Ομιλία στόν άγιο Σπυρίδωνα Πειραιώς, 12 Δεκεμβρίου 2012

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Ένα σημαντικό σημείο από τήν ζωή τού αγίου Σπυρίδωνος είναι η συμμετοχή του στήν Α' Οικουμενική Σύνοδο, πού έγινε στήν Νίκαια τής Βιθυνίας τό έτος 325 μ.Χ., καί τό θαύμα τό οποίο επετέλεσε μέ τό οποίο τεκμηρίωσε τήν διδασκαλία τών Αγίων Πατέρων, καί ιδιαιτέρως τού Μ. Αθανασίου, ότι ο Θεός είναι Τριαδικός, Πατήρ, Υιός καί Πνεύμα, καί ότι ο Υιός καί Λόγος τού Θεού δέν είναι κτίσμα, αλλά Φώς εκ Φωτός, Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού, όπως διεκήρυξαν στό Σύμβολο τής Πίστεως.

Στόν άγιο Σπυρίδωνα Πειραιώς, 12 Δεκεμβρίου 2012Στό Απολυτίκιο τού αγίου Σπυρίδωνος καταγράφεται αυτό τό γεγονός: «Τής Συνόδου τής Πρώτης ανεδείχθης υπέρμαχος καί θαυματουργός Θεοφόρε Σπυρίδων πατήρ ημών». Ο άγιος Σπυρίδων πιάνοντας ένα κεραμίδι προσευχήθηκε θερμά καί χωρίσθηκαν τό χώμα, ο ατμός καί τό νερό, από τά οποία αποτελέσθηκε, καί έτσι έδειξε τό μυστήριο τής Αγίας Τριάδος.

Εξετάζοντας τήν Ιερά αυτή Σύνοδο θέλω νά εντοπίσω τίς δύο θεολογικές παραδόσεις πού φανερώθηκαν εκεί κατά τήν διάρκεια τών συζητήσεων.

Η πρώτη παράδοση εκφραζόταν από τόν Άρειο καί τούς ομόφρονές του, οι οποίοι θεολογούσαν «αριστοτελικώς», δηλαδή χρησιμοποιούσαν τήν λογική καί τόν στοχασμό καί γενικά τίς απόψεις τού Αριστοτέλους. Σύμφωνα μέ τόν Αριστοτέλη κάθε τί πού προέρχεται από τήν φύση είναι κατ’ ανάγκη. Ο Άρειος, έχοντας αυτήν τήν άποψη, υπεστήριζε ότι αφού τό κατά φύσιν είναι κατ’ ανάγκην, σημαίνει ότι ο Πατήρ δέν γέννησε τόν Λόγο από τήν φύση Του, αλλά Τόν δημιούργησε μέ τήν βούλησή Του καί επομένως είναι κτίσμα, τό πρώτο κτίσμα τής δημιουργίας.

Η δεύτερη παράδοση εκφραζόταν από τούς αγίους Πατέρας, μέ πρόμαχο τόν Μ. Αθανάσιο, καί οι οποίοι θεολογούσαν «αλιευτικώς», όπως οι άγιοι Απόστολοι πού ήταν αγράμματοι αλιείς, αλλά έφθασαν στήν Πεντηκοστή καί είδαν ότι «Φώς ο Πατήρ, Φώς ο Λόγος, Φώς καί τό Άγιον Πνεύμα» καί έγιναν θεολόγοι. Ομολόγησαν ότι ο Υιός γεννήθηκε από τόν Πατέρα κατά φύση καί δέν δημιουργήθηκε κατά βούληση καί γι’ αυτό είναι αληθινός Θεός. Έτσι, χρησιμοποιούσαν χωρία από τούς Προφήτας, τούς Αποστόλους καί τους προγενεστέρους Πατέρας πού ήταν θεόπτες καί δέν θεολογούσαν φιλοσοφικώς.

Τό θέμα πού τέθηκε ήταν ότι η μέθοδος τής θεολογίας δέν είναι ο στοχασμός, ο ορθολογισμός, αλλά η κατά Χριστόν εμπειρία. Οι Πατέρες τής Εκκλησίας ήταν εμπειρικοί θεολόγοι καί αυτό συμβαίνει καί μέ τόν άγιο Σπυρίδωνα.  Είναι σημαντικό νά λεχθή ότι η Α' Οικουμενικη Σύνοδος ήταν μιά Σύνοδος στήν οποία συγκαταλέγονταν Πατέρες πού είχαν υποστή διωγμούς καί μαρτύρια κατά τήν διάρκεια τών διωγμών. Έτσι, η Σύνοδος αυτή ήταν ένας «δήμος μαρτύρων». Από τόν έναν έλειπε τό μάτι, από τόν άλλον τό χέρι, στόν τρίτο υπήρχαν οι πληγές στό σώμα: «Δήμος μαρτύρων», λοιπόν, η Σύνοδος καί «τραυματίαι τού θείου Νυμφίου» οι άγιοι Πατέρες. Γι’ αυτό ομολόγησαν ορθοδόξως. Έχοντας υποστή τό μαρτύριο έδωσαν στήν συνέχεια τήν μαρτυρία τής ορθοδόξου πίστεως.

Αυτό σημαίνει ότι η ορθόδοξη θεολογία είναι εμπειρική καί όχι στοχαστική, είναι έκφραση ασκήσεως καί εμπειρίας καί όχι καρπός διανοήσεως. Κατά τόν άγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο οι Πατέρες θεολογούσαν «αλιευτικώς, αλλ' ουκ αριστοτελικώς πνευματικώς, αλλ' ου κακοπραγμονικώς εκκλησιαστικώς, αλλ' ουκ αγοραίως ωφελίμως, αλλ' ουκ επιδεικτικώς». Καί κατά τόν εύστοχο ορισμό τού αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά, οι άγιοι είναι «πάσχοντες τά θεία καί ου διανοούμενοι».

Αυτό μάς δείχνει τί ακριβώς είναι η ορθόδοξη πίστη.

Άν διαβάσουμε τόν ύμνο τής πίστεως, πού περιέχεται στήν πρός Εβραίους επιστολή τού Αποστόλου Παύλου, θά δούμε ότι είναι εμπειρική καί όχι διανοητική. Γράφει ο Απόστολος Παύλος: «οί (άγιοι πάντες) διά πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, ειργάσαντο δικαιοσύνην, επέτυχον επαγγελιών, έφραξαν στόματα λεόντων, έσβεσαν δύναμιν πυρός, έφυγον στόματα μαχαίρας, ενεδυναμώθησαν από ασθενείας, εγενήθησαν ισχυροί εν πολέμω» (Εβρ. ια', 33-34). Αυτή η πίστη πού νικά τά βασίλεια, πού φράσσει τά στόματα τών λιονταριών, σβήνει τήν φωτιά κλπ. δέν είναι διανοητική, αλλά εμπειρική, χαρισματική. Δέν νίκησαν οι άγιοι τόν διάβολο καί τά στοιχεία τού κόσμου μέ τήν μελέτη, τούς στοχασμούς, αλλά μέ τήν ζωή τού Χριστού πού είχαν μέσα τους εν Αγίω Πνεύματι καί τούς ενδυνάμωνε. Μέ αυτήν τήν πίστη ο άγιος Σπυρίδων έκανε θαύματα.

Είναι σημαντικά τά όσα λέγει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητης γιά τό θέμα αυτό. Μιλώντας γιά τήν πίστη δίνει έναν θαυμάσιο ορισμό, ότι η πίστη είναι δύναμη σχετική καί σχέση δραστική «τής υπέρ φύσιν αμέσου τού πιστεύοντος πρός τόν πιστευόμενον Θεόν τελείας ενώσεως», δηλαδή είναι ένωση τελεία υπέρ φύση τού ανθρώπου μέ τόν Θεό. Οι άγιοι έχουν τήν κοινωνία μέ τόν Θεό καί εμείς ακολουθούμε τήν πίστη τών Θεοφόρων Αγίων.  Επίσης ο ίδιος κάνει λόγο γι’ αυτήν τήν πίστη πού είναι ανόθευτη, καί δέν αναμειγνύεται μέ άλλες ξένες ιδέες: «Ο τήν εις Χριστόν πίστιν ανόθευτον έχων, πάντα τά θεία χαρίσματα συλλήβδην έχει εν εαυτώ». Χωρίς τήν ανόθευτη πίστη δέν μπορεί κανείς νά δώση τήν μαρτυρία-ομολογία, δέν έχει άλλα χαρίσματα, καί δέν μπορεί νά σωθή.

Γι’ αυτό συνιστά ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Φυλάξωμεν τό μέγα καί πρώτον τής σωτηρίας ημών φάρμακον τήν καλήν λέγω τής πίστεως κληρονομίαν ομολογούντες ψυχή τε καί στόματι μετά παρρησίας, ως οι πατέρες ημών εδίδαξαν». Άν δούμε προσεκτικότερα τό χωρίο αυτό θά διαπιστώσουμε ότι η πίστη είναι τό πρώτο φάρμακο τής σωτηρίας η πίστη είναι καλή κληρονομία, τήν οποία παραλαμβάνουμε από τούς προηγουμένους Πατέρας πρέπει νά φυλάξουμε αυτό τό φάρμακο γιά νά θεραπευθούμε καί πρέπει νά τήν ομολογούμε μέ τήν ψυχή καί τό σώμα, μέ τόλμη-παρρησία, όπως έκαναν καί μάς δίδαξαν οι Πατέρες μας.

Αντίθετα, κατά τόν άγιο Μάξιμο τόν Ομολογητή, η ανάμειξη τής πίστεως τών Προφητών, τών Αποστόλων καί τών Πατέρων, μέ τίς απόψεις τών ετεροδόξων πού θεολογούν μέ τόν στοχασμό, είναι προδοσία τής πίστεως. Γράφει: «Πρόδοσις γάρ εστί η τής ευσεβούς αυτού τε καί περί αυτού (δηλ. τού Χριστού) δόξης παραλλαγή, τή προσλήψει τής τών ετεροδόξων ομολογίας καί διδαχής απεμπολούσα αυτόν, εις αναίρεσιν τής εξ ημών παναγίας αυτού σαρκός».

Αγαπητοί αδελφοί,

Αυτήν την ζώσα πίστη είχε ο άγιος Σπυρίδων, αυτήν ομολογούσε, μέ αυτήν έκανε θαύματα, αυτή τόν έκανε άγιο, αυτή η πίστη έκανε τό σώμα του ιερό λείψανο, αυτή τόν ανέδειξε μέσα στήν Εκκλησία καί τόν τιμούμε ως άγιο. Καί καλούμαστε νά ζήσουμε τήν πίστη ως ζωή, ως κοινωνία μέ τόν Θεό. Ο κόσμος χόρτασε από λόγια, από ακατάσχετο θεολογικό βερμπαλισμό, θέλει ανθρώπους πυρπολουμένους από αυτήν την ζώσα πίστη, γιά νά νικηθούν όλα τά πνεύματα τής πονηρίας.

Βεβαίως, ζούμε σέ περίοδο οικονομικής κρίσεως, γιά τήν υπέρβαση τής οποίας αγωνίζονται οι πολιτικοί άρχοντες, αλλά υπάρχει καί μιά άλλη κρίση, η κρίση τής ορθοδόξου πίστεως, η νόθευση τής αλήθειας, η εκκοσμίκευση στήν Εκκλησία καί στήν θεολογία. Σήμερα, υπονομεύεται αυτή η ίδια η αληθινή πίστη, η ίδια η ζωή τής Εκκλησίας, αυτή πού αναδεικνύει τούς αγίους. Αλλά είναι επίκαιρος ο λόγος τού Χριστού: «πλήν ο υιός τού ανθρώπου ελθών άρα ευρήσει τήν πίστιν επί τής γής;» (Λουκ. ιη' 8). Θά βρή Ναούς, οικοδομές, πνευματικά κέντρα, αλλά θά βρή τήν ζωντανή πίστη πού είχε ο άγιος Σπυρίδων καί έκανε θαύματα;

Καί θέλω νά ευχαριστήσω τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πειραιώς κ. Σεραφείμ, αγαπητό εν Χριστώ αδελφό, πού μέ εκάλεσε, μαζί μέ τόν Σεβ. Μητροπολίτη Κηφισίας κ. Κύριλλο, νά έλθουμε στήν εορτή τού αγίου Σπυρίδωνος καί μού έδωσε τήν χαρά νά επικοινωνήσω μαζί σας. Είναι αγαπητός αδελφός, γιατί, πέρα από τό φιλανθρωπικό έργο πού επιτελεί στήν Ιερά Μητρόπολή του, ομολογεί τήν πίστη τών Προφητών, τών Αποστόλων καί τών Πατέρων, τήν πίστη τών Οικουμενικών Συνόδων καί τό κάνει μέ τόλμη καί παρρησία.

Εύχομαι ο Θεός, διά πρεσβειών τού αγίου Σπυρίδωνος, νά μάς δίνη δύναμη, ώστε νά είμαστε καλοί μαθητές τού Χριστού καί τών Αγίων καί νά αγωνιζόμαστε γιά τήν Αλήθεια, σέ μιά εποχή ψεύδους καί πνευματικής συγχύσεως. Αμήν.–

  • Προβολές: 1683

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἱστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance