• Αρχική
  • Ἱερὰ Μητρόπολη Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου - Ἐκκλησιαστική Παρέμβαση - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Συνέντευξη στόν κ. Μάρκο Μεντζά. Δημοσιεύθηκε στό Περιοδικό «Δάφνη».

Ευχαριστούμε θερμά τόν Σεβασμιώτατο κ. Ιερόθεο γιά τήν δεύτερη συνέντευξη πού δέχθηκε νά μάς παραχωρήση. Επειδή γνωρίζουμε καλά, τόσο τό μεγάλο φάσμα γνώσεων τού Σεβασμιωτάτου, όσο καί τήν άνεση νά διεισδύη μέ επιτυχία στόν πυρήνα τών θεμάτων πού καταπιάνεται, δέν θά τόν απασχολήσουμε μόνο μέ θεολογικά θέματα.

1. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, υπάρχει διαφορά μεταξύ τής Ναυπάκτου καί τής Ναυπακτίας πού συναντήσατε, καί τής Ναυπάκτου καί τής Ναυπακτίας πού περιμένατε νά συναντήσετε όταν γίνατε Μητροπολίτης;
Απάντηση: Όπως γνωρίζετε, τελείωσα τό εξατάξιο Γυμνάσιο στό Αγρίνιο (1959-1963) καί από τότε άκουγα γιά τήν Ναύπακτο, τήν Ναυπακτία καί τούς Ναυπακτίους. Οι Αγρινιώτες αγαπούσαν καί μιλούσαν μέ τά καλύτερα λόγια γιά τόν Μητροπολίτη Ναυπακτίας καί Ευρυτανίας κυρό Χριστοφόρο πού τότε είχε πρόσφατα κοιμηθή. Επίσης, στήν Κατασκήνωση τού Αγίου Βλασίου, ως μαθητής, γνώρισα τόν τότε Μητροπολίτη Ναυπακτίας καί Ευρυτανίας κυρό Δαμασκηνό. Ακόμη, άκουγα γιά τήν ορεινή Ναυπακτία από τόν Διευθυντή τού Οικοτροφείου τού Αγρινίου κ. Ηλία Ξένο, πού αργότερα έγινε μοναχός στό Άγιον Όρος μέ τό όνομα π. Σπυρίδων Νεοσκητιώτης, καί ο οποίος καταγόταν από τήν Περίστα τής ορεινής Ναυπακτίας. Αλλά καί στήν υπόλοιπη ζωή μου μάθαινα πολλές πληροφορίες γιά τήν Ναυπακτία από τόν μακαριστό Γέροντά μου Μητροπολίτη Εδέσσης, Πέλλης καί Αλμωπίας κυρό Καλλίνικο Πούλο, τού οποίου η καταγωγή ήταν από τόν Πλάτανο Ναυπακτίας, αλλά καί από τόν συντοπίτη μου Αρχιμ. π. Ιερόθεο Κατσάνο, Πρωτοσύγκελλο τής Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπακτίας καί Ευρυτανίας. 

Όπως αντιλαμβάνεσθε εγνώριζα πολλά γιά τόν χώρο αυτόν, γιά τήν ιστορία, τήν εξυπνάδα τών κατοίκων, τίς παραδόσεις, χωρίς νά τόν έχω επισκεφθή. Καί όταν ο Θεός, διά τής Εκκλησίας, μέ κατέστησε Μητροπολίτη τής ιστορικής καί παλαιφάτου αυτής Ιεράς Μητροπόλεως επιβεβαίωσα όλες τίς πληροφορίες πού είχα, έμαθα καινούρια πράγματα, γιατί γνώρισα αξιόλογους ανθρώπους, συνδέθηκα μαζί τους, έμαθα εκ πείρας τίς παραδόσεις τού τόπου καί πολλά άλλα. Άλλωστε, η ζωή τής περιοχής ομοιάζει μέ τήν γενέτειρά μου Ήπειρο. Μέσα μου έχω πολλά στοιχεία από τήν Ήπειρο καί τήν Ρούμελη.
Βέβαια, σήμερα πολλά στοιχεία έχουν εν πολλοίς αλλάξει, αλλά πρέπει νά βλέπουμε τήν παράδοση ως μιά δυναμική ενέργεια καί όχι ως συντήρηση. Επειδή αγαπώ πολύ τήν Ρωμηοσύνη, γι’ αυτό αισθάνομαι ευλογία πού είμαι Μητροπολίτης σέ ένα ζωντανό κομμάτι τής Ρούμελης, πού ξέρει νά συνδυάζη τήν παράδοση μέ τήν σύγχρονη ζωή, τήν ελευθερία τού ανθρώπου μέ τήν ενότητα τής κοινωνίας, τήν συμμετοχή στόν πόνο καί τήν χαρά, τόν συνδυασμό τού αυθορμητισμού μέ τήν δημιουργία.  Βέβαια, συναντώ διάφορα προβλήματα αλλά πρέπει νά μαθαίνουμε στήν υπομονή, γιατί οι κρίσεις βοηθούν τόν άνθρωπο στήν ωρίμανση.

 

2. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, πώς ερμηνεύετε τό γεγονός ότι οι Έλληνες άν καί διαθέτουμε δύο φοβερά πνευματικά οπλοστάσια: τό αρχαίο ελληνικό πνεύμα καί τήν Ορθοδοξία, εν τούτοις τά αποτελέσματα δέν είναι τά αναμενόμενα;
Απάντηση: Χαίρομαι πού επισημάνατε αυτά τά δύο μεγάλα πολιτιστικά καί θεολογικά μεγέθη. Οι λαοί τής Ευρώπης δέν έχουν αυτήν τήν μεγάλη ιστορία, μέ τήν φιλοσοφία, τόν πολιτισμό, τήν θεολογία, τόν κοινοτισμό κλπ. Δέν αισθάνομαι μειονεκτικά σέ σύγκριση μέ τούς άλλους λαούς τής Ευρώπης, γιατί ξέρω ότι όλα τά μεγάλα ρεύματα πού πέρασαν από τήν Ευρώπη τίς δύο τελευταίες χιλιετίες έχουν επηρεασθή από τήν προσωκρατική φιλοσοφία, τήν κλασική μεταφυσική καί τήν ελληνορθόδοξη παράδοση. Βέβαια, όλα τά πολιτιστικά καί θεολογικά μεγέθη δέν επιβάλλονται, αλλά προβάλλονται, δέν καταργούν τήν ελευθερία τού ανθρώπου. Ο άνθρωπος έχει τό δικαίωμα τής επιλογής, τής προτίμησης, τής προαίρεσης. Πάντως, οι θησαυροί υπάρχουν καί χρειάζεται κατάλληλο έδαφος γιά νά ευδοκιμήσουν. Τόσο ο Ελληνισμός όσο καί η Ορθοδοξία έχουν μεγάλη δυναμικότητα, θαυμαστή διαχρονικότητα καί ισχυρή γονιμότητα. Στήν εποχή μας χρειάζεται νά προσεγγισθή όλος αυτός ο πλούτος, γιά νά βλέπουμε τήν ζωή μέ άλλον τρόπο καί άλλη ματιά. Γιά νά πάμε καλά πρέπει νά στηρίζουμε όλη τήν προσωπική καί κοινωνική ζωή στήν παιδεία μας καί τόν πολιτισμό μας. Αυτό είναι θέμα ελευθερίας.

 

3. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, πού οφείλεται τό γεγονός ότι η αρμονική σχέση τού Μοναστηριού τής Μεταμορφώσεως Σκάλας μέ τήν Μητρόπολη δέν έχει ακόμα επιτευχθή;
Απάντηση: Ο Επίσκοπος κατά τήν παράδοση τής Εκκλησίας είναι διδάσκαλος καί Ιατρός πού πρέπει νά διδάσκη καί νά θεραπεύη τίς αρρώστιες τών ανθρώπων, κυρίως τήν φιλαυτία, αλλά καί τίς εκκλησιολογικές ασθένειες. Όμως, κάθε αρρώστια απαιτεί διάθεση καί από τίς δύο πλευρές. Εκείνα πού πρέπει νά τονισθούν είναι δύο σημεία. Πρώτον, ότι η δυσαρμονία αυτή άρχισε σχεδόν από τήν ύπαρξη τής Ιεράς Μονής καί τήν δοκίμασαν τρείς (3) Μητροπολίτες πρίν από μένα, καί αυτό λέει πολλά. Δεύτερον, γύρω από τήν Ιερά Μονή υπάρχουν πέντε (5) τουλάχιστον δορυφορικά Σωματεία καί Εταιρείες πού δέν συνάδουν μέ τό κανονικό εκκλησιαστικό δίκαιο. Τρίτον, η δυσαρμονία είναι μεταξύ Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως καί Εκκλησίας. Τό θέμα έφθασε στήν Ιερά Σύνοδο, τά Συνοδικά όργανα εξέδωσαν πάνω από εξήντα (60) αποφάσεις, οι οποίες δέν τηρούνται από τήν Ιερά Μονή. Τέταρτον, δέν υπάρχει διαφάνεια στίς διαχειρίσεις τής Ιεράς Μονής, δέν δηλώνονται οι απολογισμοί της. Άν νομίζουν ότι τούς αδικούμε άς τούς δημοσιοποιήσουν, καθώς καί τών Σωματείων τους, γιά νά δή ο κόσμος τό έργο τους. Προσωπικά δέν μπορώ νά καλύψω αδιαφάνειες καί παράνομες πράξεις.  Πάντως, τό πρόβλημα είναι ότι κανένας οργανισμός στό Κράτος δέν είναι αυτόνομος καί ανεξάρτητος. Όλοι κάπου λογοδοτούν καί κάπου έχουν αναφορά. Κατά τούς Κανόνες τής Εκκλησίας καί τής Πολιτείας οι Ενορίες καί τά Μοναστήρια υπάγονται στόν Μητροπολίτη. Η αναρχία δέν έχει θέση σέ νόμιμες καί κανονικές Πολιτείες.

 

4. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, γιατί καί οι θρησκείες εκείνες πού είναι ανθρώπινα δημιουργήματα, εξακολουθούν νά υφίστανται καί νά έχουν εκατομμύρια οπαδούς;
Απάντηση: Η ερώτηση είναι εύστοχη. Η οπαδοποίηση δείχνει αναμφισβήτητα έλλειψη νοημοσύνης, δημοκρατικότητος καί πολιτισμού. Υπάρχει διαφορά μεταξύ πολίτη καί οπαδού, μεταξύ μαθητού καί οπαδού. Ο οπαδός δέν έχει δική του βούληση, δέχεται τήν παράνοια ενός μεσσία, δρά μέσα στόν μυστικισμό καί τόν μεσσιανισμό τού αρχηγού, αποδέχεται συνθήματα καί πύρινους λόγους εμπαθών ηγετών καί καταλήγει σέ αντικανονικότητες, σέ ταραχές, καί πολλές φορές ο ίδιος καταλήγει νά γίνη ψυχοπαθής, άν δέν έχει προηγουμένως τέτοια συμπτώματα. Αυτό τό βλέπουμε σέ σέκτες καί σέ καταστροφικές λατρείες, πολλές φορές καί σέ χριστιανικά περιβάλλοντα.  Αυτό πού λέγω είναι ότι γιά όλα τά θέματα χρειάζεται ενημέρωση, νηφαλιότητα, λογική επεξεργασία, πολιτισμός. Ειδικά στήν Εκκλησία πρέπει νά λειτουργούμε ως μαθητές καί όχι ως οπαδοί, νά σεβόμαστε τό συνοδικό σύστημα, τούς ιερούς κανόνες, διαφορετικά λειτουργεί ο νόμος τής πολιτιστικής καί πνευματικής αλλοτρίωσης.

 

5. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, τί θά πρέπει νά αλλάξη στήν διοίκηση τής Εκκλησίας, γιά νά έχουμε καλύτερα αποτελέσματα;
Απάντηση: Νομίζω, εκείνο πού πρέπει νά αλλάξη είναι η νοοτροπία μας. Νά παύσουμε νά βλέπουμε τά πράγματα ωφελιμιστικά, οπορτουνιστικά, ατομικά. Η διοίκηση έχει τά δικά της προβλήματα, αλλά τό θέμα είναι οι άνθρωποι πού τήν ασκούν καί οι οποίοι πολλές φορές ενεργούν κάτω από τήν ενέργεια τών παθών. Οι άρρωστοι άνθρωποι αρρωσταίνουν πιό πολύ τό σύστημα καί τό αρρωστημένο σύστημα αρρωσταίνει πιό πολύ τούς ανθρώπους.
Γενικά, στήν Εκκλησία εκείνο πού μπορεί νά γίνη είναι νά αποδεσμευθή από τίς ασφυκτικές πιέσεις τού Κράτους καί από τήν παρέμβαση τών πολιτικών προσώπων. Η πρακτική δείχνει ότι δέν μπορούν νά θεραπευθούν νοσογόνα στοιχεία, διότι παρεμβαίνουν πολιτικοί πού επιδιώκουν τήν ψηφοθηρία καί έτσι δέν αφήνουν τήν Εκκλησία νά διοικήται βάσει τών ιερών Κανόνων της.

 

6. Ερώτηση: Ποιά η σημασία τών ονείρων από θεολογικής πλευράς;
Απάντηση: Στήν διδασκαλία τών Πατέρων τής Εκκλησίας μπορεί κανείς νά βρή στοιχεία ότι μερικά από τά όνειρα δείχνουν τήν ύπαρξη τών παθών (εγωϊσμού, υπερηφάνειας, θυμού κλπ.), ακόμη καί ενοχικών καταστάσεων. Υπάρχουν καί ελάχιστα από τά όνειρα πού είναι θεϊκά, δηλαδή φανερώσεις τού θελήματος τού Θεού.  Όμως, εκείνο πού τονίζουν οι Πατέρες τής Εκκλησίας είναι νά μή προσέχουμε τά όνειρα, ούτε νά ασχολούμαστε μέ ονειροπολήσεις, αλλά νά βλέπουμε τήν ζωή, τήν πραγματικότητα, νά αγωνιζόμαστε γιά τήν κοινωνική δικαιοσύνη καί τήν μεταμόρφωση τού εαυτού μας. Επίσης, νά χρησιμοποιούμε καλούς λογισμούς, όπως τό συνιστά καί η γνωσιακή ψυχολογία.

 

7. Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, πώς σχολιάζετε κάποιους ψιθύρους πού ακούγονται κατά καιρούς ότι ενδέχεται νά γίνετε ή Αρχιεπίσκοπος ή Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ή Αρχιεπίσκοπος Αμερικής;
Απάντηση: Δέν θέλω νά ασχολούμαι μέ «ψιθύρους» καί «ψιθυριστάς» πού συνήθως κινούνται στό σκοτάδι, απρόσωπα, χρησιμοποιώντας μάσκες καί «κουκούλες». Άλλωστε, αισθάνομαι αηδία νά διαψεύδω συνέχεια «σενάρια» πού γίνονται από «κουκουλοφόρους». Ήρθα στήν Ναύπακτο γιά νά μείνω σέ αυτήν.  Έπειτα, εσύ, Μάρκο, γνωρίζεις, από τότε πού ήμασταν συγκάτοικοι στά φοιτητικά μας χρόνια, ότι δέν ταυτιζόμουν μέ τό κατεστημένο, αλλά ήμουν ελεύθερος άνθρωπος, επιδίωκα πάντοτε τό γνήσιο, τό αληθινό, τό αυθεντικό. Μέ ενδιέφερε η ουσία τών πραγμάτων, η αλήθεια τής ζωής καί η πληρότητα τής ύπαρξης καί όχι οι ευκαιριακές απολαύσεις.–

1. Ερώτηση: Πρέπει, κατά τήν γνώμη σας, νά απλοποιηθή τό ράσο ή καί νά καταργηθή ακόμη γιά νά διευκολυνθούν κυρίως οι έγγαμοι Κληρικοί στήν ζωή τους εκτός Εκκλησίας (μάλλον εκτός Ναού);

Τό ράσο είναι τό ένδυμα τού Ορθοδόξου Κληρικού, πού διαμορφώθηκε από τήν Παράδοση, καί είναι διακριτικό γνώρισμά του. Έχει μιά ιστορία, συνδεμένη μέ θυσίες, αγώνες, δάκρυα καί αίματα. Όπως ξέρετε, πολλά λειτουργήματα στήν κοινωνία έχουν κάποια διακριτική ενδυμασία, όπως οι ιατροί, οι νοσοκόμοι, οι φαρμακοποιοί κλπ. Στούς Κληρικούς τό ράσο θυμίζει ότι είναι πνευματικοί ιατροί καί όχι απλώς κοινωνικοί λειτουργοί.  Η ζωή τού Κληρικού είναι θυσιαστική, είναι μιά διαρκής προσφορά καί απαιτεί τό νά βγαίνη κανείς από τόν εαυτό του καί νά προσφέρεται στόν άλλον. Αυτό συνδέεται μέ τόν αγώνα, τήν θυσία, τήν υπομονή στίς συκοφαντίες καί στήν κριτική τών ανθρώπων. Τελικά πιστεύω ότι δέν είναι τό ράσο εκείνο πού δυσκολεύει τούς Κληρικούς στό έργο τους, αλλά η υψηλή αποστολή τής Ιερωσύνης. Τό νά φορά κανείς τό ράσο είναι η μικρότερη θυσία πού μπορεί νά κάνη.

Υπάρχουν νέοι πού ισχυρίζονται ότι τό ράσο τούς εμποδίζει νά γίνουν Κληρικοί. Δέν νομίζω ότι αυτό είναι τό πρόβλημά τους. Στήν πράξη έχουν αντίρρηση στήν θυσιαστική καί ασκητική ζωή τής Ιερωσύνης, σέ αυτό πού εκπροσωπεί η Ιερωσύνη. Στίς άλλες Χριστιανικές Ομολογίες έχει αποβληθή τό ράσο εκτός τούς Ιερού Ναού, αλλά παρά ταύτα δέν υπάρχουν κλήσεις γιά νά αναλάβουν τήν ποιμαντική διακονία τών ανθρώπων. Βέβαια σέ μερικά σημεία καί στήν χώρα μας μερικοί Κληρικοί έχουν απλοποιήσει τήν ενδυμασία τους, όταν εξέρχωνται από τόν Ναό, καί ίσως κάτι πρέπει νά γίνη πρός τήν κατεύθυνση αυτή, αλλά νομίζω ότι δέν πρέπει οι Κληρικοί νά αποβάλουν τό ράσο, γιατί δέν είναι αυτό τό βασικό πρόβλημά τους σήμερα. Τό μεγαλύτερο πρόβλημα τής Εκκλησίας είναι η εκκοσμίκευση καί η ανικανότητα τών ανθρώπων νά αισθανθούν τήν αγάπη τού Θεού καί νά θυσιάζωνται γιά τούς άλλους.

2. Ερώτηση: Είναι έτοιμη η Εκκλησία, αλλά καί η κοινωνία, νά δεχθή μιά τέτοια αλλαγή;

Η Εκκλησία κινείται μέ αργούς ρυθμούς σέ αλλαγές, όπως γίνεται καί σέ κάθε πολιτισμό, γιά νά μήν αποβάλλεται συγχρόνως καί τό βαθύτερο τής Παραδόσεώς της. Κάθε αλλαγή πρέπει νά γίνεται μέ προσοχή, γιά νά διασφαλίζεται η ουσία τής εκκλησιαστικής ζωής. Η Εκκλησία δέν πρέπει νά μεταβάλλεται εύκολα σέ κάθε επικαιρότητα, γιατί ενεδρεύει ο κίνδυνος τής αλλοτρίωσης. Έχει παρατηρηθή ότι οι Προτεστάντες θέλησαν νά αποβάλουν μερικά αρνητικά στοιχεία τής παραδόσεώς τους καί μαζί μέ αυτά απέβαλαν καί τήν ίδια τήν Παράδοση, όπως η μητέρα πού μετά τό πλύσιμο τού βρέφους πετάει τό ακάθαρτο νερό, αλλά είναι ενδεχόμενο νά πετάξη καί τό ίδιο τό βρέφος. Από τίς επισκέψεις πού έχω κάνει στήν Αμερική έχω δή ότι νέοι Κληρικοί, πού τελειώνουν Θεολογικές Σχολές καί μαθαίνουν τήν Ορθόδοξη Παράδοση, αγαπούν τό ράσο καί κυκλοφορούν εκτός τού Ναού ενδεδυμένοι μέ αυτό, γιατί θέλουν νά ζήσουν τόσο τήν Παραδόση, όσο καί αυτό πού τήν εκπροσωπεί καί διαφοροποιείται από τόν Προτεσταντισμό καί τόν Καθολικισμό. Νομίζω δέ ότι καί η κοινωνία δέν είναι έτοιμη νά δεχθή τήν αποβολή τού ράσου από τούς Κληρικούς. Υπάρχουν μερικοί πού θέλουν τόν Ιερέα χωρίς ράσο, αλλά οι περισσότεροι θέλουν τούς Κληρικούς νά σέβωνται τήν Παράδοση, νά εκφράζουν αυτό πού εκπροσωπούν καί νά είναι ειλικρινείς στήν αποστολή τους.–

Στήν δημοσιογράφο Μαρία Μπραουδάκη, γιά τό ἔνθετο «ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ & ΕΛΛΑΔΑ» τῆς Ἐφημερίδας «ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ». Δημοσιεύθηκε τήν 25η Ὀκτωβρίου 2014.

*

Δημοσιογράφος: Παραμονές ἄλλης μιᾶς ἐπετείου τῆς 28ης Ὀκτωβρίου… Ποιά νομίζετε πῶς εἶναι τά «ΟΧΙ» πού καλεῖται νά πεῖ σήμερα ἡ χώρα;
Ναυπάκτου Ἱερόθεος: Δέν πρέπει ἁπλῶς νά ἀντιδροῦμε ἀρνητικά, ἀλλά κυρίως θετικά. Ἔτσι, σήμερα ὅλοι οἱ Ἕλληνες πρέπει νά λέμε ΟΧΙ ἐναντίον τοῦ κακοῦ μας ἑαυτοῦ, πού ἐπιδιώκουμε τήν χρησιμοθηρία, τήν ἰδιοτέλεια καί τήν εὐδαιμονία καί νά λέμε ΝΑΙ στήν πρόοδο, τήν ἀνάπτυξη, τήν νοηματοδότηση τοῦ βίου μας. Πρέπει νά καταλάβουμε ὅτι δέν μᾶς φταῖνε πάντα οἱ ξένοι –οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται γιά τό συμφέρον τους– ἀλλά εὐθυνόμαστε κι ἐμεῖς σέ πολλά. Δέν πρέπει νά βλέπουμε τούς ἄλλους ὡς ἀπειλή τῆς ὕπαρξής μας καί τῆς χώρας μας, γιατί μιά τέτοια νοοτροπία δείχνει ὑπαρξιακή ἀνεπάρκεια καί ἐγκυμονεῖ κινδύνους.

Δημ.: Ὑπάρχει κάτι πού σᾶς "φοβίζει" περισσότερο στήν διαδρομή γιά τήν διενέργεια τῆς Μεγάλης Πανορθόδοξης Συνόδου τοῦ 2016, στήν Κωνσταντινούπολη;
Ν.Ι.: Δέν πρόκειται γιά φόβο, ἀλλά γιά προβληματισμό ἀπό γεγονότα πού διασποῦν τήν ἑνότητα τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἐκεῖνο πού μέ προβληματίζει ὅσο προχωροῦμε πρός τήν Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκλησιῶν, ἡ ὁποία προσδιορίζεται «ἐκτός ἀπροόπτου» νά γίνη τήν Πεντηκοστή τοῦ 2016, εἶναι οἱ ὁμάδες μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅτι παρατηροῦνται δύο κέντρα, ἡ Κωνσταντινούπολη καί ἡ Ρωσία, πέριξ τῶν ὁποίων συνασπίζονται οἱ ἄλλες Ἐκκλησίες. Αὐτό εἶναι ἕνα πρόβλημα, πού δυστυχῶς –καί μακάρι νά διαψευσθῶ– προέρχεται ἀπό πολιτικές σκοπιμότητες, ἐπηρεάζονται ἀπό γεωπολιτικές ἐπιδιώξεις. Ἐλπίζω νά ἐπικρατήση νηφαλιότητα καί ἐκκλησιαστικό φρόνημα. Τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο εἶναι πρωτόθρονο καί ἔχει σαφέστατο συντονιστικό ρόλο καί ἀποτελεῖ τό κέντρο ἑνότητας ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, γι' αὐτό ἀπαιτεῖται σεβασμός σέ αὐτό τόν θεσμό.

Δημ.: Ποιά ἡ θέση καί ὁ ρόλος τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας σέ μιά τόσο σημαντική Ὀρθόδοξη Σύναξη;
Ν.Ι.: Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μπορεῖ νά εἶναι καθοριστικός στήν προετοιμασία τῆς Συνόδου. Εἶναι πανθομολογούμενο ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος διαθέτει ἰσχυρό θεολογικό δυναμικό, εὐπαίδευτους Μητροπολίτες καί καθηγητές, μέ ἐπιστημονική γνώση τῶν θεμάτων καί ἐπάρκεια θεολογική. Τά καλύτερα στελέχη τῶν ἄλλων Ἐκκλησιῶν ἔχουν σπουδάσει στήν Ἑλλάδα καί πρέπει νά χρωστοῦν εὐγνωμοσύνη σέ αὐτήν. Ἔτσι, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐκκλησίας μας μπορεῖ νά βοηθήσουν στήν ἀρίστη κατάρτιση τῶν κειμένων, ἀλλα καί ἡ Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας μας, πού θά τά ἐπεξεργασθῆ, μπορεῖ νά βοηθήση γιά τήν ἀρτιότερη ἐμφάνισή τους.

Δημ.: Βρίσκεται ὅτι θά ὑπῆρχε …κάτι παραπάνω, σέ παρουσία ἤ δράση πού θά μποροῦσε νά ἀναλάβη ἡ Ἑλλαδική Ἐκκλησία σ΄ αὐτήν τήν κρίσιμη περίοδο γιά τήν χώρα;
Ν.Ι.: Ἡ Ἐκκλησία δέν εἶναι ἁπλῶς μιά φιλανθρωπική ὀργάνωση πού βοηθᾶ στήν κοινωνική καί οἰκονομική κρίση. Βεβαίως, τό κάνει αὐτό, γιατί ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖται καί ἀπό ψυχή καί ἀπό σῶμα, ὁπότε ἔχει καί ὑλικές ἀνάγκες, τίς ὁποῖες δέν μποροῦμε νά παραβλέψουμε. Ἀλλά τό κύριο ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι νά δίνη νόημα στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων, νά ἱκανοποιῆ τίς ψυχικές τους ἀνάγκες. Μέ αὐτόν τόν τρόπο προσφέρει πίστη, ἐλπίδα, ἀγάπη, ἐλευθερία, εἰρήνη κλπ. καί ἀπαρτίζει τήν ἑνότητα τοῦ Ἔθνους. Ἐπίσης θεωρῶ πολύ σοβαρό τό ὅτι αὐτήν τήν κρίσιμη περίοδο ὑπάρχει ἠρεμία καί ἑνότητα μέσα στήν Ἐκκλησία, λόγῳ τῆς ἠρεμίας καί τῆς νηφαλιότητος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερωνύμου. Ἀκόμη θεωρῶ σημαντικό τό ὅτι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος μέ τήν χαρισματική προσωπικότητά του ἥλκυσε τόν σεβασμό ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν καί εἶναι τό ἑνοποιητικό στοιχεῖο μεταξύ τους. Αὐτό θά τό σημειώση ὁ ἱστορικός τοῦ μέλλοντος.

Δημ.: Ἡ ἀγαστή συνεργασία μεταξύ Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας καί Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου εἶναι ἀνάγκη, εἶναι ὑποχρέωση ἢ εἶναι ἁπλῶς φυσικό ἐπακόλουθο;
Ν.Ι.: Ὅλα αὐτά πού λέτε προσδιορίζουν τήν ἐνότητα μεταξύ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καί τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ἡ βάση εἶναι τά καταστατικά κείμενα μέ τά ὁποῖα ἔχει λόγο ὕπαρξης ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ἐννοῶ τόν Συνοδικό Τόμο τοῦ 1850, μέ τόν ὁποῖον δόθηκε ἡ αὐτοκεφαλία στήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, καί τήν Πατριαρχική Πράξη τοῦ1928, μέ τήν ὁποία δόθηκαν οἱ Μητροπόλεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ἐν Ἑλλάδι στήν Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος γιά νά τίς διοικῆ. Ὅμως πάνω ἀπό τήν ὑποχρέωση καί τό φυσικό ἐπακόλουθο εἶναι ἀνάγκη νά ὑπάρχη ἑνότητα μεταξύ τῶν δύο Ἐκκλησιῶν γιά πολλούς ἐκκλησιαστικούς καί ἐθνικούς λόγους. Αὐτή ἡ ἑνότητα πρέπει νά ὑπάρχη, γιατί ἡ ἱστορία ἔχει ἀποδείξει ὅτι οἱ ἐκκλησιαστικές κρίσεις προηγοῦνται τῶν ἐθνικῶν κρίσεων, ὅπως ἔγινε τήν δεκαετία τοῦ '70 στήν Κύπρο. Ἀπό τήν ἱστορία πρέπει νά διδασκόμαστε.

Δημ.: Ἐξ ἀφορμῆς καί τῆς προσωπικῆς σας γνωριμίας μέ τόν Πατριάρχη Ἀντιοχείας, ποιά εἶναι νομίζετε ἡ ὤθηση ποῦ θά δώση ἡ Ποιμαντορία του στό παλαίφατο Πατριαρχεῖο;
Ν.Ι.: Γνωρίζω τόν σημερινό Πατριάρχη Ἀντιοχείας κ. Ἰωάννη ἀπό τήν δεκαετία τοῦ '80, πού πήγαινα νά διδάξω γιά τρία χρόνια στήν Μπελεμέντειο Θεολογική Σχολή τοῦ Λιβάνου καί ἐκεῖνος τότε ἦταν Κοσμήτωρ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς. Τότε στόν Λίβανο γινόταν ἐμφύλιος πόλεμος. Συνδεθήκαμε πολύ στενά, γίναμε φίλοι καί τόν ἐκτιμῶ γιά τά χαρίσματα πού διαθέτει. Βέβαια, ἔγινε Πατριάρχης Ἀντιοχείας σέ μιά δύσκολη περίοδο, ἀλλά νομίζω μέ τήν νηφαλιότητα πού διαθέτει, τήν θεολογική καί ποιμαντική του παιδεία, τήν ἀγάπη πού τοῦ ἔχει ὁ λαός θά καταφέρη νά γίνη ἑνοποιητικό στοιχεῖο στήν φλεγόμενη καί ταρασσόμενη αὐτή περιοχή. Ἐγώ τόν ἀγαπῶ καί προσεύχομαι καθημερινά, γιατί ἡ ζωή του εἶναι ὄντως μαρτυρική.

Δημ.: Σέ ποιά ἐπίπεδα θά μποροῦσαν νά συνεργαστοῦν Ἑλλαδική Ἐκκλησία καί Πατριαρχεῖο Ἀντιοχείας;
Ν.Ι.: Ὑπάρχουν πολλά ἐπίπεδα συνεργασίας. Πρῶτα στόν ἐκπαιδευτικό τομέα, γιατί τό Πατριαρχεῖο Ἀντιοχείας λειτουργεῖ στόν Λίβανο ὄχι μόνον Θεολογική Σχολή, ἀλλά ὁλόκληρο Πανεπιστήμιο. Ἔπειτα, ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος θά μποροῦσε νά βοηθήση στήν ἀποκατάσταση τῶν ζημιῶν πού γίνονται ἐκεῖ λόγῳ τοῦ πολέμου. Ἀκόμη θά μποροῦσε νά παρέμβη στούς διεθνεῖς καί εὐρωπαϊκούς ὀργανισμούς γιά τήν προστασία τῶν Χριστιανῶν καί ἰδίως τῶν Ρούμ Ὄρτοντοξ (Ρωμηῶν Ὀρθοδόξων) πού περνοῦν περίοδο διωγμοῦ, ἐφάμιλλο μέ παλαιούς διωγμούς κατά τῶν Χριστιανῶν. Καί πάνω ἀπό ὅλα, τό Πατριαρχεῖο Ἀντιοχείας, κυρίως ὁ Πατριάρχης καί οἱ Κληρικοί θέλουν τήν ἀγάπη μας, τήν στήριξή μας, τήν προσευχή μας, πρέπει νά αἰσθανθοῦν ὅτι δίπλα τους ἔχουν ἀδελφούς πού τούς ἀγαποῦν.

Δημ.: Ἀρνηθήκατε πρόσφατα τήν μετάθεση στήν Μητρόπολη Ἰωαννίνων καί μαζί τήν δυνατότητα νά βρεθῆτε ταγός στήν γενέτειρά σας. Ποιός εἶναι ὁ βασικότερος λόγος τῆς ἀπόφασης νά συνεχίσετε νά διαποιμαίνετε στήν Μητρόπολή σας;
Ν.Ι.: Αὐτή εἶναι προσωπική μου ἐπιλογή καί πεποίθηση καί δέν ἔχει σχέση μόνον μέ τά Ἰωάννινα, ἀλλά γενικά μέ τήν μετάθεση, ἀφοῦ ἀρνήθηκα στό παρελθόν πολλές προτάσεις γιά μετάθεσή μου σέ μεγάλες Μητροπόλεις. Θεωρῶ ὅτι ὁ Μητροπολίτης δέν εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος γιά νά μετατίθεται, ἀλλά πνευματικός Πατέρας, πού συνδέεται στενά μέ τούς Χριστιανούς του, πού εἶναι πνευματικά του παιδιά. Προσωπικά δέν μέ ἑλκύουν οὔτε τά χρήματα οὔτε ἡ δόξα οὔτε κάτι ἄλλο ἐνδοκόσμιο. Αἰσθάνομαι πληρότητα σέ αὐτό πού κάνω, δέν μοῦ λείπει κάτι, ἄν καί δέν διαθέτω τίποτε ὑλικό, ἀλλά μέ γεμίζει ἡ Ἀρχιερωσύνη, τό ποιμαντικό καί συγγραφικό μου ἔργο. Μέ ἐντυπωσιάζει ὅτι ἀπό τά 90 περίπου βιβλία πού ἔγραψα στήν ἑλληνική γλώσσα, περίπου τά 70 ἀπό αὐτά μεταφράσθηκαν σέ 24 γλῶσσες. Αὐτό μέ συγκινεῖ ἰδιαίτερα, γιατί φαίνεται ὅτι μεταφέρουν κάποιο πανανθρώπινο καί παγκόσμιο μήνυμα, καί μέ αὐτόν τόν τρόπο ἐπικοινωνῶ μέ ἑκατομμύρια ἀνθρώπους πού ζοῦν σέ ὅλο τόν κόσμο.

Ερώτηση 1η: Στην συνεδρίαση της Ιεραρχίας ζητήσατε να συσταθή Επιτροπή που θα μελετήση τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας. Η πρότασή σας δεν έγινε δεκτή. Πιστεύετε πώς το ζήτημα χωρισμού Κράτους και Εκκλησίας θα επανέλθη;

Απάντηση: Λαμβάνοντας αφορμή από την εισαγωγική ομιλία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστοδούλου, επανέφερα και πάλι την παλαιότερη πρότασή μου για συγκρότηση μιας Επιτροπής που θα μελετήση την αναθεώρηση των σχέσεων μεταξύ “Εκκλησίας και Κράτους”, ώστε να είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τις σωστές λύσεις, εάν και όταν θα τεθή επισήμως το θέμα αυτό από την Πολιτεία. Βρίσκω την ευκαιρία να τονίσω και πάλι ότι δεν ομιλώ για χωρισμό Κράτους και Εκκλησίας, αλλά για αναθεώρηση των σχέσεων μεταξύ εκκλησιαστικής και πολιτικής διοίκησης. Αυτή είναι η ορθότερη έκφραση στην περίπτωση αυτή.

Στην πρότασή μου ο Αρχιεπίσκοπος έδωσε ικανοποιητικές εξηγήσεις, ότι δηλαδή δεν μπορούσε να συζητηθή το θέμα αυτό στην έκτακτη αυτή σύγκληση της Ιεραρχίας, η οποία έκτακτη όπως προβλέπεται από τον Καταστατικό Χάρτη, συζητά τα θέματα της Ημερησίας Διατάξεως. Επίσης είπε ότι το θέμα μελετάται με υπευθυνότητα καί, όταν θα τεθή κατά τον οιονδήποτε τρόπο, θα δοθούν από πλευράς Ιεράς Συνόδου οι δέουσες απαντήσεις. Υπάρχει δε και σχετική παλαιότερη πείρα από συζητήσεις που έγιναν την δεκαετία του ‘80.

Τελικά, το θέμα αυτό δεν είναι ένα απλώς εκκλησιαστικό θέμα, ούτε θέμα απλώς εκσυγχρονισμού του Κράτους, αλλά θέμα κοινωνικό, πολιτιστικό, πολιτικό και εθνικό. Υπάρχουν πολλές παράμετροι που πρέπει να συζητηθούν, όπως η κοινωνική αναταραχή, η πολιτιστική ιδιομορφία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Συνθήκη της Λωζάνης, η νομική προσωπικότητα των άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων κλπ.

Πάντως έχω έναν προβληματισμό που έχει δύο σκέλη. Το ένα ότι ενώ στην Ελλάδα γίνεται λόγος για αναθεώρηση των σχέσεων μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας, σε άλλες χώρες, όπως την Ρωσία, την οποία πρόσφατα επισκέφθηκα και συζήτησα το θέμα σε Διεθνές Συνέδριο, όπου και εγώ ήμουν εισηγητής, το Κράτος προσπαθεί να βρη τρόπο συνεργασίας με την Εκκλησία για την αντιμετώπιση διαφόρων προβλημάτων και επιστρέφει περιουσία στην Εκκλησία. Το άλλο σκέλος ότι δεν πρέπει να αναμένουμε νέα όξυνση για να αρχίσουμε πάλι την συζήτηση για τις σχέσεις μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας. Η όλη συζήτηση πρέπει να γίνη σε περίοδο νηφαλιότητας και ηρεμίας, ακόμη και με πρωτοβουλία της Εκκλησίας.

Δυστυχώς, πολλές φορές ομοιάζουμε με επιβάτες ενός αυτοκινήτου, που ξυπνούν όταν ο οδηγός από ένα κίνδυνο φρενάρει απότομα και στην συνέχεια πάλι κοιμούνται.

 

 

Ερώτηση 2η: Πρόσφατα κάποιοι πολιτικοί ζήτησαν την απομάκρυνση των εικόνων από τα σχολεία και τα δημόσια κτίρια καθώς και να διακοπή η μισθοδοσία των Κληρικών από το Δημόσιο. Πιστεύετε πώς κάτι τέτοιο μπορεί να εφαρμοσθή; Θα είναι η Εκκλησία έτοιμη να αντιμετωπίση ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Απάντηση: Δυστυχώς μερικές δηλώσεις πολιτικών γίνονται χάρη μιας εσωτερικής κατανάλωσης ή φανερώνουν μια άγνοια των πραγμάτων.

Το θέμα των σχέσεων μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας έχει πολλές πλευρές. Πρέπει να διευκρινισθή ακόμη περισσότερο η διακριτότητα των ρόλων μεταξύ εκκλησιαστικής και πολιτικής διοίκησης και κυρίως θα πρέπη να εντοπισθή ότι η νομοθεσία δεν πρέπει να εισέρχεται και να καθορίζη την εσωτερική πνευματική και λατρευτική ζωή της Εκκλησίας. Άλλες πλευρές είναι ο πολιτιστικός τομέας που δεν μπορεί να αλλοιωθή με τον χωρισμό, η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως που δεν μπορεί να παραβιασθή, η μισθοδοσία του Κλήρου που διέπεται από σχετικές δεσμευτικές για το Κράτος συμβάσεις και το Κράτος έχει υποχρέωση να τις τηρήση, το μάθημα των θρησκευτικών που αφορά την επιθυμία των γονέων των παιδιών, όπως γίνεται σε όλα τα Ευρωπαϊκά Κράτη κλπ.

Η αφαίρεση των εικόνων από τους δημόσιους χώρους δεν είναι τελικά προσβολή της Εκκλησίας, αλλά προσβολή του θρησκεύοντος λαού και του ιδιαίτερου πολιτισμού. Επίσης η ενδεχόμενη διακοπή μισθοδοσίας του Κλήρου, όπως και η τροποποίηση του μαθήματος των θρησκευτικών, ή η ενδεχόμενη κατάργησή του θα δημιουργήσουν κοινωνικά προβλήματα και ενδεχομένως θα αυξήσουν ακόμη περισσότερο την εκμετάλλευση του θρησκευτικού συναισθήματος του λαού.

Τελικά, νομίζω ότι δεν είναι τόσο πρόβλημα το εάν η Εκκλησία είναι έτοιμη να ανταποκριθή σε τέτοιες αλλαγές, αν και πρέπει να προετοιμασθή, αλλά το εάν είναι έτοιμη η Πολιτεία να αναλάβη την ευθύνη και το κόστος των κοινωνικών, πολιτικών, πολιτιστικών και εθνικών προβλημάτων που θα εμφανισθούν. Γι’ αυτό και χρειάζεται μια στενή συνεργασία μεταξύ Ιεράς Συνόδου και Πολιτείας για επίλυση μερικών θεμάτων που θα γίνεται με υπευθυνότητα, ειλικρίνεια και γνώση των συγχρόνων προβλημάτων.

Πάντως πιστεύω ότι εκείνο που πρέπει πρωτίστως να γίνη είναι ότι οι Κληρικοί στα κηρύγματά μας και στις συναναστροφές μας δεν πρέπει να πολιτικολογούμε, ή να αναμειγνυόμαστε στις κομματικές διαμάχες, αλλά να ασχολούμαστε με την ορθόδοξη κατήχηση και την ποιμαντική καθοδήγηση των ανθρώπων που συνδέονται με την Εκκλησία. Τότε νομίζω ότι δεν θα γίνεται λόγος για τον λεγόμενο χωρισμό Εκκλησίας και Πολιτείας.

 

 

Ερώτηση 3η: Θεωρείτε πώς η Εκκλησία έχει πετύχει την κάθαρση στους κόλπους της, όπως είχε υποσχεθή ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος;

Απάντηση: Τα περιστατικά που ήλθαν στο φως της δημοσιότητας αντιμετωπίσθηκαν από την Ιερά Σύνοδο, σύμφωνα με τους ιερούς Κανόνες και τους νόμους της Πολιτείας.

Γενικά, η λεγομένη κάθαρση των μελών της Εκκλησίας δεν έχει αρχή και τέλος, γι’ αυτό και δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για το εάν έχη περατωθή ή έχη επιτευχθή η κάθαρση. Τίποτε δεν είναι στατικό και μηχανικό. Η λεγομένη κάθαρση είναι μια συνεχής διαδικασία που έχει σχέση με την ευθύνη που αισθάνεται κανείς μέσα στην Εκκλησία και γίνεται με αγάπη και φιλανθρωπία. Η τελεία καθαρότητα της κοινωνίας - το “αψεγάδιαστο”, και η τελειομανία είναι εκφράσεις μιας σχιζοφρενούς ζωής.

Πρέπει να γίνη κατανοητό ότι το σύστημα διοικήσεως της Εκκλησίας είναι Συνοδικό, καθώς επίσης ότι κάθε Ιερά Μητρόπολη είναι μία αυτόνομη εκκλησιαστική επαρχία και γι’ αυτό δεν ευθύνεται για όλα τα θέματα ούτε η Ιερά Σύνοδος, ούτε ο Αρχιεπίσκοπος. Δεν υπάρχει μια αντιστοιχία μεταξύ του τρόπου που διοικείται η Εκκλησία με τον τρόπο που διοικείται η Πολιτεία.

Έπειτα, οι διάφορες αλλαγές και διορθώσεις μέσα στην Εκκλησία, όπως και στην κοινωνία και την Πολιτεία, γίνονται με αργούς ρυθμούς και στην προοπτική της φιλανθρωπίας. Δεν μπορούμε εν ονόματι μιας ιδέας να “σκοτώνουμε” τους ανθρώπους. Πολλά εγκλήματα μέσα στην ιστορία, πολλές εθνοκαθάρσεις και κοινωνικές εκκαθαρίσεις έγιναν εν ονόματι μιας αφηρημένης και απρόσωπης ιδέας. Οι βίαιες και επιπόλαιες ενέργειες, όχι μόνον δεν διορθώνουν τα λάθη, αλλά τα περιπλέκουν ακόμη περισσότερο. Δεν είναι δυνατόν με κοσμικούς τρόπους και ανθρωποκεντρικές ενέργειες, με απρόσωπες ιδεολογίες να επιλύωνται σοβαρά εκκλησιαστικά ζητήματα που αφορούν την σωτηρία των ανθρώπων.–

Συνέντευξη Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Δόθηκε στήν δημοσιογράφο Μαρία Καραδημήτρη-Στεφανίδου καί δημοσιεύθηκε στήν Εφημερίδα «Σφήνα», τήν Παρασκευή 12-3-2010

Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, τί γνώμη έχετε γιά τήν κατάργηση τού μαθήματος τών Θρησκευτικών από τά Σχολεία καί τήν κατάργηση τής πρωϊνής προσευχής;

Απάντηση: Ούτε τό μάθημα τών Θρησκευτικών ούτε η προσευχή πρέπει νά καταργηθούν από τά Σχολεία. Καί αυτό όχι μόνον διότι δέν τό επιτρέπουν τό Σύνταγμα καί οι ισχύοντες νόμοι, πού καθορίζουν ότι η παιδεία «έχει σκοπό τήν ηθική, πνευματική, επαγγελματική καί φυσική αγωγή τών Ελλήνων, τήν ανάπτυξη τής εθνικής καί θρησκευτικής συνειδήσεως καί τής διάπλασής τους σέ ελεύθερους καί υπεύθυνους πολίτες» (16 Συντ.), αλλά καί διότι άν η υπεύθυνη Πολιτεία δέν ενδιαφέρεται γιά τό «θρησκευτικό συναίσθημα», τό οποίο υπάρχει στά παιδιά, τότε θά βρεθούν νά τό εκμεταλλευθούν άλλοι, μέ αποτέλεσμα νά εισχωρήσουν άλλες «καταστροφικές λατρείες» διαφόρων σεκτών, μέ απρόβλεπτα αποτελέσματα. Γι' αυτό καί η υπεύθυνη Πολιτεία πρέπει νά δή τό θέμα αυτό μέ σοβαρότητα.

Ερώτηση: Τί γνώμη έχετε γιά τήν κατάργηση τού όρκου; Βαδίζουμε σέ κράτος αθεΐας ή πολυπολιτισμικότητας;

Απάντηση: Ο Χριστός συνιστά κατηγορηματικά: «μή ομόσαι όλως». Οι Χριστιανοί δέν πρέπει νά ορκίζωνται καί νά παραβαίνουν τήν εντολή τού Χριστού, ούτε νά εξαναγκάζουν άλλους νά τά κάνουν. Υπάρχουν πολλοί τρόποι γιά νά καλλιεργηθή η εντιμότητα, η σοβαρότητα καί η ειλικρίνεια. Σ' αυτό μπορεί νά βοηθήση η πίστη στόν Θεό.

Στό ερώτημα «κράτος αθεΐας ή πολυπολιτισμικότητας» κλίνω πρός τό δεύτερο, άν καί δέν μέ εκφράζουν οι διαζευκτικές ερωτήσεις, πού τελικά τίς περισσότερες φορές είναι ψευδοδιλήμματα. Κάθε Κράτος έχει τόν ιδιαίτερο πολιτισμικό τρόπο ζωής καί η σχέση τού κάθε Κράτους μέ τίς θρησκευτικές κοινότητες ρυθμίζονται ανάλογα μέ τήν παράδοση τού τόπου, όπως τό προβλέπει καί η Συνθήκη τής Λισαβώνας.

Ερώτηση: Είστε υπέρ τής ελληνικής ιθαγένειας στούς μετανάστες;

Απάντηση: Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος έχει αποφασίσει γιά τό θέμα, ότι αυτό είναι αρμοδιότητα τής Πολιτείας, η οποία όμως θά πρέπει νά λάβη τά απαραίτητα μέτρα καί νά καθορίση τίς δέουσες προϋποθέσεις τηρώντας τήν ευρωπαϊκή νομοθεσία καί προσπαθώντας νά μήν αλλοιωθή η κοινωνική καί πολιτισμική συνοχή. Η Πολιτεία πρέπει νά εκπολιτίζη τούς ανθρώπους καί η Εκκλησία νά τούς εκκλησιοποιή.

Ερώτηση: Πώς μπορεί, κατά τήν γνώμη Σας, νά λυθή τό πρόβλημα τής λαθρομετανάστευσης;

Απάντηση: Δέν έχω ιδιαίτερες γνώσεις στό θέμα αυτό. Πρέπει νά δίνουμε προτεραιότητα στούς ειδικούς. Εκείνο πού γνωρίζω είναι ότι η Πολιτεία πρέπει νά κινηθή μεταξύ τών γενικών αρχών διατήρησης τής κοινωνικής συνοχής καί τής ευαισθησίας στόν ανθρώπινο πόνο. Αυτό είναι μιά σχοινοβασία. Από τήν επικαιρότητα παρατηρώ ότι τελικά οι λαθρομετανάστες είναι θύματα διαφόρων επιτηδείων, καθώς επίσης είναι πονεμένες υπάρξεις.

Ερώτηση: Ποιά είναι η γνώμη Σας γιά τόν χωρισμό Εκκλησίας-Κράτους;

Απάντηση: Η φράση «χωρισμός Εκκλησίας καί Κράτους» δέν μέ εκφράζει καθόλου, γιατί κανένας οργανισμός καί κανένας άνθρωπος δέν μπορεί νά ζή χωρισμένος από τό Κράτος ή νά ζή ως κράτος εν κράτει.

Αυτό πού χαρακτηρίζεται ως χωρισμός ήδη υπάρχει, γιατί άλλο είναι τό έργο τής Πολιτείας καί άλλο τό έργο τής Εκκλησίας. Άν υπάρχουν μερικά σημεία τριβής, μπορούν νά καθορισθούν αρτιότερα μέ ψυχραιμία καί σοβαρότητα. Οπότε, δέν πρέπει νά κάνουμε λόγο γιά χωρισμό Εκκλησίας καί Πολιτείας, αλλά γιά σωστές σχέσεις μεταξύ εκκλησιαστικής καί πολιτικής διοίκησης γιά τό καλό τού πολίτη καί τής κοινωνίας.

Ερώτηση: Πιστεύετε ότι οι Διαθρησκειακοί Διάλογοι αποδίδουν; Καί τί έγινε μέχρι σήμερα;

Απάντηση: Έγιναν καί γίνονται πολλοί Διαθρησκειακοί Διάλογοι, αλλά τό μόνο καλό πού βγαίνει είναι ότι υπάρχει μιά γνωριμία μεταξύ τών θρησκευτικών ηγετών καί ενδεχομένως βελτιώνονται μερικά σημεία πού προκαλούν τριβές.

Θεωρώ όμως ότι οι Διαθρησκειακοί Διάλογοι δέν μπορούν νά είναι μέρος ενός πολιτικού σχεδιασμού, διότι σέ τέτοια περίπτωση οι θρησκείες θά παίζουν τά παιχνίδια τών πολιτικών, ούτε πρέπει νά εκκοσμικεύεται η ορθόδοξη πίστη μας καί νά καταλήγουμε σέ έναν συγκρητισμό πού είναι σκοπός τής «νέας εποχής», πού τά πάντα μαζοποιούνται καί πολτοποιούνται.

Ερώτηση: Μπορεί νά σωθή τό περιβάλλον καί πώς;

Απάντηση: Στήν Ορθόδοξη Εκκλησία πιστεύουμε ότι τό περιβάλλον αγρίεψε από τήν αμαρτία τών Πρωτοπλάστων καί «βιάζεται» από τήν απληστία τών ανθρώπων, ανακαινίζεται δέ καί αυτό μέ τήν επαναφορά τού ανθρώπου στήν προηγούμενη δόξα του.

Πιστεύω στήν αλλαγή τού περιβάλλοντος από τούς Αγίους, όπως δείχνουν τά συναξάρια, αφού οι Άγιοι συμφιλιώνονται μέ τό περιβάλλον. Δέν ελπίζω ότι θά τό βελτιώσουν οι πολιτικοί καί Παγκόσμιοι Οργανισμοί, αφού οι μεγαλύτεροι ρυπαντές του είναι τά ισχυρότερα καί πλουσιότερα Κράτη, πού έχουν μεγάλα συμφέροντα, όπως φάνηκε καί πρόσφατα στήν Κοπεγχάγη.

Ερώτηση: Αυτές τίς μέρες γίνεται πολύς λόγος γιά τό "έκκλητο". Ποιά είναι η γνώμη Σας;

Απάντηση: Τό «έκκλητο», δηλαδή η έκκλητος προσφυγή στό Οικουμενικό Πατριαρχείο, είναι ένα από τά βασικά κανονικά δικαιώματα τού Οικουμενικού Πατριαρχείου, γιά τά οποία η Εκκλησία τής Ελλάδος έχει δεσμεύσεις τίς οποίες πρέπει νά τηρή. Γενικά πρέπει νά σεβόμαστε απόλυτα τό Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Παράλληλα σέ όλα τά θέματα υφίσταται καί η κανονική αρχή τής «οικονομίας», δηλαδή επιείκειας. Οι Κανόνες προβλέπουν καί τήν ακρίβεια καί τήν οικονομία. Άλλωστε, η Εκκλησία προχωρεί περισσότερο μέ τήν οικονομία, παρά μέ τήν ακρίβεια, οι δέ Επίσκοποι κατά τόν Απόστολο Πέτρο είναι «καλοί οικονόμοι ποικίλης χάριτος Θεού» καί κατά τόν Μ. Βασίλειο είναι «οι οικονομούντες τάς Εκκλησίας τού Θεού». Ομολογούμε δέ ότι καί ο Θεός θά μάς κρίνη μέ τό έλεός Του καί τήν φιλανθρωπία Του.–

Δηλώσεις στήν δημοσιογράφο κ. Μαρία Παπαβλάχου γιά τό ψηφιακό περιοδικό ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ INFO (orthodoxia.info)

τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

1. Ἐρώτηση: Ποιά εἶναι τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, βάσει τῶν ὁποίων ἡ Ἐκκλησία ἐπιλέγει ποιός θά μπῆ στό Ἁγιολόγιο;
Ἀπάντηση: Κατ' ἀρχάς πρέπει νά ὁρισθῆ τό νόημα τῆς ἁγιότητος, τί σημαίνει ἅγιος, ἀπό πλευρᾶς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως καί θεολογικῆς.
Ἅγιος δέν εἶναι ὁ καλός ἄνθρωπος ἤ ἔστω ὁ ἐνάρετος ἄνθρωπος, ἀλλά ἐκεῖνος πού ζώντας μέσα στήν Ἐκκλησία μέ τά Μυστήρια καί τήν εὐαγγελική ζωή, ἑνώνεται μέ τόν Χριστό καί αἰσθάνεται μέσα του τήν Χάρη τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἱερός Νικόλαος Καβάσιλας λέγει ὅτι ἅγιοι λέγονται «διά τόν Ἅγιον οὗ μετέχουσι».

Ἑπομένως, τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα ἑνός Χριστιανοῦ γιά νά εἰσέλθη στό ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι: νά εἶναι μέλος τῆς Ἐκκλησίας, νά διαθέτη ὀρθόδοξη πίστη, νά ἔχη ἐκκλησιαστικό φρόνημα, νά ἔχη ἀγάπη γιά τόν Θεό καί τούς ἀνθρώπους, νά εἶναι μάρτυρας ἤ νά διάγη ὁσιακό βίο καί νά γίνωνται θαύματα, δηλαδή ὁ Χριστός δι' αὐτοῦ νά ἐνεργῆ διάφορα σημεῖα.

Βεβαίως, ἡ φράση πού χρησιμοποιεῖται ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο δέν εἶναι ἡ «ἁγιοποίηση» ἑνός ἀνθρώπου, ἀλλά ἡ ἁγιοκατάταξη ἑνός ἀνθρώπου, δηλαδή ἡ ἔνταξή του στό Ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτό σημαίνει ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο δέν «κατασκευάζει» ἁγίους, ἀλλά συγκαταλέγει στό Ἁγιολόγιο αὐτούς πού ἔχουν τά γνωρίσματα πού ἀνέφερα, οἱ ὁποῖοι συγχρόνως ἀναγνωρίζονται καί ἀπό τούς ἀνθρώπους πού τούς γνώρισαν ἤ δέχθηκαν θαυματουργικές ἐπεμβάσεις ἀπό αὐτούς. Προηγεῖται ἡ ἀποδοχή ἀπό τόν λαό καί ἀκολουθεῖ ἡ ἁγιοκατάταξη ἀπό τήν Ἐκκλησία. Ἡ συνείδηση τοῦ Ὀρθοδόξου λαοῦ παίζει μεγάλο ρόλο στήν ἁγιοκατάταξη ἑνός Χριστιανοῦ.

 

2. Ἐρώτηση: Τά τελευταῖα χρόνια γίνονται πιό συχνά ἁγιοκατατάξεις, κατά τήν γνώμη σας; Ἄν ναί, ποῦ πιστεύετε ὅτι ὀφείλεται αὐτό;
Ἀπάντηση: Κάθε ἐποχή ἔχει τούς δικούς της ἁγίους. Σέ ὅλους τούς αἰῶνες τῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχουν ἑκατομμύρια ἅγιοι. Γιά παράδειγμα, κατά τήν διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας ἀναδείχθηκαν ἑκατοντάδες μάρτυρες, πού λέγονται νεομάρτυρες, ὅπως καί σήμερα ὑπάρχουν νεομάρτυρες στήν Μέση Ἀνατολή.

Μέσα στήν Ἐκκλησία συναντᾶμε πολλούς ἀνθρώπους, Κληρικούς, μοναχούς καί λαϊκούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλα τά γνωρίσματα πού σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως, ἀλλά ἡ Ἐκκλησία προχωρᾶ στήν ἁγιοκατάταξη μερικῶν χαρακτηριστικῶν προσώπων, χωρίς νά σημαίνη ὅτι δέν ὑπάρχουν ἄλλοι ἐξαγιασμένοι ἄνθρωποι. Ἑπομένως, ἡ ἁγιοκατάταξη μερικῶν ἁγίων τά τελευταῖα χρόνια δέν καλύπτει τό πλῆθος τῶν ἁγίων πού ὑπάρχουν.

Ἡ ἐποχή μας εἶναι δύσκολη ἀπό κάθε πλευρά, τά ΜΜΕ παρουσιάζουν συνήθως τήν ἐπικαιρότητα, ἀλλά ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὑπάρχουν πολλοί ἄνθρωποι πού μπορεῖ κανείς νά τούς χαρακτηρίση ὡς ἁγίους, οἱ ὁποῖοι συνήθως δέν ἐμφανίζονται. Αὐτό σημαίνει ὅτι παρά τά πολλά προβλήματα πού ὑπάρχουν σήμερα δέν πρέπει νά ἀπελπιζόμαστε.

 

Η συνέντευξη που δημοσιεύουμε παραχωρήθηκε από τον Σεβ. Μητροπολίτη μας κ. Ιερόθεο στην εφημερίδα “Η Ορθοδοξία στην Ελλάδα και τον Κόσμο”

 

 

1η Ερώτηση: Ποια η σημασία του ιερού Δωδεκαημέρου για τους Ορθοδόξους;

Απάντηση: Κατ’ αρχάς σάς συγχαίρω γιατί ασχολείσθε με τέτοια θέματα, ξεφεύγοντας λίγο από την λεγομένη επικαιρότητα, που σε πολλά σημεία είναι παραπλανητική. Απαντώντας στο ερώτημά σας, θα ήθελα να πω ότι το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων δίνει στους Ορθοδόξους την δυνατότητα να προσεγγίσουν υπαρξιακά και προσωπικά τις τρεις μεγάλες Δεσποτικές εορτές, την Γέννηση, την Περιτομή και την Βάπτιση του Χριστού, που συνιστούν το μυστήριο της αναπλάσεως του ανθρωπίνου γένους. Και μάλιστα, αυτή η προσέγγιση γίνεται μέσα στον λατρευτικό και μυστηριακό χώρο της Εκκλησίας.

 

 

2η Ερώτηση: Η ενσάρκωση του Θεανθρώπου αποτελεί μια πρόκληση στον κόσμο;

Απάντηση: Ο Χριστός παρουσιάστηκε στην ιστορία ως η μεγαλύτερη πρόκληση. Δεν αναφέρομαι μόνο στην επαναστατική διδασκαλία Του, αλλά στο γεγονός ότι ήνωσε το κτιστό με το άκτιστο, το θείο με το ανθρώπινο. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγει ότι ο Χριστός είναι “το μόνον καινόν υπό τον ήλιον”. Δηλαδή, μετά την δημιουργία του κόσμου όλα τα πράγματα είναι επαναλαμβανόμενα, ενώ η γέννηση του Χριστού είναι το μοναδικό νέο μέσα στην ιστορία. Και σήμερα ο Θεάνθρωπος Χριστός είναι πρόκληση, ακριβώς γιατί ο άνθρωπος αρέσκεται στην ανθρωποκεντρικότητα και θα έλεγα στην εκ-σάρκωση του Χριστού. Δηλαδή, όταν οι σύγχρονοι άνθρωποι υποβιβάζουν τον Θεό στο ανθρώπινο, και τον άνθρωπο στο υπάνθρωπο και κτηνώδες, το Θεανθρώπινο είναι πρόκληση για την απόκτηση υψηλού νοήματος ζωής, για την βίωση της λεγομένης διαστατικής οντολογίας. Άλλωστε, εκείνο που χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος δεν είναι απλώς “η ψυχολογία του βάθους”, αλλά η “ψυχολογία (και θεολογία) του ύψους”, όπως θα έλεγε ο Victor Frankl, δηλαδή χρειάζεται υψηλό νόημα ζωής.

 

 

3η Ερώτηση: Η σημερινή εικόνα που παρουσιάζει η Εκκλησία της Ελλάδος, ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το ορθόδοξο Ποίμνιο, και αν ναί, πώς είναι δυνατόν να διορθώσουν την εικόνα αυτή;

Απάντηση: Αν προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σύμφωνα με τον χωροχρόνο του Αινστάιν, κατά τον οποίο η γνώση ενός αντικειμένου εξαρτάται από την θέση και την κίνηση του παρατηρητή, τότε μπορούμε να πούμε ότι η εικόνα που έχει κανείς για την Εκκλησία της Ελλάδος εξαρτάται από την προοπτική από την οποία την βλέπει και ανάλογα με την δική του υπαρξιακή κίνηση. Άλλη εικόνα έχει για την Εκκλησία της Ελλάδος εκείνος που την βλέπει μέσα από τα ποικίλα Μ.Μ.Ε. και άλλη εικόνα έχει κανείς μέσα από την προσωπική προσέγγιση στον εσωτερικό της χώρο, όπου γίνονται τεράστιες αλλαγές και μεταμορφώσεις. Και είναι γεγονός ότι αν το ποίμνιο σταθή στις εξωτερικές πληροφορίες, θα επηρεασθή αρνητικά, ενώ αν προσεγγίση στο μυστηριακό χώρο της Εκκλησίας δεν θα προβληματισθή σοβαρά, γιατί θα μάθη ότι, παρά τις προσωπικές αστοχίες και αποτυχίες, η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού και όχι ένα ανθρώπινο σωματείο, είναι ένα πνευματικό θεραπευτήριο που θεραπεύει τον άνθρωπο, επομένως είναι ο μοναδικός χώρος ζωής.

Είναι γεγονός ότι τελευταία, και λόγω της μεγάλης πληροφόρησης, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας διάφορα λεγόμενα εκκλησιαστικά σκάνδαλα. Όμως αυτά τις περισσότερες φορές αυτονομούνται από την όλη ζωή της Εκκλησίας, μεγεθύνονται υπερβολικά, καθώς επίσης εξυπηρετούν διάφορα σχέδια αποπροσανατολισμού του λαού. Τελικά, πιστεύω ότι η προσπάθεια μειώσεως του κύρους και του έργου της Εκκλησίας, λόγω των παθών μερικών μελών της, ομοιάζει με την προσπάθεια καταλύσεως του δημοκρατικού πολιτεύματος μιας χώρας, λόγω του ότι ενδεχομένως μερικοί εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού κλέβουν και εκμεταλλεύονται τον λαό. Μια τέτοια απολυτοποίηση, πιστεύω ότι είναι το εύκρατο κλίμα επωάσεως δικτατορικών αντιλήψεων.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι αμνηστεύονται οι αρρωστημένες καταστάσεις μέσα στην Εκκλησία, οι οποίες πρέπει να θεραπεύωνται, με όλη την ζωή που έχει η Εκκλησία.

 

 

4η Ερώτηση: Διαπιστώνουμε σήμερα ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του ελληνικού λαού είναι ακατήχητο. Πιστεύετε ότι ο λαός χρειάζεται μια κατήχηση, ώστε να επαναπροσδιορίσει την σχέση του με τον πραγματικό σκοπό των εορτών και να μην αναλύεται μόνο φολκλορικά απέναντι σε αυτές;

Απάντηση: Είναι γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του λαού μας είναι ακατήχητο, σχετικά με το βαθύτερο νόημα των γεγονότων που εορτάζουμε στις μεγάλες ημέρες. Πέρα από την κατήχηση εκείνο που χρειάζεται σήμερα είναι να δη ο κόσμος φίλους του Θεανθρώπου Χριστού, αφού δεν μπορεί να δη τον Ίδιο τον Θεάνθρωπο Χριστό. Είναι γεγονός ότι η ζωή του ανθρώπου επηρεάζεται αρνητικά ή θετικά από τα πρότυπα που παρουσιάζονται μπροστά του. Φίλοι του Θεανθρώπου είναι οι άγιοι, που και σήμερα υπάρχουν, και τους οποίους μπορεί να συναντήση κανείς στα πρόσωπα αγωνιστών Κληρικών και μοναχών, ταπεινών γονιών και δασκάλων, πονεμένων ανθρώπων, που όμως υπομένουν και πιστεύουν. Και τελικά, αν σήμερα στην πατρίδα μας η εκκοσμίκευση δεν θεσμοθετήθηκε, οφείλεται στην πλούσια παράδοση που υπάρχει, στα υπόγεια ρεύματα ζωής, που κυκλοφορούν, οφείλεται στην ύπαρξη ανθρώπων μέσα στην κοινωνία μας, σαν του Παπαδιαμάντη, του Μακρυγιάννη κ.ά. που κρατούν αναμμένη την σπίθα της πίστεως και της ζωής.

 

 

5η Ερώτηση: Συμβαδίζει ο καταναλωτισμός των ημερών με το Σωτηριολογικό γεγονός της ενσαρκώσεως;

Απάντηση: Στην Ορθοδοξία δεν είμαστε ιδεαλιστές ή ματεριαλιστές, ούτε βέβαια ειδωλολάτρες ή μανιχαϊστές. Επομένως, δεν απορρίπτουμε τα υλικά αγαθά, αλλά και δεν τα θεοποιούμε. Όλα τίθενται στην υπηρεσία του ανθρώπου και ο άνθρωπος όλα τα εξαγιάζει και τα μεταμορφώνει. Ο καταναλωτισμός, πράγματι, δηλώνει ένα σοβαρό υπαρξιακό πρόβλημα, μια ανασφάλεια και μια υπαρξιακή κενότητα. Αντίθετα, το γεγονός της ενσαρκώσεως του Χριστού συνδέεται με την κένωση και την καινότητα, την απλότητα και την πνευματική αρχοντιά, την αγάπη και την πνευματική τρυφερότητα, την πτωχεία και την ψυχική πληρότητα.

 

 

6η Ερώτηση: Πώς μπορούμε σαν Ορθόδοξοι να κατανοήσουμε το νόημα της Γέννησης του Θεανθρώπου;

Απάντηση: Είναι γνωστό ότι κατά την καρτεσιανή αντίληψη η ύπαρξη και η γνώση ταυτίζονται με τον ορθό λόγο: “σκέφτομαι, άρα υπάρχω”. Στην ορθόδοξη αντίληψη η γνώση ταυτίζεται με την όλη ύπαρξη του ανθρώπου, η οποία ύπαρξη δεν εξαντλείται στην λογική και τον ορθό λόγο: “ζώ εν Χριστώ, άρα υπάρχω”. Έτσι, ο μόνος τρόπος να κατανοήσουμε το γεγονός της γεννήσεως του Χριστού είναι να μπορέσουμε να εισέλθουμε, όπως οι κολυμβητές, γυμνοί από τις εικόνες που μας δίνουν οι άλλοι, μέσα στην θάλασσα της αγάπης του Θεού, όπως βιώνεται μέσα στην Εκκλησία. Η αποβολή των παραπλανητικών και αποσπασματικών εικόνων είναι μια ασφαλής μέθοδος ευρέσεως της πνευματικής γνώσεως και πληρότητος.

 

 

7η Ερώτηση: Ποιό είναι το μήνυμα της Γεννήσεως για την εποχή της Μεταπρατικής κοινωνίας;

Απάντηση: Όταν κάνουμε λόγο για μεταπρατική κοινωνία, εννοούμε κυρίως μια κοινωνία χρησιμοθηρική και εμπορική, μια κοινωνία εκπτώσεως των αξιών και των παραδοσιακών δομών της κοινωνίας. Πράγματι, οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους σήμερα καθορίζονται από τον ορθολογισμό, τον ατομικισμό και την χρησιμοθηρία, που είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα του δυτικού διαφωτισμού, ο οποίος διαπότισε την παιδεία και την κοινωνική ζωή πολλών ανθρώπων στην εποχή μας. Σε μια τέτοια ακοινώνητη κοινωνία, το μήνυμα της γεννήσεως του Χριστού είναι ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να είναι πρόσωπο, να έχη σωστές σχέσεις με τον Θεό και τους ανθρώπους. Πρέπει να γίνη αυτό το άνοιγμα προς τον άλλο, που δεν είναι ο άλλος, ο ξένος, ούτε η κόλασή μας, αλλά ο αδελφός μας, η εικόνα του Θεού. Αν περάσουν και αυτές οι γιορτές και δεν μπορέσουμε να αποβάλλουμε την ιδέα ότι οι άλλοι αποτελούν κίνδυνο για μάς, τότε θα χάσουμε μια ακόμη ευκαιρία να ξεφύγουμε από την κόλαση της μεταπρατικής κοινωνίας.

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance