Βιβλιοπαρουσίαση “Ἡ Τέχνη τῆς Σωτηρίας” Ομιλίαι Α΄, Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου

Έκδόσεις Ιεράς Μονής Φιλοθέου Αγίου Όρους

Εκδόθηκε από την Ιερά Μονή Φιλοθέου Αγίου Όρους το βιβλίο “Η τέχνη της σωτηρίας”, το οποίο περιλαμβάνει ομιλίες του Προηγουμένου της Μονής, π. Εφραίμ Φιλοθεΐτου.

Παναγία, Ἱερᾶς Μονῆς Φιλοθέου Ἁγίου ὍρουςΟ Γέροντας Εφραίμ μεταφέρει την ησυχαστική παράδοση του Γέροντός του π. Ιωσήφ του Ησυχαστού, με την ευχή του οποίου ηγήθηκε της Ιεράς Μονής Φιλοθέου και ίδρυσε πολλά Μοναστήρια στην Αμερική, όπου μεταλαμπάδευσε το αγιορειτικό, ησυχαστικό, νηπτικό πνεύμα.

Τμήμα των ομιλιών του Γέροντος, με τις οποίες νουθετεί τα πνευματικά του παιδιά, μοναχούς και λαϊκούς, συγκεντρώθηκαν στο βιβλίο αυτό. Αντί άλλης παρουσιάσεως, θα εκθέσουμε κατωτέρω τμήμα της εισαγωγής που έχει γράψει η Ιερά Μονή και ο Καθηγούμενός της Αρχιμανδρίτης Νικόδημος.

Ο π. Νικόδημος ζήτησε από τον Σεβ. Μητροπολίτη μας να προλογίση το βιβλίο και για τον λόγο ότι στην Αμερική είναι γνωστό το όνομά του, εξαιτίας της κυκλοφορίας στην αγγλική γλώσσα πολλών μεταφρασμένων βιβλίων του. Τον πρόλογο του Σεβασμιωτάτου δημοσιεύουμε παραπλεύρως.

* * *

…Από το έτος 1974, εις κοινάς συνάξεις των Πατέρων της Μονής, ο σεβαστός ημών Γέρων έκαμε πλείστας όσας ομιλίας πνευματικής οικοδομής δια την μοναχικήν Πολιτείαν, το ορθόδοξον ήθος, το εκκλησιαστικόν φρόνημα. Θέματα που αφορούν την σωτηρίαν της ψυχής, την αντιμετώπισιν των παθών, την νοεράν προσευχήν, την πράξιν και θεωρίαν, την πρόθυμον ανάβασιν εις τα ανώτερα και πνευματικά. Νουθεσίες ωφέλιμες δια κάθε ψυχήν, που ποθεί να σωθή, να πορευθή προς την Βασιλείαν των Ουρανών, με βακτηρία την τήρησιν των εντολών του Χριστού. Συμβουλές δια τον κάθε έναν, που αβιάστως θέλει να σηκώση τον σταυρόν του και να ακολουθήση τον Χριστόν. Τρόπους και μεθόδους αντιπαρατάξεως προς τον αόρατον εχθρόν. Θεωρίες περί θανάτου, περί κολάσεως, περί παραδείσου. Πατρικές συμβουλές πολύτιμες, διότι κατά τον Παροιμ. Σολομ. 11,14 “Οίς μη υπάρχει κυβέρνησις, πίπτουσιν ώσπερ φύλλα. Σωτηρία δε υπάρχει εν πολλή βουλή”.

Παρόμοιες ομιλίες πνευματικής οικοδομής και τελειώσεως εις τον μοναχικόν βίον, επραγματοποιήθησαν και σε άλλες Μονές και Μετόχια της Ιεράς ημών Μονής εις την Ελλάδα, εις Η.Π.Α και Καναδά. Επίσης κατά τας ιεραποστολικάς αποδημίας του Γέροντος από του έτους 1979 εις τας ανωτέρω χώρας, προς τους εκεί Χριστιανούς, εις Ιερούς Ναούς και άλλους χώρους με πολυπληθές ακροατήριον ψυχών επιθυμούντων να ακούσουν λόγον αγαθόν, λόγον ψυχένδροσον.

Χωρίς αμφιβολία, οι ομιλίες, οι νουθεσίες, οι ερωτήσεις και απαντήσεις, που προέρχονται από μία πιστή και ταπεινή καρδιά, φέρουν την σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος και δίνουν ελπίδα. Γι αυτό τρέφουν πνευματικά, ανακουφίζουν, παρηγορούν, κατευθύνουν προς τον Χριστόν και βοηθούν την ψυχή στην πορεία της προς την σωτηρίαν.

Θα θέλαμε στο σημείο αυτό να επισημάνουμε το εξής: οι περισσότερες από τις ομιλίες του Γέροντος είναι αυτοσχέδιες, από “ό,τι έδινε ο Θεός” κατά περίπτωσιν, όπως συνηθίζει να λέγη ο ίδιος και έγιναν χωρίς να έχη προηγηθή κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία, διότι ο Γέροντας πάντοτε απέβλεπε στην πνευματική ωφέλεια των παιδιών του, μοναχών και κοσμικών και δεν είχε ποτέ διανοηθή την δημοσίευσιν των λόγων Του. Γι αυτό οι ομιλίες Του έχουν πατρικό και αυθόρμητον ύφος και οικογενειακόν χαρακτήρα…

Καθηκόντως ευχαριστούμεν άπαντας τους ποικιλοτρόπως μέχρι τέλους συντελέσαντας εις την ολοκλήρωσιν της παρούσης εκδόσεως και εξαιρέτως τους λίαν σεβαστούς, Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ Ιερόθεον τον και προλογήσαντα τον παρόντα τόμον, τον Αιδεσιμολογιώτατον Πρωτοπρεσβύτερον και Καθηγητήν της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεώργιον Μεταλληνόν και τον αγαπητόν Θεολόγον και Εκδότην κ. Στυλιανόν Κεμεντζετζίδην, δια την επιμέλειαν και όλην φροντίδα παρουσιάσεως του ανά χείρας τόμου. Ευχόμεθα αυτοίς πλουσίαν την παρά Θεού αντιμισθίαν και αφιερούμεν τον τόμον αυτόν εις πάντας τους επιποθούντας την εαυτών σωτηρίαν.

Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Φιλοθέου

Αρχιμ. Νικόδημος

και οι συν εμοί εν Χριστώ Αδελφοί

Πρόλογος για τις ομιλίες του Γέροντος Εφραίμ

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Αισθάνομαι ιδιαίτερη και εξαιρετική τιμή που προλογίζω τον πρώτο τόμο των ομιλιών του Γέροντος Εφραίμ, Προηγουμένου της Ιεράς Μονής Φιλοθέου Αγίου Ορους, κατόπιν παρακλήσεως του ιδίου και των πατέρων της Ιεράς Μονής του Αγίου Αντωνίου Αριζόνας της Αμερικής. Και αυτή η αίσθηση της τιμής ξεκινά από το γεγονός ότι ο Γέροντας Εφραίμ είναι πεπειραμένος διδάσκαλος της νηπτικής ζωής της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.

Γνώρισα τον Γέροντα Εφραίμ στο Άγιον Ορος και μάλιστα τότε που ησκείτο στην Νέα Σκήτη του Αγίου Ορους και διατηρώ έντονα μέσα στην μνήμη της καρδιάς μου την εικόνα του φλογερού ασκητού που είχε αδιάλειπτη μνήμη Θεού, έμπνευση πνευματική. Πρόκειται για έναν ασκητή που έζησε εμπειρικά την πνευματική ζωή και γνώρισε εκ πείρας, τί είναι τα πάθη και πώς υπερβαίνονται, τί είναι η θεοκοινωνία και πώς μπορεί κανείς να την αποκτήση. Συγχρόνως, είναι ένας πεπειραμένος και διακριτικός πνευματικός πατέρας και εκφράζοντας το εκκλησιαστικό του φρόνημα που τον διακρίνει, όπως και κάθε πραγματικό ησυχαστή μοναχό, σέβεται και τον Επίσκοπο τον οποίο παρακαλεί, με την άκρα ταπείνωσή του και το αταπείνωτο μεγαλείο του, να προλογίση τις ομιλίες του αυτές.

Οπότε βλέπουμε εδώ τον σύνδεσμο μεταξύ δύο χαρισμάτων μέσα στην Εκκλησία, ήτοι της ζωής του μοναχού και της διακονίας του Επισκόπου. Και αυτό μου θυμίζει έντονα την σχέση, αλλά και την ταπείνωση, και ως προς το σημείο αυτό, μεταξύ του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου και του Επισκόπου Ευρίπου Ιεροθέου, όπως φαίνεται στις επιστολές των δύο που δημοσιεύονται στην αρχή του “Συμβουλευτικού εγχειριδίου, ήτοι περί φυλακής των πέντε αισθήσεων”.

Τα κείμενα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο αυτό, είναι ομιλίες προς τους μοναχούς και μάλιστα σε κοινοβιάτες, κυρίως, από ό,τι κατάλαβα ομιλίες προς τους μοναχούς της Ιεράς Μονής Φιλοθέου του Αγίου Ορους, που είναι πνευματικά του παιδιά και τα καθοδηγεί στην πνευματική ζωή.

Το κεντρικό γνώρισμα των ομιλιών αυτών είναι ότι συνδυάζουν την θεολογία με την ποιμαντική. Βεβαίως, όταν κάνω λόγο για θεολογία δεν εννοώ την ακαδημαϊκή γνώση, που είναι απαραίτητη σε μερικές περιπτώσεις της ιστορικής ζωής της Εκκλησίας, αλλά την θεολογία ως χάρισμα, ως εμπειρία του Θεού και γνώση των μυστηρίων του Θεού, ως γνώση των ακτίστων ρημάτων και νοημάτων, τα οποία στην συνέχεια μεταφέρονται ως διδασκαλία με κτιστά ρήματα και νοήματα. Ο ίδιος ο Γέροντας Εφραίμ έκανε υπακοή σε εξαγιασμένο Γέροντα, τον Γέροντα Ιωσήφ τον ησυχαστή, έζησε την νοερά προσευχή, με την καθοδήγηση του ερημίτου και ησυχαστού αυτού Γέροντος, βίωσε την “πρώτη χάρη” και στην συνέχεια και την “δεύτερη χάρη”, όπως πολύ σοφά έλεγε ο Γέροντας Ιωσήφ και έπειτα απέκτησε την διάκριση των πνευμάτων, που είναι το πραγματικό θεολογικό χάρισμα.

Αυτή η θεολογία γίνεται στην συνέχεια ποιμαντική επιστήμη που προσφέρεται για την ποιμαντική καθοδήγηση των πνευματικών παιδιών. Οπότε, ένας τέτοιος θεολόγος γνωρίζει από την πείρα του, ποιά ήταν η κατάσταση του Αδάμ προ της παρακοής και της πτώσεως, αφού τότε βρισκόταν στον φωτισμό του νοός, ποιές ήταν οι φοβερές συνέπειες της πτώσεως, αφού αμαυρώθηκε το κατ εικόνα, σκοτίσθηκε ο νούς και διαστρεβλώθηκαν όλες οι δυνάμεις της ψυχής, οι οποίες απέκτησαν την παρά φύση κίνησή τους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν τα πάθη όπως τα γνωρίζουμε εμείς σήμερα. Στην συνέχεια, ένας τέτοιος θεολόγος γνωρίζει την ασκητική - νηπτική - ησυχαστική μέθοδο, ήτοι την υπακοή, την νήψη, την προσευχή, την νοερά ησυχία, δια της οποίας ο άνθρωπος ελευθερώνεται από την κυριαρχία του διαβόλου, του θανάτου και της αμαρτίας και αποκτά την κοινωνία με τον Θεό “εν προσώπω Ιησού Χριστού”, φθάνει μάλιστα μέχρι την θέα της δόξης του Θεού στην ανθρώπινη σάρκα του Λόγου, που είναι ο Παράδεισος.

Φαίνεται, λοιπόν, ο στενός σύνδεσμος μεταξύ θεολογίας και ποιμαντικής, μεταξύ πνευματικής γνώσεως και ποιμαντικής διακονίας των ανθρώπων. Μόνον όσοι έχουν γνώση των μυστηρίων του Θεού εμπειρικά μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να απαλλαγούν από την κυριαρχία των παθών, του διαβόλου και του θανάτου, που συνιστά την αληθινή ποιμαντική της Εκκλησίας. Αν δεν έχη κανείς αυτές τις προϋποθέσεις, τότε ομιλώντας θα κάνη ωραιολογία, αντί θεολογίας, και αισθητική, αντί ασκητικής.

Μέσα στα πλαίσια αυτά κινούνται και οι ομιλίες του Γέροντος Εφραίμ. Και όπως γίνεται αντιληπτό, το υλικό το οποίο χρησιμοποιεί, προέρχεται από την Αγία Γραφή, που είναι ο λόγος των Προφητών και των Αποστόλων, των αυτοπτών μαρτύρων του ασάρκου και σεσαρκωμένου Λόγου· από τα κείμενα των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας, των διαδόχων των αγίων Αποστόλων και των φορέων της αποκαλυπτικής εμπειρίας της Πεντηκοστής· από το Γεροντικό και τα Συναξάρια της Εκκλησίας, στα οποία φαίνεται η ζωή των πραγματικών και εξαγιασμένων μελών της Εκκλησίας, που ταυτόχρονα είναι τα μέλη, όχι του μυστικού, αλλά του πραγματικού Σώματος του Χριστού· και από διηγήσεις από, και για εξαγιασμένους ασκητές του Αγίου Ορους. Και πάνω από όλα, τα κείμενα αυτά πλάθονται μέσα στην προσωπική εμπειρία του Γέροντος Εφραίμ, γι αυτό και προσφέρονται με αυθεντικότητα, απλότητα, ηρεμία, πραότητα, που είναι καρποί της ορθοδόξου ησυχίας.

Διάβασα τις ομιλίες αυτές που δημοσιεύονται στον πρώτο αυτόν τόμο, με προσοχή και προσευχή, τις περισσότερες μέσα στην ησυχία της Ιεράς Μονής της Κοιμήσεως Θεοτόκου της Αμπελακιωτίσσης της Ιεράς Μητροπόλεώς μου. Διαβάζοντας τα κείμενα αυτά ωφελήθηκα πνευματικά, μου δημιουργήθηκε κατάσταση προσευχής. Και το κυριότερο, είδα πώς ήταν ο άνθρωπος προ της πτώσεως, που έφθασε μετά την πτώση του και πώς μπορεί να απαλλαγή από το κράτος του θανάτου. Πράγματι, οι ομιλίες αυτές είναι ζωντανές, αφυπνιστικές, δημιουργούν έμπνευση και μετάνοια, που είναι τα γνωρίσματα μιας αληθινής ορθοδόξου διδαχής. Οι ομιλίες αυτές, όπως συμβαίνει και με λόγους ανθρώπων που έχουν το Άγιον Πνεύμα και απέκτησαν κοινωνία με τον Χριστό δια της ιεράς ησυχίας, δίνουν την αίσθηση ότι ο νούς του ομιλούντος κινείται πέρα από τα ανθρώπινα και προσανατολίζουν τον αναγνώστη σε μια άλλη αίσθηση των πραγμάτων, πέρα από την ενέργεια των παθών και του θανάτου με όλη την πνευματική σημασία της λέξεως και καταστάσεως αυτής.

Όταν τέλειωσα την ανάγνωση των ομιλιών αυτών ήλθε στον νού μου το χωρίο του Αποστόλου Παύλου: “μηδείς υμάς καταβραβευέτω θέλων εν ταπεινοφροσύνη και θρησκεία των αγγέλων, ά μη εώρακεν εμβατεύων, εική φυσιούμενος υπό του νοός της σαρκός αυτού, και ου κρατών την κεφαλήν, εξ ου πάν το σώμα δια των αφών και συνδέσμων επιχορηγούμενον και συμβιβαζόμενον αύξει την αύξησιν του Θεού” (Κολ. β΄, 18-19).

Ο Απόστολος Παύλος εδώ κάνει λόγο για μια κατάσταση της εποχής εκείνης που αναφερόταν στην θρησκεία των αγγέλων και σε οράματα που προέρχονταν από τον σαρκικό πεπτωκότα άνθρωπο. Όμως μπορούμε να ισχυρισθούμε ότι και σήμερα υπάρχουν πολλές θρησκείες αγγέλων - δαιμόνων, που στηρίζονται στην φυσίωση του νοός της σαρκός, σε διανοήματα φανταστικά, σε οράματα δαιμονικά και σε κοινωνιολογικά σχήματα και όχι στην αυθεντική διδασκαλία που είναι απόρροια της συνδέσεως με τον Χριστό, της κεφαλής της Εκκλησίας. Οπότε, ισχύει και εδώ ο λόγος του Αποστόλου Παύλου: “Ει ουν απεθάνετε σύν τω Χριστώ από των στοιχείων του κόσμου, τί ως ζώντες εν κόσμω δογματίζεσθε;” (Κολ. β΄,20).

Ζώντας σε μια τέτοια εκκοσμικευμένη κοινωνία που πολλές φορές επηρεάζει και την εκκλησιαστική κατάσταση πρέπει να αγωνιζόμαστε ταπεινά και με όλες τις ορθόδοξες εκκλησιαστικές προϋποθέσεις, που διαγράφουν οι διδασκαλίες των αγίων, των πραγματικών μελών του Σώματος του Χριστού, να συνδεόμαστε στενά με την κεφαλή της Εκκλησίας που είναι ο Χριστός, και ως μέλη του Σώματος του Χριστού να τρεφόμαστε από την κεφαλή, να συγκροτούμαστε από αυτήν και να αυξανόμαστε πνευματικά, δηλαδή η όλη ύπαρξή μας να “αύξη την αύξησιν του Θεού”. Ο σκοπός της ζωής μας πρέπει να είναι να αυξανόμαστε κατά Θεόν και να προχωρούμε από την πτωτική κατάστασή μας μέχρι τον Παράδεισο, από την εξάρτησή μας στον διάβολο μέχρι την θεώση, που είναι η αύξηση του Θεού.

Σε αυτήν την πνευματική αύξηση συντελούν και οι ομιλίες αυτές του Γέροντος Εφραίμ, που μου θύμισαν, όχι μόνον μια αυθεντική μοναχική διδασκαλία, αλλά και το “πνεύμα” του Αγίου Ορους όπως το συνάντησα την δεκαετία του 60 και 70 και όπως το συναντώ και σήμερα σε εξαγιασμένους αγιορείτες μοναχούς που ζουν την ασκητική - ησυχαστική ζωή.

Αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω τον σεβαστό Γέροντα Εφραίμ για τους κόπους που κατέβαλε να αποκτήση την γνώση του Θεού, της οποίας εύχυμος καρπός είναι οι ομιλίες αυτές, και τον παρακαλώ να προσεύχεται και για μένα και για όλους όσοι ασχολούμαστε με την ποιμαντική διακονία των ανθρώπων, ώστε να μη χάσουμε τον βαθύτερο και ουσιαστικότερο σκοπό της ποιμαντικής διακονίας που είναι να οδηγούμε τους ανθρώπους, πρωτίστως τον εαυτό μας από το κατ εικόνα στο καθ ομοίωση, από τον σκοτασμό του νοός, στον φωτισμό και την θέωση. Γιατί πρέπει να το αντιληφθούμε καλά ότι ο Χριστιανισμός δεν έχει σκοπό απλώς να εξασκή ένα κοινωνικό έργο, αλλά κατά τον εύστοχο λόγο του αγίου Γρηγορίου Νύσσης “Χριστιανισμός εστί της θείας φύσεως μίμησις”.—

  • Προβολές: 1487

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance