Χαιρετισμός στην «Εαρινή Διημερίδα»

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Σας καλοσωρίζω στην Πόλη αλλά και την Ιερά Μητρόπολη της Ναυπάκτου για την πραγματοποίηση της Διημερίδας σας και όχι μόνο σας φιλοξενούμε στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως τις δύο αυτές ημέρες για να αναπτύξετε τις απόψεις σας, αλλά θα κάνουμε ο,τι είναι δυνατόν καλύτερο για να αισθανθήτε άνετα στην Μητρόπολή μας τις ημέρες αυτές. Η Ιερά Μητρόπολη και οι Ναοί της Πόλεώς μας, μαζί με τις Κυρίες των Συνδέσμων Αγάπης θα συνδράμουν για την ευχάριστη διαμονή σας, με τα γεύματα και τα δείπνα που έχουν ετοιμάσει.

Η Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου, ως Επισκοπή και ως Μητρόπολη, είναι ιστορική. Απλώς θα ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι ο πρώτος γνωστός στην ιστορία Επίσκοπος Ναυπάκτου, ο Μαρτύριος, συμμετείχε στην Σύνοδο της Σαρδικής (στην σημερινή Σόφια Βουλγαρίας) το 343, που είχα την χαρά να επισκεφθώ αυτές τις ημέρες. Συγχρόνως Επίσκοποι Ναυπάκτου συμμετείχαν στην Γ καί την Δ Οικουμενική Σύνοδο και υπέγραψαν τα Πρακτικά τους. Γνωστοί ακόμη Μητροπολίτες Ναυπάκτου είναι ο Ιωάννης Απόκαυκος και ο Δαμασκηνός Στουδίτης.

Το θέμα της Διημερίδας σας με τίτλο «Θρησκεία και χρόνος» είναι σημαντικό και είμαι βέβαιος ότι θα αναπτύξετε πολλές πλευρές του και με αυτόν τον τρόπο θα προαχθή η επιστήμη της Θεολογίας την οποία υπηρετείτε.

Θα μου επιτρέψετε να κάνω δύο εισαγωγικές παρατηρήσεις ως προς το θέμα αυτό.

Η πρώτη είναι ότι ο Λόγος του Θεού, ως Θεός, είναι πέραν του χρόνου και της ιστορίας, αλλά είναι και ο δημιουργός και Κύριος του χρόνου. Αυτός είναι το έσχατο της ιστορίας, το Α και το Ω, η Αρχή και το Τέλος και με την ενανθρώπησή Του εισήλθε μέσα στην ιστορία και τον χρόνο. Έτσι, η Εκκλησία εργάζεται μέσα στον χρόνο, αλλά οδηγεί τον άνθρωπο στην βίωση του εσχάτου από αυτήν ακόμη την ζωή, τον οδηγεί στην υπέρβαση του χρόνου.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι οι Πατέρες ασχολήθηκαν με τον χρόνο όχι από φιλοσοφικής και επιστημονικής πλευράς, αλλά από καθαρά θεολογικής και μάλιστα κοσμολογικής και χριστολογικής προκειμένου να αντιμετωπίσουν διάφορες αιρέσεις της εποχής τους που χρησιμοποιούσαν την φιλοσοφία, ότι δηλαδή ο κόσμος δημιουργήθηκε από τον κακό θεό, ήτοι τους αγγέλους, και μεταξύ των αγγέλων συγκατέλεγαν και τον Χριστό. Κυρίως αυτό έγινε όταν ο Άρειος εισήγαγε μεταξύ του Πατρός και του Υιού χρόνο, όταν έλεγε «ην ποτέ ότε ουκ ην». Αυτό το «ποτέ» και το «ότε» δημιούργησαν πολλά προβλήματα στην ορθόδοξη θεολογία.

Έτσι, ο Μ. Βασίλειος έκανε την διάκριση μεταξύ αϊδίου, αιωνίου και χρόνου. Στο αΐδιον, που είναι πέρα από τον χρόνο και το αιώνιο, είναι το άκτιστο και ανήκουν τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, στο αιώνιο ανήκουν οι άγιοι και οι άγγελοι, και στον χρόνο ανήκουν ο άνθρωπος και όλη η κτίση. Έτσι, μεταξύ του Πατρός και του Υιού δεν υφίσταται χρόνος, αφού ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα είναι συναΐδια Πρόσωπα με τον Πατέρα.

Επίσης, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, δίδοντας τον ορισμό του χρόνου και του αιωνίου, έγραφε ότι αιών είναι χρόνος όταν σταματά να κινήται, και χρόνος είναι το αιώνιον όταν μετρήται με την κίνηση.

Αυτό μας δίδει την δυνατότητα να πούμε ότι στο αιώνιο, που είναι πέραν από τον χρόνο, δεν υπάρχει αλληλοδιαδοχή γεγονότων, αφού εκεί σταματά ο χρόνος, αλλά υπάρχει συνύπαρξη γεγονότων και πραγμάτων. Αυτό το αιώνιο το βιώνουν οι θεούμενοι κατά την νοερά προσευχή, που είναι ο πρώτος βαθμός αποκαλύψεως του Θεού στον άνθρωπο, και κατά την θεωρία, που είναι ο δεύτερος βαθμός αποκαλύψεως του Θεού. Ο Χριστός έλεγε στην αρχιερατική Του προσευχή: «Αύτη δε εστιν η αιώνιος ζωη, ίνα γινώσκωσί σε τον μόνον αληθινόν Θεόν και ον απέστειλας Ιησούν Χριστόν» (Ιω. ιζ , 3). Οπότε, γνωρίζουμε από όλη την διδασκαλία της Εκκλησία μας, ότι η γνώση και η πραγματική ορθόδοξη εσχατολογία είναι ο ησυχασμός και η εμπειρία της φωτιστικής και θεοποιού ενεργείας του Θεού, με την οποία υπερβαίνεται και σταματά ο χρόνος και ο άνθρωπος βιώνει το αιώνιο από αυτήν την ζωή.

Είμαι βέβαιος ότι θα αναπτύξετε πολλές πλευρές αυτού του κρισίμου θέματος για την ορθόδοξη θεολογία και την ποιμαντική και σας εύχομαι καλή επιτυχία στο Συνέδριό σας, αλλά κυρίως εύχομαι να συνδέετε στενά την θεολογία με την ποιμαντική που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη σήμερα.