Βιβλιοπαρουσίαση: «Μεταπατερική θεολογία καί εκκλησιαστική πατερική εμπειρία»

Περίληψη

Κατά καιρούς παρατηρούμε ότι ασκείται μιά κριτική στά έργα τών Πατέρων τής Εκκλησίας καί πολλοί αρνούνται τήν ισχύ τών λόγων τους γιά τήν εποχή μας, μέ αποτέλεσμα νά αφήνεται ελεύθερος ο χώρος σέ κάθε στοχασμό καί συγκρητισμό.

Μεταπατερική θεολογία καί εκκλησιαστική πατερική εμπειρίαΟ αναγνώστης μελετώντας τά κείμενα τού νέου βιβλίου Μεταπατερική θεολογία καί εκκλησιαστική πατερική εμπειρία, τού Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Αγίου Βλασίου, κ. Ιεροθέου, θά κατανοήση τόν σκοπό, τήν αγωνία καί τήν ευθύνη ενός Ποιμένα τής Εκκλησίας προκειμένου νά προσανατολίση τόν αναγνώστη στά αυθεντικά ορθόδοξα κριτήρια τών αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας. Εκφράζει τίς ανησυχίες του γιατί, όπως γράφει, «οι μεταπατερικές ιδέες, όπως πρίν μερικά χρόνια οι νεορθόδοξες καί παλαιότερα οι βαρλααμιστικές, έχουν εισχωρήσει στόν ακαδημαϊκό χώρο καί παραθεωρούν τήν διδασκαλία τής Εκκλησίας».

Τά πρώτα κεφάλαια αναφέρονται στήν λεγομένη μεταπατερική θεολογία η οποία προσπαθεί νά αποδεσμευθή από τήν ορολογία τών Πατέρων τής Εκκλησίας καί γι’ αυτό είναι ξένη πρός τήν ορθόδοξη διδασκαλία καί ζωή. Υπάρχουν, όμως, καί άλλα κεφάλαια πού αναφέρονται στήν εμπειρία καί τήν διδασκαλία τών Πατέρων πού είναι η εμπειρία καί διδασκαλία τής Εκκλησίας.

Ονομάζει τήν μεταπατερική θεολογία κυοφορούμενη αίρεση, διότι:

  • Επιδιώκει μέ τόν στοχασμό καί τήν ηθικολογία νά παραθεωρήση τήν εκκλησιαστική θεολογία.
  • Συνδέει τήν θεολογία μέ τόν πολιτισμό, ενώ αγνοεί τόν αγώνα τού ανθρώπου εναντίον τής αμαρτίας, τού διαβόλου καί τού θανάτου καί υποτιμά ή καί αρνείται τήν νηπτική-ησυχαστική παράδοση τής Εκκλησίας πού είναι η βάση καί η ζωή τής Εκκλησίας.
  • Ερμηνεύει τήν εκκλησιολογία καί τήν ανθρωπολογία μέ βάση τήν Τριαδολογία καί όχι τήν Χριστολογία.
  • Έχει λανθασμένη θεωρία γιά τήν έννοια τού προσώπου.
  • Διασπά τό μυστήριο μεταξύ τού μυστηρίου τού Σταυρού καί τής Αναστάσεως τού Χριστού.
  • Ομιλεί γιά ευχαριστιακή εκκλησιολογία πού ξεχωρίζει τήν θεία Ευχαριστία από τήν Εκκλησία καί τήν όλη εκκλησιαστική ζωή.

Ο συγγραφέας υπογραμμίζει τίς προϋποθέσεις τού ορθοδόξως θεολογείν όπως τίς βίωσαν καί τίς κατέγραψαν οι άγιοι Πατέρες τής Εκκλησίας καί είναι απαραίτητες γιά τήν ιερά ησυχία.  Σέ ειδικό κεφάλαιο:«Η γλώσσα» τού Θεού καί η γλώσσα τών ανθρώπων» αναλύεται η διάκριση μεταξύ αρρήτων ρημάτων καί κτιστών ρημάτων καί νοημάτων πού είναι σημαντική γιά τήν ορθόδοξη θεολογία, ώστε νά μή γίνεται σύγχυση πού θά έχη συνέπειες στήν πνευματική ζωή. Ο Θεός είναι υπεράνω τών ρημάτων καί δέν αποκαλύπτεται στήν λογική τού ανθρώπου, αλλά στήν καρδιά του.

Μελετώντας γιά Τά φυσικά, τήν μεταφυσική καί τήν ορθόδοξη θεολογία γνωρίζουμε ότι οι Πατέρες τής Εκκλησίας αποδοκίμασαν όλες τίς θεωρίες τών μεταφυσικών πού συνδέονται μέ τήν φαντασία καί τόν στοχασμό. Η ορθόδοξη θεολογία συνδέεται μέ τήν ιατρική, τήν φυσική επιστήμη καί τά μαθηματικά καί όχι μέ τήν μεταφυσική καί τήν φιλοσοφία.  Επίσης ως πρός τήν μεθοδολογία της η ορθόδοξη θεολογία ομοιάζει μέ τήν σύγχρονη επιστήμη καί όχι μέ τήν φιλοσοφία καί τήν διαλεκτική. Η ζωή τής Εκκλησίας είναι εμπειρική καί, όταν χρειασθή νά διατυπωθή, τότε χρησιμοποιούνται αποδεικτικοί συλλογισμοί.

Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο ασχολείται μέ τήν θεολογία τού προσώπου μέσα από τήν διδασκαλία τών αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας κάνοντας έμμεση κριτική σέ απόψεις πού έχουν διατυπωθή από σύγχρονους θεολόγους. Καταγράφοντας ο συγγραφέας τίς Ενστάσεις του γιά τήν οντολογία τού προσώπου, καί παρουσιάζοντας τό χρονικό μιάς έρευνας γιά τό συγκεκριμένο θέμα, μάς εξηγεί ότι η οντολογία τού προσώπου γιά τόν Θεό καί τόν άνθρωπο είναι μιά μεταπατερική θεολογία καί δημιουργεί σύγχυση στήν Εκκλησία.

Μάς εκθέτει τούς λόγους γιά τούς οποίους δέν μπορούμε νά ομιλούμε γιά κοινωνία προσώπων στόν Τριαδικό Θεό, στόν Θεάνθρωπο Χριστό, καί στόν άνθρωπο. Γράφει ότι τά δογματικά θέματα, ιδιαιτέρως η σχέση τών Προσώπων τής Αγίας Τριάδος, είναι θέμα αποκαλύψεως καί εμπειρίας καί όχι στοχασμών διότι ο Θεός γνωρίζεται στήν θεοπτία.  Γίνεται αναφορά στό θέμα τής ελευθερίας τής βούλησης, ή τής ελευθερίας τού προσώπου, όπως παρουσιάζεται στίς μέρες μας• δέν στηρίζεται στήν πατερική ορθόδοξη θεολογία, αλλά στήν σύγχρονη φιλοσοφία.  Ποιά είναι, όμως, η έννοια τής θέλησης στήν ορθόδοξη θεολογία καί σέ τί διαφέρει από τήν προαίρεση;  Ποιά είναι τά όρια τής ανθρώπινης ελευθερίας καί πώς λειτουργεί η ελευθερία στούς αγίους;  Ποιές οι συνέπειες τού περσοναλισμού στήν εκκλησιαστική ζωή, καί πού μπορούμε νά οδηγηθούμε επιμένοντας στήν λανθασμένη ερμηνεία περί προσώπου;

Στά τελευταία κεφάλαια φανερώνεται όλος ο πλούτος καί η δόξα τής ορθόδοξης πατερικής θεολογίας. Παρουσιάζεται η δημιουργία καί αναδημιουργία τού ανθρώπου κατά τήν φιλοκαλία τών ιερών νηπτικών.  Αναφερόμενος στόν άγιο Γρηγόριο τόν Παλαμά καί στόν άγιο Νικόδημο τόν αγιορείτη γράφει ότι η θεολογία τους είναι απόσταγμα πνευματικής πείρας καί ότι η ουσία τής πνευματικής ζωής είναι η μέθεξη τής Χάριτος τού Θεού. Βλέπουμε μέ ποιόν τρόπο οι άγιοι Πατέρες καί συγκεκριμένα ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς καί ο άγιος Νικόδημος ο αγιορείτης καθόρισαν τίς προϋποθέσεις πού έχει η πορεία πρός τήν θέωση. Επίσης υπογραμμίζεται ότι η λατρεία τής Εκκλησίας καί η φιλοκαλική ησυχαστική παράδοση είναι η βάση τής εκκλησιαστικής θεολογίας.  Γράφοντας γιά τήν άκτιστη θεία Λειτουργία στόν άκτιστο ναό, σύμφωνα μέ τήν Αποκάλυψη τού Ευαγγελιστού Ιωάννου, προσεγγίζουμε στήν εμπειρία τού Ευαγγελιστού ο οποίος μετέφερε τήν άκτιστη πραγματικότητα μέ κτιστά ρήματα. Βλέπουμε ότι οι Πατέρες τής Εκκλησίας προσάρμοσαν τήν θεία Λειτουργία πού τελούμε στούς Ιερούς Ναούς πρός τήν άκτιστη θεία Λειτουργία, όπως τήν περιγράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης.

Μέ τήν μελέτη τών κειμένων θά κατανοήση ο αναγνώστης ότι η ορθόδοξη Εκκλησία δέν στηρίζεται στήν νοησιαρχία καί τόν ηθικισμό, αλλά στήν αποκαλυπτική εμπειρία τών Προφητών, τών Αποστόλων καί τών αγίων Πατέρων.  Η πατερική περίοδος, όπως σημειώνει ο συγγραφέας στήν εισαγωγή τού βιβλίου, δέν περατώθηκε γιατί δέν τελείωσε καί η εκκλησιαστική ζωή. Η διαφοροποίηση από τούς Πατέρες συνιστά απόκλιση από τήν θεολογία καί τήν εμπειρία τής Εκκλησίας.

Ετικέτες: Βιβλιοπαρουσίαση

  • Προβολές: 1572

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἱστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance