Για τον Διγενή Ακρίτα

Ο πατέρας του Βασιλείου Διγενή Καππαδόκη Ακρίτα ήταν Αμιράς Άραβας Μουσουλμάνος, φημισμένος για την γενναιότητά του, ο οποίος σε μια εξόρμησή του στην Καππαδοκία συνέλαβε αιχμάλωτη την κόρη ενός στρατηγού των Ρωμαίων, η οποία είχε μείνει ανυπεράσπιστη, αφού ο πατέρας της και τα αδέλφια της έλειπαν την ώρα της επίθεσης.

Τα αδέλφια της αναζητώντας της βρίσκουν τον Αμιρά, ο οποίος νικημένος από την ομορφιά της κόρης ζητά να την νυμφευθή, αφού βαπτισθή και γίνει Ρωμαίος (=Χριστιανός).

Μετά το γάμο τους και την γέννηση του Βασιλείου Διγενή, ο Αμιράς λαμβάνει γράμμα από την μητέρα του που τον εγκαλεί για “προδοσία”. Ο Αμιράς μέσα σε ζάλη λογισμών πηγαίνει στην Αραβία, βρίσκει την μητέρα του και διαμείβεται ο εξής διάλογος:

“Εγώ, καλοί νεώτεροι,” ο αμιράς αντέφη,

“Χρυσοβέργου υιός ειμι, μητρός δε της Πανθίας,

Άμβρων υπήρχε μου παππούς, θείος μου ο Καρόης.

Τέθνηκε γαρ μου ο πατήρ έτι νηπίου όντος,

παρά μητρός εδόθην δε εις συγγενείς Αράβους,

οίτινές με ανέθρεψαν εις Μωάμετ τον πόθον·

ορώντες δε με ευτυχή εις πάντας τους πολέμους

εξουσιαστήν εποίησαν εις όλην την Συρίαν

καί εκλεκτούς μοι έδωκαν τρισχιλίους κονταράτους.

Και μικρόν τι καυχήσομαι προς υμάς αληθεύων·

πάσαν Συρίαν υπέταξα και επίασα το Κούφερ,

τήν Ηράκλειαν ύστερον εξήλειψα ταχέως·

τό Αμόριν δε καταλαβών άχρι του Ικονίου

πλήθη ληστών υπέταξα και πάντα τα θηρία.

Εμοί ουκ αντεστάθησαν στρατηγοί, ου φουσσάτα,

γυνή δε με ενίκησε πάνυ ωραιοτάτη·

ταύτης τα κάλλη φλέγουν με, τα δάκρυα μαραίνουν,

οι στεναγμοί φλογίζουν με, τί ποιήσαι ουκ έχω.

Δι’ αυτήν υμάς επείραζον ίνα το βέβαιον μάθω·

ουδέποτε γαρ παύεται υπέρ υμών θρηνούσα.

Πάντως εξαγορεύω σας, την αλήθειαν λέγω,

ει ουκ απαξιώνετε του έχειν με γαμβρόν σας,

διά τα κάλλη τα τερπνά της υμών αυταδέλφης

νά γένωμαι Χριστιανός στραφείς εις Ρωμανίαν.

Και μάθετε το βέβαιον, μα τον μέγαν Προφήτην,

ούτε φίλημά μ’ έδωκεν ούτε τινά λαλίαν.

Δεύτε ουν εις την τένδαν μου· ίδετε ήν ζητείτε.”

...

Είθ’ ούτως βεβαιώσαντες τον αμιράν μεθ’ όρκου

γαμβρόν ίνα τον λάβωσιν, αν έλθη εις Ρωμανίαν,

τά βούκινα εδώκασιν, υπέστρεφον ευθέως.

Και πάντες εξεπλήσσοντο λέγοντες προς αλλήλους:

“Ω θαύμα όπερ βλέπομεν, δύναμις των Ρωμαίων,

αιχμάλωτα αναρρύουσι, φουσσάτα καταλύουν,

πίστιν αρνείσθαι πείθουσι, θάνατον μη φοβείσθαι.”

Και ακουστόν εγένετο εις τον σύμπαντα κόσμον

ότι κόρη πανεύγενος με τα τερπνά της κάλλη

φουσσάτα εκατέλυσε περίφημα Συρίας.

“Ω τέκνον μου γλυκύτατον, φως των εμών ομμάτων,

καί παραμύθιον ψυχής της εμής εν τω γήρει

καί τερπνόν αγαλλίαμα, η εμή θυμηδία,

ειπέ μοι τί εβράδυνας, τέκνον εις Ρωμανίαν; ...

...Μη θαύματα παράδοξα γίνονται εις Ρωμανίαν

οία τελούνται, τέκνον μου, εις το μνήμα του Προφήτου,

εις ό κατήλθες μετ’ εμού εις ευχήν αγομένης; ...

...Οι πάντες σε εφρόντιζον της Αιγύπτου κρατήσαι,

σύ δε τύχης της εαυτού εμποδιστής εγένου,

διά μίαν Ρωμαίϊσσαν τα πάντα απολέσας.”

Έτι δε λέγειν θέλουσα και έτερα τοιαύτα,

εκκόψας ο νεώτερος τη μητρί ούτως λέγει:

“Τούτων πάντων, ω μήτερ μου, καθέστηκα εν γνώσει·

μήπω φωτός τε μετασχών ως αληθώς ετίμων

τά σκότους όντως άξια και πάσης απωλείας.

Ηνίκα δε ηυδόκησε Θεός ο εν υψίστοις,

ο δι’ εμέ εκούσιον πτωχείαν υπομείνας

καί την εμήν ασθένειαν βουληθείς του φορέσαι,

αφαρπάσαι του φάρυγγος του νοητού θηρίου

καί του λουτρού ηξίωσε της παλιγγενεσίας,

ταύτα πάντα κατήργησα λήρους όντα και μύθους

καί πρόξενα υπάρχοντα πυρός του αιωνίου·

οι γαρ σεβόμενοι αυτά πάντοτε τιμωρούνται.

Εγώ πιστεύω εις Θεόν, Πατέρα των απάντων·

ποιητήν ουρανού και γης και αοράτων πάντων·

καί εις Χριστόν τον Κύριον, Υιόν Θεού και Λόγον,

τόν γεννηθέντα εκ Πατρός προ πάντων των αιώνων,

φώς εκ φωτός υπάρχοντα, Θεόν αληθή, μέγαν, ...”

...Ταύτα ειπών ο αμιράς και οδόν υπανοίξας

τής αμωμήτου πίστεως τη μητρί ούτως λέγει:

“Εγώ, μήτερ, απέρχομαι πάλιν εις Ρωμανίαν

τήν πίστιν επιβεβαιών της αγίας Τριάδος·

ου γαρ αντάξιός έστι μιας ψυχής ο κόσμος...

...Πείσθητι δε τω σώ υιώ και ελθέ μετ’ εμέναν·

πατήρ δε σου γενήσομαι εν Πνεύματι αγίω

καί βαπτισθείσαν δέξομαι εν τη αναγεννήσει.”

Τοιαύτα μεν ο αμιράς, της δε μητρός οποία;

Ου παρητήσατο παιδός συμβουλήν την καλλίστην

αλλ’ ώσπερ γη τις αγαθή δεξαμένη τον σπόρον,

ευθύς προσήγαγε καρπόν φθεγξαμένη τοιαύτα:

“Πιστεύω, τέκνον, δια σού Θεώ τω εν Τριάδι

καί μετά σού πορεύσομαι καλώς εις Ρωμανίαν,

βαπτισθείσα εις άφεσιν των πολλών μου σφαλμάτων,

χάριν ομολογούσα τε δια σού φωτισθήναι.”

Ωσαύτως και οι συγγενείς οι εκείσε τυχόντες

καί οι λοιποί οι μετ’ αυτής ελθόντες πολύ πλήθος

μίαν φωνήν ανέκραξαν Χριστόν ομολογούντες:

“Μεθ’ υμών γαρ ερχόμεθα πάντες εις Ρωμανίαν

καί βαπτισθέντες τύχοιμεν ζωής της αιωνίου.”