέση.

Απάντηση: Στήν σημερινή πραγματικότητα υπάρχει ένας νόμος μετά τήν απελευθέρωση τής Γεωργίας από τό κομμουνιστικό καθεστώς. Στήν σύμβαση πού υπογράφτηκε μεταξύ Πολιτείας καί Γεωργιανής Εκκλησίας, καί η οποία λέγεται Κονκορδάτι (Konkordati) αναφέρεται ότι ούτε τό Κράτος θά αναμειγνύεται στίς εργασίες τής Εκκλησίας, στά διοικητικά τής Εκκλησίας, ούτε καί η Εκκλησία θά αναμειγνύεται ή θά συμμετέχη στήν διοίκηση τού Κράτους. Όμως υπάρχουν καί κάποια πράγματα πού δέν μπορούν νά ρυθμιστούν από αυτόν τόν Νόμο καί εξαρτάται πάντα από τό ποιοί είναι οι εκπρόσωποι τής Εκκλησίας καί τής Κυβέρνησης. Αυτός ο νόμος υπογράφτηκε τό 2000. Όσο γιά τό άν είναι ευχαριστημένη η Εκκλησία, νομίζω ότι πρός τό παρόν είναι ευχαριστημένη από τήν σχέση μέ τήν Πολιτεία, η οποία ρυθμίζεται από αυτόν τόν Νόμο.

 

Ερώτηση: Ίσως θά ήταν καλό νά τό δούμε κι εμείς εδώ στήν Ελλάδα, γιατί τώρα γίνεται συζήτηση γιά τήν σχέση Εκκλησίας -Πολιτείας. Στήν Εκκλησία τής Ελλάδος ο Νόμος έχει πολλές λεπτομέρειες γιά τό πώς θά λειτουργή η Εκκλησία καί τά Δικαστήριά της καί στήν πραγματικότητα δεσμεύει πολύ τήν Εκκλησία καί δίνει τήν δυνατότητα στήν Πολιτεία νά επεμβαίνη πάρα πολύ. Πείτε μας κάτι γι' αυτό.

Απάντηση: Σέ μάς υπάρχει μιά άλλη κίνηση τώρα αντίθετη. Λένε ότι θέλουν νά κάνουν επίσημη θρησκεία τήν Ορθοδοξία, όπως είναι στήν Ελλάδα. Υπάρχουν βέβαια καί αυτοί πού θέλουν νά κάνουν καί στήν χώρα μας αυτό πού είναι καί στήν Ελλάδα. Υπάρχουν Μητροπολίτες πού νομίζουν θά είναι αυτό καλύτερο γιά τήν χώρα. Πιστεύουν ότι μέ αυτόν τόν τρόπο η Εκκλησία θά έχη περισσότερα πλεονεκτήματα καί προνομιούχο θέση στό Κράτος. Πιστεύω ότι καί στήν Ελληνική Εκκλησία καί στήν Γεωργιανή Εκκλησία στό θέμα τής επικοινωνίας μέ τήν Πολιτεία πρέπει νά γίνουν κάποιες αλλαγές. Επειδή δέν γνωρίζω καλά τί γίνεται στήν Ελλάδα μπορώ νά σάς πώ μόνο γιά τήν Γεωργία. Δέν βλέπω νά υπάρχουν κάποιοι πολιτικοί ή Ιεράρχες στήν Εκκλησία, πού νά θέλουν νά πάνε πιό πέρα από αυτόν τόν Νόμο πού ήδη υπάρχει, νά κάνουν δηλαδή κάποιες μεταρρυθμίσεις πρός τό καλύτερο. Πιστεύω καί στήν Ελλάδα υπάρχουν κάποιοι πού δέν θέλουν νά αλλάξουν πρός τό καλύτερο. Αυτό νομίζω είναι θέμα κομπλεξικής συμπεριφοράς. Κάποιοι εκπρόσωποι τής Εκκλησίας καί τής Πολιτείας κοιτάνε τί λένε άλλοι, αντί νά κάνουν οι ίδιοι αυτές τίς μεταρρυθμίσεις πού χρειάζεται η χώρα. Κοιτάνε στήν Αμερική, στήν Δύση καί μερικοί κάπου αλλού.

 

Ερώτηση: Μιά άλλη ερώτηση σχετικά μέ τόν Κλήρο, μέ τούς Ιερείς. Είδαμε στήν Γεωργία ότι πολλά νέα παιδιά πλησιάζανε τό Θυσιαστήριο. Έχετε ελπίδες ή υπάρχουν κάποια σημάδια κρίσης στό θέμα αυτό;

Απάντηση: Εγώ από δύο πλευρές βλέπω αυτό τό ζήτημα. Ότι δηλαδή σέ μάς όλη η νεολαία πηγαίνει στήν Εκκλησία. Από τή μιά πλευρά είναι καλό, διότι η νεολαία είναι τό μέλλον τής χώρας καί είναι καλό πού εκκλησιάζονται. Όμως υπάρχει καί η άλλη πλευρά. Ότι στήν πλειοψηφία οι γονείς τών νέων αυτών δέν είναι θρησκευόμενοι, Χριστιανοί, επειδή πέρασαν από αθεϊστικό καθεστώς, τόν Κομμουνισμό. Κάποια στιγμή στήν ζωή τους μπορεί νά γίνη μία κρίση, νά αντιμετωπίσουν κάποια εμπόδια πού μπορεί νά τούς οδηγήσουν σέ άλλον δρόμο καί επειδή δέν θά υπάρχουν οι ρίζες, οι γονείς, πάνω στούς οποίους θά στηρίζονται, σέ κάποια ηλικία δέν θά υπάρχουν οι άνθρωποι από τούς οποίους θά μπορούν νά πάρουν κατευθύνσεις πάνω σέ αυτά τά θέματα. Μπορεί τά παιδιά τους νά μεγαλώσουν μέ λάθος τρόπο. Αυτό τό λέω επειδή στά χρόνια τού '90 υπήρχαν κάποιες αντιφάσεις στό λαό καί έδειξε ότι ο λαός δέν είχε μεγαλώσει πνευματικά ακόμα. Όμως εγώ νομίζω ότι η πλειοψηφία τών νέων ανθρώπων αυτών στό μέλλον θά μείνουν στήν Εκκλησία.

 

Ερώτηση: Παρατηρείται προσέλευση στήν Ιερωσύνη;

Απάντηση: Τώρα τελευταία είναι πάρα πολύ μεγάλη η προσέλευση. Πολλοί ζητούν νά γίνουν Ιερείς, τόσο πού δέν ξέρουμε τί νά κάνουμε. Όμως αυτό έχει καί τήν αρνητική του πλευρά. Όταν τούς λέμε νά πάνε σέ ένα χωριό στά βουνά εκεί δέν θέλουν νά γίνουν Ιερείς. Όλοι θέλουν κοντά στίς πόλεις. Πράγμα πού τό θεωρώ αδυναμία καί δείχνει ότι δέν έχουν κατανοήσει τά πράγματα τής Χριστιανοσύνης. Γι' αυτό πιστεύω ότι πιό μεγάλο έργο μπορεί νά προσφέρη στήν χώρα του ένας Ιερέας τού χωριού. Έτσι στά βιβλία μας –τούς ιερατικούς καταλόγους– γράφουμε ότι ο τάδε προορίζεται γιά Ιερέας τών χωριών. Αυτό μπορεί νά έχη δύο νοήματα, αλλά όποιος θέλει μπορεί νά καταλάβη.

(συνεχίζεται)

Συνέντευξη στην δημοσιογράφο Θάλεια Χούντα. Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα «Δημοτικό Μέλλον», 31-8-2009

1. Ερώτηση: Ιεράρχης, συγγραφέας, επίτιμος διδάκτορας• το αρχικό σας όραμα να φέρετε το σχήμα έχει πραγματοποιηθεί;

Απάντηση: Είναι δύσκολο να απαντήσω ποιό ήταν το αρχικό μου όραμα-στόχος και αν αυτό πραγματοποιήθηκε. Γιατί, όταν έγινα Κληρικός, δεν είχα ιδιαίτερο όραμα, αλλά είχα μια αγάπη για τον Θεό και τον λαό, μια έμπνευση, μια κατά κάποιον τρόπο τρέλα, που ποτέ δεν τελειώνει, γιατί δεν υπάρχουν όρια της αγάπης.

Έχοντας αυτήν την αγάπη εγκατέλειψα δυνατότητα ακαδημαϊκής εξέλιξης, δεν σκεφτόμουν καθόλου να γίνω Επίσκοπος, αλλά περιόδευα στα χωριά και τις Ενορίες της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, στην παραμεθόρια αυτή επαρχία, ερχόμενος σε επικοινωνία με τον πονεμένο λαό. Ομιλούσα, έγραφα, διοργάνωνα εκδηλώσεις και πολλά άλλα.

Το ότι αργότερα έγινα Επίσκοπος, συγγραφέας και επίτιμος Διδάκτορας ήταν απόρροια αυτής της αγάπης μου. Ούτε ιδιαίτερο όραμα είχα, ούτε μπορώ να πω ότι πραγματοποιήθηκε, αφού ο πόνος στους ανθρώπους περισσεύει και δεν μπορώ να ανταποκριθώ πλήρως σε αυτό το έργο.

 

2.Ερώτηση: Ως Μητροπολίτης έχετε πνευματική και διοικητική ευθύνη για το Ποίμνιό σας. Πόσο "βαρύ" νιώθετε αυτό το ιερό καθήκον στους ώμους σας;

Απάντηση:Το έργο του Επισκόπου-Μητροπολίτου είναι βαρύ από όποια πλευρά και αν το πάρη κανείς. Μερικοί βλέπουν την κοινωνική δόξα του αξιώματος, όπως εκφράζεται και με την ιδιαίτερη ενδυμασία, κατά την θεία Λειτουργία. Αυτό όμως δεν αξίζει τίποτα μπροστά στο καθήκον που έχει να επιτελέση, που είναι να ζη με θυσιαστική αγάπη και εθελούσια προσφορά, να σταυρώνεται καθημερινά.

Η βαρύτητα του επισκοπικού έργου φαίνεται αφ' ενός μεν στις δικές μου αδυναμίες, αφού δεν μπορώ να ανταποκριθώ σε όλες τις ανάγκες των ανθρώπων, αφ' ετέρου δε στο ότι έχουμε έλλογο και όχι άλογο ποίμνιο. Δηλαδή οι άνθρωποι διαθέτουν νοερό και αυτεξούσιο, νου και ελευθερία, και δεν είναι δυνατόν κανείς να παραβιάζη την ελευθερία τους, έστω και για το καλό τους.

Έτσι, το πρόβλημα του Κληρικού είναι πως θα συνδυάση την προσωπική ελευθερία με την ενότητα του συνόλου, οπότε ούτε η ελευθερία να καταργή την ενότητα, ούτε και η ενότητα να αφανίζη την ελευθερία του προσώπου. Επίσης, άλλο πρόβλημα είναι το πως η πίστη δεν θα γίνη ιδεολόγημα, αλλά φάρμακο για θεραπεία. Αυτό είναι το βάρος της αρχιερατικής διακονίας.

 

3.Ερώτηση: Η πρόσφατη εμπλοκή της Εκκλησίας στους πολιτικούς και κοινωνικούς φορείς της ζωής μας πλήγωσε πολύ κόσμο. Τι μπορεί να κάνη η Εκκλησία για να επουλώση τις πληγές αυτές;

Απάντηση: Έχω μια σταθερή άποψη που την εκφράζω παντού, ότι η Εκκλησία δεν πληγώνει τους ανθρώπους, δεν τους τραυματίζει, αλλά αγαπά τους πάντες, τους αμαρτωλούς και τους "αθέους", τους αγκαλιάζει ως μητέρα και τους τρέφει ως υπομάζια βρέφη. Ενίοτε τα μέλη της Εκκλησίας (Κληρικοί, μοναχοί, λαϊκοί) με τα πάθη τους πληγώνουν τους ανθρώπους, μερικές φορές και την ίδια την Εκκλησία.

Στην προκειμένη περίπτωση που κάνετε λόγο έχω έντονο προβληματισμό κατά πόσον οι εκκλησιαστικοί ενεπλάκησαν με τους πολιτικούς η οι πολιτικοί και διάφοροι άλλοι φορείς χρησιμοποίησαν τους «εκκλησιαστικούς». Υπάρχει πιθανόν μια αλληλεπίδραση και αλληλοεμπλοκή. Δεν μπορώ όμως να εντοπίσω τα ποσοστά της εμπλοκής. Πάντως, δημιουργούνται διάφορες «αμαρτωλές» εμπλοκές, οι οποίες δεν τραυματίζουν μόνον τους ανθρώπους, αλλά και την ίδια την Εκκλησία.

Όμως, γνωρίζουμε από την όλη θεολογία ότι η Εκκλησία δέχεται με την μετάνοια τους πληγωμένους ανθρώπους (Κληρικούς και λαϊκούς) και τους θεραπεύει.

 

4.Ερώτηση: Η Εκκλησία έχει συμμετοχή στην ιστορία του τόπου μας, όποια κι αν είναι αυτή. Οφείλουμε να την γνωρίζουμε;

Απάντηση: Στην εποχή μας δεν δικαιολογείται άγνοια στους διαφόρους τομείς. Έπειτα, η επιστημονική αρχή είναι «τίποτε να μην απορρίπτη κανείς και τίποτε να μη δέχεται αμέσως». Χρειάζεται έρευνα σε όλα τα θέματα με ειλικρίνεια και χωρίς φανατισμό. Έτσι, η Εκκλησία προσέφερε πολλά σε αυτόν τον τόπο. Θα αναφέρω ένα απλό και εκπληκτικό παράδειγμα. Παλαιοί μοναχοί της Ιεράς Μονής Σινά, όπως διαπίστωσα σε μια επίσκεψή μου, διέσωσαν ακόμη και τα έργα του Αριστοφάνη, αντιγράφοντάς τα.

Τελικά όμως θα πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε την ουσία και το περιεχόμενο της αληθινής εκκλησιαστικής ιστορίας, που είναι τα συναξάρια των αγίων, στα οποία φαίνεται η νοηματοδότηση της ζωής, η υπέρβαση του θανάτου, η αποδοχή της αλλότριας ενοχής, η θυσία υπέρ των αδελφών, η αγάπη ακόμη και στα ζώα. Πρόκειται για μια γνήσια ανθρωπολογία, χωρίς μιζέρια και κατάθλιψη.

Δηλαδή, η Εκκλησία έχει μια οριζόντια κοινωνική διάσταση, αλλά προ παντός μια κάθετη διάσταση που αρχίζει από την καρδιά και φθάνει στον Θεό. Έτσι σχηματίζεται ένας σταυρός και πάνω στον σταυρό βρίσκεται το πραγματικό μέλος της Εκκλησίας ως ο «υπεράνθρωπος» όχι του Νίτσε, αλλά της θείας Χάριτος.

 

5.Ερώτηση: Ποιά είναι η θέση σας για την κοινωνική συμπεριφορά αρκετών μοντέρνων ζευγαριών, που επιλέγουν την τέλεση των μυστηρίων της βάπτισης και του γάμου συγχρόνως;

Απάντηση: Σηκώνει πολλή συζήτηση ο ορισμός του μοντερνισμού. Πολλές φορές αυτό που νομίζουμε ως μοντέρνο είναι οπισθοδρομικό, και αυτό που ονομάζουμε παραδοσιακό είναι γεμάτο από ζωή. Ξέρουμε δε ότι, όπως ανέλυσε ο Κένεθ Γκέργκεν, τον διαφωτισμό ακολούθησε ο ρομαντισμός και αυτόν ακολούθησε ο μοντερνισμός και ο μεταμοντερνισμός. Σήμερα στην μετανεωτερικότητα καταλαβαίνουμε ότι τα προβλήματα είναι πολυσύνθετα, στην βάση τους δε υπαρξιακά, γι' αυτό αναπτύσσεται η υπαρξιακή φιλοσοφία και ψυχολογία, ο σουρεαλισμός στην τέχνη κλπ.

Έτσι, είτε συνδέεται η βάπτιση με τον γάμο είτε όχι, το θέμα είναι να καταλάβουμε το νόημα των μυστηρίων και τον τρόπο με τον οποίον τα πλησιάζουμε, ότι δεν είναι κοινωνικές εκδηλώσεις, αλλά υπαρξιακές και πνευματικές καταστάσεις.

Τελικά, την μεγαλύτερη ευθύνη την έχουμε εμείς οι Κληρικοί, που οφείλουμε να ποιμαίνουμε τους ανθρώπους και να τους ενημερώνουμε. Δυστυχώς επικρατεί μεγάλη άγνοια στον λαό, αλλά μερικές φορές και αδράνεια στους Κληρικούς.

 

6.Ερώτηση: Πρόσφατα η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία υιοθέτησε το επιστημονικό σας έργο. Θέλετε να μας ενημερώσετε και για το έργο σας αυτό;

Απάντηση: Αυτό που έγινε είναι ότι η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία σε βιβλίο που εξέδωσε με τίτλο «Εγχειρίδιο Ψυχοθεραπείας και Θρησκευτικής Ποικιλομορφίας», συμπεριέλαβε ένα κεφάλαιο που έγραψε ο Τόνυ Γιούνγκ, στο οποίο κάνει λόγο για την ψυχοθεραπεία που υπάρχει στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Σε αυτό όχι μόνον μνημόνευσε τα έργα μου για την Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία, αλλά και έκανε μια περίληψη των θέσεών μου και υπογράμμισε την αξία της Ορθοδόξου Θεολογίας και της εκκλησιαστικής πρακτικής ως προς την θεραπεία των διαφόρων ψυχολογικών προβλημάτων που απασχολούν τους ανθρώπους, όπως η κατάθλιψη κ.α.

Στα βιβλία μου αυτά αναπτύσσω την άποψη ότι η Εκκλησία δεν είναι απλώς μια θρησκεία που ικανοποιεί το θρησκευτικό συναίσθημα του ανθρώπου, η «τις απαιτήσεις ενός προσβεβλημένου» Θεού, αλλά είναι πνευματικό νοσοκομείο που θεραπεύει τις πνευματικές ασθένειες των ανθρώπων. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη θεραπείας και όχι ο Θεός.

Μια τέτοια θεώρηση είναι παραδοσιακή αλλά και μοντέρνα πράξη, γιατί όπως έλεγε και ο Βίκτωρ Φράνκλ, τον σύγχρονο άνθρωπο τον απασχολεί η «τραγική τριάδα», δηλαδή ο πόνος, οι ενοχές και ο θάνατος. Εκεί βρίσκεται η ουσία όλων των ψυχολογικών και κοινωνικών προβλημάτων. Και σε αυτό βοηθά αποτελεσματικά η Εκκλησία, όχι όπως την ξέρουν μερικοί ως θρησκευτικό σωματείο και ως παράρτημα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, αλλά όπως είναι στην πραγματικότητα που οι πολλοί την αγνοούν.

του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Όπως αναφέραμε στο προηγούμενο τεύχος, ο Σεβ. Μητροπολίτης μας μαζί με τον Σεβ. Μητροπολίτη Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιο μετέβησαν στην Κύπρο στις 19-11-2002 ως απεσταλμένοι της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας μας, προκειμένου να ενημερωθούν για το μεγάλο εθνικό πρόβλημα.

Η δημοσιογράφος Μ. Παπουτσάκη πήρε από τον Σεβασμιώτατο την παρακάτω συνέντευξη, η οποία δημοσιεύθηκε εν μέρει στην “Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία” την 1-12-2002.

1. ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποιές ήταν οι εντυπώσεις από τις συζητήσεις με τούς Κυπρίους Ιεράρχες και ποιό ήταν το κλίμα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η συζήτηση έγινε σε πολύ καλό κλίμα. Εκείνο που διεπίστωσα είναι ότι οι Ιεράρχες της Κύπρου γνώριζαν πολύ καλά το εθνικό θέμα, αφού ασχολούνται με αυτό για πολλά χρόνια. Άλλωστε η Εκκλησία της Κύπρου είναι και λέγεται εθναρχούσα Εκκλησία. Ήταν έκδηλη η αγωνία τους για το μέλλον του Ελληνισμού, την λειτουργικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον πόνο τους από την προσφυγιά του ποιμνίου τους, την αλλοίωση του πληθυσμού από τούς εποίκους και τον ενδεχόμενο διχασμό του Κυπριακού λαού. Χαρακτηριστικό είναι αυτό που μάς είπε κάποιος Ιεράρχης: “Θά ακούσετε την κραυγή του πόνου μας. Κανείς αδελφός δεν έχει ιδιοτέλεια στο θέμα αυτό. Θά ακούσετε την αλήθεια”. Άλλος Ιεράρχης είπε: “Θεωρούμε ότι κανείς πολιτικός δεν είναι προδότης, απλώς κάνουν μιά επικίνδυνη διαχείριση”. Άλλος Ιεράρχης είπε: “Μάς απασχολεί να μή διχασθή ο λαός, γιατί το ίδιο το προτεινόμενο σχέδιο ενέχει μέσα του τα σπέρματα του διχασμού”.

 

2. ΕΡΩΤΗΣΗ: Τί ακριβώς περιμένουν οι Κύπριοι Ιεράρχες από την Εκκλησία της Ελλάδος, σε πρακτικό επίπεδο, και τί η Εκκλησία της Ελλάδος μπορεί να κάνη;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Εκκλησία της Κύπρου είναι αδελφή Εκκλησία με την Εκκλησία της Ελλάδος και μάς συνδέουν πολλά κοινά σημεία, κοινοί αγώνες και κοινές προσδοκίες. Περάσαμε και οι δύο Εκκλησίες διάφορους κατακτητές και “αφέντες”, όπως μάς είπαν οι Κύπριοι Ιεράρχες. Επομένως, ο πόνος είναι κοινός. Η συναντίληψη της Εκκλησίας μας δόθηκε στην Κύπρο επανειλημμένως. Οι Ιεράρχες της Κύπρου ευχαριστήθηκαν, διότι η Εκκλησία της Ελλάδος τούς “άκουσε” και στην Κύπρο και στην Ελλάδα, αισθάνθηκε τον πόνο τους, δεν τούς αντιμετώπισε ανάλγητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάθε πονεμένος θέλει έναν παρήγορο λόγο, λόγο καρδιάς και όχι σκληρής λογικής και ιδιοτελούς υπολογισμού. Βεβαίως, πρότειναν να επέμβη η Εκκλησία της Ελλάδος, αν είναι δυνατόν, στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της Κύπρου, αλλά αυτό δεν το επιτρέπουν τόσο οι στενές ημερομηνίες, όσο και οι σύγχρονες δυνατότητες. Πάντως το Ανακοινωθέν της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας μας, το οποίο απεστάλη και στούς Διεθνείς Οργανισμούς και αλλού, είναι μιά φωνή αξιοπρεπούς διαμαρτυρίας.

 

3. ΕΡΩΤΗΣΗ: Ενημερώσατε τούς Συνοδικούς Ιεράρχες για την επίσκεψη και τις συζητήσεις σας στην Κύπρο. Πού επικεντρώθηκε το ενδιαφέρον και οι απορίες τους; Συνέβη το ίδιο και με τούς Κυπρίους Ιεράρχες;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πράγματι ενημέρωσα την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για τα όσα ελέχθησαν τόσο κατά την διάρκεια της συνδιάσκεψης με τούς Ιεράρχας της Κύπρου, όσο και με τον Πρέσβυ της Ελλάδος στην Κύπρο, με τον οποίον συναντηθήκαμε με δική του πρωτοβουλία και επιθυμία. Η ενημέρωση ήταν πλήρης και δεν τέθηκε κάποια ερώτηση. Επίσης, οι Σεβ. Μητροπολίτες Πάφου κ. Χρυσόστομος και Κυρηνείας κ. Παύλος ανέπτυξαν τις απόψεις τους και απήντησαν σε ερωτήσεις για προβλήματα που δημιουργεί το σχέδιο Ανάν και κυρίως για το αν η στάση την οποία έλαβε η Εκκλησία της Κύπρου μπορεί να έχη αποτέλεσμα. Απήντησαν ότι κάνουν τον αγώνα τους για να ακουσθή η μαρτυρία του λαού, να αποφευχθή ο διχασμός και να διασωθή ό,τι είναι δυνατόν περισσότερο.

 

4. ΕΡΩΤΗΣΗ: Ορισμένοι Ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος φέρουν αντιρρήσεις όσον αφορά τον ρόλο της Εκκλησίας της Ελλάδος στο Κυπριακό. Τονίζουν μάλιστα ότι με αυτές τις κινήσεις “ξεφεύγει” της αποστολής και του ρόλου της αλλά και του “χαρακτήρα” της. Εσείς, ένας Ιεράρχης με έργο και άποψη, έχετε διαφορετική θέση;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σέ όλα τα βιβλία μου υποστηρίζω ότι σκοπός της Εκκλησίας είναι η θεραπεία - σωτηρία του ανθρώπου και η προσφορά στον άνθρωπο νοήματος για την ζωή. Βεβαίως η Εκκλησία σε ένα ποσοστό δεν μπορεί να αγνοήση και τα προβλήματα της καθημερινότητος του ανθρώπου, γι’ αυτό στις ιερές ακολουθίες εύχεται και για τούς άρχοντες, “ίνα εν τή γαλήνη αυτών (των αρχόντων) ήρεμον και ησύχιον βίον διάγομεν”. Τό έθνος μπορεί να είναι ευλογία, αλλά μπορεί να είναι και πειρασμός για την Εκκλησία. Όταν η Εκκλησία ξεχνά τον πνευματικό της χαρακτήρα και ταυτίζεται με εθνικιστικές ενέργειες τότε εκκοσμικεύεται. Όμως άλλο είναι εθνικό και άλλο εθνικιστικό. Η ενασχόληση της Εκκλησίας μας με το Κυπριακό δεν είναι τωρινή, αλλά έχει παρελθόν, ήτοι από την αρχή του αγώνος της Κύπρου για την ελευθερία, όπως έδειξε ενδιαφέρον και για τούς Σέρβους, του Παλαιστινίους κλπ. Η Εκκλησία έδειξε αγάπη και στοργή στούς πρόσφυγες, ενέπνευσε τούς αγωνιστάς, επούλωσε πληγές. Τά ηρωϊκά παιδιά της ΕΟΚΑ που απαγχονίσθηκαν ήταν παιδιά των Κατηχητικών Σχολείων, τα οποία οδηγούντο στην αγχόνη διαβάζοντας την Αγία Γραφή, προσευχόμενα στον Θεό, ψάλλοντας και τραγουδώντας. Αυτά ήταν καρποί της Εκκλησίας. Άν δεν ήταν αυτά, δεν θα υπήρχε σήμερα, από ανθρωπίνης πλευράς, η ελευθερία της Κύπρου. Χρειάζεται προσοχή για να μή “θεολογούμε” πάνω στο αίμα προσευχομένων μαρτύρων της ελευθερίας.

Συνέντευξη στήν δημοσιογράφο Σοφία Πακαλίδου Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Δημοσιεύθηκε στήν Εφημερίδα «Αγγελιοφόρος», Κυριακή 21-3-2010)

1. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, τό θέμα τής φορολόγησης τής εκκλησιαστικής περιουσίας, όταν τίθεται φαίνεται νά «κεντρίζει» τήν κοινή γνώμη. Εκτιμάτε υπάρχει εσφαλμένη εντύπωση γύρω από τό μέγεθός της;

Απάντηση: Από τότε πού θυμάμαι τόν εαυτό μου ακούω γιά τήν εκκλησιαστική περιουσία. Ίσως είναι ένα σημείο γιά νά «κτυπιέται» η Εκκλησία. Τελικά βλέποντας από μέσα τά πράγματα διαπιστώνω ότι πρόκειται γιά έναν καλοστημένο μύθο η λεγόμενη αμύθητη περιουσία τής Εκκλησίας.

Πρίν λίγους μήνες πού εγκρίναμε στήν Ιερά Σύνοδο τόν προϋπολογισμό τής Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών (Ε.Κ.Υ.Ο.), είδα ότι τά ετήσια έσοδά της από τά μισθώματα καί τά μερίσματα ανέρχονται περίπου σέ 20 εκατομ. ευρώ, δηλαδή όσο προϋπολογισμό έχει ένας μεσαίος επαρχιακός δήμος. Άν σκεφθή δέ κανείς ότι πέρυσι καί φέτος η Εθνική Τράπεζα δέν δίνει τίποτε από τά μερίσματα, καί επομένως μειώνονται περισσότερο τά έσοδα, τότε αντιλαμβάνεται τόν μύθο τής αμύθητης περιουσίας.

Καί μέ αυτά τά ποσά η Ιερά Σύνοδος πρέπει νά εξασκήση ένα σημαντικό έργο, ήτοι λειτουργία τών Συνοδικών Γραφείων, συμμετοχή τής Εκκλησίας σέ διορθόδοξες συναντήσεις, υποτροφίες σέ φοιτητές, προσφορά στήν Εξωτερική Ιεραποστολή κ.λ.π.

Επίσης, λυπάμαι πού όταν γίνεται λόγος γιά τήν εκκλησιαστική περιουσία συγχέεται η Εκκλησία τής Ελλάδος μέ άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες καί Ιερές Μονές καί κατηγορείται αδίκως.

Θέλω δέ νά σάς υπενθυμίσω ότι σύμφωνα μέ επίσημη ενημέρωση η εκκλησιαστική περιουσία είναι περίπου τό 4% τής αρχικής, αφού 96% δεσμεύθηκε κατά καιρούς από τό Κράτος ή δόθηκε σέ αυτό, καί από τό 4%, περίπου τό 60% είναι δεσμευμένο από τό Κράτος καί τίς Τοπικές Αυτοδιοικήσεις.

Τελικά, άς φροντίσει τό Κράτος νά αξιοποιήση τήν δική του δημόσια γή πού παραμένει αναξιοποίητη και θά λυθή ένα μεγάλο μέρος τών ελλειμμάτων του.

 

2. Ερώτηση: Έχει σχέση η στάση τής κοινής γνώμης μέ τίς συζητήσεις περί διαχωρισμού τών σχέσων Εκκλησίας – Πολιτείας;

Απάντηση: Κατ' αρχάς δέν θεωρώ ως δόκιμο όρο τόν «διαχωρισμό Εκκλησίας καί Πολιτείας», ούτε τόν όρο «διαχωρισμό Σχέσεων Εκκλησίας καί Πολιτείας». Ο πιό δόκιμος όρος είναι «η ορθή οριοθέτηση εκκλησιαστικής καί πολιτικής διοίκησης».

Εν πάση περιπτώσει απαντώντας στό ερώτημά σας, θέλω νά πώ ότι η στάση «τής κοινής γνώμης», καθορίζεται εν πολλοίς από τούς «διαμορφωτές» τής κοινής γνώμης, πού έχουν πάντα διαφόρους λόγους νά τό κάνουν αποσπασματικά. Είναι εύκολο σήμερα μέ τά σύγχρονα μέσα νά προκαλέση κανείς τόν λαό, νά αποπροσανατολίση τήν σκέψη του πρός μία κατεύθυνση. Αλλά όσοι συμμετέχουν στήν εκκλησιαστική ζωή, γνωρίζουν ότι ο εκκλησιαστικός χώρος είναι ένας χώρος ουσιαστικής προσφοράς, όπου οι άνθρωποι λύνουν τίς υπαρξιακές τους αγωνίες καί τά οντολογικά καί προσωπικά τους προβλήματα, πολλές δέ φορές βοηθούνται καί οικονομικά.

 

3. Ερώτηση: Η Εκκλησία τής Ελλάδος, όσες φορές τίθεται τό θέμα τής αύξησης τής φορολόγησης τής περιουσίας καί τών εσόδων της, αντιπαραθέτει τό φιλανθρωπικό της έργο. Πιστεύετε ότι αυτό τό έργο δέν εκτιμάται από τήν Πολιτεία;

Απάντηση: Δέν τό αντιπαραθέτουμε αυτό, ούτε απλώς τό προβάλλουμε, αλλά τό υπενθυμίζουμε, επειδή είναι μιά πραγματικότητα. Η Εκκλησία είναι ο μεγαλύτερος φιλανθρωπικός φορέας τής πατρίδος μας, μέ τά 750 φιλανθρωπικά Ιδρύματα καί μέ 100.000.000 ευρώ πού διαθέτει γιά τίς φιλανθρωπικές δραστηριότητες μέσα σέ ένα έτος (2009).

Η Πολιτεία τά γνωρίζει όλα αυτά καί μάλιστα πρόσφατα ο Πρωθυπουργός επήνεσε τήν Εκκλησία γιά τό έργο τό οποίο επιτελεί στίς πτωχότερες τάξεις τού λαού καί τούς μετανάστες.

Από τήν άλλη όμως μεριά, η Εκκλησία ασκεί φιλανθρωπικό έργο μέσα στήν όλη θεολογική καί εκκλησιαστική προοπτική της. Δέν είναι απλώς ένα φιλανθρωπικό σωματείο πού εργάζεται αυτόνομα, αλλά βλέπει τόν άνθρωπο ως ψυχή καί σώμα.

Οι Ενορίες, όταν υπάρχουν καλοί Ιερείς, λειτουργούν ως θεραπευτικές Κοινότητες πού θεραπεύουν τόν άνθρωπο ψυχοσωματικά. Τό κέντρο τής Εκκλησίας είναι η θεία Ευχαριστία καί βοηθείται ο άνθρωπος γιά νά βιώση τό μυστήριο τής αγάπης τού Θεού, νά αισθανθή τόν Θεό ως Πατέρα καί τούς άλλους ως αδελφούς του. Δέν είμαστε ορφανοί, αλλά έχουμε Πατέρα, καί δέν είμαστε μοναχοπαίδια, αλλά έχουμε καί άλλους αδελφούς. Μέσα σέ αυτό τό πλαίσιο η Εκκλησία ασκεί καί φιλανθρωπικό έργο.

 

4. Ερώτηση: Από τήν άλλη πλευρά, υπάρχουν εκείνοι πού υποστηρίζουν ότι στίς δύσκολες ώρες πού περνά η ελληνική οικονομία θά πρέπει νά συνεισφέρουν όλοι. Καί οι «έχοντες» καί «κατέχοντες» καί ο λαός πού ήδη υφίσταται τίς επιπτώσεις μέ άμεση συρρίκνωση τών εισοδημάτων του.

Απάντηση: Η πατρίδα μας πράγματι περνά κρίσιμες ώρες. Πρέπει όμως νά αναρωτηθούμε ποιοί ευθύνονται πού φθάσαμε εδώ καί κατά πόσον συμμετέχουν καί αυτοί στήν αντιμετώπιση τής καταστάσεως. Τελικά, τίς λιγότερες ευθύνες έχει ο λαός, ο οποίος όμως καλείται νά σηκώση τό μεγαλύτερο βάρος τής κρίσεως.

Βεβαίως, πρέπει νά βοηθήσουν «οι έχοντες» καί «κατέχοντες», αλλά εμείς δέν ανήκουμε στήν κατηγορία αυτή, γιατί είμαστε οι «προσφέροντες» καί «προσφερόμενοι». Καί αυτό τό γνωρίζει ο λαός.

Δέν αρνηθήκαμε τήν προσφορά καί σέ αυτήν τήν περίπτωση, αλλά πρέπει νά γίνη μέσα στήν αρχή τής ισονομίας, καί νά φορολογηθούμε από τό καθαρό υπόλοιπο, γιατί διαφορικά δέν θά μπορέσουμε νά ανταποκριθούμε στό φιλανθρωπικό έργο καί αυτό θά επιβαρύνη πιό πολύ τό Κράτος.

Η Πολιτεία δέν πρέπει νά μάς βλέπη «απέναντι», αλλά δίπλα της, γιατί μέ τά Ιδρύματά μας αναπληρώνουμε τίς δικές της ελλείψεις, καί βοηθούμε τούς αδυνάτους οικονομικά συνανθρώπους μας, πού θά έπρεπε νά κάνη εκείνη. Μακάρι η Πολιτεία νά αναλάβη όλο τό φιλανθρωπικό έργο καί εμείς νά ασχοληθούμε μέ τό θεολογικό καί εκκλησιαστικό, πού είναι η βασική μας αποστολή.

 

5. Ερώτηση: Πρίν από λίγους μήνες δημιουργήθηκε, επίσης, θέμα μέ τήν αύξηση τού ποσού πού θά έπρεπε νά καταβάλη η Εκκλησία στό πλαίσιο τού Ε.Τ.Α.Κ. Τότε η Δ.Ι.Σ. είχε ανακοινώσει ότι αποδέχεται τήν αύξηση μόνο γιά τό 2009, ενώ θά υπήρχε διάλογος μέ τήν Κυβέρνηση γιά τή φορολόγησή της. Αιφνιδίασαν οι προτάσεις πού έγιναν γνωστές στό προσχέδιο τού νέου φορολογικού νομοσχεδίου;

Απάντηση: Αυτό είναι αλήθεια εν μέρει, γιατί αυτό τό αποφασίσαμε ύστερα από προσωπική δέσμευση τού Υπουργού Οικονομικών. Σέ έγγραφό του πρός τόν Αρχιεπίσκοπο (αρ. Πρωτ. 2396/27-11-2009) μεταξύ τών άλλων διαβεβαίωνε: «Η διατήρηση τού Ε.Τ.Α.Κ. αφορά τό έτος 2009 καί μόνον καί θά καταργηθεί στή συνέχεια, όπως καί η έκτακτη εισφορά. Θεωρούμε συνεπώς αυτονόητο ότι ο διάλογος στό πλαίσιο τής Επιτροπής γιά τά ζητήματα αναφορικά μέ τήν φορολογία τής εκκλησιαστικής περιουσίας θά ξεκινήσει σέ μηδενική βάση. Γιά εμάς ο διάλογος καί η ευρεία δημόσια διαβούλευση αποτελούν ζήτημα αρχής καί προϋπόθεση φορολογικής μεταρρύθμισης».

Μέ βάση αυτήν τήν διαβεβαίωση καταρτίσθηκε η Συνοδική Επιτροπή καί ετοίμασε τίς προτάσεις της, αλλά δέν κλήθηκε ποτέ νά τίς εκφράση. Ελπίζω τώρα νά ξεκινήση αυτός ο διάλογος, πού αποτελεί «ζήτημα αρχής καί προϋπόθεση φορολογικής μεταρρύθμισης» καί εμείς έχουμε συγκεκριμένες προτάσεις. Γιατί τό πρόβλημα είναι νά βοηθήσουμε όλοι γιά τήν αντιμετώπιση τής κρίσης, καί όχι νά ανοίγουμε μέτωπα αντιπαραθέσεων.

 

6. Ερώτηση: Η Ιερά Σύνοδος, μέσω εγκυκλίου της πού θά διαβασθή σήμερα στούς Ναούς, πήρε θέση γύρω από τό θέμα τής οικονομικής κρίσης στήν Ελλάδα σημειώνοντας παράλληλα τίς ευθύνες εκείνων πού διαχειρίζονται τά κοινά. Ήταν αιχμή έναντι παραγόντων τής πολιτικής ζωής;

Απάντηση: Εκείνο πού παρατηρώ είναι ότι όταν η Ιερά Σύνοδος σιωπά γιά ένα γεγονός κατηγορείται. Τό ίδιο όμως γίνεται από μερικούς όταν ομιλή. Φυσικά δέν μπορεί νά ικανοποιηθούν όλοι, αλλά υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι κρίνουν επιπόλαια, ανεύθυνα καί υποκειμενικά. Εμείς οι Κληρικοί ασχολούμαστε καθημερινά μέ τίς κοινωνικές καί προσωπικές πληγές τών ανθρώπων καί πολλοί από μάς θυσίασαν «καριέρες», «θέσεις» καί πολλά άλλα γιά νά προσφερθούν ολοκληρωτικά στόν λαό, χωρίς οκτάωρα, χωρίς διακοπές καί χωρίς νά υπολογίζουν τήν υγεία τους.

Η Εγκύκλιος τής Ιεράς Συνόδου θίγει σημαντικά ζητήματα, μέ απλότητα, γιατί αναφέρεται σέ μιά ποικιλία ανθρώπων, από απόψεως γνώσεως καί κοινωνικής καταστάσεως, καί μέ τόλμη, αλλά κρίνεται από μερικούς αποσπασματικά χωρίς νά βλέπουν τό περιεχόμενο καί τόν ποιμαντικό στόχο της.

Βεβαίως, σέ ένα σημείο γίνεται κριτική «καί σέ όσους κατά καιρούς διαχειρίζονται τά κοινά πράγματα». Πώς μπορούμε νά αγνοήσουμε αυτήν τήν πραγματικότητα; Αλλά άν προσέξετε δέν αναφερόμαστε μόνον στούς πολιτικούς, γιατί μέ τήν φράση αυτή εννοούνται καί άλλοι δημόσιοι φορείς, οι οποίοι ευθύνονται γιά τήν κρίση ο καθένας τους αναλογικά.

Οφείλω όμως νά σάς ανακοινώσω ότι πρόσφατα επισκέφθηκα τήν Ρωσία, τήν Ρουμανία, τήν Γεωργία καί διεπίστωσα ότι τό Κράτος επιστρέφει περιουσίες στήν Εκκλησία, τίς οποίες είχε δεσμεύσει, γιατί αφ' ενός μέν αναγνώρισαν τό λάθος τους, αφ' ετέρου δέ βλέπουν τήν μεγάλη προσφορά τής Εκκλησίας στήν θεολογία, τόν άνθρωπο, τόν πολιτισμό, τήν κοινωνία, τήν φιλανθρωπία καί τήν Πατρίδα. Ελπίζω τά λάθη αυτά νά μήν επαναληφθούν εδώ στήν χώρα μας. Γιατί μαζί μέ τήν οικονομική κρίση ο κόσμος δέν θέλει ούτε μπορεί νά ανεχθή άλλες πνευματικές, κοινωνικές καί εθνικές κρίσεις.

 

 

Συνέντευξη τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στόν δημοσιογράφο Στέλιο Κοῦκο τῆς Ἐφημερίδας «Μακεδονία»

12 Ἰουλίου 2015.

1. Ἐρώτηση: Θυμᾶστε πῶς μάθατε γιά τήν ὕπαρξη ἑνός χαρισματούχου μοναχοῦ, τοῦ Ἁγίου Παϊσίου, στό Ἅγιον Ὅρος καί πῶς τό δεχτήκατε;

Ἀπάντηση: Ἐπειδή γεννήθηκα καί μεγάλωσα στά Γιάννενα, ἄκουγα γιά τόν ἅγιο Παΐσιο ἀπό πολλούς συμπατριῶτες μου, διότι τότε ἠσκεῖτο στήν Μονή τοῦ Στομίου στήν Κόνιτσα. Ἡ Καίτη Πατέρα, πού ἦταν πολύ γνωστή τοῦ ἁγίου Παϊσίου, ἦταν φίλη τῆς μητέρας μου καί ἐρχόταν συχνά στό σπίτι μας καί μᾶς διηγεῖτο ἱστορίες ἀπό τόν π. Παΐσιο. Ὅταν τό 1967 ὁ Πνευματικός μου Πατέρας π. Σεβαστιανός ἔγινε Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καί Κονίτσης πῆγα τόν πρῶτο καιρό μαζί του στήν Κόνιτσα. Ἐκεῖ ἄκουσα πολλά γιά τόν π. Παΐσιο, γνώρισα τούς συγγενεῖς του καί πήγαινα στήν Μονή τοῦ Στομίου ἀπό τήν ὁποία πρίν λίγα χρόνια εἶχε ἀναχωρήσει. Ἔτσι ἡ πρώτη ἐμπειρία μου μέ τόν ἅγιο Παΐσιο ἦταν ἐξ ἀκοῆς καί ἀργότερα ἔγινε ἐκ θεωρίας.

 

2. Ἐρώτηση: Φαντάζομαι πώς γιά τήν ἐποχή ἐκείνη ἕνας χαρισματοῦχος μοναχός ἢ ἕνας ἐν ζωῇ ἅγιος ἦταν κάτι ξεχωριστό, μιά ἐξαίρεση, –γιά νά μήν ποῦμε ἴσως καί ἕνα σκάνδαλο, μέ τήν ἔννοια τοῦ σημείου ἀμφιλεγόμενου– ἀπό τήν ἐν γένει ἐκκλησιαστική ζωή ἀλλά καί τήν ἐπίσημη Θεολογία...

Ἀπάντηση: Δέν μπορῶ νά πῶ ὅτι ἦταν κάτι ξεχωριστό καί μιά ἐξαίρεση, γιατί στό Ἅγιον Ὄρος ὑπάρχουν πολλοί ἐμπειρικοί μοναχοί. Δέν τό αἰσθανόμουν ἔτσι, οὔτε καί ὅτι ἦταν σημεῖο ἀμφιλεγόμενο καί σκάνδαλο γιά τήν ἐκκλησιαστική ζωή καί τήν ἐπίσημη θεολογία. Γιά παράδειγμα, ὁ Γέροντάς μου Μητροπολίτης Ἐδέσσης Καλλίνικος τόν ἐκτιμοῦσε καί μέ παρακινοῦσε νά ἔχω ἐπικοινωνία μαζί του. Μᾶλλον τόν ἔβλεπα σάν μιά ἔκφραση τῆς γνήσιας ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς καί τῆς πρωτογενοῦς θεολογίας. Γιατί θεολογία δέν εἶναι ἁπλῶς μερικές γνώσεις γύρω ἀπό θέματα θεολογικά, ἀλλά ἡ ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ. Καί ὅπως οἱ φοιτητές τῆς ἰατρικῆς διδάσκονται τήν ἐπιστημονική γνώση καί ἔπειτα κάνουν πρακτικές ἀσκήσεις στά ἐργαστήρια, ἔτσι καί ἐγώ αἰσθανόμουν τήν ἐπικοινωνία μέ τόν ἅγιο Παΐσιο ὡς μιά ἐμπειρική γνώση τῆς θεολογίας πού μάθαινα στήν Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης καί πού διάβαζα στά κείμενα τῶν Πατέρων.

 

3. Ἐρώτηση: Μέ ποιές προϋποθέσεις ἀποφασίσατε νά τόν συναντήσετε καί τί περιμένατε ἀπό τήν συνάντηση αὐτή;

Ἀπάντηση: Πρώτη φορά πού συνάντησα τόν π. Παΐσιο ἦταν στίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ '70, ὅταν εἶχα χειροτονηθῆ κληρικός καί τόν ἐπισκεπτόμουν στήν Καλύβη τοῦ Τιμίου Σταυροῦ γιά νά μέ καθοδηγήση στό πῶς νά ἀσκῶ τήν ποιμαντική μου διακονία. Εἶχα ἕνα βαθύτατο σεβασμό στό πρόσωπό του ἀπό ὅσα ἄκουγα, ἀλλά κυρίως ἀπό ὅσα διαισθανόμουν στήν καρδιά μου. Ἔτσι, οἱ προϋποθέσεις μου ἦταν ὁ ζῆλος καί ἡ ἀγάπη μου γιά τήν Ἐκκλησία.

 

4. Ἐρώτηση: Ποιές ἦταν λοιπόν οἱ πρῶτες ἐντυπώσεις σας καί τί σᾶς ἔκανε μεγαλύτερη ἐντύπωση;

Ἀπάντηση: Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση ὁλόκληρη ἡ παρουσία του, αὐτό πού ἦταν ὁ ἴδιος καί αὐτά πού ἔλεγε. Ἐξέπεμπε μιά πνευματική λιακάδα, μιά ἀρχοντική ἀγάπη, μιά καθαρή ἐλευθερία, ἕνα φῶς. Ἦταν ἕνας φωτεινός ἄνθρωπος καί αὐτή ἡ φωτεινότητα ἔβγαινε μέσα ἀπό τόν λόγο του, τήν σιωπή του, τό βλέμμα του καί τό χιοῦμορ του. Ἦταν ἕνας φυσικός ἄνθρωπος, ὅπως δημιουργήθηκε ἀπό τόν Θεό.

 

5. Ἐρώτηση: Νιώσατε πώς ὑπῆρχαν κάποιες δυσκολίες γιά τήν κατανόηση τοῦ πρωτόγνωρου –γιά τήν ἐποχή του– πνευματικοῦ αὐτοῦ ἐκκλησιαστικοῦ "φαινομένου" καί πῶς τίς ξεπεράσατε;

Ἀπάντηση: Τότε δέν εἶχα τήν αἴσθηση ὅτι ἦταν κάτι τό πρωτόγνωρο γιά τήν ἐποχή μας ἤ ἕνα ἐκκλησιαστικό «φαινόμενο», ἀλλά ὀσφραινόμουν ὅτι ἦταν ἕνας ἄνθρωπος σάν τόν Ἀδάμ πρίν τήν πτώση, πού ζοῦσε στόν Παράδεισο. Αὐτά πού διάβαζα στά Συναξάρια καί στό Γεροντικό τά εὕρισκα μπροστά μου. Ὅταν τόν ἐπισκεπτόμουν, περισσότερο σιωποῦσα καί περίμενα νά ἀκούσω τόν λόγο του καί νά αἰσθανθῶ τήν ἀτμόσφαιρα πού ἐξέπεμπε. Ἔθετα μέ λίγα λόγια καί ἀπέραντο σεβασμό τό θέμα πού μέ ἀπασχολοῦσε ἐκείνη τήν ἐποχή καί περίμενα νά ἀκούσω τόν θεόπνευστο λόγο του. Στήν ἀρχή αἰσθανόμουν ὅτι φωτογράφιζε τήν ψυχή μου, ἀλλά ἡ ἀγάπη του μέ ἔκανε νά ξεπεράσω κάθε φόβο καί νά τόν αἰσθάνομαι ὡς φίλο.

 

6. Ἐρώτηση: Αἰσθανόσασταν ὅτι φανέρωνε την καθολική ἐμπειρία τῆς παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας στό πρόσωπο ἑνός ταπεινοῦ καί ἀγαπημένου δούλου τοῦ Θεοῦ;

Ἀπάντηση: Πράγματι αὐτό αἰσθανόμουν, ἔβλεπα ὅτι μετέφερε τήν πνευματική πείρα τῶν ἀρχαίων ἀσκητῶν, τῶν ἀσκητῶν τοῦ 4ου αἰῶνος τῆς Καππαδοκίας, τήν ἀσκητική παράδοση, ὅπως τήν διαβάζουμε στά ἔργα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Νύσσης. Ἦταν ἕνας ἠγαπημένος φίλος τοῦ Χριστοῦ.

 

7. Ἐρώτηση: Ὑπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις γιά τήν γεύση αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας καί ποιές εἶναι; Ἡ "ἐπίτευξή" τους σέ τί συνίσταται;

Ἀπάντηση: Τήν ἐποχή ἐκείνη εἶχα μιά ἀναζήτηση. Διάβαζα τά κείμενα τῶν Πατέρων καί ἤθελα νά μάθω πῶς ἐφαρμόζονται αὐτά στήν ζωή μας. Ἤθελα νά ξεφύγω ἀπό μιά διανοητική θεολογία, ἀλλά καί ἀπό μιά ἐπίπλαστη ἠθικιστική ζωή καί ἀναζητοῦσα κάτι αὐθεντικό. Πάντως αἰσθανόμουν ὅτι γιά νά πλησιάση κανείς τόν ἅγιο Παΐσιο ἔπρεπε νά βγάλη τά σανδάλια τῆς λογικῆς καί τῆς ἀνθρωποκεντρικῆς νοοτροπίας, ὅπως ὁ Μωϋσῆς ἔβγαλε τά σανδάλια γιά νά πλησιάση στήν φλεγομένη καί μή κατακαιομένη βάτο. Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἕνα ἐμπόδιο γιά νά πλησιάσουν τέτοιους καθαρούς ἀνθρώπους, καί αὐτό τό ἐμπόδιο εἶναι ὁ «πλοῦτος τῆς διανοίας», ἡ αὐτοθέωση, ἡ λατρεία τοῦ ἑαυτοῦ μας, τό «αὐτοείδωλο».

 

8. Ἐρώτηση: Κάθε ἐξαγιαζόμενο πρόσωπο πῶς διασώζει τήν δική του προσωπική ὑπόσταση σ' αὐτή τήν σύγκρασή του μέ τόν Θεό;

Ἀπάντηση: Κάθε ἄνθρωπος εἶναι κατ' εἰκόνα καί καθ' ὁμοίωση Θεοῦ. Τό κατ' εἰκόνα εἶναι μιά ὁρμή πού δόθηκε ἀπό τόν Θεό γιά νά φθάση στήν θέωση. Ἐνῶ κοινή εἶναι ἡ πορεία ὅλων, ὁ καθένας προχωρεῖ μέ ἕναν διαφορετικό τρόπο, χωρίς νά χάση τόν χαρακτήρα του, ἀλλά καί χωρίς νά διαφοροποιῆται ἀπό τούς ἄλλους. Μέσα στήν Ἐκκλησία ὑπάρχει ἑνότητα τῶν μελῶν μέ τήν ποικιλία τῶν χαρισμάτων. Ὁ ἅγιος Παΐσιος, ζώντας στό Ἅγιον Ὄρος εἶχε κοινή ἐμπειρία μέ ὅλους τούς ἄλλους ἁγιορεῖτες, ἀλλά εἶχε καί τόν δικό του τρόπο ἔκφρασης. Εἶχε μιά ἁπλότητα, πού ἐξέπληττε τόν συνομιλητή του, συμπεριφερόταν σάν ἕνα μικρό παιδί, ἀλλά ταυτόχρονα καί ὡς ἕνας σοφός γέρων. Συνδυασμός ἐκπληκτικός καί μοναδικός.

 

9. Ἐρώτηση: Πῶς ἐξελίχθηκε ἡ προσωπική σας πνευματική σχέση μέ τόν Ἅγιο Παΐσιο καί πότε καταφεύγατε σ' αὐτόν; Μπορεῖτε νά μᾶς περιγράψετε πῶς ἐκδηλωνόταν σέ σᾶς καί κατά τίς συναντήσεις ἡ πνευματική κατάσταση τοῦ Ἁγίου Γέροντα;

Ἀπάντηση: Ἀπό τίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ '70 τόν ἐπισκεπτόμουν συχνά πρῶτα στήν Καλύβη τοῦ Τιμίου Σταυροῦ καί ἔπειτα στήν Παναγούδα. Κάθε φορά πού εἶχα κάποιο πρόβλημα, προσωπικό ἤ ποιμαντικό, τόν ἐπισκεπτόμουν καί ζητοῦσα τήν συμβουλή του. Πέρασα πολλά μαζί του. Εἴχαμε πολλές ὧρες συζήτησης, πολλές ὧρες περπάτησα μαζί του στά εὐλογημένα μονοπάτια τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἀγρύπνησα μαζί του στήν Ἱερά Μονή Σταυρονικήτα καί μιά φορά ἀξιώθηκα νά μέ φιλοξενήση καί νά κοιμηθῶ τό βράδυ στήν Καλύβη του. Κάθε συνάντηση μαζί του ἦταν μιά ἔκπληξη καί ἐγώ παρέμενα πάντα εἰρηνικός καί ἔφευγα ἀλλοιωμένος. Οἱ ἀπαντήσεις πού μοῦ ἔδινε ἦταν καθοριστικές στήν ζωή μου. Ἔχω πολλά περιστατικά μαζί του, τά ὁποῖα ἔχω καταγράψει σέ διάφορα κείμενα.

Ἐπίσης, ἐκεῖνο πού μπορῶ νά πῶ εἶναι ὅτι ἐκτός ἀπό τίς προσωπικές συναντήσεις, τοῦ ἔστελνα πολλές φορές ἐπιστολές γιά διάφορα, κυρίως πνευματικά, θέματα, πού μέ ἀπασχολοῦσαν. Δέν ἔλαβα ποτέ γραπτῶς ἀπάντηση, ἀλλά πάντοτε λύνονταν τά θέματα μέ ἕναν θαυματουργό τρόπο, προφανῶς γιατί προσευχόταν ὁ ἅγιος. Μιά φορά, ὕστερα ἀπό μιά ἐπιστολή μου, ἦλθε ὁ ἴδιος στήν Ἔδεσσα, ὅπου τότε ὑπηρετοῦσα ὡς Ἱεροκήρυξ, γιά νά μέ συναντήση καί ἔμεινε μαζί μου μιά ἡμέρα γιά νά λύση τό θέμα ἐπιτοπίως. Αὐτή ἡ ἡμέρα εἶναι μιά πολύ γλυκειά ἀνάμνηση στήν ζωή μου.

 

10. Ἐρώτηση: Φαντάζομαι πώς κατά καιρούς προτρέπατε διάφορους ἀνθρώπους νά συναντήσουν καί νά συμβουλευτοῦν τόν Ἅγιο Παΐσιο. Θυμᾶστε νά σᾶς ἔχουν μεταφέρει κάτι που σᾶς ἐντυπωσίασε ἰδιαίτερα;

Ἀπάντηση: Συνήθως δέν προέτρεπα τούς ἀνθρώπους νά τόν συναντήσουν, ἀλλά ἐπειδή μιλοῦσα γι' αὐτόν, πολλά πνευματικά μου παιδιά τόν ἐπισκέπτονταν καί ἀνάλογα μέ τήν πνευματική τους κατάσταση ὠφελοῦνταν. Πάντως ὅλοι ἦταν ἐνθουσιασμένοι. Ἦταν ἕνας ἄνθρωπος πού ἀφιέρωνε ὅλη τήν ἡμέρα γιά τούς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἀναζητοῦσαν τόν Θεό ἤ ὑπέφεραν ἀπό σωματικές καί πνευματικές ἀσθένειες καί ἐκεῖνος κενωνόταν γιά νά δίνη νόημα ζωῆς στούς ἄλλους καί τό βράδυ τό ἀφιέρωνε στήν προσευχή «παλεύοντας μέ τόν Θεό».

 


11. Ἐρώτηση: Γνωρίσατε καί συνδεθήκατε καί μέ πολλούς ἄλλους χαρισματούχους καί πνευματοφόρους ἀνθρώπους τῆς Ἐκκλησίας. Ποιά πιστεύετε ἦταν τά ἰδιαίτερα πνευματικά χαρακτηριστικά τοῦ ἁγίου Παϊσίου καί πῶς ἐκδηλώνονταν;

Ἀπάντηση: Πράγματι εἶχα τήν μεγάλη εὐλογία ἀπό τόν Θεό νά συναντήσω τά μεγαλύτερα θεολογικά καί πνευματικά ἀναστήματα τῆς ἐποχῆς μας. Καθένας εἶχε τό δικό του χάρισμα, ἀνάλογα μέ τήν ἐμπειρία τήν ὁποία διέθετε καί ἀνάλογα μέ τήν πείρα πού εἶχε ἀποκτήσει ἀπό τόν τρόπο ζωῆς. Ὁ ἅγιος Παΐσιος διακρινόταν ἀπό μιά καταπληκτική ἁπλότητα, μέσα ἀπό τήν ὁποία ἔβγαινε μιά ἀπίστευτη πνευματική ὡριμότητα. Ἔλεγε τά πιό ἁπλά λόγια καί πολλές φορές μέ χιοῦμορ, τά ὁποῖα εἶχαν ἐκπληκτική δύναμη. Ὁ λόγος του ἔπεφτε στήν ψυχή κάθε ἀνθρώπου –ἔτσι τοὐλάχιστον ἐγώ ἔνοιωθα– ὅπως πέφτουν οἱ ἁπλές νιφάδες τοῦ χιονιοῦ στήν γῆ, μέ ἁπαλό τρόπο καί κάπως χορευτικά, καί οἱ ὁποῖες λευκαίνουν τόν τόπο καί εἰσέρχονται βαθειά στόν ὑδροφόρο ὁρίζοντα τῆς γῆς. Δηλαδή ὁ λόγος του μέ ἁπλό τρόπο εἰσέδυε στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου.

 

12. Ἐρώτηση: Ὁ λαός μας καί ἡ Ἐκκλησία μας διά τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου κατέταξαν τόν μοναχό Παΐσιο Ἁγιορείτη στήν χορεία τῶν Ἁγίων. Ἕνα χρόνο μετά τήν ἀνακήρυξη αὐτή ποιά εἶναι ἡ αἴσθησή σας γιά τήν προσφορά τοῦ ἁγίου αὐτοῦ προσώπου στήν Ἐκκλησία, στούς ἀνθρώπους, στήν πατρίδα καί τόν κόσμο;

Ἀπάντηση: Ὁ Χριστός χρησιμοποίησε μιά πολύ ὡραία εἰκόνα ἀπό τήν ἔγκυο γυναίκα πού γεννᾶ μέ πόνο, ἀλλά μετά τήν γέννηση δέν λυπᾶται «διὰ τὴν χαρὰν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τόν κόσμον» (Ἰω. ιστ΄, 21). Ἔτσι αἰσθάνομαι τήν ζωή τοῦ ἁγίου Παϊσίου. Μέ τούς κόπους καί τίς ἀσκήσεις του γεννήθηκε ἕνας ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, πού προξένησε χαρά σέ ὅλους, ἀλλά καί δημιούργησε ἕναν πολύ μεγάλο κρότο σέ ὅλη τήν οἰκουμένη. Καί πρίν ἀπό τήν ἁγιοκατάταξή του καί μετά ἀπό αὐτήν ἡ ζωή καί ἡ διδασκαλία τοῦ ἁγίου Παϊσίου ἀσκεῖ μιά ἐπίδραση σέ ὅλο τόν κόσμο. Σέ ὅσες χῶρες τοῦ κόσμου πηγαίνω, συναντῶ ἀνθρώπους πού ἀγαποῦν ὑπερβολικά τόν ἅγιο Παΐσιο καί τόν αἰσθάνονται ὡς πνευματικό τους Πατέρα. Θά μποροῦσα νά πῶ ὅτι εἶναι ἕνας σύγχρονος Γέροντας τῆς Οἰκουμένης.

 

13. Ἐρώτηση: Καί τί πιστεύετε πώς σᾶς χάρισε προσωπικά ἡ σχέση μαζί του; Ἂν τόν συναντούσατε σήμερα, σέ τί θά περιστρεφόταν ἡ συνομιλία σας;

Ἀπάντηση: Πῶς μπορῶ μέ λίγα λόγια νά σᾶς πῶ τί μοῦ χάρισε αὐτός ὁ ἅγιος ἄνθρωπος; Τό μόνο πού μπορῶ νά πῶ εἶναι ὅτι κοντά του ἔνοιωσα ὅτι ὁ Θεός εἶναι ζωντανός καί ὁ μακάριος Γέροντας ἦταν ἕνας ζωντανός ὀργανισμός. Ὅπως ἡ βιολογική ζωή μεταδίδεται ἀπό γενιά σέ γενιά ἀπό ζωντανούς ὀργανισμούς καί ὄχι ἀπό πεθαμένους, ἔτσι καί ἡ πνευματική ζωή μεταδίδεται ἀπό γενιά σέ γενιά μέ ζωντανούς ὀργανισμούς σάν τόν ἅγιο Παΐσιο.
Ἄν τόν συναντοῦσα σήμερα δέν ξέρω ἄν συζητοῦσα μαζί του, ἀλλά θά ἐξακολουθοῦσα νά κάνω αὐτό πού ἔκανα. Θά παρέμενα κοντά του περισσότερο σιωπηλός, γυμνός ἀπό κάθε δική μου ἀντίληψη, ὥστε νά ὀσφρανθῶ τήν ζωή τῆς ἐρήμου καί κυρίως τήν ζωή τοῦ Παραδείσου.

 

14. Ἐρώτηση: Τελικά πῶς ἐσεῖς μπορεῖτε νά σκιαγραφήσετε τήν ζωή τοῦ ἁγίου Παϊσίου;

Ἀπάντηση: Καθένας πού τόν συναντοῦσε, ἀνάλογα μέ τό τί ἀναζητοῦσε, καί ἀνάλογα μέ τό πῶς ἑρμήνευε αὐτά πού τοῦ ἔλεγε, παρουσίαζε μιά ἰδιαίτερη εἰκόνα του. Πολλές φορές, διαβάζοντας ἐντυπώσεις καί περιγραφές διαφόρων ἀνθρώπων πού τόν συνάντησαν, καταλαβαίνω περισσότερο τό πῶς κενωνόταν, πῶς ταπεινωνόταν ὁ ἅγιος Παΐσιος, ἀλλά καί πῶς οἱ ἄλλοι προσλάμβαναν αὐτά πού τούς ἔλεγε ὁ Γέροντας καί ἴσως τά ἀλλοίωναν. Πολλές φορές διαβάζοντας ἀναμνήσεις διαφόρων διερωτῶμαι: Αὐτά τά πτωχά πῆρε αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν πνευματικό πλοῦτο τοῦ ἁγίου Παϊσίου;

Προσωπικά θεωρῶ ὅτι ὁ ἅγιος Παΐσιος φαίνεται περισσότερο στά κείμενα πού ὁ ἴδιος ἔχει γράψει καί ἀπό τίς ἑρμηνεῖες πού ὁ ἴδιος ἔχει δώσει σέ διαφόρους ἀσκητές. Στά κείμενά του οὐσιαστικά αὐτοβιογραφεῖται. Καθώς ἐπίσης φαίνεται ἀληθινά μέσα στίς συζητήσεις μέ τίς μοναχές, τίς ὁποῖες ἔχει δημοσιεύσει τό Ἡσυχαστήριο τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου.

Ἄν θά μποροῦσα νά πῶ τί ἦταν ὁ ἅγιος Παΐσιος, θά ἔλεγα ὅτι ἦταν ἕνας προφήτης, ἕνας θεόπτης ἄνθρωπος, πού εἶδε τό φῶς τοῦ Θεοῦ, δοκίμασε παραδείσιες ἐμπειρίες καί μετά ταπεινωνόταν καί κατέβαινε στό ἐπίπεδο τῶν συνομιλητῶν του γιά νά τούς ὠφελήση. Ὁ ἅγιος Παΐσιος ἦταν αὐτό πού εἶπα καί πιό πάνω, μιά πνευματική λιακάδα, ἕνας καθαρός οὐρανός μετά ἀπό μιά καταιγίδα, ἦταν μιά πνευματική εὐωδία πού προέρχεται ἀπό ἕνα ἐκλεκτό ἁγιορείτικο θυμίαμα.

Σέ κάποια συζήτηση ἀνέφερε μιά πνευματική του ἐμπειρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός πού τόν ἔλουσε πραγματικά, ὥστε μετά νά αἰσθάνεται τό κτιστό φῶς τοῦ ἡλίου πολύ θαμπό. Εἶπε ὁ ἴδιος γιά τό πῶς αἰσθανόταν μετά τήν ὅραση τοῦ Φωτός τοῦ Θεοῦ: «Ὅταν πιά χάθηκε ἐκεῖνο τό φῶς, ὅλα μοῦ φαίνονταν σκοτεινά. Βγῆκα ἔξω καί ἦταν σάν νύκτα... Ἡ ὥρα ἦταν ἐννιά τό πρωΐ, ὁ ἥλιος ἦταν ψηλά, κι ἐμένα ἡ ἡμέρα μοῦ φαινόταν σάν νύχτα... Ὅλη ἐκείνη τήν ἡμέρα ἔβλεπα θαμπά∙ ἴσα-ἴσα πού μποροῦσα νά κάνω τήν δουλειά μου. Καί ἦταν καλοκαίρι∙ ὁ ἥλιος ἔλαμπε».

Αὐτός ἦταν ὁ ἅγιος Παΐσιος καί ἀπό κεῖ προερχόταν ἡ ταπείνωση, ἡ ἁπλότητα, ἡ ἀγάπη πρός ὅλους τούς ἀνθρώπους.–

Συνέντευξη τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου στήν Μαρίνα Τσαματσούλη

 

Ἐρώτηση: Ἄν γιά ἐμᾶς τό μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως εἶναι δεδομένο –καθότι ἄν καί ὑπάρχουν προβλήματα αὐτά δέν εἶναι δυσεπίλυτα-, ποιό θά μποροῦσε νά εἶναι τό ἀντίστοιχο μήνυμα γιά τούς Παλαιστίνιους καί τούς Σύριους συνανθρώπους μας;

Ἀπάντηση: Ἐμεῖς θά ἑορτάσουμε καί ἐφέτος μέ τούς παραδοσιακούς τρόπους τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, κατά τήν ὁποία ὁ Χριστός νίκησε τόν θάνατο, καί ὅμως στήν Παλαιστίνη καί στήν Συρία θά συνεχισθῆ ὁ πόνος, ἡ θλίψη, ὁ θάνατος.

Ἔχω ζήσει στήν περιοχή αὐτή ἕνα χρονικό διάστημα στό παρελθόν (1988-1990) καί γνωρίζω πολλούς ἀνθρώπους, μεταξύ τῶν ὁποίων εἶναι καί ὀρθόδοξοι, οἱ λεγόμενοι Ρούμ ὀρτοντόξ, καί τούς σκέπτομαι πολύ συχνά, ἰδιαίτερα αὐτές τίς ἡμέρες.

Ἡ περιοχή εἶναι κέντρο ἀνταγωνισμοῦ καί συμφερόντων πολλῶν Κρατῶν, μέ ἀποτέλεσμα οἱ ἄνθρωποι νά ὑποφέρουν, νά καταστρέφονται, νά θρηνοῦν θύματα. Ὁ πόλεμος εἶναι μιά μεγάλη δοκιμασία στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων, γιατί συνδέεται μέ τό μίσος, τήν κακία, τήν καταστροφή καί τόν θάνατο. Καί ὅταν αὐτό γίνεται ἀπό χριστιανικά Κράτη, τότε εἶναι μιά μορφή σταυροφορίας.

Προσεύχομαι μέ πόνο γιά τούς ἀνθρώπους στήν περιοχή αὐτή, γιατί ὅσα συμβαίνουν, εἶναι πολύ τραγικά. Ἐμεῖς θά ἑορτάσουμε τό πέρασμα ἀπό τόν Σταυρό στήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, ὅμως αὐτοί θά ἐξακολουθοῦν νά εἶναι σταυρωμένοι. Πρόκειται γιά διαρκῆ σταύρωση, μιά προθανάτια τραγική ἐμπειρία.

 

Ἐρώτηση: Θεωρεῖτε ὅτι ὁ κόσμος καταλαβαίνει τό νόημα τοῦ Πάσχα ἀκόμη κι ἄν δεχτοῦμε ὅτι οἱ Ἐκκλησίες, ἴσως, καί νά γεμίσουν ἀπό πιστούς αὐτές τίς Ἅγιες μέρες;

Ἀπάντηση: Δυστυχῶς, οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι παραμένουν στά ἐξωτερικά γεγονότα καί ἤ δέν μποροῦν ἤ δέν θέλουν νά εἰσέλθουν στό ἐσωτερικό τους. Αὐτό γίνεται σέ ὅλα τά θέματα τῆς ζωῆς μας. Ὅλα τά γεγονότα καί τά πράγματα ἀπό τήν φύση τους δέν ἔχουν οὐσιαστικό νόημα, καί εἶναι κατά βάση ἀνόητα, λαμβάνουν ὅμως νόημα ἀπό αὐτό πού θά δώσουμε ἐμεῖς σέ αὐτά. Γιά μερικούς τό Πάσχα εἶναι εὐκαιρία ἀναψυχῆς καί ἐκδρομῶν, γιά ἄλλους εἶναι μιά μορφή διατηρήσεως τῶν ἠθῶν καί τῶν ἐθίμων καί γιά ἄλλους μιά τυπική προσέγγιση καί παρακολούθηση τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν.

Ὅμως, στό βάθος τους ὅλα αὐτά τά γεγονότα ἔχουν νά κάνουν μέ τήν ἐλευθερία ἀπό διάφορες ἐξαρτήσεις, τήν ἀπαλλαγή μας ἀπό τά τραγικά ὑπαρξιακά ἐρωτήματα πού συνδέονται μέ τίς ἐνοχές, τόν πόνο καί τόν θάνατο, καί γιά μᾶς τούς Χριστιανούς, τά γεγονότα αὐτά γίνονται ἀφορμή γιά μιά στενότερη γνωριμία μέ τόν Χριστό καί τήν Ἐκκλησία.

Ἑπομένως, δέν πρέπει ἁπλῶς νά παρακολουθοῦμε τά γεγονότα αὐτά τυπικά, ἀλλά νά τά «μεταφράζουμε» στήν προσωπική μας ζωή καί νά ἐρευνοῦμε τή σημασία πού ἔχουν γιά τήν ὑπαρξιακή μας ἀγωνία. Τό γεγονός εἶναι ὅτι ὑπάρχει ἐλπίδα ζωῆς, μποροῦμε μέ τήν δύναμη τοῦ Χριστοῦ νά δώσουμε νόημα στήν ζωή καί τόν θάνατο. Ἄς μή περνοῦν ὅλες αὐτές οἱ ἑορτές «ἀμετάφραστες» στήν ζωή μας. Οἱ εὐκαιρίες πού μᾶς δίνονται πρέπει νά γίνουν ἀφορμή γιά ποιότητα καί πληρότητα ζωῆς.

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

1. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, η εφημερίδα τού Ρουμανικού Πατριαρχείου, Ziarul Lumina, έχει πάλι τήν χαρά καί τό προνόμιο νά λάβη μιά συνέντευξη από Σάς, γιατί ο Χριστιανός θά έπρεπε νά κάνη τήν προσπάθεια νά καταλάβη, νά συνειδητοποιήση τίς πνευματικές του αρρώστιες, τά πάθη του καί νά τά θεραπεύση. Αυτό τό διάβημα δέν είναι όμως εύκολο.

Στά έργα σας μιλάτε πολύ γιά τήν οντολογική αρρώστια τού ανθρώπου. Ο σύγχρονος άνθρωπος όμως συνήθως θεωρεί αρρώστια τήν σωματική καί τήν ψυχολογική καί αυτές τίς αρρώστιες προσπαθεί νά τίς θεραπεύση στά νοσοκομεία. Αλλιώς, αντιλαμβάνεται τήν ζωή του στήν καθημερινότητα ως ομαλή, υγιή κατάσταση.

Τί είναι η πραγματική αρρώστια τού ανθρώπου, γιατί χρειάζεται «ιατρική εν Πνεύματι;». Γιατί είναι αποφασιστική, απαραίτητη η θεραπεία;

Απάντηση: Στήν Αγία Γραφή, τά λειτουργικά κείμενα καί τά έργα τών αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας γίνεται πολύς λόγος γιά τήν ασθένεια τού ανθρώπου καί τήν θεραπεία του. Βεβαίως υπάρχει η σωματική ασθένεια, η ψυχολογική ασθένεια καί η πνευματική ασθένεια. Μεταξύ αυτών υπάρχει αλληλεξάρτηση.

Τό θέμα τής ασθενείας πρέπει νά τό δή κανείς από τήν πτώση τών Πρωτοπλάστων. Ο άνθρωπος πρίν τήν πτώση ζούσε διαφορετικά απ' ό,τι σήμερα. Ο νούς του είχε επικοινωνία μέ τόν Θεό, η Χάρη τού Θεού φώτιζε τήν ψυχή καί τό σώμα. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει ότι ο Αδάμ καί η Εύα πρίν αμαρτήσουν ζούσαν στόν Παράδεισο ως άγγελοι. Μετά όμως τήν αμαρτία επήλθε ο πνευματικός θάνατος, δηλαδή η διακοπή τών σχέσεων μέ τόν Θεό καί ακολούθησε ο σωματικός θάνατος. Από τότε ο άνθρωπος γεννιέται μέ τήν θνητότητα καί παθητότητα, όπως εκφράζονται μέ τίς ασθένειες, τά πάθη καί τόν θάνατο.

Η αντιμετώπιση τών σωματικών ασθενειών γίνεται από τήν ιατρική επιστήμη, τήν οποία σεβόμαστε, διότι απαλύνει τόν πόνο τών ανθρώπων. Επίσης, γιά τά ψυχολογικά προβλήματα ενδιαφέρεται η ψυχολογία μέ τίς πολλές της θεωρίες, όπως τήν ψυχαναλυτική, τήν γνωστική, τήν συμπεριφοριστική, τήν υπαρξιακή. Η Εκκλησία θεραπεύει τά πνευματικά νοσήματα, γι' αυτό γίνεται λόγος γιά «ιατρική εν πνεύματι επιστήμη».

Η πνευματική ασθένεια είναι όταν ο νούς τού ανθρώπου απομακρύνεται από τόν Θεό. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής γράφει: «Νούς αποστάς τού Θεού ή δαιμονιώδης γίνεται ή κτηνώδης», δηλαδή όταν ο νούς τού ανθρώπου απομακρυνθή από τόν Θεό, τότε γίνεται δαιμονιώδης μέ τά πάθη τής υπερηφανίας καί κτηνώδης μέ τά πάθη τής φιληδονίας καί τής φιλοκτημοσύνης.

Ο Απόστολος Παύλος κάνει διάκριση μεταξύ σαρκικού, ψυχικού καί πνευματικού ανθρώπου. Σαρκικός άνθρωπος είναι αυτός πού δέν έχει τήν Χάρη τού Αγίου Πνεύματος. Αυτός χαρακτηρίζεται καί ως ψυχικός άνθρωπος, αφού λειτουργούν όλες οι ψυχικές ενέργειες, χωρίς ο άνθρωπος όμως νά έχη αισθητώς τήν Χάρη τού Αγίου Πνεύματος. Πνευματικός άνθρωπος είναι αυτός πού είναι ναός τού Παναγίου Πνεύματος, δηλαδή έχει τήν Χάρη τού Βαπτίσματος καί τού Χρίσματος καί μέσα στήν καρδιά του γίνεται η νοερά προσευχή. Τότε εκδηλώνονται όλα τά χαρίσματα τού Αγίου Πνεύματος.

Κατά τούς Πατέρας τής Εκκλησίας όποια σχέση υπάρχει μεταξύ σώματος καί ψυχής, τέτοια σχέση υπάρχει μεταξύ ψυχής καί Αγίου Πνεύματος. Δηλαδή, όταν η ψυχή φεύγη από τό σώμα, τότε τό σώμα πεθαίνει. Έτσι καί όταν τό Άγιον Πνεύμα απομακρύνεται από τήν ψυχή, η ψυχή είναι νεκρά κατά Θεόν.

Οπότε, όταν οι Πατέρες ομιλούν γιά θεραπεία τού ανθρώπου, εννοούν τήν απόκτηση τού Αγίου Πνεύματος, τήν κοινωνία τού ανθρώπου μέ τόν Θεό, τήν κατά φύσιν καί υπέρ φύσιν κίνηση τών ενεργειών τής ψυχής. Μέ άλλα λόγια, η θεραπεία συνίσταται στήν μετατροπή τής φιλαυτίας σέ φιλοθεΐα καί φιλανθρωπία.

 

2.Ερώτηση: Στά έργα σας γιά τήν θεραπεία τού ανθρώπου υποστηρίζετε, κατά τήν διδασκαλία τών Πατέρων τής Εκκλησίας, ότι «η Εκκλησία είναι πνευματικό θεραπευτήριο πού θεραπεύει τόν πνευματικά άρρωστο άνθρωπο».

Αυτή η αντίληψη βρίσκεται σέ αντιλογία μέ τήν κοινή νοοτροπία τής εποχής μας γιά τήν οποία η Εκκλησία είναι ένα πλαίσιο τής κοινωνικής ή πολιτιστικής εκδηλώσεως μεταξύ άλλων επιλογών πού μάς προσφέρει η κοινωνία. Γιά τόν σύγχρονο άνθρωπο, η θεραπεία όμως έχει σχέση μόνο μέ τήν ιατρική, μέ τήν παθολογία, ψυχολογία ή μέ τήν ψυχιατρική.

Πώς ερμηνεύετε τόν ισχυρισμό σας ότι «η θεραπεία τού ανθρώπου γίνεται μέσα στόν χώρο τής Εκκλησίας»;

Απάντηση: Εφ' όσον προηγουμένως κάναμε τήν διάκριση μεταξύ σωματικής, ψυχολογικής καί πνευματικής θεραπείας γίνεται αντιληπτό ότι αυτή η μέθεξη τού Αγίου Πνεύματος γίνεται μέσα στόν χώρο τής Εκκλησίας μέ τά Μυστήρια καί τήν ασκητική ζωή. Έτσι μπορούμε νά καταλάβουμε τόν λόγο τού αγίου Σεραφείμ τού Σαρώφ ότι σκοπός τού ανθρώπου είναι η απόκτηση τού Αγίου Πνεύματος. Αυτό είναι τό βασικό έργο τής Εκκλησίας.

Η Εκκλησία, κατά τήν διαδασκαλία τού Αποστόλου Παύλου, είναι Σώμα Χριστού καί ο Χριστός είναι η κεφαλή τής Εκκλησίας. Κατά δέ τόν άγιο Γρηγόριο τόν Παλαμά η Εκκλησία είναι κοινωνία θεώσεως, δηλαδή οδηγεί τόν άνθρωπο στήν θέωση, διά τής καθάρσεως τής καρδιάς καί τού φωτισμού τού νού.

Μέ αυτήν τήν έννοια λέμε ότι η Εκκλησία είναι Πνευματικό θεραπευτήριο, πού θεραπεύει τά πνευματικά νοσήματα τού ανθρώπου. Αυτό τό συναντούμε στήν παραβολή τού Καλού Σαμαρείτου καί σέ πολλά κείμενα τού αγίου Γρηγορίου τού Θεολόγου, τού αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά καί πολλών άλλων αγίων Πατέρων, τών οποίων τά έργα περιλαμβάνονται στό βιβλίο τής «Φιλοκαλίας». Εφ' όσον η Εκκλησία είναι πνευματικό θεραπευτήριο, αυτό σημαίνει ότι καί οι Κληρικοί είναι οι πνευματικοί θεραπευτές.

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης χρησιμοποιούσε τό παράδειγμα τού Νοσοκομείου γιά νά δείξη τόν σκοπό καί τό έργο τής Εκκλησίας. Έλεγε ότι ο Επίσκοπος είναι ο διευθυντής τής κλινικής, οι Κληρικοί είναι οι ιατροί πού κατευθύνονται από τόν Επίσκοπο-διευθυντή γιά τήν θεραπεία τών ασθενών, οι συνεργάτες τών Κληρικών πού εργάζονται στόν Ναό είναι τό νοσηλευτικό προσωπικό καί βέβαια οι άνθρωποι μέ τά διάφορα πάθη είναι οι ασθενείς πού επιδιώκουν νά βρούν θεραπεία.

Βεβαίως, η Εκκλησία παράγει καί τίς εκκλησιαστικές τέχνες, δημιουργεί πολιτισμό, ασχολείται καί μέ τό φιλανθρωπικό έργο. Αλλά αυτό είναι συνέπεια τού προηγουμένου. Τό πρωτεύον έργο τής Εκκλησίας είναι η θεραπεία τού ανθρώπου, νά ενωθή ο άνθρωπος μέ τόν Θεό καί νά θεωθή. Οι άνθρωποι πού θεραπεύονται παράγουν αξιόλογο πολιτισμό καί ευεργετούν ποικιλοτρόπως τήν κοινωνία.

 

3.Ερώτηση: Επιστρέφουμε στό θέμα τής κοινής νοοτροπίας τού συγχρόνου πολιτισμού. Αφ’ενός, η Εκκλησία έχει αποκαλυμμένες αλήθειες, τίς οποίες τίς θεωρεί θείες καί απόλυτες. Αυτά είναι τά δόγματα. Αφ' ετέρου, στόν σύγχρονο πολιτισμό δέν υπάρχει πιά απόλυτη αλήθεια, υπάρχουν όμως διάφορες ιδεολογίες καί ο άνθρωπος διαλέγει σέ συνάρτηση μέ τόν υποκειμενισμό του καί στό πέρασμα τής ζωής μπορεί νά κάνει περισσότερες ιδεολογικές επιλογές.

Τί είναι τά δόγματα στήν αντίληψη τής Εκκλησίας, αφού ορίσατε τήν Εκκλησία ως «θεραπευτήριο τού πνευματικά αρρώστου ανθρώπου» καί ισχυρίζεστε ότι «όταν αλλοιώνεται η πίστη, αλλοιώνεται καί η σωτηρία. […] όταν αλλοιώνεται η πίστη, τότε αλλοιώνεται καί ο τρόπος καί η μέθοδος θεραπείας»;

Απάντηση: Στήν Εκκλησία υπάρχουν καί δόγματα, πού αναφέρονται στόν Τριαδικό Θεό, στήν πραγματικότητα όμως τά δόγματα λέγονται όροι καί θεσπίσθηκαν από τούς Πατέρες τών Οικουμενικών Συνόδων. Αυτό φαίνεται στό Σύμβολο τής Πίστεως. Η λέξη όρος σημαίνει τό όριον πού ξεχωρίζει τήν αλήθεια από τήν πλάνη. Επειδή οι αιρετικοί χρησιμοποιούσαν την φιλοσοφία γιά νά κατανοήσουν τό μυστήριο τού Τριαδικού Θεού, οι Πατέρες τής Εκκλησίας εξαναγκάσθηκαν νά οριοθετήσουν τήν πίστη, γιά νά μή συγχέεται μέ αιρετικές απόψεις.

Έτσι, τά δόγματα τής Εκκλησίας είναι η οριοθέτηση τής Αποκαλύψεως. Αυτό σημαίνει ότι οι άγιοι Πατέρες διά τής καθάρσεως τής καρδίας καί τού φωτισμού τού νοός έφθασαν στήν θεωρία τού Θεού, είδαν τήν δόξα τού Θεού καί στήν συνέχεια χρησιμοποίησαν κάποιον όρο-δόγμα γιά νά εκφράσουν αυτήν τήν εμπειρία τήν οποία απέκτησαν εν Αγίω Πνεύματι.

Μέ αυτές τίς προϋποθέσεις λέμε ότι τό δόγμα είναι έκφραση τής εμπειρίας, αλλά καί συγχρόνως οδοδείκτης πού οδηγεί τόν άνθρωπο στήν εμπειρία. Όσοι θέλουμε νά δούμε τόν Θεό καί νά αποκτήσουμε κοινωνία μαζί Του, έχοντας υπ' όψιν τά δόγματα, ακολουθούμε τήν αληθινή πορεία, βρισκόμαστε μέσα στήν Εκκλησία, προσαρμόζουμε τήν ζωή μας στίς εντολές τού Θεού καί έχουμε τήν ελπίδα νά φθάσουμε κάποτε στήν θέωση. Έτσι τό δόγμα συνδέεται στενά μέ τό ήθος. Οπότε, όταν αλλοιώνεται τό δόγμα, αλλοιώνεται ο οδοδείκτης καί φυσικά δέν οδηγεί στό επιθυμητό τέλος. Αλλά καί όταν ο άνθρωπος δέν ζή σύμφωνα μέ τίς εντολές τού Θεού δέν οδηγείται στήν βίωση τού δόγματος.

Ακόμη οι Πατέρες παρομοιάζουν τά δόγματα μέ φάρμακα. Τό φάρμακο βοηθά τόν άνθρωπο νά θεραπευθή καί νά αποκτήση τήν υγεία. Έτσι τό δόγμα είναι τό φάρμακο πού κατασκεύασαν οι Πατέρες τής Εκκλησίας, ώστε νά θεραπευθή ο άνθρωπος.

Όπως γίνεται φανερό, τά δόγματα-όροι δέν είναι ιδεολογίες, αλλά συνδέονται μέ τήν θεοπτία. Η ιδεολογία είναι απόρροια στοχασμών, φαντασίας, λογικών σκέψεων, ενώ τά δόγματα είναι καταγραφή καί οριοθέτηση τής αποκαλυπτικής αλήθειας, τής φανερώσεως τού Θεού στόν άνθρωπο. Έτσι οι ιδέες είναι λογικά κατασκευάσματα πού αναιρούνται από άλλες ιδεολογίες, ενώ τά δόγματα είναι γεύση ζωής, συνδέονται μέ τήν εμπειρία, μεταμορφώνουν ολόκληρη τήν ύπαρξη τού ανθρώπου.

 

4.Ερώτηση: Ίδια ερώτηση σέ ό,τι αφορά τά Μυστήρια τής Εκκλησίας: Τί είναι τά Μυστήρια τής Εκκλησίας σέ σχέση μέ τήν θεραπεία τού ανθρώπου;

Απάντηση: Όλη η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένα μυστήριο, γιατί είναι τό Σώμα τού Χριστού πού έχει αναστηθή καί αναληφθή. Όποιος ζή πραγματικά μέσα στόν χώρο τής Εκκλησίας δέχεται τήν Χάρη τού Αγίου Τριαδικού Θεού διά τού Θεανθρώπου Χριστού. Όσα γίνονται μέσα στήν Εκκλησία, ακόμη καί αυτή η προσευχή είναι ένα μυστήριο.

Τά βασικά Μυστήρια είναι τό Βάπτισμα, τό Χρίσμα καί η θεία Ευχαριστία, διά τών οποίων κανείς μετέχει τής Χάριτος τού Χριστού, όπως τά κλήματα συνδέονται μέ τήν άμπελο. Υπάρχουν καί άλλα Μυστήρια, όπως η Ιερωσύνη, ο Γάμος, τό Ευχέλαιο, η ιερά Εξομολόγηση. Γενικά, τά Μυστήρια είναι οι κρουνοί -βρύσες διά τών οποίων μετέχουμε τής Χάριτος τού Θεού.

Βέβαια, κατά τούς Πατέρες τής Εκκλησίας η Χάρη τού Θεού δέν μετέχεται απροϋποθέτως, αφού είναι απαραίτητη καί η δική μας συνέργεια. Έτσι, ο Θεός είναι ο ενεργών καί ο άνθρωπος ο συνεργών. Αυτό σημαίνει ότι γιά νά ενεργήσουν τά Μυστήρια στόν άνθρωπο, πρέπει καί ο άνθρωπος νά ζή ασκητικά, δηλαδή νά τηρή τίς εντολές τού Θεού στήν ζωή του. Έτσι επιτυγχάνεται η θεραπεία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Πατέρες τής Εκκλησίας, όπως φαίνεται στά έργα τού αγίου Διονυσίου τού Αρεοπαγίτου καί τού αγίου Μαξίμου τού Ομολογητού, έχουν συνδέσει τό Μυστήρο τού Βαπτίσματος μέ τήν κάθαρση τής καρδιάς από τά πάθη, τό Μυστήριο τού Χρίσματος μέ τόν φωτισμό τού νού καί τό Μυστήριο τής θείας Ευχαριστίας μέ τήν θέωση τού ανθρώπου.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, όπως καί όλοι οι άλλοι Πατέρες, συνέδεαν πολύ στενά τά Μυστήρια μέ τήν άσκηση. Άλλωστε, αυτό δίδαξε καί ο Χριστός μέ τήν εντολή πού έδωσε στούς Μαθητάς Του: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις τό όνομα τού Πατρός καί τού Υιού καί τού Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν» (Ματθ. κη' 19-20). Στό «βαπτίζοντες» συμπεριλαμβάνονται τά Μυστήρια καί μέ τό «διδάσκοντες τηρείν» εννοείται η ασκητική ζωή, δηλαδή η τήρηση τών εντολών τού Χριστού.

 

5.Ερώτηση: Επισημαίνετε σέ κάποιο σημείο τού έργου σας «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία» ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι, άν καί παρακολουθούν τακτικά τήν ζωή τής Εκκλησίας –πηγαίνουν στήν Εκκλησία, εξομολογούνται, κοινωνούν– πάντως δέν θεραπεύονται. Τί γίνεται; Αυτός είναι ένας πολύ σοβαρός ισχυρισμός.

Απάντηση: Η ζωή μας μέσα στήν Εκκλησία δέν εξαντλείται σέ μία τυπική παρακολούθηση τής θείας Ευχαριστίας ή σέ μιά τυπική συμμετοχή μας σέ κάποιο Μυστήριο, αλλά προϋποθέτει ένωση καί κοινωνία μας μέ τόν Χριστό. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται μιά ολοκληρωτική μεταμόρφωση ψυχής καί σώματος.

Οι άγιοι Πατέρες τής Εκκλησίας χρησιμοποιώντας στό σημείο αυτό καί τίς απόψεις τού Πλάτωνος, διδάσκουν ότι η ψυχή έχει τρείς δυνάμεις, ήτοι τό λογιστικό, τό επιθυμητικό καί τό θυμικό. Οι τρείς αυτές δυνάμεις τής ψυχής μπορούν νά λειτουργούν παρά φύση, κατά φύση καί υπέρ φύση. Η παρά φύση λειτουργία τους εκφράζεται μέ τά πάθη, πού εκδηλώνονται στό λογιστικό, τό επιθυμικό καί τό θυμικό. Η κατά φύση καί υπέρ φύση κίνηση τών δυνάμεων τής ψυχής γίνεται μέ τήν όλη ζωή μέσα στήν Εκκλησία, καί αυτό λέγεται μεταμόρφωση τού ανθρώπου. Καί οι τρείς δυνάμεις προσφέρονται στόν Θεό ο άνθρωπος αγαπά τόν Θεό, σκέπτεται τόν Θεό καί τηρεί τίς εντολές Του.

Άν δέν γίνη αυτό, τότε η παρουσία μας στήν Εκκλησία είναι τυπική, μηχανική καί όχι ουσιαστική καί πραγματική. Σέ αυτό συντελούν τά Μυστήρια, η θεία Λειτουργία καί η όλη ασκητική ζωή. Είναι σημαντικό ότι πέρα από τήν λειτουργική ζωή υπάρχει καί η νηπτική-ησυχαστική παράδοση, όπως τήν εκφράζουν οι ησυχαστές Πατέρες. Γι' αυτό επιμένουμε στήν σύνδεση τών Μυστηρίων μέ τήν ησυχαστική ζωή.

 

6.Ερώτηση: Ποιός είναι ο ρόλος τής ταπείνωσης στήν θεραπεία τού ανθρώπου;

Απάντηση: Η υπερηφάνεια είναι τό πρώτο αμάρτημα πού διέπραξε ο Αδάμ. Θέλησε νά γίνη Θεός χωρίς υπακοή στό θέλημά Του. Η υπερηφάνεια συνετέλεσε καί στήν πτώση τών δαιμόνων.

Η θεραπεία τού πάθους τής υπερηφάνειας γίνεται μέ τήν ταπείνωση, η οποία εκφράζεται μέ τήν υπακοή. Έτσι όταν υπακούουμε στό θέλημα τού Θεού δείχνουμε ότι βιώνουμε τήν ταπείνωση καί έτσι διά τής ταπεινώσεως θεραπεύεται η πτωτική κατάσταση.

Αυτό φαίνεται στήν περίπτωση τού νέου Αδάμ πού είναι ο Χριστός. Εφ' όσον ο παλαιός Αδάμ έχασε τήν κοινωνία του μέ τόν Θεό μέ τήν υπερηφάνειά του, γι' αυτό καί ο Χριστός, πού είναι ο Νέος Αδάμ, διορθώνοντας τό λάθος τού Αδάμ εκένωσε εαυτόν μορφήν δούλου λαβών καί διά τής ταπεινώσεως καί υπακοής στόν Πατέρα Του θεράπευσε τό ανθρώπινο γένος.

Επομένως, όταν υπακούουμε στόν θέλημα τού Θεού καί στόν Πνευματικό μας Πατέρα, τότε ταπεινωνόμαστε καί κοινωνούμε μέ τόν νέο Αδάμ, τόν Χριστό, καί θεραπευόμαστε.

 

7.Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, τί είναι η ανάσταση τής ψυχής σέ αυτή τήν προοπτική τής θεραπείας τού ανθρώπου;

Απάντηση: Μετά τήν πτώση τού Αδάμ, όπως είπαμε προηγουμένως, επήλθε ο πνευματικός θάνατος, ο χωρισμός τού ανθρώπου από τόν Θεό, καί ακολούθησε ο σωματικός θάνατος. Τώρα μέ τήν Χάρη τού Τριαδικού Θεού μέσα στόν χώρο τής Εκκλησίας, όταν μετέχουμε στά Μυστήρια καί τήν ασκητική ζωή, γίνεται η πνευματική ανάσταση καί θά ακολουθήση η τελική ανάσταση τών σωμάτων.

Δηλαδή, πρώτη ανάσταση είναι η μετοχή μας στό Βάπτισμα, τό Χρίσμα καί τήν θεία Λειτουργία, κατά τήν οποία η ψυχή τού ανθρώπου ενώνεται μέ τόν Χριστό καί τό σώμα δέχεται τίς ενέργειες τής ακτίστου Χάριτος. Καί δεύτερη ανάσταση είναι η μελλοντική ανάσταση τών σωμάτων πού θά γίνη κατά τήν Δευτέρα Παρουσία τού Χριστού καί η αιώνια κοινωνία μας μέ τόν Χριστό, η συμμετοχή μας στήν αιώνια Εκκλησία, στό ουράνιο συλλείτουργο.

Ουσιαστικά, λοιπόν, θεραπεία τού ανθρώπου κατά τήν ορθόδοξη παράδοση αυτό πού λέμε ορθόδοξη ψυχοθεραπεία, είναι η μετοχή μας στήν πρώτη ανάσταση, στήν ενότητα καί κοινωνία μας μέ τόν Χριστό, οπότε όλο τό είναι μας, ψυχή καί σώμα, κινείται πρός τόν Θεό καί έχουμε τήν ελπίδα νά ζήσουμε καί τήν δεύτερη ανάσταση.

Αυτή η ανάσταση συνδέεται μέ τήν αληθινή επανάσταση. Πράγματι, η λέξη επανάσταση στήν ελληνική γλώσσα σημαίνει επανέρχομαι στήν προηγούμενη θέση (επαν-ίστημι), δηλαδή στήν πρό τής πτώσεως καί πρό τού θανάτου ζωή, ουσιαστικά λοιπόν δηλώνει τήν ανάσταση εν Χριστώ. Καί αυτή είναι η πραγματική ορθόδοξη ψυχοθεραπεία.

 

8.Ερώτηση: Γιατί έχουμε αμφιβολίες γιά τήν αλήθεια τού Χριστού, όπως είχε ο Απόστολος Θωμάς γιά τήν Ανάσταση τού Χριστού;

Απάντηση: Ο άνθρωπος σέ όλα τά θέματα ζητά νά βρή τήν αλήθεια εμπειρικώς. Αυτό είναι αρχή επιστημονική καί αυτό ήταν εκείνο πού κατέρριψε τήν μεταφυσική πού στηριζόταν στήν φαντασία καί τόν στοχασμό. Έτσι δέν θέλουμε απλώς νά ακούμε γιά τόν Χριστό, αλλά νά Τόν γνωρίσουμε προσωπικά.

Ο Απόστολος Θωμάς ζητούσε ο ίδιος νά δή καί νά ψηλαφήση τόν Αναστάντα Χριστό. Ο ιερός Θεοφύλακτος Βουλγαρίας γράφει ότι ο Θωμάς ήταν κατηχούμενος από τούς άλλους μαθητές, δηλαδή οι μαθητές τού έλεγαν ότι ο Χριστός αναστήθηκε, αλλά αυτός ήθελε νά αποκτήση δική του προσωπική εμπειρία. Αυτό δείχνει ότι άλλο είναι η πίστη εξ ακοής καί άλλο η πίστη εξ εμπειρίας. Εμείς ακούμε περί τού Χριστού από τούς αυτόπτες μαθητές καί αγίους καί στήν συνέχεια αγωνιζόμαστε νά φθάσουμε στό νά δούμε πνευματικά τόν Χριστό. Από τόν «Χριστό τής ιστορίας» νά φθάσουμε στόν «Χριστό τής πίστεως», αφού η πίστη μας είναι ενυπόστατη. Καί στό θέμα αυτό βοηθά η όλη εκκλησιαστική ζωή, μέ τά ιερά Μυστήρια καί τήν ησυχαστική παράδοση.

Είναι σημαντικό ότι ο Απόστολος Θωμάς ζητούσε νά βάλη τόν δάκτυλό του στίς πληγές τού Σώματός Του, «εις τόν τύπον τών ήλων» καί τήν χείρα του «εις τήν πλευράν» τού Χριστού. Ο Αναστημένος Χριστός ικανοποίησε τό αίτημά του, γιατί θέλει νά είναι «ερευνώμενος καί αναζητούμενος». Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης λέγει ότι ο Χριστός διψά τό διψάσθαι, ο δέ άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει ότι ο Χριστός είναι σάν τό «θήραμα» εκείνο πού ελκύει τόν κυνηγό γιά νά τό συλλάβη μέσα από πολλές δοκιμασίες καί έτσι τόν τραβά πρός τόν εαυτό Του. Από αυτό αντιλαμβανόμαστε ότι η Εκκλησία πού είναι τό Σώμα τού Χριστού, αναγνωρίζεται από τίς πληγές της, δηλαδή τό μαρτύριο καί τήν άσκηση. Άν δέ σκεφθούμε ότι οι βεβαπτισμένοι καί βεβαιόπιστοι είναι μέλη τού Σώματος τού Χριστού, τότε οι «πληγές» αυτού τού Σώματος είναι οι μάρτυρες τού αίματος καί τής προαιρέσεως, οι «τραυματίες τού θείου Νυμφίου», όπως λέγει ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας.

Όποιος, λοιπόν, θέλει νά γνωρίση τόν Χριστό, θά πρέπει νά αναζητήση τούς «τραυματίας τού θείου Νυμφίου» καί δι' αυτών θά οδηγηθή στήν όραση καί γνώση τού Αναστάντος Χριστού. Ο Χριστός ψηλαφάται, θεάται, γνωρίζεται εμπειρικώς. Έξω από τήν εμπειρία ενεδρεύει ο κίνδυνος τής αμφιβολίας, τού στοχασμού, τής αθεΐας.–

(Δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό του Συλλόγου ΑμΕΑ «Αλκυόνη», Δεκ. 2008)

Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, ποιές ήταν οι προσδοκίες σας, όταν αναλάβατε να προΐστασθε της Μητροπόλεως Ναυπάκτου και σε ποιό βαθμό εκπληρώθηκαν;

Απάντηση: Από την αρχή είχα σκοπό να εργασθώ εκκλησιαστικά και θεολογικά. Θεώρησα τιμή που ο Θεός δια της Εκκλησίας με ανέδειξε σε αυτό το υψηλό αξίωμα και σε αυτήν την ιστορική Μητρόπολη. Ο σκοπός της ποιμαντικής μου διακονίας εκφράζεται στον χειροτονητήριο και ενθρονιστήριο λόγο μου που είναι απήχηση της θεολογίας και της καρδιάς μου. Δεν είμαι εκείνος που θα αξιολογήση κατά πόσον εκπληρώθηκαν οι προσδοκίες μου. Βασική εκκλησιολογική αλήθεια είναι ότι η αρχή του εκκλησιαστικού πολιτεύματος είναι ο Θεός και όχι ο λαός, και η πραγμάτωση του εκκλησιαστικού δικαίου δεν είναι η μένουσα, αλλά η μέλλουσα πόλη, που σημαίνει ότι το έργο μας θα κριθή από τον Θεό.

 

Ερώτηση: Ποιά είναι για σας η σημασία της σχέσης ποιμνίου-ποιμένα;

Απάντηση: Η σχέση αυτή καθορίζεται από την σημασία της φράσης που χρησιμοποιήσατε: «ποιμνίου-ποιμένα». Έτσι θέλω να αισθάνομαι. Άλλωστε ο Χριστός είπε στον Απόστολο Πέτρο: «βόσκε τα αρνία μου… ποίμαινε τα πρόβατά μου» (Ιω. κα , 15-16). Οι Χριστιανοί είναι λογικά πρόβατα του Χριστού και οι Κληρικοί, ιδιαιτέρως ο Επίσκοπος, είναι ποιμένες-βοσκοί. Για να είναι κανείς καλός Ποιμήν, πρέπει και ο ίδιος να είναι καλό πρόβατο του Χριστού. Πάντως, η σχέση πρέπει να είναι ουσιαστική και ανυπόκριτη. Ο Ποιμήν πρέπει να παίζη με την φλογέρα της αλήθειας και τα λογικά πρόβατα να ακολουθούν τον καλό ποιμένα «εις νομάς σωτηρίους», «επί ύδατος αναπαύσεως».

 

Ερώτηση: Ποιά ήταν η συγκλονιστικότερη εμπειρία σας όλα αυτά τα χρόνια που ποιμαίνετε την Μητρόπολη αυτή;

Απάντηση: Όλη η επισκοπική διακονία από το πρωΐ μέχρι το βράδυ, από το θυσιαστήριο του Ναού μέχρι το πέτρινο θυσιαστήριο της καθημερινής προσφοράς, από το «ωσανά» μέχρι το «άρον-άρον σταύρωσον αυτόν» είναι μια διαρκής συγκλονιστική εμπειρία, μια συνεχής έκπληξη. Πάντως, οι συγκλονιστικότερες στιγμές που βιώθηκαν ήταν μυστικές, μέσα στην καρδιά. Αυτός είναι ένας χώρος αθέατος στους πολλούς και χώρος μυστηρίου που αντέχει στην αιωνιότητα. Αυτό θυμίζει το χωρίο του αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου: «μυστήριον κραυγής εν ησυχία Θεού» πραττόμενον.

 

Ερώτηση: Και ποιά η δυσκολότερη στιγμή σας;

Απάντηση: Πολλές οι δύσκολες στιγμές. Ίσως η δυσκολότερη στιγμή που είδα, ιδίοις όμασι, είναι «το βδέλυγμα της ερημώσεως… εστός εν τόπω αγίω –ο αναγινώσκων νοείτω–» (Ματθ. κδ , 15), η «εστός όπου ου δει – ο αναγινώσκων νοείτω» (Μαρκ. ιγ , 14).

Εκτός από την βοήθεια του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων, εμπνέομαι από σας που σηκώνετε σε όλη σας την ζωή με χαρά και ελπίδα τον σταυρό της δοκιμασίας και με την «Αλκυόνη» φέρνετε την άνοιξη στην κοινωνία μας.

 

Ερώτηση: Και η μεγαλύτερη πρόκληση για σας ποιά είναι;

Απάντηση: Η σημαντικότερη πρόκληση είναι να μένω απαθής και ειρηνικός όταν με συκοφαντούν βάναυσα, όταν μου αποδίδουν πράγματα που δεν έχω σκεφθή, όταν ακούω ύβρεις ενώ δεν μπορώ να αντιδράσω δυναμικά, όταν «ο αντίδικος» «ως λέων ορυόμενος περιπατεί ζητών τίνα καταπίη» (Α Πέ¬τρ. ε , 8), και όμως έχω ευθύνη να βοηθώ τα πρόβατα.

 

Ερώτηση: Τώρα, μετά από τόσα χρόνια μαζί μας, ποιά είναι η εντύπωσή σας για τον λαό της Ναυπάκτου;

Απάντηση: Αγάπησα τον τόπο, την Μητρόπολη και τους Χριστιανούς. Συνήντησα πολλούς Χριστιανούς με διαφόρους χαρακτήρες. Όταν ενθρονίσθηκα κάποιος Ναυπάκτιος μου είπε: «Μετά τα δέκα χρόνια ποιμαντορίας σας οι Ρουμελιώτες θα σας ανοίξουν την καρδιά τους». Και αυτό το βλέπω καθημερινά. Ανοίγονται συνεχώς πόρτες, παράθυρα, μετακινούνται κουρτίνες των καρδιών. Ελπίζω μέχρι που θα τελειώσω την βιολογική ζωή μου να εισέλθω φιλοξενούμενος «στα σαλόνια των καρδιών» όλων των Χριστιανών της επαρχίας μου.

 

Ερώτηση: Πρόσφατα υποδεχθήκαμε στην πόλη μας τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Έχετε την καλωσύνη να μας περιγράψετε σύντομα τον ρόλο και την απόστολή του Πατριαρχείου στην σημερινή πραγματικότητα;

Απάντηση: Ο όρος Οικουμενικό Παριαρχείο τα λέει όλα. Έχει έναν οικουμενικό ρόλο, είναι ένα παράθυρο σε όλη την οικουμένη, κινείται πάνω από εθνοφυλετικές διαφορές, κρατά την ορθόδοξη πίστη των Οικουμενικών Συνόδων, επιλύει εκκλησιαστικά ζητήματα που αναφύονται, είναι ο συνεκτικός δεσμός ενότητας όλων των Ορθοδόξων Χριστιανών, είναι η ελπίδα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, είναι η νέα Σιών, η Μήτηρ των Εκκλησιών.

 

Ερώτηση: Ετοιμάζετε τα τελευταία χρόνια στον χώρο του Καπορδελείου Ιδρύματος την στέγαση Γηροκομείου. Ποιά χρονοδιαγράμματα λειτουργίας του σημαντικού αυτού έργου έχετε στα πλάνα σας και πως σχεδιάζετε την βιωσιμότητα αυτής της δομής;

Απάντηση: Πολλοί συνέδραμαν για να ανοικοδομηθή η Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΟ.Φ.Η). Πρώτον ο αείμνηστος Καπορδέλης, που χάρισε το οικόπεδο και συνέστησε το Ίδρυμα. Έπειτα ο κ. Ξύκης, που έδωσε ένα σημαντικό ποσό για την έως τώρα ανέγερση του κτιρίου. Και τώρα ο αείμνηστος Γαλάνης που με την διαθήκη του μας δίνει την οικία του, η οποία θα εκποιηθή σύντομα για να συνεχισθή το έργο. Ελπίζω να βρεθούν και άλλοι δωρητές για να ολοκληρωθή. Το πότε θα γίνη αυτό εξαρτάται από τους ρυθμούς των κτύπων της καρδιάς όλων των φιλανθρώπων της περιφερείας μας. Από αυτό και από την αξιοποίηση του υπολοίπου οικοπέδου εξαρτάται και η βιωσιμότητα αυτής της σημαντικής φιλανθρωπικής προσπάθειας.

 

Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, ποιός είναι ο ρόλος της Εκκλησίας σήμερα στην βελτίωση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων με αναπηρίες;

Απάντηση: Η Εκκλησία είναι μια ενότητα, μια πορεία, μία «σύνοδος ουρανού και γης», είναι το χάδι του Θεού στην γη, είναι το παράθυρο της αιωνιότητας που μας φέρει το οξυγόνο του ουρανού, είναι η πιο αγνή φιλοστοργία που δοκιμάζει ο άνθρωπος. Μέσα στην Εκκλησία εξέχουσα θέση κατέχουν και οι έχοντες κάποια σωματική αναπηρία. Αν και θεωρώ ότι οι μεγαλύτερες αναπηρίες είναι οι ψυχικές και οι παρεκκλησιαστικές, που δεν διορθώνονται εύκολα και είναι επιθετικές. Οι Κληρικοί των Ενοριών και οι Σύνδεσμοι Αγάπης εργάζονται για την επίλυση διαφόρων κοινωνικών προβλημάτων. Είμαστε κοντά σας, σας αγαπούμε και είμαστε έτοιμοι να συνδράμουμε σε ο,τι μας ζητήσετε. Προσωπικά έχω μια συγκλονιστική εμπειρία από την αγάπη, το ενδιαφέρον της Κατερίνας Χατζή, προ και μετά τον θάνατό της. Δεν αισθάνθηκα ότι έδωσα κάτι στην Κατερίνα, αλλά ότι πήρα πολλά από αυτήν, ενώ άλλοι υγιείς σωματικά αρνούνται να δώσουν.

 

Ερώτηση: Το δικαίωμα συμμετοχής της λατρευτικής ζωής της Εκκλησίας είναι αναμφίβολα δικαίωμα όλων των ανθρώπων. Πότε οι Ναοί μας θα γίνουν επιτέλους προσβάσιμοι;

Απάντηση: Κατ' αρχάς σας συγχαίρω για το έργο που επιτελείτε. Είναι ένα έργο κοινωνικής και ανθρώπινης ευαισθησίας. Άλλωστε, τα παιδιά με τα οποία ασχολείσθε είναι ολόκληρα μια καρδιά που πάλλει και σκιρτά με αγάπη.

Ως προς την πρόσβαση στους Ναούς νομίζω ότι οι περισσότεροι είναι προσβάσιμοι. Για τους δύο Ναούς της Ναυπάκτου, δηλαδή του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Παρασκευής έχω δώσει συγκεκριμένη εντολή για να ρυθμίσουν το θέμα. Τα Εκκλησιαστικά Συμβούλια των δύο αυτών Ναών έχουν ζητήσει γνώμες πολλών ειδικών και όλα προσκρούουν στην μεγάλη κλήση του κλιμακοστασίου. Παρακαλώ συνεργασθείτε μαζί τους, με τις ειδικές γνώσεις και πληροφορίες που έχετε για να επιλυθή αυτό το θέμα. Όλοι έχουμε καλή διάθεση και βούληση. Οι Ναοί, όπως και η Εκκλησία, είναι και πρέπει να θεωρούνται ως μια μεγάλη μητρική αγκαλιά για όλους, είναι η ελπίδα μας, και οι Ενορίες πρέπει να λειτουργούν ως ζωντανές, πνευματικές, θεραπευτικές κοινότητες.

 

Ερώτηση: Ποιός είναι κατά την γνώμη σας ο ενδεδειγμένος τρόπος επικοινωνίας των νέων μας σήμερα με την ουσία της χριστιανικής διδασκαλίας; Με άλλα λόγια, πιστεύτε ότι πρέπει να αναθεωρηθούν οι κώδικες επικοινωνίας μαζί τους και πως μπορεί να γίνη αυτό, ώστε το εκκλησίασμα στους Ναούς να μην είναι μόνον ηλικιωμένοι;

Απάντηση: Όταν υπάρχη αγάπη και έρωτας μεταξύ των ανθρώπων, καταργούνται οι συμβατικοί κώδικες επικοινωνίας μεταξύ τους. Τηρουμένων των αναλογιών, όσοι αγαπούν την αλήθεια, βρίσκουν τρόπους να συναντηθούν. Οι νέοι είναι εκ φύσεως αναζητητές της αλήθειας, διακρίνονται από μια διαρκή επανάσταση και μπορούν, όταν επιθυμούν, να επιτύχουν ο,τι θέλουν. Το λυπηρό είναι όταν διάφορα ιδεολογικά και κοινωνικά γεγονότα παγώνουν τα αισθήματά τους και τις υπαρξιακές αναζητήσεις τους η όταν υπάρχουν Κληρικοί που δεν είναι άξιοι της αποστολής τους. Ο ιερός Νικόλαος Καβάσιλας λέει ότι η Εκκλησία είναι το κατάλυμα των θείων ερώτων. Ο Χριστός την απεκάλεσε νυμφώνα. Αν δεν την δούμε έτσι, τότε ούτε η παρουσία μας στον Ναό ούτε η απουσία μας από αυτόν ωφελεί, αλλά ούτε και οι διάφοροι κώδικες επικοινωνίας βοηθούν.

 

Ερώτηση: Έχετε φθάσει στο ανώτερο εκκλησιαστικό αξίωμα, είσθε συγγραφέας πολλών πονημάτων παγκοσμίως γνωστών, έχετε την αναγνώριση από άλλες Εκκλησίες και προσωπικότητες όλου του πνευματικού φάσματος. Τι άλλο λείπει από την φαρέτρα σας, ώστε να πήτε, όταν θα έλθη η «αναπόφευκτη» για όλους μας ώρα, «Είμαι έτοιμος»;

Απάντηση: Ο άνθρωπος σε όλη του την ζωή αναζητά τον Θεό που γεμίζει όλο το είναι του. Φλέγεται για να ενωθή μαζί Του. Ο Γέροντας Σωφρόνιος έλεγε ότι κανένας δεν μπορεί να ζήση χριστιανικά στον τέλειο βαθμό, μπορεί όμως να πεθάνη χριστιανικά. Αυτό ποθώ, ώστε η πορεία μου προς τον άλλο τρόπο υπάρξεως, το πέρασμα από την βιολογική ζωή στην άλλη ζωή δια του θανάτου, να είναι μια συνάντηση με τον Χριστό, την Παναγία, τους Αγίους και όλα τα αγαπητά μου πρόσωπα. Εκεί θα ήθελα να συναντηθούμε όλοι, εσείς να συναντήσετε εμένα και εγώ να συναντήσω εσάς.

Σας ευχαριστούμε για τον χρόνο που διαθέσατε για το περιοδικό μας.

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Συνέντευξη στο Περιοδικό «Επίκαιρα Αιτωλοακαρνανίας»«Όταν γνωρίζης τον Ιερόθεο Ναυπάκτου από κοντά, γκρεμίζεται οποιαδήποτε προκατάληψη μπορεί να έχης γι' αυτόν: συναντάς μια προσωπικότητα που φέρει μια πρωτόγνωρη για τα δεδομένα της Εκκλησίας σκέψη και φιλοσοφία. «Ανήσυχο πνεύμα», ευτυχής για την πορεία του, δεν φέρει ουδόλως την βαριά σκια η την υπερβολική λάμψη του θεσμικού του ρόλου. Δεν είναι απόμακρος που χρησιμοποιεί το προσωπείο της ευγένειας. Αφοπλιστικά ειλικρινής, μιλάει με πάθος και ευλάβεια και είναι γοητευτικότερος όταν γελάη, αλλά φυλάγεται» (Επ. Αιτ/νίας).

1. Ερώτηση: Τι σας ώθησε, Σεβασμιώτατε, να αφιερωθήτε στον Θεό; Η εικόνα που είχατε για την Εκκλησία, όταν ξεκινούσατε να την υπηρετήσετε, παραμένει η ίδια με αυτή που βιώνετε τώρα;

Απάντηση: Με βοήθησαν οι γονείς μου, το εκκλησιαστικό περιβάλλον που έζησα, η Ενορία μου και κυρίως οι Πνευματικοί μου Πατέρες που κατά καιρούς συνάντησα στην ζωή μου. Φυσικά, καθώς μεγάλωνα και εισερχόμουν στα ενδότερα της εκκλησιαστικής ζωής, αποκτούσα διαφορετική εικόνα της Εκκλησίας, από το ψυχολογικό προχωρούσα στο οντολογικό. Πάντα όμως υπάρχει η θετική και η αρνητική πλευρά της Εκκλησίας. Συνάντησα αγίους, αλλά και εκκοσμικευμένους Κληρικούς και λαϊκούς.

 

2. Ερώτηση: Τι σας απογοητεύει σήμερα στην Εκκλησία;

Απάντηση: Δεν με απογοητεύει τίποτα, γιατί μέσα στην Εκκλησία βρήκα τους ενδοκρινείς αδένες της, που είναι οι άγιοι και αυτοί συντελούν στην υγεία των μελών του Σώματος της Εκκλησίας. Αν κάτι με στενοχωρή είναι όταν δίνεται μεγαλύτερη σημασία στα λεγόμενα «πολιτικά της Εκκλησίας», όταν οι Κληρικοί ασχολούνται με τα εξωτερικά, το εκκλησιαστικό κουτσομπολιό και θεωρούν την Εκκλησία ως ανθρώπινο θεσμό με διαπλεκόμενα συμφέροντα και ιδιοτελείς επιδιώξεις.

 

3. Ερώτηση: Πως νιώσατε όταν σας ανακοίνωσαν την αναγόρευσή σας σε επίτιμο διδάκτορα της Θεολογικής Σχολής Αθηνών;

Απάντηση: Ήταν κάτι το ξαφνικό, που δεν το περίμενα, αν και κάποιος Καθηγητής άλλης Θεολογικής Σχολής μου είπε ότι ήταν αναμενόμενο, ύστερα από την παραγωγή τόσου θεολογικού έργου που κίνησε το ενδιαφέρον και εκτός Ελλάδος και μεταφράσθηκε σε 19 γλώσσες. Δόξασα τον Θεό, όταν μου ανακοινώθηκε η απόφαση, διότι σε Αυτόν οφείλονται τα πάντα. Πρέπει να μάθουμε να δεχόμαστε και τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα με δοξολογία στον Θεό και με ψυχολογική και πνευματική ωριμότητα.

 

4. Ερώτηση: Αν κάνατε, με αφορμή το γεγονός, απολογισμό, ποιοί είναι οι σημαντικότεροι σταθμοί της ζωής σας;

Απάντηση: Η εισαγωγή μου στην Θεολογική Σχολή, που άρχιζα να μυρίζω το άρωμα της θεολογίας, η πρώτη επίσκεψή μου στο Άγιον Όρος στα μέσα της δεκαετίας του '60, που είδα στην πράξη την αληθινή μοναχική ζωή, η γνωριμία μου με τον Μητροπολίτη Εδέσσης κυρό Καλλίνικο, που γνώρισα την αγιασμένη ποιμαντική διακονία, η στενή πνευματική σχέση μου με τον μεγάλο θεόπτη Γέροντα Σωφρόνιο Σαχάρωφ στο Essex της Αγγλίας, που γνώρισα την ζωντανή θεολογία, οι συνεχείς συζητήσεις με Γέροντες ασκητές, όπως τον π. Παΐσιο, τον π. Εφραίμ Κατουνακιώτη, τον π. Σπυρίδωνα Νεοσκητιώτη, που είδα την απλότητα της χριστιανικής ζωής, η επικοινωνία μου με τον Καθηγητή π. Ιωάννη Ρωμανίδη, που είδα πως συναντάται η καθηγητική έδρα με το ασκητήριο κ.α.

 

5. Ερώτηση: Επόμενος σημαντικός σταθμός ενδεχομένως να ήταν ο Αρχιεπισκοπικός θώκος; Σας ρωτώ διότι πολλοί είναι εκείνοι που «βλέπουν» στο πρόσωπό σας έναν Ιεράρχη ικανό να ηγηθή. Υπάρχει ως ενδεχόμενο στην σκέψη σας και από ποιούς παράγοντες εξαρτάται;

Απάντηση: Θα σας απαντήσω όπως απαντούσε ο αείμνηστος Γέροντάς μου Εδέσσης Καλλίνικος, όταν του εύχονταν «και Αρχιεπίσκοπος». Έλεγε: «Μα τώρα δεν είμαι Αρχιεπίσκοπος; Είμαι Αρχιεπίσκοπος στην επαρχία μου. Όταν λειτουργούν οι Ιερείς εύχονται υπέρ του Αρχιεπισκόπου ημών...». Πάντως, αισθάνομαι πληρότητα με αυτό που κάνω, όλα τα άλλα ανήκουν στον Θεό. Ο Ντοστογιέφσκι έλεγε ότι όταν ο άνθρωπος γίνεται αιχμάλωτος μιας ιδέας, τότε εισέρχονται μέσα του τα σπέρματα της τραγωδίας. Σημαντικό είναι και το ερώτημα του Έριχ Φρομ: «Να έχης η να είσαι;». Δίνω μεγαλύτερη σημασία στην εσωτερική, ψυχολογική και υπαρξιακή πληρότητα, στο «είναι» και όχι στο «έχειν».

 

6. Ερώτηση: Ποιά είναι η παρακαταθήκη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, και πως κρίνετε τα πρώτα δείγματα γραφής του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου;

Απάντηση: Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ήταν μια δυνατή προσωπικότητα, με οράματα και επικοινωνιακό λόγο. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος μας δείχνει μια άλλη πλευρά της εκκλησιαστικής ζωής. Τελικά η Εκκλησία είναι ενότητα διαφόρων προσωπικοτήτων και κόσμων, είναι ένας ανθόκηπος με πολλά ευώδη άνθη, διαφόρων χρωμάτων και ευωδιών, που αναπαύουν όλους τους δύσκολους ανθρώπους. Καθένας έχει το δικό του χάρισμα.

 

7. Ερώτηση: Στην σημερινή εποχή κάποιοι εκτιμούν ότι η Εκκλησία αδυνατεί να δώση λύσεις στα υπαρξιακά προβλήματα του συγχρόνου ανθρώπου. Έχει βάση αυτή η άποψη και αν ναι, που οφείλεται αυτό;

Απάντηση: Η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού δίνει ουσιαστικές απαντήσεις στα προβλήματα του ανθρώπου. Αν φαίνονται μερικές αδυναμίες, αυτό οφείλεται στα μέλη της Εκκλησίας και τους Κληρικούς, όταν δεν εκφράζουν αυτό που είναι η Εκκλησία. Μια τέτοια αδυναμία είναι το να ασχολήται ένας Κληρικός με τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, αφήνοντας αναπάντητες τις πνευματικές αγωνίες των ανθρώπων που έχουν σχέση με την ζωή και τον θάνατο.

 

8. Ερώτηση: Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πλευρά... Τι απαντάτε σε εκείνους που ασπάζονται την άποψη του Μαρξ ότι «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού»;

Απάντηση: Ο Μαρξ έχει υπ' όψη του τον δυτικό Χριστιανισμό και εν μέρει είχε δίκαιο, αφού η θρησκεία, όπως παρατηρείται στην Δύση και την Ανατολή, συνδέεται με την μεταφυσική, την φεουδαρχία, την δικτατορία, τις πολιτικές επιδιώξεις κλπ. Ο Χριστιανισμός δεν είναι απλώς θρησκεία, αλλά Εκκλησία, οικογένεια, θεραπευτήριο που θεραπεύει τον άνθρωπο από το υλικό, ψυχολογικό και θρησκευτικό όπιο, αφού σήμερα αντιστρέφεται το θέμα και «το όπιο είναι η θρησκεία του λαού».

 

9. Ερώτηση: Πολλοί νέοι συμμετέχουν και νοιώθουν την Εκκλησία οικεία και έχουν θετική γνώμη γι' αυτή. Όμως υπάρχει και η μερίδα εκείνων που δεν βρίσκονται κοντά στην Εκκλησία. Εσείς πως προσεγγίζετε τους νέους αυτούς;

Απάντηση: Μου αρέσουν περισσότερο οι αμφισβητίες, οι αναρχικοί, οι ανήσυχοι. Πολλές φορές απέκτησα μεγαλύτερη κοινωνία με αυτούς, παρά με τους θρησκευόμενους φανατικούς και τους αδιάφορους, που διακρίνονται από την ανία. Μου αρέσουν όσοι πεινούν και διψούν για δικαιοσύνη, για ποιότητα και πληρότητα ζωής, παρά οι βολεμένοι.

 

10. Ερώτηση: Είχατε με λεπτομέρεια χαρτογραφήσει, μετά τον θάνατο του Χριστοδούλου, το προφίλ που πρέπει να έχη ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος. Αν σας ρωτούσα ποιό οφείλει να είναι το προφίλ του Μητροπολίτη μιας μικρής Μητροπόλεως, όπως εκείνη της Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, τι θα απαντούσατε;

Απάντηση: Τα όσα έχω γράψει για τον ρόλο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών ισχύουν για όλους τους Κληρικούς και ιδίως τους Επισκόπους, τηρουμένων των αναλογιών, φυσικά και για μένα. Πρέπει να συντονιζόμαστε με την διδασκαλία των αγίων και με το εκκλησιαστικό πολίτευμα και όταν χάνουμε τον στόχο αυτόν πρέπει να μετανοούμε. Τελικά η μετάνοια καταξιώνει τον Κληρικό και τον λαϊκό και τον ανεβάζει στα μάτια του Θεού και του λαού.

 

11. Ερώτηση: Συχνά αναφέρεσθε στο θέμα «χωρισμού κρατικής και εκκλησιαστικής διοίκησης». Να εκτιμήσω ότι τάσσεσθε υπέρ η κατά του χωρισμού Κράτους και Εκκλησίας;

Απάντηση: Η φράση «χωρισμός Κράτους και Εκκλησίας» είναι άστοχη, γι' αυτό προτιμώ τον όρο «οριοθέτηση των σχέσεων μεταξύ κρατικής και εκκλησιαστικής διοίκησης». Αυτό πέρασε και στις αποφάσεις διαφόρων Κομμάτων. Σε ένα ευνομούμενο Κράτος κανείς δεν μπορεί να χωρισθή και να ζη ανεξάρτητα από αυτό. Κάποια σχέση πρέπει να έχη μαζί του. Έτσι, είμαι υπέρ της σωστής οριοθέτησης των σχέσεων μεταξύ των δύο διοικήσεων, πολιτικής και εκκλησιαστικής, γιατί είναι διαφορετικός ο σκοπός της κάθε μιας. Το τι εννοώ το ανέλυσα κατά καιρούς και δεν μπορώ να το αναπτύξω τώρα στα πλαίσια μιας σύντομης συνέντευξης. Πάντως, η Πολιτεία πρέπει να ενδιαφέρεται για όλους τους πολίτες της χώρας μας και η Ιερά Σύνοδος για τα εκκλησιαστικά ζητήματα.

 

12. Ερώτηση: Ένα ζήτημα, που συχνά σκανδαλίζει, είναι η εκκλησιαστική περιουσία και η αξιοποίησή της. Πως πρέπει να γίνεται η διαχείρισή της από την ηγεσία της Εκκλησίας;

Απάντηση: Πρόσφατα πήγα στην Κύπρο για ένα Σεμινάριο και ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου μου είπε ότι η Εκκλησία τους αξιοποίησε την περιουσία που είχε και μισθοδοτεί τον ιερό Κλήρο, οπότε δεν επιβαρύνει το Κράτος και έτσι είναι ελεύθερη. Χρειάζεται μια αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, χωρίς όμως η Εκκλησία να γίνη οικονομική δύναμη, με Τράπεζες, διαπλεκόμεα συμφέροντα και χωρίς να ξεχάση τον προορισμό της που είναι η φιλανθρωπία και η ποιμαντική του λαού που υποφέρει.

 

13. Ερώτηση: «Εκπόρνευση» της εκκλησιαστικής ζωής; Δεν είναι πολύ βαριά αυτή η μομφή; Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένος;

Απάντηση: Όταν κανείς εκμεταλλεύεται κάτι που είναι ιερό, αυτό λέγεται εκπόρνευση η ασέλγεια. Για παράδειγμα, όταν ένας Κληρικός εκμεταλλεύεται την εμπιστοσύνη των ανθρώπων σε αυτόν και ιδιοποιείται για δικό του όφελος την ευσέβεια του λαού προς πλουτισμό, είναι εκπόρνευση. Όταν χρησιμοποιή την ιερατική του διακονία για να αποκτά εξουσία στην κοινωνία, να ρυθμίζη εκλογικές αναμετρήσεις, αυτό είναι ασέλγεια σε βάρος της Εκκλησίας. Όταν δημιουργούνται σχίσματα και διαιρέσεις εν ονόματι ατομικών επιδιώξεων, είναι μια ασέβεια στο εκκλησιαστικό σώμα. Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα.

 

14. Ερώτηση: Η θέση σας για το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης;

Απάντηση: Όταν ο Επίσκοπος ομιλή, πρέπει να το κάνη με βάση το Ευαγγέλιο και την παράδοση της Εκκλησίας και να αναφέρεται στα μέλη της Εκκλησίας. Δεν είμαστε κριτές της Οικουμένης, ούτε μπορούμε να επιβάλλουμε στην κοινωνία, ο,τι επέβαλε ο Καλβίνος στην Γενεύη, δηλαδή την θρησκευτική αστυνόμευση. Μια τέτοια ενέργεια οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα, όπως στην Ευρώπη οι άνθρωποι οδηγήθηκαν στην αθεΐα, τον δεϊσμό και τον αγνωστικισμό. Ομιλούμε για τον ευλογημένο γάμο, ποιμαίνουμε τους Χριστιανούς προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά σεβόμαστε και την ελευθερία όσων δεν είναι δυνάμει η ενεργεία μέλη της Εκκλησίας, που ύστερα από λίγο με την μετάνοιά τους μπορούν να γίνουν πραγματικά μέλη καλύτερα από μας. Το μεγαλείο της Εκκλησίας είναι ότι ένας ληστής έγινε πρώτος πολίτης του Παραδείσου.

 

15. Ερώτηση: Για τον γάμο ομοφυλοφίλων;

Απάντηση: Τον λεγόμενο «γάμο ομοφυλοφίλων» μπορεί να τον δη κανείς από πολλές πλευρές, την εκκλησιαστική, την θεολογική, την νομική, την πολιτιστική κλπ. Η Εκκλησία για τα μέλη της δεν μπορεί να αποδεχθή τον γάμο των ομοφυλοφίλων και αυτό δεν είναι θέμα ηθικιστικό, αλλά οντολογικό, θεολογικό. Ο Απόστολος Παύλος τις ομοφυλοφιλικές τάσεις χαρακτηρίζει ως «πάθη ατιμίας» και ως μεταλλαγή της φυσικής χρήσεως του ετέρου φύλου σε παρά φύσιν χρήση του ιδίου φύλου. Πέρα από αυτό η Εκκλησία καλεί τον άνθρωπο σε μετάνοια, τον δέχεται με πολλή αγάπη και θεραπεύει την νοσούσα προσωπικότητά του, διότι λειτουργεί ως πνευματικό νοσοκομείο.

 

16. Ερώτηση: Μια μερίδα ακαδημαϊκών εισηγείται αλλαγές, που κυρίως αφορούν την απόδοση στην νεοελληνική γλώσσα της θείας Λειτουργίας. Ποιά είναι η θέση σας;

Απάντηση: Έγινε μία προσπάθεια από τον μακαριστό Χριστόδουλο προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά δεν επέτυχε και ο ίδιος υποχώρησε. Οι αλλαγές στην Εκκλησία γίνονται όταν υπάρχη ουσιαστική ανάγκη, όπως οι άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος μετέφρασαν τα λειτουργικά και άλλα κείμενα στην σλαβονική γλώσσα. Έτσι οι αλλαγές γίνονται από αγίους που έχουν καθολική αναγνώριση. Τελικά το πρόβλημα δεν είναι μόνον η γλώσσα, αλλά το νόημα, η εσωτερική σχέση με αυτά που λέγονται και γίνονται. Για παράδειγμα, μιλάμε την ίδια γλώσσα στην καθημερινή ζωή, την οικογένεια και την κοινωνία, αλλά μας χωρίζει ένα υπαρξιακό χάος, ασυνεννοησία. Πως μπορεί να θεραπευθή αυτό; Είναι θέμα γλωσσικό η υπαρξιακό;

 

17. Ερώτηση: Σε πρόσφατο δημοσίευμά σας είχατε την παρρησία να εκθέσετε τις απόψεις σας για ένα καίριο πρόβλημα που ταλανίζει τον εκκλησιαστικό βίο σχετικά με το ζήτημα ανάδειξης των επισκόπων.

Απάντηση: Νομίζω ότι στο θέμα αυτό πρέπει να γίνουν αλλαγές και να εκλέγονται στον επισκοπικό βαθμό Κληρικοί που είναι άξιοι της αποστολής τους, χωρίς να έχουν εξαρτήσεις, χωρίς η εκλογή τους να είναι υπόθεση επιβολής ομάδων η αποτέλεσμα διαφόρων πιέσεων και συμφερόντων. Οι Επίσκοποι δεν είναι διοικητικοί υπάλληλοι ενός μηχανισμού και γι' αυτό η εκλογή τους πρέπει να γίνεται με φόβο Θεού και εκκλησιαστικές προϋποθέσεις.

 

18. Ερώτηση: Από την παραμονή σας στην ηγεσία της Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου για ποιό έργο σας περισσότερο νοιώθετε ηθική και ψυχική ικανοποίηση;

Απάντηση: Θεωρώ ως κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής την θεία Λειτουργία και ο,τι έχει σχέση με αυτήν. Χαρά μου επειδή λειτουργώ. Έπειτα, καυχώμαι εν Κυρίω για τους εκλεκτούς μου συνεργάτες, Κληρικούς και λαϊκούς, και για τους Συνδέσμους Αγάπης που επιτελούν ένα αξιόλογο φιλανθρωπικό έργο. Και σας καλώ να τους γνωρίσετε. Τελικά, ο,τι και να γίνεται, δεν θα είμαι ικανοποιημένος, γιατί στην Εκκλησία μάθαμε να χτυπούμε υψηλές νότες, ζητούμε την ένωση με τον Θεό, επιδιώκουμε την σωτηρία όλων.

 

19. Ερώτηση: Αυτοί που σας γνωρίζουν λένε ότι είσθε αεικίνητος και ότι ασχολείσθε με όλα τα ζητήματα της Μητροπόλεως. Ωστόσο, αν σας ζητούσαμε να αναφέρετε τις προτεραιότητες των θεμάτων, τι θα καταγράφατε;

Απάντηση: Με ενδιαφέρει η ποιμαντική του λαού, που γίνεται με τον προφορικό και γραπτό λόγο, με την προσφορά θεολογικού, φιλανθρωπικού και κοινωνικού έργου. Θέλω να έρχομαι σε επικοινωνία με τους ανθρώπους και να βοηθώ, με τους συνεργάτες μου, όλους όσοι έχουν ανάγκη. Υπάρχει βαθύς πόνος, ψυχικός και σωματικός, οι άνθρωποι βασανίζονται και υποφέρουν από πολλά και αυτό με συγκινεί βαθύτατα. Πολλές φορές κλαίω βλέποντας την δυστυχία των ανθρώπων. Ίσως γιατί και η οικογένειά μου πέρασε πολλά, αλλά και εγώ σπούδασα με οικονομικές δυσκολίες. Είμαι βγαλμένος μέσα από τα σπλάχνα του λαού που δοκίμασε τις συνέπειες της Κατοχής και του εμφυλίου σπαραγμού.

 

20. Ερώτηση: Η ανταπόκριση της τοπικής κοινωνίας;

Απάντηση: Είμαι ευχαριστημένος από την επικοινωνία με τους ανθρώπους. Καθημερινώς βλέπω βελτίωση των σχέσεων και αναγνώριση των κόπων και θυσιών που καταβάλλουμε με όλους τους συνεργάτες μου. Αν και οι απαιτήσεις είναι μεγάλες και οι σωματικές δυνάμεις είναι περιορισμένες.

 

21. Ερώτηση: Πιστεύετε ότι πρέπει η Εκκλησία να έχη πιο ενεργό ρόλο και σε γενικότερα ζητήματα που αφορούν τον νομό;

Απάντηση: Οι δύο Μητροπόλεις στον Νομό μας και οι Ενορίες και τα Μοναστήρια προσφέρουν μεγάλο πνευματικό, φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο στον Νομό μας. Κάθε Ενορία, κυρίως στις πόλεις, ενεργεί ως μια θεραπευτική κοινότητα. Ασφαλώς και πρέπει να ενεργοποιηθούμε ακόμη περισσότερο. Πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες σε όλους τους τομείς, την πνευματική αναζήτηση των ανθρώπων, την φιλανθρωπία, τα κοινωνικά προβλήματα, τα οικογενειακά ζητήματα κλπ. Όλα αυτά πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε με θεολογικό, οντολογικό λόγο και όχι με ηθικιστικό και πολιτικό.

 

22. Ερώτηση: Πως είναι η συνεργασία σας και η επικοινωνία με τις Αρχές του τόπου; (Δήμο, Περιφέρεια, Νομαρχία)

Απάντηση: Πολύ καλή έως άριστη.

 

23. Ερώτηση: Πως αξιολογείτε το έργο και την δραστηριότητα των Μονών στην Ιερά Μητρόπολη;

Απάντηση: Από τα τέσσερα Μοναστήρια που υπάρχουν στην Ιερά Μητρόπολη, τα τρία λειτουργούν μέσα σε κανονικά, εκκλησιαστικά και πνευματικά πλαίσια και προσφέρουν εκκλησιαστικό έργο. Θεωρώ ότι τα Μοναστήρια πρέπει να είναι πνευματικές οάσεις που θα προσφέρουν ένα διαφορετικό έργο από ο,τι το Κράτος, οι κοινωνικοί φορείς, οι οικονομικές επιχειρήσεις. Ασφαλώς γνωρίζουμε ότι δεν μετρά η ποσότητα του έργου, αλλά η ποιότητα. Δεν πρέπει η εκκλησιαστικότητα να αντικαθίσταται από την εμπορευματικότητα. Δεν είναι δυνατόν ένα Ορθόδοξο Μοναστήρι να έχη εμπορικές Εταιρείες στο εσωτερικό και στο εξωτερικό με διάφορους τρόπους. Οι Ιερές Μονές είναι τόποι προσευχής, ησυχίας και όχι οίκοι εμπορίου. Δεν μπορούμε να μιμούμαστε το Βατικανό. Τα μοναστικά τάγματα της Δύσεως έχουν ξεφύγει από τον προορισμό τους. Μη κάνουμε τέτοια λάθη στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

 

24. Ερώτηση: Πολλές φορές βρεθήκατε...σε έκτακτες καταστάσεις!

Απάντηση: Υπάρχουν έκτακτες καταστάσεις που απαιτούν έκτακτες αντιμετωπίσεις. Ο καλός κυβερνήτης πρέπει να προστατεύη το σκάφος από κύματα, ανέμους, ανατροπές και πειρατές. Ο Επίσκοπος δεν αναλαμβάνει την διακονία του για να εφησυχάζη, να απολαμβάνη τα πάντα και να ικανοποιή τα προσωπικά φιλόδοξα σχέδιά του, αλλά για να ποιμαίνη Κληρικούς, Μοναχούς και λαϊκούς με βάση την Παράδοση της Εκκλησίας, να τους υποδεικνύη τον εκκλησιαστικό τρόπο ζωής και να διορθώνη τα κακώς κείμενα, έστω και αν αυτό κοστίζη. Μπορείτε να φαντασθήτε έναν διαιτητή να αφήνη τους ποδοσφαιριστές να κάνουν ο,τι θέλουν και να υποκύπτη στις απαιτήσεις των αθλητών και των φιλάθλων; Είναι αποτυχημένος.

 

25. Ερώτηση: Έχετε γράψει πάνω από 100 βιβλία και πλήθος θεολογικών και φιλοσοφικών κειμένων...Από που κλέβετε χρόνο και τα προλαβαίνετε;

Απάντηση: Όποιος αγαπά κάτι και έχει έμπνευση γι' αυτό που κάνει, βρίσκει τον απαραίτητο χρόνο. Η αλήθεια είναι ότι έχω μελετήσει πολύ στο παρελθόν και εξακολουθώ να μελετώ, παρατηρώ τα κοινωνικά και ιδεολογικά ρεύματα της εποχής μας, ασχολούμαι με τον πόνο των ανθρώπων και έπειτα βρίσκω χρόνο να καταγράφω τις σκέψεις μου. Ο,τι κάνω το κάνω με αγάπη, με έμπνευση, ακόμη και ταξιδεύοντας. Μειώνω τον χρόνο της αναπαύσεως και της καλώς εννοουμένης ψυχαγωγίας. Γράφω μεσημερινές και βραδινές ώρες, ακόμη και σε μεγάλες εορτές, όπως το Πάσχα, όταν οι άλλοι διασκεδάζουν. Ζω ως ερημίτης μέσα στην κοινωνία, χωρίς να απομακρύνομαι από τα προβλήματα του λαού.

 

26. Ερώτηση: Το επόμενο βιβλίο που ετοιμάζετε;

Απάντηση: Υπάρχουν 5-6 βιβλία που ετοιμάζονται για έκδοση. Πάντως το επόμενο είναι η πρακτική της «Ορθόδοξης Ψυχοθεραπείας» και το μετέπειτα η διαφορά μεταξύ του σχολαστικισμού - ηθικισμού της Δύσεως και του ησυχασμού της Ορθόδοξης Ανατολής, ουσιαστικά οι σχέσεις και οι διαφορές μεταξύ Παλαιάς και Νέας Ρώμης.

 

27. Ερώτηση: Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να μου πήτε, φεύγοντας από αυτόν τον τόπο, ποιά θα θέλατε να είναι η δική σας παρακαταθήκη που θα θέλατε να αφήσετε;

Απάντηση: Έχω δηλώσει ότι από τον τόπο αυτόν θα φύγω, όταν ο Θεός επιτρέψη την έξοδό μου από την ζωή αυτή, αλλά και τότε το σώμα μου θα μείνη σε αυτόν τον τόπο. Για το ποιά παρακαταθήκη θα ήθελα να μείνη, ο καθένας μπορεί να κρατήση ο,τι θα τον ωφελήση. Βασική συμβουλή μου είναι να αποκτήσουμε όλοι «εκκλησιαστικό φρόνημα», που είναι τόσο αναγκαίο στην εποχή μας, να αισθανόμαστε την Εκκλησία ως πνευματικό νοσοκομείο, να αγαπούμε την Εκκλησία και τους θεσμούς της, παρά την αμαρτωλότητά μας, και τελικά η επιθυμία μου είναι «να γνωρισθούμε πριν χωρισθούμε», γιατί πράγματι είναι δύσκολη η γνώση ενός ανθρώπου. Δεν πρέπει να γνωρίσουμε έναν άνθρωπο μετά την κοίμησή του, αλλά πριν από αυτήν. Γι' αυτό είναι ανάγκη «να γνωρισθούμε πριν χωρισθούμε». Ίσως σε αυτό να συντελέση λίγο η συνέντευξη αυτή και σας ευχαριστώ.–

“Healing by Prayer and Fasting”

Αναδημοσιεύουμε αποσπάσματα της συνέντευξης που έδωσε ο Σεβ. Μητροπολίτης μας στον δημοσιογράφο Steve Maynard, και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The News Tribune το Σάββατο 8 Μαΐου 1999. Ο δημοσιογράφος κ. Steve Maynard περιόρισε τις ερωτήσεις του στο θέμα της προσευχής και της νηστείας ενώ δίδει συγχρόνως στους αναγνώστες του την περιγραφή ενός Ορθόδοξου Έλληνα Ιεράρχη.

Ζει σε δύο κόσμους

Ο Μητροπολίτης Ιερόθεος Βλάχος είναι ένας ορθόδοξος Επίσκοπος, εμποτισμένος με την αρχαία Χριστιανική θεολογία και τον μοναχισμό. Αλλά είναι επίσης μελετητής των συγχρόνων προβλημάτων.

Προσπάθησε να γεφυρώση αυτούς τους δύο κόσμους αυτόν τον μήνα, δίνοντας συνταγή την προσευχή και την νηστεία ως τρόπους θεραπείας των ασθενειών της ψυχής.

“Η φιλαυτία είναι η μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας”, είπε ο Ιερόθεος κατά την διάρκεια μιας συνέντευξης στο σπίτι ενός φίλου του από τον Ελληνορθόδοξο Ναό του Αγίου Νικολάου στην Tacoma. “Ο φίλαυτος θέλει να τον υπηρετούν οι άλλοι... Επίσης, φιλαυτία είναι το να θεωρώ ότι είμαι το κέντρο του κόσμου όλου”.

“Αντιθέτως, οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να αγαπάνε τον Θεό και τους άλλους και να ζήσουν μια ισορροπημένη ζωή που δεν συγκεντρώνεται στην κατανάλωση”, είπε ο Ιερόθεος. “Η προσευχή και η νηστεία είναι το κλειδί για την συντήρηση πνευματικής ισορροπίας”, είπε.

Ο Ιερόθεος, ένας θεολόγος από την Ναύπακτο, ο οποίος έχει συγγράψει 70 βιβλία, μίλησε την περασμένη εβδομάδα στον Ναό του Αγίου Νικολάου... Μίλησε σε ένα πλήθος διακοσίων ανθρώπων για τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, ο οποίος ήταν ένας ελληνορθόδοξος Επίσκοπος και μοναχός από την Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα, ο οποίος δίδασκε ότι πρέπει οι Χριστιανοί να αναπτύξουν κανόνες προσευχής και νηστείας για να βιώνουν την στενή σχέση με τον Θεό.

Ο Ιερόθεος Βλάχος συμβολίζει ο ίδιος την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ντυμένος σε ένα χυτό μαύρο ράσο. Για την φωτογραφία έβαλε το επίσημο καλυμαύχι και το επισκοπικό πέπλο (επανοκαλύμαυχο). Γύρω από τον λαιμό του και κάτω από την μακριά γκριζόμαυρη γενειάδα του, είχε μια χρυσή αλυσίδα με ένα παντατίφ, που παρουσίαζε την Μαρία και τον Χριστό βρέφος. Αυτό λέγεται εγκόλπιον και είναι το σύμβολο ενός ορθοδόξου Μητροπολίτου ή Επισκόπου.

Ο κ. Ιερόθεος μίλησε ελληνικά, και ο ενορίτης του Αγίου Νικολάου, κ. Ηρακλής Παναγιωτίδης, τα μετέφρασε στα αγγλικά, στο σπίτι του κ. Παναγιωτίδη, όπου έμενε ο Επίσκοπος. Οι δύο είναι παλιοί φίλοι από την δεκαετία του ’60, όταν ο Παναγιωτίδης, που τώρα είναι ερευνητής της επιστήμης της νευρολογίας και μέλος της Σχολής στο Πανεπιστήμιο Washington στό Seattle, έμενε στην Θεσσαλονίκη.

“Μέσω της προσευχής και της νηστείας ένας άνθρωπος θεραπεύεται και μπορεί να γνωρίση τον Θεό”, είπε ο Ιερόθεος. Αυτό δίδασκε ο Παλαμάς, είπε ο 54χρονος Μητροπολίτης, που είναι γνωστός στην Ορθοδοξία για τα βιβλία του για τον Παλαμά.

Ο κ. Ιερόθεος εξηγεί τον σωστό ρόλο της νηστείας ή της αποχής από το φαγητό.

“Πρέπει να τρώμε, αλλά ο άνθρωπος δεν πρέπει να ελέγχεται από το πάθος για να τρώη”, είπε. “Δεν νηστεύουμε γιατί μισούμε το φαγητό, ούτε νηστεύουμε μόνο για λόγους υγείας. Νηστεύουμε για να θεραπεύουμε το πάθος της λαιμαργίας και της γαστριμαργίας... για να εφαρμόσουμε την αυτοκυριαρχία και την εγκράτεια”.

“Όσο γίνεται η θεραπεία, τόσο ο άνθρωπος φτάνει στην γνώση του Θεού”, είπε...

Στο παρελθόν ήταν σπάνιο για έναν μητροπολίτη από την Ελλάδα να επισκεφθή την ενορία στην Tacoma, που έχει γύρω στις 200 οικογένειες μέλη. Αλλά λόγω της φιλίας μεταξύ του Μητροπολίτη και του κ. Παναγιωτίδη ο Ιερόθεος έμεινε μια εβδομάδα στην Tacoma κατά την διάρκεια της δεκαπενθήμερης επίσκεψής του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει ξαναεπισκεφθή τον Ναό του Αγίου Νικολάου, κατά την διάρκεια ενός ταξιδιού του στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1995.

Ο Ιερόθεος είναι Μητροπολίτης στην Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου στην κεντρική Ελλάδα. Η Ναύπακτος είναι 150 μίλια ανατολικά της Αθήνας. Η Μητρόπολη έχει συνολικό πληθυσμό 20.000. Η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία είναι η επίσημη Εκκλησία και 97% των 10 εκατομμυρίων κατοίκων της Ελλάδος είναι μέλη της Εκκλησίας, μας είπε ο Ιερόθεος...

Ακόμη και μακριά από την Ελλάδα οι επίσκοποι αυτοί προκαλούν σεβασμό.

Κάποια στιγμή κατά την διάρκεια της συνέντευξής μας ο π. Μιχαήλ Johnson, ποιμένας της Ενορίας του Αγίου Νικολάου, μπήκε μέσα στο σπίτι του κ. Παναγιωτίδη και χαιρέτησε τον Μητροπολίτη. Ο κ. Johnson έσκυψε και φίλησε το δεξί χέρι του Ιεροθέου, το χέρι με το οποίο ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κόσμο. Οι ελληνορθόδοξοι φιλάνε αυτό το χέρι, και αποκαλούν τον Μητροπολίτη “Σεβασμιώτατε”.

Πέρα από τις διατυπώσεις ο Μητροπολίτης μας έδειξε μια αίσθηση χιούμορ. Ο κ. Ιερόθεος έδωσε εντολή στον κ. Παναγιωτίδη να μεταφράζη αυτά που λέει και να μην προσθέτει δικές του εξηγήσεις της Ορθόδοξης Παράδοσης. Όταν ένας δημοσιογράφος ζήτησε να μιλήση κατευθείαν με τον κ. Παναγιωτίδη, ο κ. Ιερόθεος χαμογέλασε και είπε στα αγγλικά: “Σού δίνω την άδεια”.

Επίσης, ο Ιερόθεος ανέπτυξε την σημασία της προσευχής, αντλώντας πάλι από τα συγγράματα του αγίου Γρηγορίου.

Με την προσευχή, είπε, μπορεί ένας άνθρωπος να θεραπεύση τις ασθένειες της ψυχής, όπως την υπερηφάνεια και τον εγωϊσμό.

Παρομοίαζε την προσευχή με τον έρωτα. “Όταν προσευχόμαστε, σκεφτόμαστε τον Θεό, όπως ο ερωτευμένος”, είπε. “Όταν είσαι ερωτευμένος με κάποιον, θέλεις να του μιλήσης”. “Με την προσευχή”, είπε “δεν ζω για μένα, ζω για τον Θεό. Δεν είμαι εγωκεντρικός, αλλά Θεοκεντρικός. Δεν ζω σε έναν τραγικό μονόλογο με τον εαυτό μου, αλλά σε έναν λυτρωτικό διάλογο με τον Θεό”.

Είπε πώς πρέπει οι άνθρωποι να προσεύχωνται κατά την διάρκεια των ακολουθιών της Εκκλησίας, αλλά και σε διάφορες ώρες της ημέρας. Αλλά γενικώς, είπε, πώς και πότε να προσεύχεται κανείς είναι προσωπικό θέμα. “Η προσευχή είναι χρόνος, αλλά είναι και τρόπος ζωής”, είπε ο κ. Ιερόθεος.

“Παραδείγματος χάριν, αν προσεύχομαι το πρωί και κάποιος χτυπάει την πόρτα μου και λέγει “θέλω την βοήθειά σου”, σταματάω την προσευχή και πηγαίνω να βοηθήσω τον πλησίον μου. Αυτή η πράξη είναι προσευχή από μόνη της”.

Αλλά αν αρνηθή την βοήθεια αφού είναι απασχολημένος με την προσευχή;

Ο κ. Ιερόθεος περιέγραψε αυτήν την αντίδραση με μια λέξη: “υποκρισία”.

1 Ερώτηση: Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η Εκκλησία (Ορθόδοξη και Καθολική) αδυνατεί να δώσει λύσεις στα υπαρξιακά προβλήματα του συγχρόνου ανθρώπου. Έχει βάση αυτή η άποψη και αν ναι, που οφείλεται αυτό;

Απάντηση: Υπάρχουν διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και «Καθολικισμού». Η «Καθολική Εκκλησία» ασχολείται περισσότερο με την κοινωνική και πολιτική πλευρά των θεμάτων, ενώ η Ορθόδοξη Εκκλησία ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για τα υπαρξιακά και υπαρκτικά προβλήματα του ανθρώπου και θεραπεύει την νοσούσα προσωπικότητά του. Αυτό φαίνεται από το ότι το Βατικανό είναι και Κράτος και ασκεί πολιτική εξουσία, ενώ στην Ορθόδοξη Εκκλησία διασώζεται η ησυχαστική-νηπτική ζωή που αναπαύει το «πνεύμα» του ανθρώπου. Στην Δύση χάθηκε η ησυχαστική παράδοση και αντικαταστάθηκε από τον σχολαστικισμό, την ψυχολογία, τον ηθικισμό και τον κοινωνισμό.

Πάντως, όταν γνωρίζη κανείς την θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο βάθος της, θα δη ότι αυτή απαντά στα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου που έχουν σχέση με την ζωή και τον θάνατο, λειτουργεί ως πνευματικό θεραπευτήριο. Αν έχουμε αντίθετη άποψη, σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε την ορθόδοξη θεολογία στο βάθος της.

 

2 Ερώτηση: Υπάρχει η αίσθηση μέσα στο πλήρωμα της Εκκλησίας, αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία, και στην Κύπρο και στην Ελλάδα, ότι οι Ιεράρχες συμπεριφέρονται περισσότερο ως εξουσία και λιγότερο ως ποιμένες. Ποιό είναι το σχόλιό σας;

Απάντηση: Είναι γνωστός ο λόγος του Χριστού ότι, ενώ οι άρχοντες εξουσιάζουν, οι Απόστολοι πρέπει να είναι διάκονοι όλων. Το έργο της «εκκλησιαστικής ιεραρχίας», όπως το βλέπουμε στον άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, φανερώνει ότι σκοπός των Ιεραρχών και των Κληρικών είναι να οδηγούν τους ανθρώπους στην κοινωνία με τον Θεό με την μέθοδο που έχει η Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυτό είναι και λέγεται ποιμαντική και δεν έχει σχέση με την πολιτική και την κομματικοποίηση. Υπάρχουν Κληρικοί που εργάζονται περισσότερο ηθικιστικά και εξουσιαστικά, αλλά υπάρχουν και Κληρικοί που εργάζονται ποιμαντικά και διακονικά, δηλαδή κενωτικά.

 

3 Ερώτηση: Ένα ζήτημα, που συχνά σκανδαλίζει, είναι η εκκλησιαστική περιουσία. Πως πρέπει να γίνεται η διαχείρισή της από την ηγεσία της Εκκλησίας;

Απάντηση: Δεν ξέρω τι γίνεται στην Κύπρο, αλλά η δήθεν «μεγάλη» εκκλησιαστική περιουσία της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι περισσότερο ένας μύθος, αφού δεν είναι τόσο μεγάλη όσο παρουσιάζεται. Και η Εκκλησία κάνει ένα τεράστιο κοινωνικό έργο που δεν κάνουν οι άλλοι Οργανισμοί. Πάνω από 1.000 φιλανθρωπικά Ιδρύματα έχει και λειτουργεί η Εκκλησία στην Ελλάδα.

Εμένα περισσότερο με ενοχλεί η φιλοχρηματία και η φιλοκτημοσύνη μερικών Κληρικών που ζουν πλουσιοπάροχα, ενώ οι οικογενειάρχες λαϊκοί του ποιμνίου τους «φτύνουν αίμα» για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Αυτό για μένα είναι πρόκληση και προδοσία της ποιμαντικής ιδιότητας.

 

4 Ερώτηση: Σε πρόσφατη συνέντευξή σας σε αθηναϊκή εφημερίδα καυτηριάσατε την βιωτή ορισμένων Κληρικών, κυρίως αγάμων, κάνοντας λόγο για «εκπόρνευση» της εκκλησιαστικής ζωής. Δεν είναι πολύ βαριά αυτή η μομφή;

Απάντηση: Αν σκεφθούμε ότι η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, τότε κάθε ασέβεια σε αυτό το Σώμα, κάθε εκμετάλλευση της θέσεως που έχει κανείς στην Εκκλησία είναι μια ασέλγεια σε αυτό το Σώμα. Τα προσωπικά αμαρτήματα κάθε Κληρικού είναι σοβαρά, που τα θεραπεύει με την βοήθεια του Πνευματικού του Πατέρα, αλλά τα εκκλησιαστικά αμαρτήματα, που αναφέρονται στις αιρέσεις, τις παρασυναγωγές, τα σχίσματα, την ποικίλη εκμετάλλευση των εκκλησιαστικών πραγμάτων για πλουτισμό και προβολή είναι ασυγκρίτως βαρύτερα. Ποιά άλλη λέξη μπορεί κανείς να χρησιμοποιήση για να χαρακτηρίση αυτήν την κατάσταση; Ο Απόστολος Παύλος τους κακούς εργάτες χαρακτηρίζει «κύνας» (Φιλιπ. γ , 2).

 

5 Ερώτηση: Ποιός είναι ο μεγαλύτερος πειρασμός για έναν Επίσκοπο και ποιά η πιο μεγάλη αμαρτία, την οποία πρέπει να αποφεύγουν και οι λαϊκοί και οι κληρικοί;

Απάντηση: Κάθε Επίσκοπος έχει ιδιαιτέρους πειρασμούς, ανάλογα με τα ειδικά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίση στην Ιερά Μητρόπολή του. Ένας παλαιός πεπειραμένος Ιεράρχης έχει γράψει ότι ο Επίσκοπος έχει να αντιμετωπίση τρεις πειρασμούς. Τον πειρασμό της δυνάμεως που του δίνει το Αρχιερατικό «αξίωμα», τον πειρασμό της αδυναμίας, όταν το ποίμνιό του δεν τον ακολουθεί και πολλές φορές τον διαβάλλει, τον συκοφαντεί και τον αφήνει μόνο του, και τον πειρασμό της νομιζομένης αγιότητός του, όταν υπερηφανεύεται για τα κατορθώματά του και αποξενώνεται από το ποίμνιο.

Πάντως, ένας μόνιμος πειρασμός Κληρικών και λαϊκών είναι να ζουν ατομικά μέσα στην Εκκλησία, με το πάθος της φιλαυτίας, να υπερτονίζουν το χάρισμα που τους έδωσε ο Θεός, να το ιδιοποιούνται, να έχουν έλλειψη εκκλησιαστικού φρονήματος, δηλαδή να μη συντονίζονται με «τας των αγίων θεοπνεύστους θεολογίας και το της Εκκλησίας ευσεβές φρόνημα».

 

6 Ερώτηση: Γίνεται πολύς λόγος για «γέροντες» του Αγίου Όρους και άλλους. Ποιός είναι πραγματικά «γέροντας» σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία; Μήπως το φαινόμενο του «γεροντισμού» στις μέρες μας εκφεύγει από το Ορθόδοξο ήθος και γίνεται μια άλλη μορφή ευσεβισμού;

Απάντηση: «Γέροντας» είναι αυτός που απέκτησε προσωπική γνώση του Θεού. Στην πατερική γλώσσα λέγεται θεούμενος. Όταν διαβάσουμε το «Γεροντικό», βλέπουμε την πνευματική σοφία και γνώση των αββάδων και αμμάδων, στους οποίους έτρεχε ο λαός για να ακούσουν «ρήματα ζωής αιωνίου». Είναι οι «βλέποντες» και οι «ορώντες», όπως ονόμαζαν τους Προφήτες στην Παλαιά Διαθήκη, και βοηθούν τους ανθρώπους να δουν τα πάθη τους, γι' αυτό και δεν τους οδηγούν στον ευσεβισμό.

Όμως οι αληθινοί Γέροντες που έχουν την Χάρη του Αγίου Πνεύματος σέβονται το ιεραρχικό πολίτευμα της Εκκλησίας, αφού αυτό το Άγιον Πνεύμα αγιάζει και καθοδηγεί τον θεσμό της Εκκλησίας. Αλλά και οι Επίσκοποι σέβονται τους πραγματικούς Γέροντες. Όταν όμως παραθεωρούνται οι Επίσκοποι, εν ονόματι των Γερόντων, αυτό είναι μια μορφή Γεροντισμού και κατ' επέκταση ευσεβισμού. Οι τρεις άξονες της πνευματικής ζωής είναι οι Επίσκοποι, το Θυσιαστήριο και οι Άγιοι. Αυτό φαίνεται από το ότι ο Ναός εγκαινιάζεται από τον Επίσκοπο, που θέτει άγια λείψανα μαρτύρων στο Θυσιαστήριο, όπως ερμηνεύει ο ιερός Νικόλαος Καβάσιλας. Κάθε παραθεώρηση του ενός από αυτούς τους άξονες συνιστά αλλοίωση της εκκλησιαστικής ζωής.

 

7 Ερώτηση: Στην Ελλάδα και στην Κύπρο γίνονται συζητήσεις για τον ρόλο της Εκκλησίας (Προκαθημένων και Ιεραρχών) σε πολιτικά και εθνικά θέματα. Πως θα πρέπει να ασκείται αυτός ο ρόλος και να εκφράζεται ο λόγος των Ιεραρχών σε πολιτικά και εθνικά ζητήματα, όπως το Κυπριακό;

Απάντηση: Όπως είπα προηγουμένως, ο ρόλος των Επισκόπων είναι κατ' εξοχήν εκκλησιαστικός και ποιμαντικός. Αυτό το βλέπουμε αν εξετάσουμε τον ρόλο των Αποστόλων και των Πατέρων της Εκκλησίας, που ενδιαφέρονταν πως θα καθοδηγηθούν οι Χριστιανοί στο να θεραπευθούν και να αποκτήσουν κοινωνία με τον Θεό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν δικαίωμα να προστατεύουν το Ποίμνιο από διάφορους εχθρούς η δεν πρέπει να ενδιαφέρονται για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Δεν είμαστε μανιχαϊστές και μονοφυσίτες.

Ως προς τα πολιτικά θέματα εξαρτάται πως νοείται η πολιτική. Αν με τον όρον αυτόν εννοείται η κομματικοποίηση, φυσικά και δεν πρέπει να ασχολούνται, γιατί οι Επίσκοποι πρέπει να ενώνουν τους πάντες. Η Εκκλησία είναι η μάνα που αγκαλιάζει όλους.

Σε δύσκολες εθνικές στιγμές, όταν δεν υφίσταται νόμιμη εκπροσώπηση του λαού, Ιεράρχες αναλαμβάνουν και εθναρχικό ρόλο. Στο θέμα του Κυπριακού υπάρχει μια ιδιαιτερότητα, αφού ο ρόλος της Κυπριακής Εκκλησίας ήταν σημαντικός στον αγώνα απελευθέρωσης, αλλά ως Επίσκοπος άλλης Εκκλησίας δεν επιθυμώ να εισέλθω στα εσωτερικά άλλης Εκκλησίας. Απλώς έχω σχηματίσει την εντύπωση ότι ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Χρυσόστομος και άλλοι Αρχιερείς της Εκκλησίας της Κύπρου έχουν μεγάλη πείρα στο θέμα αυτό και η γνώμη τους θα είναι ωφέλιμη. Πάντως σε όλα τα θέματα πρέπει να υπάρχη διάκριση και εκκλησιαστικό φρόνημα.

Προσωπικά σε θέματα εθνικά που σχετίζονται με την διεθνή πολιτική κατάσταση και χρειάζεται έξυπνη διπλωματία, εμπιστεύομαι τους πολιτικούς και τον λαό, όταν ενημερώνεται πολύπλευρα. Ο,τι βοηθά στην άσκηση καλής διπλωματίας είναι καλό.

 

8 Ερώτηση: Ειδικά στην Κύπρο, όπου ο λαός αποτελείται από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, ποιά νομίζετε ότι πρέπει να είναι η στάση της Εκκλησίας σε σχέση με το Κυπριακό και την προοπτική για ειρηνική συμβίωση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων;

Απάντηση: Πάντοτε ο ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ποιμαντικός, διακονικός και συμβάλλει στην ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ Χριστιανικών Ομολογιών και μεταξύ διαφόρων Θρησκειών. Έργο της ποιμαίνουσας Εκκλησίας είναι να ομολογή την αποκαλυπτική πίστη της και να ποιμαίνη τον λαό στην βίωση της πίστεως. Δεν πρέπει να αλλοιώνεται η αλήθεια εν ονόματι της αγάπης, ούτε να φυγαδεύεται η αγάπη εν ονόματι της αληθείας. Πρέπει πάντα να βρίσκουμε τα όρια μεταξύ αληθείας και αγάπης, καθώς επίσης τα όρια μεταξύ ελευθερίας και ενότητος. Ούτε εν ονόματι της ελευθερίας να καταργούμε την ενότητα του συνόλου, ούτε χάριν της ενότητος του συνόλου να καταστρατηγήται η ελευθερία του προσώπου.

Σε όλες τις θρησκείες υπάρχουν σοβαροί άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το καλό της κοινωνίας. Τα προβλήματα δημιουργούνται, όταν αναμειγνύεται η πολιτική στα θρησκευτικά ζητήματα η όταν αναπτύσσεται ο εθνικισμός.

Ως προς την συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων εδώ στην περιοχή σας, εσείς το γνωρίζετε το θέμα καλύτερα από μένα. Εμείς προσευχόμαστε να ευρεθή το καλύτερο σύστημα διοικήσεως, να θεραπευθούν τα τραύματα του παρελθόντος και να βελτιωθούν οι σχέσεις σε προσωπικό επίπεδο. Ο ελληνορθόδοξος τρόπος ζωής διακρίνεται από μια αρχοντιά και επιβάλλεται με τον πολιτισμό του και την ανωτερότητά του.

 

9 Ερώτηση: Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος είναι όντως φορέας και εκφραστής μιας νέας αντίληψης για τις σχέσεις της Εκκλησίας με την Πολιτεία και την κοινωνία;

Απάντηση: Γνωρίζω τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο από πολλά χρόνια, έχω ουσιαστική προσωπική επικοινωνία και όντως εκφράζει μια άλλη αντίληψη των πραγμάτων σε πολλά ζητήματα και στο θέμα που θίγετε. Το ότι ασχολήθηκε με την Διοίκηση της Εκκλησίας ως Αρχιγραμματεύς της Ιεράς Συνόδου, και ήταν ένας από τους καλυτέρους Αρχιγραμματείς που πέρασαν, το ότι ασχολήθηκε με την ποιμαντική της Εκκλησίας, το ότι τον ενδιαφέρει ο πονεμένος άνθρωπος και είναι ευαίσθητος σε αυτό το θέμα, δείχνει την άλλη αντίληψη από την οποία διακατέχεται.

Για το θέμα σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας κατά καιρούς μου έλεγε ότι πρέπει να βρεθούν τα όρια μέσα στα οποία έχουν αρμοδιότητα και κινούνται καθεμιά, τόσο η Πολιτεία, όσο και η Εκκλησία, και να βρεθούν τα σημεία εκείνα στα οποία συναντώνται για να βοηθηθή ο άνθρωπος. Άλλωστε είναι γνωστή η λεγομένη θεωρία των συστημάτων, υποσυστημάτων και υπερσυστημάτων, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν όρια σε κάθε σύστημα, οργάνωση κάθε συστήματος και γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ τους. Έτσι η διακριτότητα των ρόλων Εκκλησίας και Πολιτείας και οι καλές σχέσεις μεταξύ της ηγεσίας κάθε πλευράς είναι καλό για τον λαό.

 

10 Ερώτηση: Ποιά η γνώμη σας για την στάση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος στην πρόθεση της Πολιτείας να ρυθμίσει νομοθετικά την ελεύθερη συμβίωση;

Απάντηση: Όλοι οι Ιεράρχες, Κληρικοί και λαϊκοί συμφωνούμε κατά βάση, στο ότι από εκκλησιαστικής πλευράς ο,τι ευλογείται από την Εκκλησία ξεφεύγει από τον κόσμο της πτώσεως και της αποστασίας και ότι οι Ποιμένες έχουν αρμοδιότητα για το ποίμνιό τους, το οποίο θα ποιμαίνουν χωρίς να παραβιάζουν την ελευθερία των ανθρώπων.

Από εκεί και πέρα ο τρόπος με τον οποίον ενεργεί κάθε Κληρικός έχει σχέση με την θεολογία του, τον χαρακτήρα του και τον τρόπο με τον οποίον ζη στην Εκκλησία. Ίσως το ανακοινωθέν της Ιεράς Συνόδου θα έπρεπε να γραφή κατά έναν διαφορετικό τρόπο, χωρίς να απομακρύνεται από την θεολογία της Εκκλησίας.

Φυσικά, η Πολιτεία είναι αρμόδια να νομοθετήση για θέματα που απασχολούν τους πολίτες, διότι τα μέλη της Πολιτείας δεν ταυτίζονται απόλυτα με τα μέλη της Εκκλησίας. Για παράδειγμα, η Εκκλησία διδάσκει την νηστεία κατά τις νηστήσιμες ημέρες και την Μ. Εβδομάδα, αλλά η Πολιτεία πρέπει να ρυθμίση τους όρους λειτουργίας των Καταστημάτων γι' αυτούς που δεν θέλουν να νηστεύσουν. Είναι ευνόητον ότι και η Πολιτεία όταν νομοθετή, δεν θα πρέπει απλώς να ικανοποιή τα πάθη των ανθρώπων, αλλά να τους παιδαγωγή.

 

11 Ερώτηση: Τι αναμένετε από την επικείμενη επίσκεψη του Αρχιεπισκόπου Αθηνών στο Φανάρι αναφορικά με τις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίες στο παρελθόν –πρόσφατο και απώτερο– δοκιμάστηκαν πολλές φορές;

Απάντηση: Σίγουρα οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχουν αρχίσει να βελτιώνονται από την αρχιεπισκοπεία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου. Είναι μια ιστορία που την έζησα από κοντά, γιατί ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος με είχε ορίσει ως μέλος της Επιτροπής από Αρχιερείς και Καθηγητές Πανεπιστημίου που συγκροτήθηκε το 1998 για το θέμα της μνημονεύσεως του Ονόματος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών από τους Μητροπολίτες. Από τότε διαφωνούσα –με επιχειρήματα, με διάκριση και σεβασμό– και γραπτώς και προφορικώς για τον επιχειρούμενο τρόπο, αλλά και υπεστήριζα ότι δεν συμφέρει την Εκκλησία της Ελλάδος η σύγκρουσή της με το Οικουμενικό Πατραρχείο και συνέβαλα ουσιαστικά στην εξομάλυνση των σχέσεων. Νομίζω ότι τώρα οι σχέσεις μεταξύ Εκκλησίας της Ελλάδος και Οικουμενικού Πατριαρχείου βρίσκονται σε καλό δρόμο και θα βελτιωθούν ακόμη περισσότερο. Νομίζω όμως ότι δεν θα επανέλθουμε σε μια νέα συγκρουσιακή κατάσταση. Βγήκαμε όλοι ωριμότεροι από την κρίση που περάσαμε.

 

12 Ερώτηση: Τι πρέπει να γίνη, ώστε στο μέλλον να μην υπάρξουν άλλα προβλήματα μεταξύ των δύο Εκκλησιών; Μήπως τελικά στην ρίζα των κατά καιρούς προβλημάτων βρίσκεται η σύγκρουση ανάμεσα στην νοοτροπία του «ελλαδιτισμού» και στο οικουμενικό πνεύμα του Φαναρίου;

Απάντηση: Φυσικά η διαφορά μεταξύ «ελλαδισμού» και «οικουμενικού πνεύματος» είναι υπαρκτή και αιτία προστριβών. Όμως υπάρχουν και άλλα αίτια. Εκείνο που πρέπει να γίνη είναι να τηρούνται επακριβώς τα Καταστατικά Κείμενα, όπως ο Πατριαρχικός Τόμος του 1850 και η Συνοδική Πράξη του 1928. Κυρίως να υπάρχη στενή προσωπική σχέση μεταξύ του Οικουμενικού Πατριάρχου και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών. Η διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει μια ιδιομορφία που πρέπει να προσεχθή. Οι εγωϊσμοί και οι φιλοδοξίες πρέπει να τίθενται στο περιθώριο, γιατί σήμερα αποτελούν πολυτέλεια οι εκκλησιαστικές συγκρούσεις.

 

13 Ερώτηση: Επιγραμματικά τι σημαίνει Φανάρι για όλη την Ορθοδοξία ανά την οικουμένη;

Απάντηση: Σημαίνει το λήμμα της ένδοξης Ρωμηοσύνης με ο,τι αυτό συνεπάγεται. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι ένας ευλογημένος θεσμός που εξαγιάσθηκε από τους Πατέρας των Οικουμενικών Συνόδων, από την Ορθόδοξη πίστη που εξέφρασε, από τα αίματα των μαρτύρων Κληρικών και λαϊκών και από τους ασκητικούς ιδρώτες των μοναχών. Το σεβόμαστε ως πολύτιμη πνευματική εικόνα και βαρύτιμο θησαυρό. Είναι ένας χώρος σταυροαναστάσιμης εμπειρίας και ζωής.

 

14 Ερώτηση: Δημοσκόπηση στην Ελλάδα πριν από τις αρχιεπισκοπικές εκλογές κατέγραψε ένα ισχυρό ρεύμα υπέρ της συμμετοχής και του λαού στην εκλογή των Επισκόπων. Ποιά είναι η γνώμη σας;

Απάντηση: Η συμμετοχή του λαού στην εκλογή των Ποιμένων του είναι σημαντική και γίνεται με πολλούς τρόπους, άλλωστε ο Επίσκοπος θα ασχοληθή με την ποιμαντική διακονία των Κληρικών, μοναχών και λαϊκών. Χρειάζεται όμως προσοχή ώστε να μην αλλοιώνεται ο σκοπός της υπάρξεως της Ιερωσύνης. Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης λέγει ότι στους πρώτους χρόνους οι Επίσκοποι ήταν «θεόκλητοι» και «δημόκλητοι» και ποτέ «αυτόκλητοι». Πρέπει να διαφυλάσσεται ο συνδυασμός μεταξύ «θεοκλήτου» και «δημοκλήτου». Χρειάζεται να βρεθή η χρυσή τομή. Γιατί ο τρόπος της εκλογής των Επισκόπων έχει σχέση με το πως πρέπει να διακονούν τον λαό: Ως Ποιμένες η ως κοσμικοί άρχοντες; Να ασκούν ποιμαντική διακονία η κοσμική εξουσία; Είπαμε κάτι γι' αυτό προηγουμένως.

Έπειτα ο Κληρικός και ιδιαίτερα ο Επίσκοπος δεν πρέπει να είναι υποχείριος των πολιτικών παρατάξεων, σε μια εποχή μάλιστα που όλα κομματικοποιούνται. Ο Επίσκοπος πρέπει να ενώνη τους πάντας και όχι να διαιρή. Δεν πρέπει να αναλαμβάνη την επισκοπική του διακονία με δεσμεύσεις πολιτικές η οικονομικές, ώστε να είναι ελεύθερος να εργασθή με βάση την όλη παράδοση της Εκκλησίας.

 

15 Ερώτηση: Ποιά είναι η σημασία του κειμένου της Ραβένας αναφορικά με τον διάλογο για την αποκατάσταση της ενότητος Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας; Πως κρίνετε την παρέμβαση Αγιορειτών και άλλων μοναχών στα δρώμενα του διαλόγου μεταξύ των δύο Εκκλησιών;

Απάντηση: Διάβασα το κείμενο και αισθάνθηκα σαν να προϋπέθετε την ενότητα, παρά να αποβλέπη σε αυτήν. Πρέπει να γίνη κατανοητό ότι λόγω πολιτικών και θεολογικών αιτίων η Δυτική Εκκλησία έχει απομακρυνθή από την θεολογία των Οικουμενικών Συνόδων. Έτσι η αποκατάσταση μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και «Καθολικής Εκκλησίας» πρέπει να γίνη με πατερικές προϋποθέσεις, να εντοπισθούν οι θεολογικές διαφορές, να αποβλέπουμε στην ενότητα της πίστεως και όχι σε μια επιφανειακή «Ένωση των Εκκλησιών».

Η παρέμβαση Αγιορειτών Πατέρων, όταν γίνεται από αγάπη για την Εκκλησία και διάκριση, όπως το κάνει η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους και ο Αρχιμ. Γεώργιος Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Γρηγορίου, που έχω υπ' όψη μου, είναι ουσιαστική και πολυτρόπως χρήσιμη. Άλλωστε, έχω πάγια αντίληψη ότι οι θεολογικές διαφορές πρέπει να εντοπισθούν μεταξύ της διακρίσεως ουσίας και ενεργείας στον Θεό, μεταξύ σχολαστικισμού και ησυχασμού, μεταξύ φιλοσοφίας και θεολογίας. Οι ορθόδοξοι μοναχοί, λόγω της ζωής τους, έχουν προσωπική μέθεξη του Θεού, εκφράζουν τον ησυχασμό και αποτελούν «την αγρυπνούσα συνείδηση της Εκκλησίας», είναι οι πνευματικοί ενδοκρινείς αδένες της Εκκλησίας και γι' αυτό διαθέτουν λεπτή γνώση των πραγμάτων. Όταν αυτή η γνώση διατυπώνεται με σύνεση και σεβασμό προς τους Ποιμένες της Εκκλησίας, προξενεί καλά αποτελέσματα.

Λυπάμαι πολύ όταν γίνονται διάλογοι μεταξύ θεολόγων και ο λαός δεν συμμετέχει, δεν παρακολουθεί.

 

16 Ερώτηση: Ποιά η άποψή σας για τις εισηγήσεις ακαδημαϊκών για αλλαγές –γλώσσα κλπ.– στην θεία Λειτουργία;

Απάντηση: Ο χώρος της λατρείας είναι αρκετά ευαίσθητος και σε αυτόν εκφράζονται όλα τα ορθόδοξα δόγματα και οι αιρετικές αποκλίσεις. Κάθε παρέμβαση πρέπει να γίνεται από αγίους που γνωρίζουν το «πνεύμα» της λατρείας. Άλλωστε, μέσα στην λατρεία δεν υπάρχει μόνον η γλώσσα των χειλέων και της λογικής, αλλά και η γλώσσα των συμβόλων. Αν δεν μάθουμε αυτήν την συμβολική γλώσσα (κινήσεις Ιερέων, εικόνες, κανδήλες, κερί κλπ.) και εάν δεν μάθουμε πως λειτουργεί η πνευματική καρδιά, δεν θα μπορέσουμε να έχουμε πραγματική μετοχή στην λατρεία. Για να χορεύη κανείς, δεν είναι απαραίτητο να μάθη τα λόγια των τραγουδιών και την γλώσσα με την οποία εκφράζονται (ελληνική, αγγλική, γαλλική). Μπαίνει στον χορό και εκστασιάζεται. Η λατρεία της Εκκλησίας είναι μια «νηφάλια μέθη». Την ζη αυτός που μπαίνει στον χορό της ζωής των αγίων. Αν πρέπει να γίνη μια προσπάθεια, είναι να μάθουμε το «πνεύμα» της λατρείας, να μάθουμε να «χορεύουμε» πνευματικά, να έχουμε θείο έρωτα. Και αν γίνουν μερικές αλλαγές, τις δέχομαι όταν γίνονται από τους αγίους. έτσι πάντοτε έγιναν οι λειτουργικές αλλαγές στην ιστορία της Εκκλησίας.–

Συνέντευξη στόν Δημοσιογράφο Γιάννη Ξύδη Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Δημοσιεύθηκε στήν Εφημερίδα «Εμπρός» Ναυπάκτου)

 

Ερώτηση: Θεωρείτε ότι σήμερα, στήν εποχή τής παγκοσμιοποίησης καί ταυτόχρονα τού απόλυτου ατομικισμού, υπάρχει χώρος γιά τήν φιλανθρωπία;

Απάντηση: Πράγματι, ζούμε σέ μιά εποχή, όπως τό διατυπώνετε, παγκοσμιοποίησης καί απόλυτου ατομικισμού. Παγκοσμιοποίηση σημαίνει τήν «μετατροπή τού κόσμου σέ μιά ενιαία οικονομική, πολιτική καί πολιτιστική επικράτεια» καί είναι συνώνυμο τής διεθνοποίησης. Ατομικισμός σημαίνει «νά ασχολήται κάποιος αποκλειστικά μέ τόν εαυτό του» καί τελικά «η θεωρία πού προβάλλει τήν αξία τού ατόμου έναντι τού κοινωνικού συνόλου» (Μπαμπινιώτης). Σέ αυτήν τήν εποχή δημιουργείται οικονομική κρίση καί μεγάλο οικονομικό πρόβλημα καί επομένως ανάγκη φιλανθρωπίας.

Στήν Ορθόδοξη Εκκλησία δίνουμε μεγάλη σημασία στό πρόσωπο, τό οποίο βρίσκεται στό μέσον μεταξύ παγκοσμιοποίησης καί ατομισμού, δηλαδή βλέπουμε τόν κάθε άνθρωπο ως ένα ιδιαίτερο πρόσωπο, μιά ιδιαίτερη οντότητα πού είναι παιδί τού Θεού καί έχει δικαιώματα πάνω στήν περιουσία τού Πατέρα του.

Πέρα από αυτό, στήν Ορθόδοξη Εκκλησία καλλιεργούμε σέ μεγάλο βαθμό τήν φιλανθρωπία ως αγάπη πρός τόν άνθρωπο, αφού ο κάθε συνάνθρωπος είναι αδελφός μας. Πρέπει δέ ακόμη νά προστεθή ότι μέσα στήν Εκκλησία επιδιώκουμε νά εργαζόμαστε όσο τό δυνατόν εθελοντικά, δηλαδή καλλιεργείται σέ μεγάλο βαθμό ο εθελοντισμός, η εθελούσια προσφορά αγάπης καί αλληλεγγύης στόν συνάνθρωπο.

 

Ερώτηση: Δέν νομίζετε ότι τό Κράτος είναι αρμόδιο γιά τήν φιλανθρωπία, ενώ η Εκκλησία πρέπει νά ασχοληθήται μέ τίς πνευματικές αναζητήσεις τών ανθρώπων;

Απάντηση: Βεβαίως κάθε οργανωμένη Πολιτεία είναι υποχρεωμένη νά σέβεται τούς πολίτες της καί νά ενδιαφέρεται γι' αυτούς. Δέν πρέπει νά υπάρχη κανένας συμπολίτης μας πού νά στερήται τών αναγκαίων. Οι άνθρωποι σήμερα έχουν ανάγκη από εργασία, δικαιοσύνη καί όχι από τίς κατά διαστήματα φιλανθρωπίες.

Επειδή γιά μεγάλο χρονικό διάστημα είχα διαρκή επαφή μέ τήν Αγγλία, διεπίστωσα ότι εκεί ναί μέν η ψαλίδα μεταξύ πλουσίων καί πτωχών έχει μεγάλο άνοιγμα, αλλ' όμως υπάρχει κοινωνική πρόνοια, ώστε κανείς άνθρωπος νά μήν πεθαίνη από τήν πείνα.

Επομένως, μακάρι η Πολιτεία νά είναι σέ μεγάλο βαθμό οργανωμένη, ώστε νά μή χρειάζεται καμμία άλλη παρέμβαση από τήν Εκκλησία καί τούς φιλανθρωπικούς φορείς. Όμως, αυτό δέν μπορεί γιά διαφόρους λόγους νά πραγματοποιηθή πλήρως, οπότε πάντοτε θά υπάρχουν ανάγκες πού πρέπει νά ικανοποιηθούν.

Η Εκκλησία μέ τήν θεολογία της ικανοποιεί τίς υπαρξιακές καί πνευματικές αναζητήσεις τών ανθρώπων. Αλλά βλέπει τόν άνθρωπο στό σύνολό του, πού αποτελείται από ψυχή καί σώμα καί δέν μπορεί νά αγνοή ούτε τά πνευματικά ούτε τά υλικά. Εάν ενδιαφέρεται μόνον γιά τά πνευματικά ζητήματα, εκφράζει έναν εκκλησιαστικό μονοφυσιτισμό. Εάν ασχολήται μόνον μέ τό φιλανθρωπικό έργο, αγνοώντας τίς υπαρξιακές αναζητήσεις τών ανθρώπων, τότε εκφράζει μιά εκκοσμίκευση καί μιά κοινωνικοποίηση τού Ευαγγελίου, γιατί εξαντλεί τήν ταυτότητά της καί τήν οντολογία της μόνον σέ κοινωνικές εκδηλώσεις. Οπωσδήποτε χρειάζεται συνδυασμός τών δύο παραγόντων.

 

Ερώτηση: Μέσα από ποιές δράσεις η Μητρόπολη Ναυπάκτου καί Αγίου Βλασίου συμβάλλει μέ τήν φιλανθρωπική της προσφορά στήν κοινωνία;

Απάντηση: Η απάντηση στά προηγούμενα ερωτήματα δείχνει τό πώς αισθανόμαστε όσοι εργαζόμαστε στήν τοπική Εκκλησία καί στόν τομέα αυτό.

Από τήν αρχή τής ελεύσεώς μου στήν Ναύπακτο έδωσα μεγάλη βαρύτητα στήν διοργάνωση τής Ενορίας ως μιάς ζωντανής κοινότητας, ως μιάς «θεραπευτικής» κοινότητας. Θεωρώ ότι κάθε Ενορία πέρα από τήν λατρευτική ζωή πρέπει νά αναπτύξη τήν αίσθηση τής οικογενειακής ζωής καί έτσι η δράση τής Ενορίας νά μήν περιορίζεται μόνον στήν λατρεία καί τήν λειτουργία τής Κυριακής, αλλά νά επεκτείνεται καί σέ άλλους τομείς τού ανθρώπινου βίου.

Έτσι, στίς τρείς Ενορίες τής Ναυπάκτου υπάρχει ένας αριθμός προσώπων πού εργάζονται κατά κύριον λόγο εθελοντικά γιά τήν σωστή λειτουργία τής Ενορίας. Τά πενταμελή Εκκλησιαστικά Συμβούλια, οι δωδεκαμελείς Σύνδεσμοι Αγάπης από γυναίκες, τά πρόσωπα τά οποία εργάζονται γιά τήν νεότητα κλπ. περίπου 25 άτομα σέ κάθε Ενορία, εργάζονται εθελοντικά γιά τήν βοήθεια τών συνανθρώπων μας. Επίσης, οι Ιερείς καί τά Εκκλησιαστικά Συμβούλια όλων τών Ιερών Ναών τής Επαρχίας μας εργάζονται μέ πολλή αγάπη γιά τούς Ιερούς Ναούς πού πολλοί από αυτούς είναι πολιτιστικά μνημεία καί γιά τούς διαμένοντες γέροντες καί γερόντισσες στά χωριά.

Ειδικότερα στό φιλανθρωπικό έργο λειτουργούν συγκεκριμένες δράσεις στήν Ιερά μας Μητρόπολη, ήτοι τό Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο, τό Ταμείο Ευποιΐας τού Μητροπολίτου, οι Σύνδεσμοι Αγάπης τών Ιερών Ναών. Τό παρελθόν έτος δόθηκαν περίπου 150.000 ευρώ γιά τήν ανακούφιση τών συμπολιτών μας, χωρίς στό ποσό αυτό νά συνυπολογίζεται η προσωπική βοήθεια η οποία προσφέρεται σέ ανήμπορους συμπολίτες μας.

 

Ερώτηση: Σέ εποχές κρίσης, γενικά ο άνθρωπος πλησιάζει τήν Εκκλησία. Κατά πόσο αυτό συμβαίνει σήμερα;

Απάντηση: Γίνεται συνεχώς λόγος γιά τήν οικονομική κρίση στήν εποχή μας. Κρίση είναι «η διατάραξη τής ομαλής πορείας» καί «η κακή λειτουργία τής κοινωνίας» μας. Οπότε η κρίση δέν είναι μόνον οικονομική, είναι πνευματική, πολιτιστική, κοινωνική καί θεσμική. Εκείνο πού παρατηρεί κανείς στήν εποχή μας είναι ότι γίνεται μιά ανατροπή τής κλίμακας τών αξιών καί ο κάθε άνθρωπος, αντί νά αισθάνεται τόν άλλον ως αδελφό του, τόν αισθάνεται ως αντικείμενο εκμεταλλεύσεως.

Οπωσδήποτε υπάρχουν πολλοί άνθρωποι πού προστρέχουν στήν Εκκλησία καί ζητούν βοήθεια πνευματική καί οικονομική καί προσπαθούμε νά κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν μέ τίς μικρές δυνατότητες πού έχουμε. Πρέπει δέ νά σάς πώ ότι η Ιερά Μητρόπολη δέν έχει νόμιμες κατ' έτος επιχορηγήσεις από τό Κράτος, αλλά επειδή οι άνθρωποι τήν εμπιστεύονται, γι' αυτό καί δίδουν δωρεές γιά νά προσφερθούν στούς αδελφούς μας.

Βεβαίως, τό πρόβλημα δέν λύνεται μέ μερικά τρόφιμα καί βοηθήματα πού δίδονται σέ ανθρώπους πού έχουν ανάγκη. Μακάρι τό Κράτος νά αναλάβη τίς ευθύνες του. Αλλά κάνουμε ό,τι μπορούμε γιά νά αντιμετωπίσουμε τίς ελλείψεις τής κοινωνίας μας.

 

Ερώτηση: Μέ τίς κατά καιρούς «φωνές» γιά φορολόγηση τής εκκλησιαστικής περιουσίας, θεωρείτε ότι μπορεί η Εκκλησία νά προσφέρη περισσότερα;

Απάντηση: Βεβαίως η Εκκλησία ζή καί εργάζεται σέ μιά οργανωμένη Πολιτεία καί πρέπει νά σέβεται τούς νόμους πού εκείνη θεσπίζει γιά τήν καλή λειτουργία τής κοινωνίας. Απαιτούμε όμως από τήν Πολιτεία, μαζί μέ τήν φορολογία, νά κάνη καί καλή διαχείριση τών εσόδων, πράγμα τό οποίο δέν συνέβη στίς τελευταίες δεκαετίες. Καί παρατηρείται τό φαινόμενο, ενώ έρχονται στό φώς διάφορα σκάνδαλα, εν τούτοις νά μή ζητούνται ευθύνες από τούς υπεύθυνους πού ασκούσαν διοίκηση.

Εν πάση περιπτώσει, η Εκκλησία δέν αρνείται τήν δίκαιη φορολόγηση, μέ ορισμένες βέβαια προϋποθέσεις. Η πρώτη προϋπόθεση είναι ότι πρέπει νά γίνη αντιληπτό ότι η λεγόμενη αμύθητη εκκλησιαστική περιουσία είναι ένας μύθος. Γιά παράδειγμα, η Εκκλησιαστική Κεντρική Υπηρεσία Οικονομικών, η οποία διαχειρίζεται τήν μοναστηριακή περιουσία, έχει ετήσιο προϋπολογισμό πού ισοδυναμεί μέ τόν προϋπολογισμό ενός μεσαίου επαρχιακού Δήμου (23 εκατομ. Ευρώ). Η δεύτερη προϋπόθεση είναι ότι τό Κράτος πρέπει νά καταλάβη ότι η Εκκλησία επιτελεί ένα μεγάλο κοινωνικό έργο, θά έλεγα ότι είναι ο μεγαλύτερος φιλανθρωπικός φορέας τής πατρίδας μας, γιατί λειτουργεί καί συντηρεί επτακόσια περίπου Ιδρύματα, στά οποία βρίσκουν θαλπωρή χιλιάδες συνάνθρωποί μας. Αυτό τό αναγνώρισε πρόσφατα μέ επίσημο τρόπο καί ο Πρωθυπουργός στό Υπουργικό Συμβούλιο. Άν κάποτε η Εκκλησία δυσκολευτεί γιά τήν συντήρηση καί τήν λειτουργία τών Ιδρυμάτων αυτών, τότε τό Κράτος θά βρεθή σέ δύσκολη θέση.

Αυτός είναι ο λόγος γιά τόν οποίον η Πολιτεία πρέπει νά δή μέ ανοικτό ορίζοντα τό φιλανθρωπικό έργο τής Εκκλησίας καί νά τήν διευκολύνη, ώστε νά προσφέρη περισσότερα στούς ανθρώπους.–

 

Γιά τήν εκκλησιαστική επικαιρότητα

(Δόθηκε στόν δημοσιογράφο Δημήτριο Κουνιά τής Εφημερίδος «Η Χώρα» καί δημοσιεύθηκε τήν Κυριακή 22-3-2009)

 

Ερώτηση: Τόν τελευταίο καιρό απασχολεί έντονα τήν επικαιρότητα η υπόθεση τού πρώην μητροπολίτη Αττικής κ. Παντελεήμονα, τόν οποίον ουσιαστικά "αθώωσε" μέ τήν απόφασή του τό Συνοδικό Δικαστήριο. Σχετικά μέ αυτό τό ζήτημα αναλάβατε πρωτοβουλία σύνταξης επιστολής πού υπογράφηκε από πολλούς μητροπολίτες. Γιατί προχωρήσατε σέ αυτή τήν κίνηση; Πιστεύετε ότι πρέπει νά αλλάξη η απόφαση τού Συνοδικού Δικαστηρίου; Βλέπετε, μετά από αυτές τίς εξελίξεις, διασάλευση τής ενότητας καί ηρεμίας τής Ιεραρχίας;

Απάντηση: Η υπόθεση πού σχετίζεται μέ τόν πρ. Μητροπολίτη Αττικής κ. Παντελεήμονα απασχολεί τήν επικαιρότητα τουλάχιστον τά τελευταία επτά (7) χρόνια σέ διάφορες φάσεις. Όταν τό 2002-2003 ήμουν Συνοδικός Μητροπολίτης δύο υποθέσεις του πήγαν στό Αρχείο καί μειοψήφισα καί στίς δύο περιπτώσεις. Νομίζω ότι τόσο οι δύο παλαιότερες όσο καί η νέα αρχειοθέτηση ήταν καί είναι πρόκληση καί σέ μάς τούς Αρχιερείς καί στόν λαό. Κατά τήν γνώμη μου είναι αδιανόητο άνθρωποι τού ποιμνίου μας νά πεινούν καί νά δυσκολεύονται νά αναθρέψουν τά παιδιά τους καί οι Κληρικοί, μάλιστα οι άγαμοι, νά έχουν αποταμιευμένα υψηλά ποσά.

Η επιστολή πού εστάλη στήν Ιερά Σύνοδο καί υπογράφεται από 28 Αρχιερείς, καθώς καί άλλες επιστολές πού εστάλησαν, ήταν μιά αυθόρμητη πράξη, χωρίς νά υπάρχη κάτι προσχεδιασμένο καί οργανωμένο. Η συντριπτική πλειοψηφία τής Ιεραρχίας προκλήθηκε. Έτσι η πράξη αυτή έγινε γιά τήν διατήρηση τής ενότητας τής Ιεραρχίας καί όχι γιά τήν διασάλευσή της. Αυτό αποδείχθηκε καί εκ τών υστέρων.

Τελικά, νομίζω, ότι η Ιερά Σύνοδος καί η Ιεραρχία θά αντιμετωπίση τό θέμα αυτό μέ σοβαρότητα, διάκριση καί νηφαλιότητα, σεβόμενη τό εκκλησιαστικό δίκαιο. Η Εκκλησία γνωρίζει από κρίσεις, αλλά καί από υπερβάσεις τών κρίσεων.

 

 

Ερώτηση: Ποιά είναι η άποψή σας, ύστερα από τήν απόφαση τού Αρείου Πάγου, μέ τήν οποία κατέστη αμετάκλητη η απόφαση τού Εφετείου Αθηνών γιά τόν Μητροπολίτη πρ. Αττικής Παντελεήμονα;

Απάντηση: Τό άρθρο 160 τού Νόμου 5383/1932 «Περί τών Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων...» είναι σαφέστατο καί εφαρμοστέο. Άλλωστε, η Εκκλησία μέ τόν Νόμο αυτό, τόν οποίον αποδέχθηκε γιά 75 χρόνια, δικάζει όλες τίς υποθέσεις τών Κληρικών της καί είναι εκκλησιαστικός νόμος. Δυστυχώς δέν μπορεί νά κάνη στό σημείο αυτό εξαίρεση.

 

 

Ερώτηση: Μέ αυτά τά φαινόμενα καί άλλα –όπως αυτά πού αποκαλύφθηκαν γιά τήν υπόθεση τής Μονής Βατοπαιδίου– οι πιστοί δείχνουν νά σκανδαλίζονται καί νά απομακρύνονται από τήν Εκκλησία. Πώς τό σχολιάζετε; Πώς μπορεί νά αποφευχθή αυτό;

Απάντηση: Η Εκκλησία είναι ένας Θεανθρώπινος Οργανισμός, στόν οποίο λειτουργεί συνδυασμένα τό θείο μέ τό ανθρώπινο στοιχείο. Γίνονται διά μέσου τών αιώνων διάφορα λάθη από Κληρικούς καί λαϊκούς, αλλά μέσα στήν Εκκλησία υπάρχουν καί θετικά γεγονότα, τά οποία καταγράφονται στά συναξάρια τών αγίων, καί αυτά τήν προσδιορίζουν.

Είναι επόμενο μερικοί νά σκανδαλίζονται από άστοχες ενέργειες Κληρικών, μοναχών καί λαϊκών, αλλά τελικά όλοι πρέπει νά καταλάβουμε ότι η Εκκλησία είναι πνευματικό νοσοκομείο-θεραπευτήριο, όπου υπάρχουν ασθενείς, γίνονται εγχειρήσεις, θεραπεύονται κλπ. Τό ερώτημα είναι: Γιατί νά σκανδαλίζεται κανείς από τά νοσοκομεία επειδή υπάρχουν ασθενείς, οι γιατροί αγωνίζονται γιά τήν θεραπεία, καί μάλιστα τελικά μερικοί πεθαίνουν; Έτσι πρέπει νά βλέπουμε καί τόν εκκλησιαστικό χώρο. Υπάρχουν γιατροί, άρρωστοι πού θεραπεύονται, γίνονται πνευματικές εγχειρήσεις, αλλά μερικοί πεθαίνουν πνευματικά. Όλα αυτά είναι θέματα προσωπικής ελευθερίας.

 

 

Ερώτηση: Πρίν λίγο καιρό ο κ. Ιερώνυμος συμπλήρωσε έναν χρόνο από τήν εκλογή του στόν θρόνο τού Αρχιεπισκόπου Αθηνών καί πάσης Ελλάδος. Τί θεωρείτε ότι χαρακτηρίζει αυτό τό διάστημα; Έχει μπεί σέ νέους δρόμους η Εκκλησία;

Απάντηση: Η Εκκλησία ακολουθεί τόν δικό της δρόμο, τήν δική της πορεία, τόν δικό της ρυθμό, ως Σώμα Χριστού κατευθύνεται από τήν κεφαλή της πού είναι ο Χριστός. Εμείς τά μέλη της, Κληρικοί καί λαϊκοί, μερικές φορές χάνουμε τόν δρόμο μας, αποπροσανατολιζόμαστε ή αγωνιζόμαστε νά συντονιστούμε στόν ρυθμό τής Εκκλησίας. Άν εξετάσουμε τούς τρείς τελευταίους Αρχιεπισκόπους (Σεραφείμ-Χριστόδουλο-Ιερώνυμο) παρατηρούμε ότι είχαν καί έχουν διάφορα χαρίσματα, εργάσθηκαν καί εργάζονται σύμφωνα μέ τόν χαρακτήρα τους καί τήν προσωπικότητά τους, αγαπούν τόν Θεό καί τούς ανθρώπους ποικιλοτρόπως. Έτσι φαίνεται τό μεγαλείο τής Εκκλησίας, αφού όλοι ωφελούνται.

 

 

Ερώτηση: Ορισμένοι Ιεράρχες χαρακτηρίζουν τόν Αρχιεπίσκοπο "σιωπηλό", καθώς, όπως λένε, δέν εκφράζει απόψεις γιά πολιτικά ζητήματα. Συμμερίζεστε αυτές τίς απόψεις;

Απάντηση: Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος έχει κάνει μιά σημαντική πορεία μέσα στόν χώρο τής Εκκλησίας, μέ τόν δικό του χαρακτήρα, τήν δική του προσωπικότητα. Γνωρίζει πότε νά ομιλή ως Αρχιεπίσκοπος Αθηνών καί πότε ως Πρόεδρος τής Ιεράς Συνόδου, καθώς επίσης γνωρίζει πότε νά ομιλή καί πότε νά σιωπά.

Γενικά, δέν μπορούμε νά αναμειγνυόμαστε σέ πολιτικά-κομματικά ζητήματα. Φυσικά, άλλο είναι η πολιτική ως επίθετο –ζωή τής πόλης– γιά τήν οποία έχουμε λόγο, καί άλλο είναι η πολιτική ως ουσιαστικό –κομματικοποίηση– γιά τήν οποία είμαστε ανοικτοί, αφού η Εκκλησία είναι ενότητα τών πάντων. Η Εκκλησία αγκαλιάζει καί αγαπά όλα τά μέλη της πού ανήκουν σέ όλους τούς πολιτικούς χώρους. Δέν είναι μικρομάγαζο κανενός.

 

 

Ερώτηση: Οι σχέσεις τής Εκκλησίας τής Ελλάδος μέ τό Οικουμενικό Πατριαρχείο φαίνεται ότι έχουν αποκατασταθεί. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;

Απάντηση: Η αποκατάσταση τών σχέσεων είχε αρχίσει από τό τελευταίο διάστημα τής αρχιεπισκοπείας τού μακαριστού Χριστοδούλου καί συνεχίζεται μέ σταθερά καί ειλικρινή βήματα. Αυτό οφείλεται στό ότι όλοι κατάλαβαν ότι δέν μπορούν νά παίζουν μέ τούς εκκλησιαστικούς θεσμούς, ιδίως μέ τό Οικουμενικό Πατριαρχείο.

 

 

Ερώτηση: Μετά τόν θάνατο τού μακαριστού Αλεξίου, στήν θέση τού Πατριάρχη Μόσχας αναδείχθηκε ο κ. Κύριλλος, ο οποίος παλαιότερα είχε διατυπώσει σκληρές εκφράσεις κατά τού Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πώς βλέπετε νά διαμορφώνονται οι σχέσεις τών Ορθοδόξων Εκκλησιών, μετά τήν εκλογή τού κ. Κυρίλλου;

Απάντηση: Ο νέος Πατριάρχης Μόσχας κ. Κύριλλος έχει μεγάλη εκκλησιαστική πείρα, αφού ήταν Πρόεδρος τής Επιτροπής γιά τίς διορθόδοξες καί διαχριστιανικές σχέσεις, καί ελπίζω τώρα ως Πατριάρχης θά χαράξη τήν δική του εκκλησιαστική πολιτική. Γιατί άλλο είναι τό νά ενεργή κανείς εκτελώντας αποφάσεις τρίτων καί άλλο νά έχη ουσιαστικό ρόλο καί προσωπική ευθύνη στήν διαμόρφωση τών σχετικών αποφάσεων.

Τελικά πρέπει νά γίνη αντιληπτό ότι η θέση τού Οικουμενικού Πατριαρχείου έχει καθορισθή από τίς Οικουμενικές Συνόδους, καθώς επίσης ότι η Κωνσταντινούπολη είναι η Νέα Ρώμη (όχι «δεύτερη») καί γι' αυτό δέν μπορεί νά υπάρξη «Τρίτη» Ρώμη, αφού δέν υπάρχει καί δεύτερη, δηλαδή υπάρχει Παλαιά καί Νέα Ρώμη.

 

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Συνέντευξη στον δημοσιογράφο Μάνο Χαραλαμπάκη, της Εφημερίδος «ΤΑ ΝΕΑ». Δημοσιεύθηκε συντετμημένη στις 4-3-2008

 

1. Δηλώσατε ότι η Εκκλησία δεν ξέρει «από διπλωματία»…

Η γνώση της διπλωματίας προϋποθέτει ειδικές σπουδές, γνώση του διεθνούς δικαίου, πληροφορίες από κάθε χώρα, με γνωστό και μυστικό τρόπο, αξιολόγηση των πιέσεων και βιασμών, γενικά χρήση της υψηλής πολιτικής. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν μπορεί και δεν πρέπει να ασχολήται με την διπλωματία. Άλλος είναι ο ρόλος της.

 

2. Άλλοι Μητροπολίτες όμως ζητούν συλλαλητήρια για το σκοπιανό. Συνάδουν τέτοιες εκδηλώσεις με το πνεύμα της Εκκλησίας;

Εξαρτάται από τον χρόνο και την εποχή. Στην παρούσα φάση πρέπει να γίνουν ειδικοί και λεπτοί διπλωματικοί χειρισμοί.

 

3. Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης είπε ότι κινείστε μεταξύ Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδος, θέλοντας να δείξη ότι δεν έχετε την ίδια ευαισθησία για την Μακεδονία…

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στα Γιάννενα μέχρι τα 20 χρόνια μου, η μητέρα μου καταγόταν από την Παραμυθιά της Θεσπρωτίας και γνώρισα εμπειρικά την ιστορία των Τσάμηδων. Σπούδασα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για 4 χρόνια, και εργάσθηκα στην Μητρόπολη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας για 18 χρόνια, όπου και αντιμετώπισα την προπαγάνδα των Σκοπιανών. Επομένως, τον πιο πολύ χρόνο της ζωής μου (40 χρόνια) τον πέρασα στα βόρεια σύνορα. Μελέτησα την ιστορία της Ρωμηοσύνης και έζησα για 3 χρόνια τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή.

 

4. Τα συλλαλητήρια για τις ταυτότητες όμως στα οποία συμμετείχε η πλειονότητα της Ιεραρχίας;

Τότε έγιναν άστοχοι χειρισμοί και από την Κυβέρνηση και από την ηγεσία της Εκκλησίας. Εάν η τότε Κυβέρνηση χειριζόταν διαφορετικά το θέμα, θα υπήρχαν άλλες εξελίξεις.

 

5. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Πρωθυπουργός επήνεσαν τον Αρχιεπίσκοπο για την στάση του στο σκοπιανό. Αυτή πρέπει να κρατάη η Εκκλησία σε τέτοια θέματα;

Όταν λέμε Εκκλησία δεν εννοούμε τους Κληρικούς. Πάντως οι Κληρικοί πρέπει να εκφράζουν το πνεύμα της Εκκλησίας, που απαντά στα υπαρξιακά ερωτήματα των ανθρώπων, τον πόνο, τις ενοχές και τον θάνατο. Αυτό είναι το βασικό έργο της Εκκλησίας. Σε άλλα ζητήματα πρέπει να ενεργούν με νηφαλιότητα και διάκριση.

 

6. Η Εκκλησία πρέπει να μένη μακρυά από θέματα που χειρίζονται οι πολιτικοί;

Οι πολιτικοί εκλέγονται από τον λαό και λογοδοτούν σε αυτόν. Επομένως, τα πολιτικά ζητήματα επιλύονται μέσα από τους κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς της κοινωνίας. Οι Κληρικοί ως πολίτες προβληματίζονται με θέματα που απασχολούν τον χώρο που ζουν και ενεργούν συνετά και διακριτικά. Άλλο η πολιτική ως επίθετο (ζωή της πόλεως) και άλλο η πολιτική ως ουσιαστικό.

 

7. Μήπως ήλθε η ώρα για χωρισμό Πολιτείας και Εκκλησίας;

Δεν είναι ορθός ο όρος «χωρισμός Εκκλησίας και Πολιτείας», ορθότερος είναι «διάκριση εκκλησιαστικής και πολιτικής διοίκησης». Από πλευράς Συντάγματος και νόμων υπάρχει διακριτότητα ρόλων που μπορεί να αποσαφηνισθή ακόμη καλύτερα. Τα πάντα είναι θέμα προσώπων.

 

8. Τα πρώτα δείγματα γραφής του Αρχιεπισκόπου;

Πολύ θετικά.

 

9. Πολλοί επαινούν το ήπιο προφίλ του Αρχιεπισκόπου. Εσείς;

Τον γνωρίζω πάνω από 20 χρόνια και εκτιμώ την ευαισθησία του, την ευστροφία του, την αγάπη του προς τον άνθρωπο, το εκκλησιαστικό του φρόνημα. Περισσότερο ακούει, ασκώντας την μέθοδο της ακροάσεως, και λιγότερο μιλά.

 

10. Τι αλλαγές περιμένετε;

Άλλο ήθος και ύφος στην ποιμαντική και την διοίκηση.

 

11. Θα δούμε περισσότερη «Δημοκρατία» στην Εκκλησία; «Ίσος μεταξύ ίσων» είπε ο κ. Ιερώνυμος.

Το πολίτευμα της Εκκλησίας είναι συνοδικό, δηλαδή, συναποφασίζουν πολλοί, και ιεραρχικό, δηλαδή υπάρχει ιεράρχηση χαρισμάτων και διακονιών. Δεν υπάρχει συνοδικότητα χωρίς ιεραρχικότητα, και αντιστρόφως. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος εφήρμοσε την συνοδικότητα και ιεραρχικότητα στην Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας.

 

12. Εκκλησιαστική περιουσία. Ο Αρχιεπίσκοπος είπε τα έσοδα στον λαό…

Νομίζω ότι έχει σχέδια, τα οποία θα υλοποιηθούν μέσα από την Σύνοδο της Εκκλησίας. Άλλωστε πιστεύει στην συνοδικότητα.

 

13. Ο Αρχιεπίσκοπος συναντιέται με νέους, επισκέπτεται ασθενείς, αλλά μακριά από τις κάμερες.

Τον απασχολεί η ποιμαντική της Εκκλησίας που γίνεται με ουσία και περιεχόμενο, χωρίς επικοινωνιακά τρικ. Τον ενδιαφέρει η κοινωνία και όχι τόσο η επικοινωνία.

 

14. Συμφωνείτε να μπη όριο ηλικίας στους Μητροπολίτες;

Όχι, διότι είναι αντικανονικό. Οι Κανόνες αντιμετωπίζουν παρόμοιες περιπτώσεις με τρόπο εκκλησιαστικό. Αρκεί να τους γνωρίζουμε.

 

15. Νέοι και Εκκλησία;

Η Εκκλησία δεν είναι μόνον για τα γηροκομεία και τα νεκροταφεία. Από την φύση της είναι επαναστατική, ανατρεπτική, νεοποιεί τους γηγενείς. Όταν γνωρίζη κανείς την θεολογία της Εκκλησίας, καταλαβαίνει ότι είναι μοντέρνο να είναι κανείς ορθόδοξος, ο οποίος δεν πιστεύει στην μεταφυσική, την νοησιαρχία, τον φονταμενταλισμό, την στασιμότητα.

 

16. Οι ενορίες χρειάζονται ενδυνάμωση;

Είναι τα κύτταρα της εκκλησιαστικής ζωής. Μπορούν να λειτουργήσουν ως ζωντανές θεραπευτικές κοινότητες που επιλύουν υπαρξιακά και κοινωνικά προβλήματα. Ο Χριστιανισμός κάνει τις εφαρμογές του στον ενοριακό χώρο.

 

17. Μπαίνουν πλέον σε άλλη βάση οι σχέσεις Πατριαρχείου και Εκκλησίας της Ελλάδος;

Επανέρχονται στην πραγματική βάση που καθορίζεται από τα Καταστατικά κείμενα, με τα οποία υφίσταται η Εκκλησία της Ελλάδος.

 

18. Τι σας απογοητεύει σήμερα στην Εκκλησία;

Η εκκοσμίκευση στην θεολογία, την Εκκλησία και την ποιμαντική, η μετατροπή της Εκκλησίας σε κοινωνικό, πολιτικό και θρησκευτικό σύστημα.

 

19. Περιβαλλοντικά προβλήματα. Πρέπει η Εκκλησία να έχη πιο ενεργό ρόλο;

Η Εκκλησία εργάζεται μέσα στην ιστορία και θεραπεύει τα πάθη των ανθρώπων. Το περιβάλλον έχει σχέση με τα υπαρξιακά και θεολογικά προβλήματα. Τι θα γίνη όμως με τους παγκόσμιους ρυπαντές; Ποιός μπορεί να τους σταματήση;

 

20. Το επόμενο βιβλίο που ετοιμάζετε;

Πέντε τον αριθμό στα ελληνικά και μερικά από τα εκδοθέντα μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες. Το βασικό βιβλίο που ετοιμάζεται έχει ως θέμα την εντόπιση των διαφορών μεταξύ ορθόδοξης και δυτικής παράδοσης στην διαδρομή των αιώνων μέχρι σήμερα από πλευράς ιστορικής, εθνολογικής, πολιτικής, κοινωνικής, εκκλησιαστικής και θεολογίας.

 

του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

(Δημοσιεύθηκε συντετμημένη στον «Ελεύθερο Τύπο», Κυριακή 13-4-2008.)

Ερώτηση: Η θέση σας για το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης;

Απάντηση: Δεν μπορώ να το καταλάβω, αφού η συμβίωση δύο ανθρώπων δεν είναι ελεύθερη, επειδή έχει αυτοδεσμεύσεις και η αγάπη δεν μπορεί να κλεισθή σε σύμφωνα, σε συμβολαιογραφικά κείμενα! Πάντως, για την Εκκλησία και για μας είναι το ίδιο ο πολιτικός γάμος και το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης. Για την Εκκλησία οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων δεν τίθενται απλώς σε συναισθηματικό, βιολογικό, νομικό η ηθικό επίπεδο, αλλά κυρίως σε θεολογικό. Κάθε πράξη χωρίς την ευλογία του Θεού είναι ανευλόγητη, είναι εκτός της Χάριτος. Ο έξω της Εκκλησίας χώρος είναι «χώρος της πτώσεως». Έπειτα, στην γλώσσα της Αγίας Γραφής οι λέξεις πορνεία και μοιχεία δεν δηλώνουν μόνον την σεξουαλική συμπεριφορά, αλλά και την αποστασία και απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό, είτε είναι εκτός της Εκκλησίας είτε εντός της Εκκλησίας. Πάντως η Πολιτεία είναι υποχρεωμένη να ρυθμίζη θέματα που αφορούν τους ανθρώπους που δεν ανήκουν στην Εκκλησία, η ανήκουν σε αυτήν, αλλά επιλέγουν άλλον τρόπο ζωής.

 

Ερώτηση: Γάμος ομοφυλοφίλων;

Απάντηση: Από την αρχαιότητα ο Γάμος, όπως τον όρισε ο νομοθέτης Μοδεστίνος (2ος-3ος αιώνας μ.Χ.), είναι ένωση ανδρός και γυναικός και συγκλήρωση του βίου παντός, θείου και ανθρωπίνου κοινωνία. Έτσι η Εκκλησία δεν μπορεί να αποδεχθή για τα μέλη της ομοφυλοφιλικό γάμο η ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Ο Απόστολος Παύλος γράφει προς τους Ρωμαίους: «Και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν την φυσική χρήση με την αφύσικη, ομοίως και οι άνδρες, αφού άφησαν την φυσική χρήση της γυναικός, άναψαν από τις ορέξεις μεταξύ τους, ώστε ασελγούν άνδρες με άνδρες, απολαμβάνοντες έτσι ο ένας από τον άλλον την ανταμοιβή της πλάνης τους που τους αξίζει» (Ρωμ. α , 26-27). Επίσης η Εκκλησία δεν μπορεί να δεχθή αμφιφυλοφιλικές και πολυγαμικές σχέσεις. Πρόκειται για πνευματικές αρρώστιες. Βέβαια, άλλο είναι η αρρώστια και άλλο ο άρρωστος άνθρωπος. Αγαπούμε τον πνευματικά άρρωστο άνθρωπο και προσπαθούμε να τον θεραπεύσουμε. Ο Ντοστογιέφσκι έγραφε ότι Στάρετς είναι εκείνος που αγαπά αυτόν που αμάρτησε πιο πολύ. Αυτό έκανε και ο Χριστός. Πρέπει να μάθουμε να ασκούμε θεραπευτική ποιμαντική με αγάπη, παρά να καταδικάζουμε τους ανθρώπους. Τον εαυτό μας καταδικάζουμε με την αρετή της αυτομεμψίας.

 

Ερώτηση: Εκκλησία και εθνικά θέματα;

Απάντηση: Η Εκκλησία άσκησε τα εθναρχικά της καθήκοντα σε δύσκολους καιρούς, όταν δεν υπήρχε Κράτος, η όταν δεν υπήρχε νόμιμη Κυβέρνηση και τότε έπαιξε σημαντικό ρόλο. Στις δημοκρατικές περιόδους προτεραιότητα για την επίλυση των θεμάτων έχουν η πολιτική και η διπλωματία, που τις ασκεί η υπεύθυνη Κυβέρνηση. Ο,τι βοηθά στην καλή έκβαση της υποθέσεως αυτής είναι καλό. Πάντως εμείς οι Κληρικοί πρέπει να σκεπτόμαστε περισσότερο εκκλησιαστικά παρά πολιτικά. Η Εκκλησία είναι πάνω από τα έθνη και τις πατρίδες, χωρίς να τις καταργή. Τελικά αποβλέπουμε σε μια αταξική κοινωνία, με την βίωση της εκκλησιαστικής και πνευματικής ζωής. Κάποτε θα καταργηθούν και τα έθνη και οι πατρίδες, θα παραμείνη μόνον η Εκκλησία.

 

Ερώτηση: Να ιδρυθή Εξαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου;

Απάντηση: Όλοι αναγνωρίζουμε ότι απαιτείται σεβασμός στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ιδίως αυτός πρέπει να απονέμεται από την Εκκλησία της Ελλάδος για ειδικούς λόγους. Η εκπροσώπησή του στην Αθήνα πρέπει να είναι σημαντική, ώστε να επιλύωνται διάφορα θέματα, αλλά για το ποιά θα είναι η μορφή πρέπει να μελετηθή από τις αρμόδιες Συνοδικές Επιτροπές και να αποφασισθή σχετικώς από την Ιερά Σύνοδο. Πάντως και πάλι πρέπει να υπογραμμισθή ότι πρέπει να υπάρχη στενή σχέση μεταξύ Εκκλησίας της Ελλάδος και Οικουμενικού Πατριαρχείου.

 

Ερώτηση: Η εκκλησιαστική περιουσία και η αξιοποίησή της;

Απάντηση: Το θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι ένας μύθος. Δεν είναι τόσο μεγάλη, όσο παρουσιάζεται, αλλά και αυτή που υπάρχει πρέπει να αξιοποιηθή κατά τον καλύτερο τρόπο, ώστε να εξυπηρετήται ο λαός που υποφέρει και βασανίζεται πολύ. Το θέμα δεν είναι η εκκλησιαστική περιουσία, αλλά η απελευθέρωση από το πάθος της φιλαργυρίας που έχει καταλάβει πολλούς Κληρικούς, όλων των βαθμών. Δεν μπορώ να αντιληφθώ την νοοτροπία μερικών Κληρικών, ιδίως αγάμων, που ζουν πλουσιοπάροχα, διαβιούν ως νεόπλουτοι, αυξάνουν την περιουσία τους, συμπεριφέρονται ως φεουδάρχες, ενώ ο λαός που έχουν υπό την πνευματική τους ευθύνη, βασανίζεται και υποφέρει. Αυτό ισοδυναμεί με σαρκικό παράπτωμα, είναι κατά κάποιον τρόπο «εκπόρνευση» της εκκλησιαστικής ζωής.

 

Ερώτηση: Απλούστευση της εμφάνισης των Κληρικών;

Απάντηση: Το θέμα των Ιερέων δεν είναι εμφανισιακό, αλλά υπαρξιακό, δεν είναι τι φορούν, αλλά ποιοί είναι οι ίδιοι στην ύπαρξή τους. Το έργο και η αποστολή των Ιερέων είναι μια διαρκής θυσία και προσφορά, είναι μαρτύριο. Όποιος αγαπά πρέπει να θυσιάζεται γι' αυτόν που αγαπά, να σταυρώνεται καθημερινά. Παρά ταύτα, σε μερικά σημεία χρειάζεται μια απλούστευση στην εξωτερική εμφάνιση, όταν βοηθά τους Κληρικούς στο έργο τους. Αλλά δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Οι Προτεστάντες απλούστευσαν τα πάντα, αλλά ο λαός δεν συγκινείται, αδειάζουν οι Ναοί και τους πωλούν.

 

Ερώτηση: Το συνοδικό σύστημα, λύση για τα δεινά της Εκκλησίας;

Απάντηση: Είναι σημαντικό να λειτουργή το συνοδικό σύστημα της Εκκλησίας σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ των Ιεραρχών στα Συνοδικά όργανα, μεταξύ Επισκόπων και Κληρικών στις Μητροπόλεις, μεταξύ Ιερέων και συνεργατών στους Ιερούς Ναούς, μεταξύ Ηγουμένου και Μοναχών στις Ιερές Μονές. Όμως υπάρχει ο κίνδυνος ο καθένας να εννοή ο,τι θέλει με το λεγόμενο συνοδικό σύστημα. Επίσης νομίζω ότι το συνοδικό σύστημα πρέπει να συμβαδίζη απαραίτητα με το ιεραρχικό πολίτευμα της Εκκλησίας, που σημαίνει ότι υπάρχει ιεράρχηση χαρισμάτων, ήτοι άλλο είναι το έργο του Αρχιεπισκόπου ως Προέδρου και άλλο των Αρχιερέων ως μελών της Συνόδου• άλλο το έργο των Μητροπολιτών και άλλο των Κληρικών• άλλο το έργο των Κληρικών και άλλο των λαϊκών. Έτσι, η συνοδικότητα δεν καταργεί την ιεραρχικότητα, πρέπει να συμβαδίζουν μαζί.

 

Ερώτηση: Εκλογή Μητροπολιτών με την συμμετοχή και των λαϊκών;

Απάντηση: Όλοι αναγνωρίζουν ότι κάτι πρέπει να γίνη στις εκλογές των Μητροπολιτών, ώστε να αποφεύγωνται οι συναλλαγές, οι πιέσεις, οι ανθρώπινες επιδιώξεις. Κατ' αρχήν πρέπει να αποφευχθή να δίδεται το λεγόμενο «χρίσμα». Οι υποψήφιοι Μητροπολίτες δεν χρειάζονται «χρίσμα», αλλά χρίση από το Άγιον Πνεύμα, γιατί κατά τον ιερό Χρυσόστομο ο Θεός «ου πάντας χειροτονεί, αλλά δια πάντων ενεργεί». Όποιος είναι ειλικρινής με τον εαυτό του και σοβαρός, δεν θέλει να τεθή μέσα στην διαδικασία του ανθρωπίνου «χρίσματος». Είναι βέβαια επικίνδυνο να φθάσουμε στο άλλο άκρο, να γίνωνται εκλογές από τους λαϊκούς. Νομίζω στην παρούσα περίπτωση θα πρέπη να προτείνωνται από τον Αρχιεπίσκοπο τρεις υποψήφιοι για κάθε Μητρόπολη, που έχουν την αποδοχή των λαϊκών και των Επισκόπων, και όταν αλλάξη ο Καταστατικός Χάρτης, να βρεθή τρόπος να υπολογίζεται σοβαρώς η απόφαση των Κληρικών, των Εκκλησιαστικών Συμβούλων, των Θεολόγων, των Ιεροψαλτών και Κατηχητών της χηρευούσης Ιεράς Μητροπόλεως.

 

Ερώτηση: Τι λείπει από την Εκκλησία σήμερα;

Απάντηση: Η Εκκλησία είναι Σώμα Χριστού, έχει το πλήρωμα της Χάριτος και δεν της λείπει απολύτως τίποτε. Όταν φαίνεται ότι κάτι λείπει, αυτό πρέπει να αποδοθή στους Κληρικούς, όταν δεν έχουν εκκλησιαστικό φρόνημα. Έτσι, αν κάτι λείπη από πολλούς η μερικούς Κληρικούς σήμερα είναι το ιεραποστολικό φρόνημα, το θυσιαστικό ήθος, το ομολογιακό πνεύμα και η ποιμαντική διακονία, όταν οι ίδιοι εκκοσμικεύνται και συμπεριφέρονται σαν κοσμικοί ηγέτες. Πολλοί θέλουν να ζουν από την Εκκλησία, να λαμβάνουν αξιώματα, θέσεις, εξουσία οικονομικές απολαβές και δεν θέλουν να ζουν για την Εκκλησία. Αυτό κοστίζει και δημιουργεί προβλήματα και στην Εκκλησία και στην κοινωνία.–

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance